Yargılamanın Yenilenmesi (CMK 311-323): Kesinleşen Cezaya Karşı Sebepler, Yeni Delil, AİHM-AYM Kararları, Usul ve Tazminat
23 Temmuz 2026

Yargılamanın Yenilenmesi (CMK 311-323): Kesinleşen Cezaya Karşı Sebepler, Yeni Delil, AİHM-AYM Kararları, Usul ve Tazminat

Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş bir hükümle sonuçlanmış davanın kanunda sayılan sınırlı sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Hükümlü lehine yenileme sebepleri şunlardır: duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği, yeminli tanık veya bilirkişinin hükümlü aleyhine gerçek dışı beyanı, hükme katılan hâkimin görevini yapmada kusuru, dayanılan hukuk hükmünün kaldırılması, beraati veya daha hafif cezayı gerektirecek yeni olay veya deliller ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararı (CMK m.311/1). AİHM kararına dayanan istem kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılır; diğer sebepler için kanunda süre öngörülmemiştir. Hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölümü başvuruya engel değildir (m.313). İstem hükmü veren mahkemeye yapılır ve infazı kendiliğinden durdurmaz; mahkeme infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (m.312). Lehe yenilemede yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz (m.323/2). Anayasa Mahkemesinin ihlal kararları ise 6216 sayılı Kanunun 50. maddesine göre yeniden yargılamaya yol açar.

Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

2026 güncel: Yasa dışı bahis veya aklama davasında bölge adliye mahkemesi kararına karşı Yargıtay yolunun açık olup olmadığı, ilk derece mahkemesince verilen hapis cezasının beş yılı aşıp aşmadığına bağlıdır (CMK m.286/2-a ve b). Bahis isnatlarına göre temyiz edilebilirlik, hukuka kesin aykırılık hâlleri, iki haftalık süre, kesin kararlara karşı CMK m.308/A itiraz istemi ve Word ile PDF temyiz dilekçesi örneği Bahis Davasında Temyiz rehberinde anlatılmıştır.

📌 Ana rehber: Ceza Davalarında Kanun Yolları: İstinaf ve Temyiz. Bu sayfa, yargılamanın yenilenmesini CMK m.311-323 ve 6216 sayılı Kanunun 50. maddesi metinleri üzerinden ele alır. Lehe ve aleyhe yenileme sebepleri, yeni olay ve delil kavramı, AİHM kararlarında bir yıllık süre, suça dayanan sebeplerde kesinleşmiş mahkûmiyet şartı, kabul edilmeyen hâller, istemin içeriği ve mercii, kabule değerlik incelemesi, delil toplama, esastan ret veya duruşma açılması, duruşmasız beraat, aleyhe değiştirme yasağı, infaza etkisi ve tazminat anlatılır.

Kesinleşmiş bir mahkûmiyetiniz mi var ve yeni bir delil mi ortaya çıktı?
Yenileme sebebini ve delilleri kanuni şartlara göre değerlendirelim: Hukukçular Evi Ankara.

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

⚡ Net Cevap: Lehe sebepler (CMK m.311/1): (a) hükmü etkileyen belgenin sahteliği, (b) yeminli tanık veya bilirkişinin hükümlü aleyhine gerçek dışı beyanı, (c) hükme katılan hâkimin kovuşturma gerektiren kusuru, (d) dayanılan hukuk hükmünün kaldırılması, (e) beraati veya daha hafif cezayı gerektirecek yeni olay veya delil, (f) AİHM ihlal kararı, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyonla düşme; (f) hâlinde 1 yıl. Aleyhe sebepler (m.314): lehe belgenin sahteliği, hâkimin lehe kusuru, beraatten sonra hâkim önünde güvenilir ikrar. Kabul edilmez (m.315): aynı madde sınırında ceza değişikliği; başka yol varsa. (a), (b), (c) için kesinleşmiş mahkûmiyet şartı (m.316). Merci: hükmü veren mahkeme; kabule değerlik duruşmasız (m.318). Tebliğ ve görüş: 2 hafta (m.319-320). Esassız ret veya duruşma (m.321); ret ve kabul kararlarına itiraz. Duruşmasız beraat mümkün (m.322). Lehe yenilemede daha ağır ceza yok; beraat hâlinde tazminat (m.323). İnfaz kendiliğinden durmaz (m.312). AYM ihlali: 6216 m.50/2.

CMK m.311/1-e: Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız başına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa.

