Hapis Cezam Kesinleşti, Çağrı Kâğıdı Geldi: İlk 10 Günde Ne Yapmalıyım?

Hakkınızda verilen hapis cezası kesinleşti ve adresinize savcılıktan bir çağrı kâğıdı (infaz davetiyesi) geldi. Bu kâğıt ne anlama geliyor, ne kadar süreniz var ve ne yapmanız gerekiyor? Panik yapmadan, doğru adımları doğru sırayla atmak çok önemlidir. Bu yazıda, çağrı kâğıdı geldikten sonraki ilk on günde yapılması gerekenleri sade bir dille açıklıyoruz.

Çağrı Kâğıdı Nedir?

Çağrı kâğıdı, kesinleşmiş hapis cezasının infazına başlanması için hükümlüyü teslim olmaya davet eden resmî belgedir. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 19 ve 20. maddeleri bu süreci düzenler. Çağrı kâğıdı, hükümde gösterilen (ilamdaki) adrese tebliğ edilir. Bu nedenle adres değişikliklerinizi mahkemeye veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmeniz önemlidir; aksi hâlde eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılır.

On Günlük Süre ve Teslim

Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde, ilamı çıkaran infaz savcılığına veya size en yakın infaz savcılığına başvurarak teslim olmanız gerekir. Bu süre kritiktir. On gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağınıza dair şüphe uyandırırsanız, Cumhuriyet savcısı hakkınızda yakalama emri çıkarır. Yakalama emri çıktıktan sonra, aşağıda anlatılan erteleme gibi haklardan yararlanmanız çok güçleşir.

Doğrudan Açık Cezaevi İmkânı

İyi haber şudur: çağrıya uyup süresinde teslim olan ve şartları taşıyan birçok hükümlü, kapalı cezaevine hiç girmeden cezasını doğrudan açık ceza infaz kurumunda çekmeye başlayabilir. 5275 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca, kasıtlı suçlarda belirli süre sınırının altında ceza alan ve çağrı üzerine gelen hükümlüler doğrudan açık kuruma alınabilir. Bu nedenle çağrıya uymak, hem yakalama riskini ortadan kaldırır hem de daha elverişli bir infaz rejiminin kapısını açar.

İnfazın Ertelenmesini Talep Edebilir misiniz?

Teslim süreniz içinde, meşru bir mazeretiniz varsa infazın ertelenmesini talep edebilirsiniz. Kanun’un 17. maddesine göre, kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemiyle ertelenebilir. Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez (toplam iki yıl) uygulanabilir. Savcılık, ertelemeyi teminat şartına bağlayabilir; ekonomik durumu yetersiz olanlar için teminatsız erteleme de mümkündür.

Erteleme Talebinde Dikkat Edilecekler

Erteleme talebi dilekçeyle, çağrı kâğıdını çıkaran Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır. Mazeret somut ve belgeli olmalıdır (örneğin ağır hastalık, bakmakla yükümlü olunan kişilerin durumu gibi). Ancak şu nokta önemlidir: terör suçları, örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar bu istek üzerine ertelemeden yararlanamaz. Ayrıca hakkında yakalama emri çıkmış olanlar da bu haktan yararlanamaz; bu yüzden süreyi kaçırmamak gerekir.

Sonuç olarak, çağrı kâğıdı geldiğinde panik yapmadan on günlük süreyi iyi kullanmak gerekir: ya teslim olup infaza başlanır ya da şartları varsa erteleme talep edilir. Süreyi kaçırmak yakalama emrine yol açar ve hakları zayıflatır; bu nedenle vakit kaybetmeden hukuki destek almak yararına olur.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Teslim Olmazsanız Ne Olur? (Yakalama Emri)

Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde teslim olmamak ciddi sonuçlar doğurur. 5275 sayılı Kanun’un 19. maddesine göre, hükümlü on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa Cumhuriyet savcısı hakkında yakalama emri çıkarır. Ayrıca kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında çağrı kâğıdı gönderilmeden doğrudan yakalama emri düzenlenir. Bu nedenle süre kısa olan hafif cezalarda çağrı kâğıdı alınırken, daha uzun cezalarda kişi doğrudan aranır hâle gelir. Yakalama emri çıktıktan sonra ise infazın hükümlünün isteğiyle ertelenmesi talebi kural olarak kabul edilmez; bu da teslim süresine uymanın önemini gösterir.

