Yargıtay’a Temyiz Başvurusu Nasıl Yapılır? (CMK 291)

İstinaf aşaması da sonucu değiştirmediyse, son bir kanun yolu daha olabilir: Yargıtay’a temyiz. Ancak temyiz, her karar için açık değildir ve kendine özgü kurallara tabidir. Bu yazıda temyiz kanun yolunu, güncel süreleriyle ve yalın biçimde açıklıyoruz.

Temyiz Nedir?

Temyiz, Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay’a başvurulan kanun yoludur. İstinaftan en önemli farkı şudur: Yargıtay yalnızca hukuki denetim yapar; yani kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını inceler. Maddi olayı (vakıayı) yeniden değerlendirmez, tanık dinlemez. Temyiz, hukuka aykırılıkların giderilmesini amaçlar.

Süre: İki Hafta (Önemli Değişiklik)

Temyiz süresi de 7499 sayılı Kanun (8. Yargı Paketi) ile değişmiştir. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK 291). Eski düzenlemede bu süre on beş gündü ve hükmün açıklanmasıyla başlıyordu. Yeni düzenlemeyle süre, istinafla uyumlu biçimde iki haftaya çıkarılmış ve gerekçeli kararın tebliğine bağlanmıştır.

Her Karar Temyiz Edilemez

Temyizin en kritik noktalarından biri, hangi kararların temyize açık olduğudur. Genel kural olarak, BAM’ın ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin “istinaf başvurusunun esastan reddi” kararları kesindir; bunlara karşı temyize gidilemez. Ayrıca hakaret, bazı yaralama türleri ve hafif nitelikteki bazı suçlarda BAM kararı nihai (kesin) olabilir. Bu nedenle başvurudan önce kararın temyize açık olup olmadığının doğru tespiti büyük önem taşır.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Temyiz başvurusu, kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine bir dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. Tutuklu sanık, bulunduğu kurum müdürlüğü aracılığıyla da başvurabilir. Temyiz dilekçesinde, kararın hangi hukuki yönlerden hatalı (hukuka aykırı) olduğu açıkça gösterilmelidir; çünkü Yargıtay yalnızca hukuki denetim yapar.

Temyiz İncelemesi

Yargıtay’da temyiz incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır. Ancak on yıl veya daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümlerin incelenmesi duruşmalı yapılabilir. İnceleme sonunda Yargıtay; kararı hukuka uygun bulursa onar, hukuka aykırılık tespit ederse bozar. Bozma hâlinde dosya, yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir.

Kesinleşmeyi Engeller

Süresi içinde yapılan geçerli bir temyiz başvurusu, hükmün kesinleşmesini engeller. Bu önemlidir; çünkü kesinleşmeyen bir mahkûmiyet kural olarak infaz edilmez. Temyiz yolunun kapalı olduğu (kesin) kararlarda ise, koşulları varsa kanun yararına bozma gibi olağanüstü yollar veya Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Temyiz süresi nedir?

1 Haziran 2024 ve sonrası kararlar için temyiz süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK 291, 7499 sayılı Kanun ile değişik). Eski süre on beş gündü.

Yargıtay maddi olayı inceler mi?

Hayır. Yargıtay yalnızca hukuki denetim yapar; kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını inceler. Maddi olayı yeniden değerlendirmez, tanık dinlemez.

Her karar temyiz edilebilir mi?

Hayır. BAM’ın beş yıl veya daha az hapis cezalarına ilişkin esastan ret kararları kesindir; ayrıca bazı hafif suçlarda BAM kararı nihaidir. Temyize açıklık önce kontrol edilmelidir.

Temyiz başvurusu nereye yapılır?

Kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. Tutuklu sanık bulunduğu kurum aracılığıyla da başvurabilir.

Temyiz kapalıysa başka yol var mı?

Temyiz yolu kapalı (kesin) kararlarda, koşulları varsa kanun yararına bozma gibi olağanüstü yollar veya Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gündeme gelebilir.