Kesin Hüküm ve Olağanüstü Kanun Yolu

Olağan kanun yolları, yani istinaf ve temyiz tükendiğinde veya süresinde kullanılmadığında hüküm kesinleşir. Kesin hüküm, hukuki güvenliğin temelidir; aynı fiilden dolayı kişinin yeniden yargılanmasını önler ve toplumun yargı kararlarına güvenini sağlar. Ancak kesin hükmün her durumda korunması, ağır adalet hatalarının düzeltilememesine yol açabilir. Kanun koyucu bu iki değer arasında denge kurmak için yargılamanın yenilenmesini sınırlı sebeplere bağlanmış olağanüstü bir yol olarak düzenlemiştir. Bu nedenle yenileme, “davayı baştan tartışma” imkânı değildir; kesin hükmün dayanağını sarsan belirli olguların ortaya çıkması gerekir. Mahkeme de istemi değerlendirirken önce bu sebeplerden birinin gerçekten var olup olmadığını, ardından ileri sürülen olgunun hükme etkisini inceler.

Hükümlü Lehine Yenileme Sebepleri

Lehe yenileme sebepleri (CMK m.311/1)
BentSebepEk şart
(a)Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliğiSahtelik nedeniyle kesinleşmiş mahkûmiyet veya m.316 hâli
(b)Yeminli tanık veya bilirkişinin hükümlü aleyhine kasıt veya ihmalle gerçek dışı beyanıHükmü etkilemiş olmalı; m.316 şartı
(c)Hükme katılan hâkimin, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, kovuşturma gerektiren kusurum.316 şartı
(d)Ceza hükmünün dayandığı hukuk mahkemesi hükmünün kesinleşmiş başka bir hükümle kaldırılması—
(e)Beraati veya daha hafif cezayı gerektirecek yeni olay veya delilm.316 uygulanmaz
(f)AİHM’in ihlal kararı veya dostane çözüm ya da tek taraflı deklarasyonla düşmeAİHM kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl

Kanun, yenileme sebeplerini sınırlı olarak sayar. Bu sebepler dışında, örneğin yalnızca delillerin yanlış değerlendirildiği veya hukukun yanlış uygulandığı iddiasıyla yargılamanın yenilenmesi istenemez; bu tür iddialar olağan kanun yollarında ileri sürülmelidir. Uygulamada en sık başvurulan sebep yeni olay veya yeni delildir. Bu sebepte, ortaya konulan olay veya delilin tek başına veya önceki delillerle birlikte değerlendirildiğinde beraati ya da daha hafif bir cezayı gerektiren kanun hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olması aranır (CMK m.311/1-e). Kanun “yeni” kavramını ayrıca tanımlamaz; genel olarak önceki yargılamada mahkemenin değerlendirmesine sunulmamış olay ve deliller bu kapsamda değerlendirilir. Örneğin sonradan ortaya çıkan bir kamera kaydı, yeni bir DNA incelemesi, gerçek failin ortaya çıkması veya yeni bir tanık bu sebebe dayanak olabilir. Delil türleri için ceza yargılamasında delil, DNA incelemesi için beden muayenesi ve DNA rehberlerine bakabilirsiniz.

Tanık sonradan gerçeği mi söyledi, yeni bir kayıt mı çıktı?
Yenileme dilekçesini sebep ve delillerle birlikte hazırlayalım: 0554 648 37 15

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Sebepler Ayrıntılı

Sahte belge sebebinde, duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliğinin anlaşılması gerekir (CMK m.311/1-a). Belgenin yalnızca dosyada bulunması yetmez; hükmün kurulmasında etkili olmuş olması aranır. Tanık veya bilirkişi sebebinde, yemin verilerek dinlenmiş bir tanığın veya bilirkişinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmalle gerçek dışı tanıklıkta bulunması veya oy vermesi gerekir (m.311/1-b). Bu sebep, yeminli beyanlarla sınırlıdır; mağdurun yeminsiz beyanı veya sanıkların birbirleri aleyhine anlatımları bu bent kapsamında değil, koşulları varsa yeni delil sebebi kapsamında değerlendirilebilir. Hâkim kusuru sebebinde, hükme katılmış hâkimlerden birinin, hükümlünün neden olduğu kusur dışında, kendisi hakkında ceza kovuşturmasını veya mahkûmiyeti gerektirecek biçimde görevini yapmada kusur etmiş olması aranır (m.311/1-c). Hukuk hükmü sebebinde ise ceza hükmünün dayandırıldığı bir hukuk mahkemesi hükmünün, kesinleşmiş başka bir hükümle ortadan kaldırılması gerekir (m.311/1-d). Örneğin mülkiyete ilişkin bir hukuk kararına dayanılarak verilen mahkûmiyet, bu kararın sonradan kaldırılmasıyla dayanağını yitirebilir. Bu sebepte de kaldırma kararının kesinleşmiş olması gerekir; henüz kesinleşmemiş bir karar yenileme sebebi oluşturmaz.

