Hükümlünün İstemiyle İnfazın Ertelenmesi (5275 m.17): Şartlar, Süre, Ara Verme, İstisnalar ve Başvuru (2026)

Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesi, kesinleşmiş hapis cezasının infazını hükümlünün talebi üzerine Cumhuriyet başsavcılığının ileri bir tarihe bırakmasıdır ve 5275 sayılı Kanunun 17. maddesinde düzenlenir. Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezası alan ve çağrı üzerine gelen hükümlü erteleme isteyebilir. Erteleme her defasında bir yılı geçemez ve en fazla iki kez uygulanır. İnfaza başlandıktan sonra da yükseköğrenimin bitirilmesi, yakınların ölümü veya hastalığı nedeniyle aile işinin ya da tarım toprağının işlenememesi, eş veya çocuğun bakıma muhtaç olması ya da hükümlünün sürekli tedavi gerektiren hastalığı gibi zorunlu hallerde bir yılı geçmeyen sürelerle, en fazla iki kez ara verilebilir. Terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan hükümlüler, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olanlar ve disiplin ya da tazyik hapsindekiler bu imkândan yararlanamaz. Ret kararına karşı on beş gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidilebilir.

Hükümlünün İstemiyle İnfazın Ertelenmesi Nedir?

Hapis cezası kesinleştikten sonra ilam infaz için Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir; başsavcılık cezanın süresine göre hükümlü hakkında çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarır (Yönetmelik m.54/2). Çağrı kâğıdını alan hükümlünün işi, okulu, ailesi veya sağlığıyla ilgili acil bir durumu olabilir. 5275 m.17 bu durumda hükümlüye, cezasının infazının ertelenmesini isteme imkânı tanır. Erteleme ceza ortadan kalkmaz; yalnızca infazın başlangıcı ileri bir tarihe bırakılır ve erteleme bitince ceza infaz edilir.

Bu kurum, mahkemenin hüküm verirken uyguladığı “cezanın ertelenmesi” ile karıştırılmamalıdır. TCK m.51’e göre mahkeme, iki yıl veya daha az süreli hapis cezasını (fiil tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış veya altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde üç yıl) belirli şartlarla erteler ve hükümlü denetim süresini iyi hâlle geçirirse ceza infaz edilmiş sayılır. 5275 m.17 ise hükmün kesinleşmesinden sonra, infaz aşamasında, savcılık tarafından verilen geçici bir erteleme kararıdır. Mahkemenin verdiği erteleme cezanın ertelenmesi (TCK 51) yazımızda anlatılmıştır.

Hüküm aşamasında kalan bir başka imkân da kısa süreli hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesidir. Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m.49/2) ve mahkemece adli para cezasına, zararın giderilmesine, eğitim kurumuna devam etmeye, belirli yerlere gitme yasağına, ehliyet veya ruhsatın geri alınmasına ya da gönüllü olmak koşuluyla kamuya yararlı işte çalıştırılmaya çevrilebilir (TCK m.50/1). Bu imkânlar hükümle birlikte değerlendirilir; hüküm kesinleşip hapis cezası olarak infaza verildikten sonra hükümlünün başvurabileceği yollar ise 5275 sayılı Kanundaki erteleme, ara verme, geri bırakma ve özel infaz usulleridir. Seçenek yaptırımlar kısa süreli hapse seçenek yaptırımlar yazımızda anlatılmıştır.

Kanun Metninin Gelişimi: 2004, 2013 ve 2020

Madde bugünkü hâlini iki değişiklikle almıştır. Kanunun ilk metninde erteleme yalnız üç yıl ve daha az süreli hapis cezalarında, cezanın derhal infazının hükümlü veya ailesi için mahkûmiyetin amacı dışında ağır bir zarara neden olacağının anlaşılması şartıyla mümkündü ve erteleme süresi altı ayı geçemezdi. 6411 sayılı Kanunla (2013) madde tamamen değiştirildi: “ağır zarar” şartı kaldırıldı, kasten ve taksirle işlenen suçlar için ayrı sınırlar getirildi ve süre her defasında bir yıl, en fazla iki kez olarak belirlendi. 7242 sayılı Kanunla (2020) dördüncü fıkra değiştirilerek infaza ara verme süresi bir yıla çıkarıldı ve eş veya çocukların bakıma muhtaç olması da ara verme sebepleri arasına eklendi.

Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik 29.3.2020’de, yani 7242 sayılı Kanundan önce yayımlandığından, m.43/4’ün yayımlanan metninde ara verme süresi “altı ay” olarak yer alır. Aynı şekilde Yönetmelik m.42/4’te gebe kadınlar için doğumdan itibaren “altı ay” ifadesi yer alırken Kanun m.16/4 bu süreyi 7242 ile bir yıl altı aya çıkarmıştır. Yönetmelik kanuna aykırı olamayacağından güncel Kanun metni esas alınır.

Erteleme Şartları

5275 m.17/1’e göre kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine Cumhuriyet başsavcılığınca ertelenebilir. Şartlar şöyle özetlenebilir:

Kanun, ertelemenin hangi gerekçelerle verileceğini saymaz; 2013’ten önce aranan “ağır zarar” şartı da kaldırılmıştır. Yine de karar savcılığın takdirinde olduğundan, talebin somut bir ihtiyaca dayanması ve belgelenmesi kabul ihtimalini artırır. Madde, konutta ve hafta sonu infazını düzenleyen m.110’dan farklı olarak “toplam” ifadesini kullanmaz; birden fazla ilam bulunan dosyalarda sınırın nasıl uygulanacağı ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu sınırların çağrı kâğıdı sınırlarıyla aynı olması tesadüf değildir. 5275 m.19/2’ye göre kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır. Bu süreleri aşan cezalarda hükümlüye çağrı kâğıdı gönderilmediğinden, m.17’deki “çağrı üzerine gelen hükümlü” şartı da doğal olarak bu sınırların altında kalan cezalar için işler. Yakalama emri ile ilgili süreç hakkımda yakalama emri var yazımızda anlatılmıştır.

Erteleme Süresi: Her Defasında Bir Yıl, En Fazla İki Kez

Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir (m.17/2). Böylece infazın başlangıcı, hükümlünün istemiyle toplam en fazla iki yıl ileri bırakılabilir. Erteleme kararında savcılık bir yıldan daha kısa bir süre de belirleyebilir; ikinci erteleme için yeniden talepte bulunulması gerekir.

Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılırsa erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz olunur (m.17/3). Kanun bu sonuç için yeni suçtan mahkûmiyet aranmasını değil, kamu davasının açılmasını yeterli görür. Taksirli bir suçtan dava açılması ise bu fıkra kapsamında değildir.

İnfaza Başlandıktan Sonra Ara Verme (m.17/4)

Erteleme yalnız infaz başlamadan istenebilir; ancak m.17/4 infaz başladıktan sonra ortaya çıkan acil durumlar için ayrı bir imkân tanır. Birinci fıkradaki sınırlar içindeki hapis cezalarının infazına başlanmış olsa bile, aşağıdaki gibi zorunlu ve çok ivedi hallerde Cumhuriyet başsavcılığınca bir yılı geçmeyen sürelerle hapis cezasının infazına ara verilebilir; ara verme iki defadan fazla olamaz.

Kanundaki “gibi” ifadesi, sayılan hallerin sınırlı olmadığını, benzer ağırlıkta zorunlu ve çok ivedi durumların da değerlendirilebileceğini gösterir. Ancak ölçüt yüksektir: ara verme, sıradan bir iş veya aile ihtiyacı için değil, hükümlünün yokluğunda telafisi güç bir sonucun doğacağı haller için öngörülmüştür. Hükümlünün sağlık durumu ağırsa m.16’daki hastalık nedeniyle geri bırakma da ayrıca değerlendirilmelidir; bu yol hastalık, yaşlılık ve gebelik nedeniyle infazın ertelenmesi yazımızda anlatılmıştır.

Kimler İnfazın Ertelenmesini İsteyemez?