İnfazın Hükümlünün İstemiyle Ertelenmesi (m.17)

Kesinleşen cezanın belirli şartlarda ertelenmesi mümkündür. 5275 sayılı Kanun’un 17. maddesine göre, kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet Başsavcılığı infazı erteleyebilir. Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez (toplam iki yıl) uygulanabilir. Ancak terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olanlar ile disiplin ve tazyik hapisleri bu erteleme kapsamı dışındadır. Erteleme talebi, bir güvence (teminat) gösterilmesine bağlanabilir; hükümlünün ekonomik durumu yetersizse teminatsız erteleme de mümkündür. Talebin reddine karşı iki hafta içinde infaz hâkimliğine itiraz edilebilir; erteleme süresinde kasıtlı yeni bir suçtan kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır.

Hastalık ve Doğum Nedeniyle Erteleme (m.16)

Cezanın süresine bakılmaksızın bazı sağlık hâlleri infazı erteletebilir. Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geriye bırakılır ve hükümlü iyileşinceye kadar sağlık kurumunda tedavi altına alınır. Diğer ağır hastalıklarda, infazın hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturduğu Adli Tıp Kurumu veya tam teşekküllü hastane raporuyla belgelenirse infaz ertelenir. Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen mahkûmlar da bu kapsamda değerlendirilir. Ayrıca hamile olan veya doğumdan itibaren bir yıl altı ay (on sekiz ay) geçmemiş kadın hükümlünün cezasının infazı, kural olarak bu süre doluncaya kadar geri bırakılır. Bu hâller, ceza miktarına bağlı olmaksızın ileri sürülebilen özel erteleme sebepleridir.

İlk On Günde Doğru Adımlar

Çağrı kâğıdı geldiğinde panik yapmadan, süreyi kaçırmadan hareket etmek gerekir. İlk olarak kâğıttaki teslim tarihi ve ilgili infaz savcılığı not edilmeli, on günlük süre takip edilmelidir. Erteleme veya doğrudan açık cezaevi gibi bir imkândan yararlanmak isteniyorsa, teslim süresi içinde ve yakalama emri çıkmadan önce infaz savcılığına başvurulmalıdır. Erteleme talebini haklı kılan mazeret (sağlık, ölüm, ailevi zorunluluk vb.) belgelerle desteklenmelidir. Bu aşamada bir avukattan destek almak; hangi erteleme sebebine dayanılabileceği, denetimli serbestlik veya açık cezaevi imkânının bulunup bulunmadığı ve dilekçenin doğru hazırlanması bakımından hak kaybını önler. Unutulmamalıdır ki teslim olmamak, hem erteleme hakkını kaybettirir hem de hakkında yakalama emri çıkmasına yol açar.

Sıkça Sorulan Sorular

Çağrı kâğıdı gelince kaç günüm var?

Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren 10 gün içinde ilgili infaz savcılığına teslim olmanız gerekir. Bu süre içinde teslim olmaz veya kaçarsanız hakkınızda yakalama emri çıkarılır.

Teslim olmazsam ne olur?

5275 sayılı Kanun m.19 uyarınca 10 gün içinde gelmeyen hükümlü hakkında Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır. Ayrıca yakalama emri çıktıktan sonra isteğe bağlı erteleme talebiniz kural olarak reddedilir.

İnfazı erteletebilir miyim?

Kasten suçlarda 3 yıl, taksirli suçlarda 5 yıl veya daha az cezalarda, çağrı üzerine gelip başvurmanız ve meşru bir mazeretinizin bulunması hâlinde infaz ertelenebilir. Erteleme her defasında 1 yılı geçmemek üzere en fazla 2 kez uygulanır.

Hangi suçlarda erteleme mümkün değildir?

Terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olanlar ile disiplin ve tazyik hapisleri isteğe bağlı erteleme kapsamı dışındadır.

Erteleme için teminat gerekir mi?

Erteleme talebinin kabulü bir güvence (teminat) gösterilmesine bağlanabilir. Teminat miktarı cezanın miktarına ve kişinin ekonomik durumuna göre belirlenir; ekonomik durumu yetersiz olanlar için teminatsız erteleme de mümkündür.

Hastalığım varsa infaz ertelenir mi?

Akıl hastalığında infaz geriye bırakılır. Diğer ağır hastalıklarda, infazın hayatınız için kesin tehlike oluşturduğu Adli Tıp veya tam teşekküllü hastane raporuyla belgelenirse infaz iyileşinceye kadar ertelenebilir. Bu hâllerde ceza miktarı şartı aranmaz.

Erteleme talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Ret kararına karşı iki hafta içinde infaz hâkimliğine itiraz edebilirsiniz. Bu nedenle ret hâlinde süreyi kaçırmadan itiraz yoluna başvurmak önemlidir.