Yeni Delil Örnekleri

Yeni olay ve delil örnekleri (CMK m.311/1-e)
ÖrnekDeğerlendirme
Önceki yargılamada dosyaya getirilmemiş kamera kaydıOlay anını gösteriyorsa güçlü yeni delil
Gerçek failin ortaya çıkması veya ikrarıBeraati gerektirebilir
Mahkûmiyete dayanak tanığın beyanını değiştirmesiDiğer delillerle birlikte değerlendirilir
Önceki bilirkişi raporunu çürüten yeni bilimsel incelemeYöntem farkı ve bilimsel dayanak gösterilmeli
Önceki yargılamada bilinmeyen tanıkOlayı doğrudan gördüyse etkili olabilir
Sanığın olay anında başka yerde bulunduğunu gösteren kayıtBeraati gerektirebilir
Daha hafif suç tipini gösteren delilDaha hafif ceza öngören kanun hükmünün uygulanmasını gerektirebilir

Yeni olay veya delil sebebinde belirleyici olan, delilin tek başına veya önceki delillerle birlikte değerlendirildiğinde beraati ya da daha hafif cezayı içeren kanun hükmünün uygulanmasını gerektirecek nitelikte olmasıdır. Önceki yargılamada zaten tartışılmış ve mahkemece değerlendirilmiş bir delilin farklı yorumlanması bu sebebi oluşturmaz. Yenileme dilekçesinde, delilin neden önceki yargılamada sunulamadığı, nasıl ortaya çıktığı ve hükmü nasıl değiştireceği somut olarak açıklanmalıdır. Bilimsel ilerlemeler de önemli olabilir; örneğin önceki yargılamada yapılamayan bir DNA incelemesinin sonradan yapılması, delil değerlendirmesini tamamen değiştirebilir.

Suça Dayanan Sebeplerde Ek Şart (CMK m.316)

Belgenin sahteliği, tanık veya bilirkişinin gerçek dışı beyanı ve hâkimin kusuru gibi bir suç iddiasına dayanan yenileme istemleri için kanun ek bir şart arar. Bu istem, ancak bu fiilden dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü verilmişse veya mahkûmiyeti gerektirecek nitelikte kuvvetli delil bulunmaması dışında bir nedenle ceza soruşturmasına başlanamamış ya da sürdürülememişse kabul edilebilir (CMK m.316). Örneğin tanığın yalan tanıklık yaptığı iddia ediliyorsa, önce tanık hakkında yalan tanıklıktan kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmalıdır. Tanık ölmüşse veya suç zamanaşımına uğramışsa, yani soruşturma delil yetersizliği dışında bir nedenle yapılamıyorsa, bu şart aranmaz. Bu kural yeni olay ve delil sebebine uygulanmaz. Bu nedenle tanığın sonradan verdiği ve önceki beyanını değiştiren bir açıklama, yalan tanıklık mahkûmiyeti beklenmeden yeni delil olarak ileri sürülebilir. Yalan tanıklık için yalan tanıklık suçu rehberine bakabilirsiniz.

AİHM ve AYM İhlal Kararları

Ceza hükmünün Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin veya eki protokollerin ihlali suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi, yargılamanın yenilenmesi sebebidir. Başvurunun dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sonucunda düşürülmesi de aynı sonucu doğurur. Bu hâlde yenileme, AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenmelidir (CMK m.311/1-f). Bu bent, 4/2/2003 tarihinde kesinleşmiş AİHM kararları ile bu tarihten sonra yapılan başvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır (m.311/2). Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine verdiği ihlal kararları ise CMK m.311’e değil, 6216 sayılı Kanuna dayanır. Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir (6216 s.K. m.50/2). AYM bireysel başvurusu için AYM bireysel başvuru ceza dosyasında, AİHM başvurusu için AİHM başvurusu ve dört ay rehberlerine bakabilirsiniz.