5275 m.17/6’ya göre maddenin bütün hükümleri, yani hem erteleme hem ara verme, aşağıdaki hükümlüler hakkında uygulanmaz:

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar TCK’nın 102-105. maddelerini (cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz) kapsar. Bu suçlarda ceza süresi kısa olsa bile m.17 uygulanmaz. Bu hükümlüler bakımından sağlık durumuna dayalı m.16 hükümleri ise ayrı bir düzenleme olduğundan m.17/6’daki istisnaya tabi değildir.

Güvence ve Diğer Şartlar (m.17/5)

Erteleme isteminin kabulü, güvence gösterilmesine veya diğer bir şarta bağlanabilir (m.17/5). Kanun güvencenin türünü ve miktarını belirlemez; bu, savcılığın takdirindedir. Uygulamada talep dilekçesinde güvence göstermeye hazır olunduğunun belirtilmesi ve adres, iletişim ve çalışma bilgilerinin açıkça yazılması, kaçma şüphesini gidermeye yardımcı olur. Çağrı kâğıdı ve infazla ilgili tebligatlar hükümde gösterilen adrese yapılır; hükümlü adres değişikliğini mahkemeye veya Cumhuriyet başsavcılığına bildirmezse eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılır (Yönetmelik m.144/1). Erteleme süresince adresin güncel tutulması bu nedenle önemlidir.

Başvuru: Ne Zaman, Nereye, Hangi Belgelerle?

Talep, infazı yürüten Cumhuriyet başsavcılığına (ilamın gönderildiği infaz bürosuna) dilekçeyle yapılır. Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde gelmeyen, kaçan veya kaçacağına dair şüphe uyandıran hükümlü hakkında yakalama emri çıkarılır (m.19/1). Bu nedenle erteleme talebinin on günlük süre dolmadan, tercihen çağrı kâğıdı alınır alınmaz yapılması gerekir. Talep yapıldı diye on günlük sürenin kendiliğinden durduğuna dair bir kanun hükmü yoktur; karar beklenirken savcılıkla iletişimde kalınmalıdır.

Dilekçede şu bilgilerin yer alması kararın hızlı verilmesine yardımcı olur:

• Hükümlünün kimlik, adres ve iletişim bilgileri ile çağrı kâğıdının tebliğ tarihi.
• İlamın mahkemesi, tarihi, esas ve karar numarası; varsa infaz dosya numarası.
• Suçun kasten mi taksirle mi işlendiği ve cezanın süresi.
• İstenen erteleme süresi (en çok bir yıl) ve bu sürenin neden gerektiği.
• Daha önce erteleme veya ara verme kullanılıp kullanılmadığı.
• Güvence göstermeye hazır olunduğu ve erteleme bitiminde teslim olunacağı beyanı.
• Ekli belgelerin listesi.

Örnek metin için infazın ertelenmesi talebi dilekçesi örneği, çağrı kâğıdı sonrasında yapılacaklar için çağrı kâğıdı geldi, ilk 10 günde ne yapmalıyım yazılarımıza bakabilirsiniz.

Diğer Erteleme ve Özel İnfaz Yollarıyla Karşılaştırma

Hükümlünün istemiyle erteleme, infazı geciktiren yollardan yalnızca biridir. Durumunuza göre aşağıdaki yollardan biri daha uygun olabilir:

Gebelik nedeniyle geri bırakma ve ağır hastalıkta konutta infaz gibi bazı yollar m.17’den farklı olarak cinsel suçlarda da uygulanabilir; m.110’un istisnaları ayrıca düzenlenmiştir (m.110/9). Özel infaz usulleri konutta, hafta sonu ve gece infazı, gebe ve lohusa kadınlar için geri bırakma ise gebe ve lohusa kadın hükümlü yazılarımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Mahkemece İnfazın Ertelenmesi veya Durdurulması (m.17/A)

7188 sayılı Kanunla eklenen m.17/A, savcılığın değil mahkemenin verdiği bir erteleme türüdür. Birlikte işlenen suçlarda, istinaf veya temyiz incelemesinde sanık lehine verilen kararın, kanun yoluna başvurmamış diğer sanıklara da uygulanma olanağı bulunduğunda (CMK m.280/3 ve 306), hükmü veren ilk derece mahkemesinden infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilmesi istenebilir. Karar duruşma açılmadan verilir; öncesinde Cumhuriyet savcısının ve hükümlünün yazılı görüşü istenebilir. Karara karşı itiraz yolu açıktır ve kabul, güvence gösterilmesine veya başka bir şarta bağlanabilir.