Sanık veya Hükümlü Aleyhine Yenileme (CMK m.314)

Yargılamanın yenilenmesi yalnızca hükümlü lehine değil, çok sınırlı hâllerde aleyhe de istenebilir. Duruşmada sanığın veya hükümlünün lehine ileri sürülen ve hükme etkili olan bir belgenin sahteliğinin anlaşılması, hükme katılan hâkimlerden birinin sanık veya hükümlü lehine kovuşturma gerektirecek nitelikte görev kusuru ve sanığın beraat ettikten sonra suçla ilgili olarak hâkim önünde güvenilebilir nitelikte ikrarda bulunması aleyhe yenileme sebepleridir (CMK m.314/1). Aleyhe sebepler lehe sebeplerden çok daha dardır; özellikle “yeni delil” aleyhe yenileme sebebi değildir. Aleyhe yenileme bakımından da suça dayanan sebeplerde m.316’daki kesinleşmiş mahkûmiyet şartı aranır; beraatten sonraki ikrarın ise hâkim önünde ve güvenilebilir nitelikte yapılmış olması gerekir. Bu nedenle beraat eden bir kişi hakkında sonradan aleyhe yeni bir delil ortaya çıkması, tek başına davanın yeniden görülmesini sağlamaz.

Kabul Edilmeyen Hâller (CMK m.315)

Kanunun aynı maddesinde yer alan sınır içinde olmak üzere cezanın değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez (CMK m.315/1). Yani suçun niteliği aynı kalıp yalnızca cezanın aynı madde içindeki alt ve üst sınır arasında başka bir miktara indirilmesi amaçlanıyorsa bu yola gidilemez. Buna karşılık yeni delil, daha hafif cezayı öngören başka bir kanun hükmünün uygulanmasını gerektiriyorsa yenileme mümkündür. Ayrıca hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez (m.315/2). Örneğin hüküm henüz kesinleşmemişse istinaf veya temyiz; hükümden sonra lehe bir kanun değişikliği yapılmışsa uyarlama yargılaması; infaza ilişkin bir hata varsa infaz hâkimliğine başvuru öncelikli yollardır.

Usul: Başvurudan Karara

Yargılamanın yenilenmesinde aşamalar
AşamaKuralDayanak
BaşvuruHükmü veren mahkemeye; yasal nedenler ve dayandığı deliller gösterilirCMK m.317/2, 318/1
Yargıtayın doğrudan hüküm kurduğu hâlYine hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulurCMK m.318/2
Kabule değerlik incelemesiDuruşmasız; şekle aykırı veya yasal neden ya da delil gösterilmemişse retCMK m.318/3, 319/1
TebliğSavcıya ve ilgili tarafa; 2 hafta içinde diyecekCMK m.319/2
Delil toplamaMahkeme, naip hâkim veya istinabe; sonra 2 hafta görüşCMK m.320
Esastan incelemeDoğrulanmazsa veya hükme etkisi yoksa duruşmasız ret; aksi hâlde duruşmaCMK m.321/1-2
Duruşmasız beraatHükümlü ölmüşse veya yeterli delil varsa savcının uygun görüşüyleCMK m.322
Yeniden duruşma sonucuÖnceki hükmün onanması veya iptal ile yeni hükümCMK m.323/1
İtirazm.319 ve m.321 kararlarına itiraz edilebilirCMK m.319/3, 321/3

Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Yargıtayın doğrudan hüküm kurduğu hâllerde de hükmü vermiş olan mahkemeye başvurulur (CMK m.318). İstem, yenilemenin yasal nedenlerini ve dayandığı delilleri içermelidir (m.317/2). Kanun yollarına başvurma hakkındaki genel hükümler bu istem hakkında da uygulanır (m.317/1). Mahkeme önce istemin kabule değer olup olmadığını duruşma yapmadan inceler. İstem kanunda belirlenen şekilde yapılmamışsa, yasal hiçbir neden gösterilmemişse veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamışsa kabule değer görülmeyerek reddedilir (m.319/1). Aksi hâlde istem, bir diyeceği varsa iki hafta içinde bildirmek üzere Cumhuriyet savcısına ve ilgili tarafa tebliğ edilir (m.319/2). Mahkeme istemi yerinde bulursa delilleri toplar; delillerin toplanması bittikten sonra savcı ve hükümlüden iki hafta içinde görüşlerini bildirmeleri istenir (m.320). İleri sürülen iddialar yeterli derecede doğrulanmazsa veya belgenin sahteliği ya da tanığın gerçek dışı beyanı gibi hâllerde bunların önceki hükme hiçbir etkisi olmadığı anlaşılırsa istem esassız olduğu için duruşma yapılmadan reddedilir. Aksi hâlde mahkeme yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar verir (m.321). Bu aşamalarda verilen kararlara itiraz edilebilir. İki haftalık süreler 7499 sayılı Kanunla getirilmiş olup 1/6/2024 ve sonrasında verilen kararlar hakkında uygulanır (geçici m.6/1-c).

Hükümlü Öldüyse

Hükümlünün ölümü yargılamanın yenilenmesi istemine engel değildir (CMK m.313/1). Ölenin eşi, üstsoyu, altsoyu ve kardeşleri yargılamanın yenilenmesi isteminde bulunabilir; bu kişilerin yokluğu hâlinde Adalet Bakanı da istemde bulunabilir (m.313/2-3). Hükümlü ölmüşse mahkeme yeniden duruşma yapmaksızın gerekli delilleri topladıktan sonra hükümlünün beraatine veya istemin reddine karar verir (m.322/1). Bu düzenleme, haksız yere mahkûm edilmiş ve bu sırada hayatını kaybetmiş kişilerin adlarının temize çıkarılmasını sağlar. Beraat kararı verilirse istem sahibinin talebi üzerine önceki hükmün iptaline ilişkin karar Resmi Gazete’de ilan edilebilir (m.322/4). Önceki mahkûmiyetin infazı nedeniyle doğan zararların tazmini de mirasçılar bakımından ayrıca değerlendirilir.

Kabule Değerlik İncelemesinde Dikkat Edilecekler

Yenileme istemlerinin önemli bir kısmı ilk aşamada, yani kabule değerlik incelemesinde reddedilir. İstem kanunda belirlenen şekilde yapılmamışsa, yenilemeyi gerektirecek yasal hiçbir neden gösterilmemişse veya bunu doğrulayacak deliller açıklanmamışsa kabule değer görülmez (CMK m.319/1). Bu nedenle dilekçede, hangi bende dayanıldığı açıkça yazılmalı, delil somut olarak gösterilmeli ve delilin kendisi veya delile ulaşılacak kaynak eklenmelidir. “Yeni tanıklar var” gibi genel bir ifade yeterli değildir; tanığın kim olduğu, neyi gördüğü ve neden daha önce dinlenmediği açıklanmalıdır. Dilekçeye mahkûmiyet kararının ve varsa kesinleşme şerhinin örneğinin eklenmesi de incelemeyi kolaylaştırır. Kabule değerlik aşamasında mahkeme delilin doğruluğunu henüz araştırmaz; ancak ileri sürülen olgunun kanundaki sebebe uygun olup olmadığını ve delillerin gösterilip gösterilmediğini denetler. Bu aşamadaki ret kararına itiraz edilebilir (m.319/3).

İnfaza Etkisi

Yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını kendiliğinden ertelemez. Ancak mahkeme, infazın geri bırakılmasına veya durdurulmasına karar verebilir (CMK m.312). Bu nedenle özellikle hapis cezası infaz edilmekte olan hükümlüler bakımından, yenileme dilekçesinde infazın durdurulması da ayrıca ve gerekçeli olarak talep edilmelidir. Mahkemenin bu konudaki takdiri, yeni delilin ilk bakışta ne kadar güçlü göründüğüne bağlıdır; bu nedenle delilin açıklığı talebin başarısını doğrudan etkiler. Talepte, yeni delilin gücü, cezanın kalan süresi ve infazın devamının doğuracağı telafisi güç zararlar gösterilmelidir. Hükmün tamamen infaz edilmiş olması da başvuruya engel değildir (m.313/1); bu durumda yenileme, hükümlünün adının temize çıkarılması ve tazminat bakımından önem taşır.

Aleyhe Değiştirme Yasağı ve Beraatin Sonuçları

Yargılamanın yenilenmesi istemi hükümlünün lehine yapılmışsa, yeniden verilecek hüküm önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır bir cezayı içeremez (CMK m.323/2). Bu güvence, hükümlünün cezasının artması endişesiyle başvurudan çekinmesini önler. Yeniden yapılan duruşma sonunda mahkeme önceki hükmü onaylar veya hükmü iptal ederek dava hakkında yeniden hüküm verir (m.323/1). Beraat kararı verilirse önceki hüküm ortadan kaldırılır ve yenileme isteminde bulunan kişi isterse, gideri Devlet Hazinesine ait olmak üzere önceki hükmün iptaline ilişkin karar Resmi Gazete’de ve mahkemenin takdirine göre diğer gazetelerde ilan edilebilir (m.322/3-4). Yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilirse, önceki mahkûmiyet kararının tamamen veya kısmen infaz edilmesi nedeniyle kişinin uğradığı maddi ve manevi zararlar koruma tedbirleri nedeniyle tazminat hükümlerine göre tazmin edilir (m.323/3). Tazminat için beraat sonrası tutuklulukta geçen süre için tazminat, adli sicil kayıtlarının durumu için adli sicil ve GBT rehberlerine bakabilirsiniz.

Diğer Olağanüstü Yollarla Karşılaştırma

Kesinleşmiş hükümlere karşı yollar
YolKonusuBaşvuran
Yargılamanın yenilenmesiOlay ve delillere ilişkin sınırlı sebepler; maddi gerçeğin yeniden araştırılmasıHükümlü, savcı, ölüm hâlinde yakınlar veya Adalet Bakanı
Kanun yararına bozmaİstinaf veya temyizden geçmeden kesinleşmiş hükümde hukuka aykırılıkAdalet Bakanlığı; belirli hâlde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazıYargıtay ceza dairesi kararlarınaYargıtay Cumhuriyet Başsavcısı
AYM bireysel başvuruTemel hak ihlaliİlgili kişi
UyarlamaHükümden sonra lehe kanun değişikliğiHükümlü

Kesinleşmiş hükümlere karşı başvurulabilecek yollar farklı amaçlara hizmet eder. Kanun yararına bozma, hukuka aykırılığın giderilmesine yöneliktir ve maddi olayı yeniden tartışmaz. Yargılamanın yenilenmesi ise olayın gerçekte nasıl gerçekleştiğinin yeni delillerle yeniden araştırılmasını sağlayan yoldur. Hükümden sonra lehe bir kanun değişikliği yapılmışsa uyarlama yargılaması yapılır; bu durumda başka bir yol bulunduğundan yargılamanın yenilenmesine gidilemez (CMK m.315/2). Kanun yararına bozma için kanun yararına bozma, olağan kanun yolları için istinaf nasıl yapılır rehberlerine bakabilirsiniz.

Adım Adım: Yenileme Başvurusu

  1. Kesinleşmiş hükmü ve gerekçesini inceleyin: Mahkûmiyet hangi delile dayanıyor?
  2. Yenileme sebebini belirleyin: m.311/1’deki bentlerden hangisi uygun?
  3. Ek şartı kontrol edin: (a), (b), (c) bentleri için kesinleşmiş mahkûmiyet veya m.316 istisnası.
  4. Süreyi kontrol edin: AİHM kararına dayanıyorsa kesinleşmeden itibaren bir yıl.
  5. Delilleri toplayın ve belgeleyin: Kaynak, ortaya çıkış tarihi ve hükme etkisi.
  6. Dilekçeyi hükmü veren mahkemeye verin: Yasal nedenler ve deliller açıkça gösterilmeli.
  7. İnfazın durdurulmasını isteyin: Hükümlü cezaevindeyse ayrıca ve gerekçeli olarak.
  8. Kararlara itiraz edin: Kabule değer görülmeme ve esastan ret kararlarına.

Neden Başka Yol Önceliklidir?

Hatanın giderilebilmesini sağlayacak başka bir yol varsa yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez (CMK m.315/2). Bu kural, yenilemenin gerçekten son çare olduğunu gösterir. Hüküm henüz kesinleşmemişse yeni deliller istinaf veya temyiz aşamasında ileri sürülmelidir. Hükümden sonra cezayı hafifleten bir kanun değişikliği yapılmışsa, lehe kanunun uygulanması uyarlama yargılamasıyla sağlanır. İnfaz hesabına ilişkin hatalar için infaz hâkimliğine başvurulur. Kesinleşmiş hükümde yalnızca hukukun yanlış uygulanması söz konusuysa ve hüküm istinaf veya temyizden geçmeden kesinleşmişse kanun yararına bozma yolu gündeme gelir. Bu yolların doğru belirlenmesi, başvurunun reddedilmesini ve zaman kaybını önler.

Sık Yapılan Hatalar

  • Delil değerlendirmesine itirazı yenileme sebebi sanmak: Sebepler sınırlıdır; yeni olay veya delil gerekir.
  • Yalan tanıklık iddiasında mahkûmiyet şartını gözden kaçırmak: (b) bendi için kural olarak kesinleşmiş mahkûmiyet aranır; tanığın yeni beyanı ise (e) bendi kapsamında ileri sürülebilir.
  • AİHM kararında bir yılı kaçırmak: Süre kararın kesinleşmesinden başlar.
  • Delilleri dilekçede göstermemek: İstem kabule değer görülmeyerek reddedilir.
  • İnfazın durdurulmasını istememek: İstem infazı kendiliğinden durdurmaz.
  • Başka yol varken yenileme istemek: Uyarlama veya olağan kanun yolu öncelikli olabilir.

⚠️ Yeni delili koruyun ve belgeleyin: Yenileme isteminin kabule değer görülmesi için yeni delilin dilekçede somut olarak gösterilmesi gerekir. Yeni bir kamera kaydı, belge veya tanık beyanı ortaya çıktığında, bu delilin kaynağı, ne zaman ortaya çıktığı ve neden önceki yargılamada sunulamadığı açıkça belgelenmelidir. Delilin önceki delillerle birlikte değerlendirildiğinde neden beraati veya daha hafif cezayı gerektirdiği de ayrıca açıklanmalıdır.

Yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma, AYM ve AİHM başvuruları ile infazın durdurulması talepleri için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Yargılamanın Yenilenmesi Talep Dilekçesi Örneği

ANKARA … AĞIR CEZA MAHKEMESİNEDOSYA NO: 20…/… Esas, 20…/… Karar HÜKÜMLÜ: Ad Soyad (T.C. Kimlik No: …) MÜDAFİİ: Av. … KONU: Kesinleşmiş mahkûmiyet hükmü hakkında hükümlü lehine yargılamanın yenilenmesi ve infazın durdurulması talebimizin sunulmasıdır.AÇIKLAMALAR1- CMK m.311/1-e bakımından: Müvekkil, mahkemenizin … tarihli ve … sayılı kararıyla … suçundan … yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş, hüküm … tarihinde kesinleşmiştir. Hüküm, olay yerinde müvekkili gördüğünü beyan eden tek tanık …’in anlatımına dayanmaktadır. Hükmün kesinleşmesinden sonra, olay yerinin karşısındaki işyerine ait ve önceki yargılamada dosyaya getirilmemiş olan kamera kaydı ortaya çıkmıştır. Kayıt, olay saatinde olay yerinde bulunan kişinin müvekkil olmadığını açıkça göstermektedir. Kaydın bulunduğu işyeri sahibinin … tarihli yazısı ve kayıt örneği ektedir.2- CMK m.311/1-e bakımından: Bu yeni delil, önceden sunulan tanık beyanı ile birlikte değerlendirildiğinde müvekkilin beraatini gerektirecek niteliktedir. Tanık …’in de … tarihli noter onaylı beyanında olay gecesi ışıkların yetersiz olduğunu ve kişiyi kesin olarak teşhis edemediğini açıkladığı ekte sunulmuştur.3- CMK m.316 bakımından: Talebimiz yeni delile dayandığından, suça dayanan yenileme istemleri için aranan kesinleşmiş mahkûmiyet şartı uygulanmaz.4- CMK m.312 bakımından: Müvekkil halen cezaevindedir. Yeni delilin açıklığı ve infazın devamının telafisi güç zararlara yol açacak olması nedeniyle infazın durdurulmasına karar verilmesini talep ediyoruz.5- CMK m.322/2 ve m.323 bakımından: Yeterli delil bulunduğundan duruşma yapılmaksızın müvekkilin beraatine; mahkemeniz aksi kanaatte ise yargılamanın yenilenmesine ve duruşma açılmasına karar verilmesini talep ediyoruz. Lehe yenileme olduğundan yeni hüküm önceki cezadan ağır olamaz.HUKUKİ SEBEPLER: 5271 sayılı CMK m.311, 312, 316, 317, 318, 319, 320, 321, 322, 323 ve ilgili mevzuat.DELİLLER: Kamera kaydı ve işyeri yazısı, tanığın noter onaylı beyanı, mahkûmiyet dosyası.SONUÇ VE İSTEM: Açıklanan nedenlerle istemimizin kabule değer bulunmasına, infazın durdurulmasına ve müvekkilin beraatine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz. … /… /2026Hükümlü Müdafii Av. …

Sık Sorulan Sorular

Yargılamanın yenilenmesi nedir?

Kesinleşmiş hükmün kanunda sayılı sebeplerle yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur (CMK m.311).

Hangi sebeplerle istenebilir?

Sahte belge, gerçek dışı tanıklık veya bilirkişilik, hâkim kusuru, hukuk hükmünün kaldırılması, yeni olay veya delil, AİHM kararı (CMK m.311/1).

Süresi var mı?

AİHM kararına dayananlar için kararın kesinleşmesinden itibaren 1 yıl; diğer sebepler için kanunda süre öngörülmemiştir.

Ceza infaz edildiyse başvurabilir miyim?

Evet. İnfaz edilmiş olması engel değildir (CMK m.313/1).

Hükümlü öldüyse kim başvurur?

Eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri; bunlar yoksa Adalet Bakanı (CMK m.313/2-3).

Başvuru nereye yapılır?

Hükmü veren mahkemeye (CMK m.318/1).

Başvuru infazı durdurur mu?

Kendiliğinden hayır; mahkeme infazı geri bırakabilir veya durdurabilir (CMK m.312).

Tanık yalan söylediyse ne yapmalıyım?

(b) bendi için kural olarak tanığın kesinleşmiş mahkûmiyeti gerekir (m.316); tanığın yeni beyanı yeni delil olarak da ileri sürülebilir.

Yeni delil ne demek?

Önceki yargılamada değerlendirilmemiş ve tek başına veya diğer delillerle beraati ya da daha hafif cezayı gerektirecek olay veya delil.

Sadece cezanın azaltılması için başvurabilir miyim?

Aynı madde sınırı içinde ceza değişikliği için hayır (CMK m.315/1).

Aleyhe yenileme mümkün mü?

Sınırlı hâllerde: lehe sahte belge, hâkimin lehe kusuru, beraat sonrası güvenilir ikrar (CMK m.314).

Başvurum reddedilirse?

Kabule değer görülmeme ve esastan ret kararlarına itiraz edilebilir (CMK m.319/3, 321/3).

Duruşma yapılmadan beraat verilebilir mi?

Evet. Yeterli delil varsa savcının uygun görüşüyle (CMK m.322/2).

Cezam artabilir mi?

Lehe yenilemede hayır (CMK m.323/2).

Beraat edersem tazminat alabilir miyim?

Evet. İnfaz nedeniyle uğranılan zararlar CMK 141-144’e göre tazmin edilir (m.323/3).

AYM ihlal kararı yenileme sebebi mi?

AYM kararları 6216 sayılı Kanun m.50/2 uyarınca yeniden yargılamaya yol açar.

Lehe kanun değişikliği için yenileme gerekir mi?

Hayır. Uyarlama yargılaması yapılır; başka yol varsa yenilemeye gidilemez (CMK m.315/2).

Önceki yargılamada tartışılan delili yeniden ileri sürebilir miyim?

Farklı yorum yenileme sebebi değildir; yeni olay veya delil gerekir.

Mağdurun yeminsiz beyanı gerçek dışıysa hangi bent uygulanır?

(b) bendi yeminli tanık ve bilirkişiyle sınırlıdır; koşulları varsa yeni delil (e) bendi değerlendirilir.

Yeni DNA incelemesi yenileme sebebi olur mu?

Beraati veya daha hafif cezayı gerektirecek nitelikteyse yeni delil olabilir (CMK m.311/1-e).

Başvurum infaz sırasında sonuçlanmazsa ne olur?

İnfaz devam eder; mahkemeden infazın durdurulmasını ayrıca isteyin (CMK m.312).

Süreler 2 hafta mı?

Tebliğ ve görüş süreleri 1/6/2024 ve sonrası kararlar için 2 haftadır (CMK m.319-320, geçici m.6).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Yargılamanın yenilenmesi: yeni delil, doğru usul
Hukukçular Evi Ankara | Av. Fatma Öztürk

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp’tan Yazın

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki CMK, 6216 sayılı Kanun ve TCK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.

Bu konuda hukuki destek almak için

📞 Ara: +905546483715💬 WhatsApp’tan yaz

Post by Av. Fatma Öztürk