Benzer şekilde, mahkûmiyet hükmünün yorumunda veya çektirilecek cezanın hesabında duraksama olduğunda hükmü veren mahkemeden veya infaz hâkimliğinden karar istenebilir. Bu başvuru infazı kendiliğinden ertelemez; ancak mahkeme veya infaz hâkimliği olayın özelliğine göre infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir (5275 m.98/2).

Talep Reddedilirse: İnfaz Hâkimliğine Şikâyet

İnfaz hâkimliği, Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin verdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri inceler (4675 m.4/5). Erteleme veya ara verme talebinin reddi bu kapsamdadır. Şikâyet, kararın öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, her halde kararın verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır; dilekçe doğrudan infaz hâkimliğine verilebileceği gibi Cumhuriyet başsavcılığı veya ceza infaz kurumu aracılığıyla da sunulabilir (4675 m.5).

Şikâyetin infazı kendiliğinden durdurmadığını unutmamak gerekir; on günlük teslim süresi dolmak üzereyse, şikâyet dilekçesinde infaz hâkiminden m.5/4 uyarınca geçici durdurma kararı da istenmelidir. Şikâyet usulü infaz hâkimliği: itiraz ve şikâyet yolu yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Erteleme Sona Erince Ne Olur?

Erteleme süresi bittiğinde ceza genel hükümlere göre infaz edilir. Hükümlünün erteleme sonunda kuruma teslim olmaması veya kaçacağına dair şüphe uyandırması halinde yakalama emri gündeme gelir (m.19/1). Erteleme süresince kasten işlenen bir suçtan kamu davası açılmışsa erteleme zaten kaldırılarak ceza derhal infaz edilir (m.17/3).

Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az hapis cezası alanlar (terör, örgüt ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ikinci defa mükerrirler ve koşullu salıverilmesi geri alınanlar hariç) ile taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar cezalarını doğrudan açık ceza infaz kurumunda çeker (m.14/2). M.17’den yararlanan hükümlülerin önemli bir kısmı bu sınırlar içinde kaldığından, erteleme bittiğinde çoğu zaman doğrudan açık cezaevine alınırlar. Bu konuda 1 ay kapalı 3 ay açık cezaevi kuralı ve cezaevine girmeden cezamı çekebilir miyim yazılarımıza bakabilirsiniz.

Örnek Durumlar

Aşağıdaki örnekler yalnız kuralların nasıl işlediğini göstermek içindir; her dosyada suç tarihi, tekerrür durumu ve diğer ilamlar ayrıca kontrol edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Mahkemenin verdiği cezanın ertelenmesi (TCK 51) ile infaz aşamasındaki ertelemeyi (5275 m.17) karıştırmak.
• Çağrı kâğıdına rağmen on gün içinde hiçbir işlem yapmamak ve yakalama emriyle karşılaşmak.
• Erteleme talebinin yapılmasıyla on günlük sürenin kendiliğinden durduğunu sanmak.
• Gerekçesiz ve belgesiz dilekçe vermek; karar savcılığın takdirine bağlıdır.
• Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirli suçlarda beş yıl sınırını karıştırmak.
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda veya mükerrirlere özgü infaz rejiminde ertelemenin mümkün olduğunu düşünmek.
• Ertelemenin sınırsız tekrarlanabileceğini sanmak; en fazla iki kez ve her defasında en çok bir yıl verilir.
• Yönetmelikteki eski “altı ay” ara verme süresini esas almak; Kanunda süre bir yıldır.
• Ret kararına karşı on beş günlük şikâyet süresini kaçırmak veya şikâyetin infazı kendiliğinden durdurduğunu sanmak.
• Erteleme süresince adres değişikliğini bildirmemek.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Hukukçular Evi Ankara olarak çağrı kâğıdı alan hükümlülerin ilamını, ceza süresini ve suç türünü inceleyerek 5275 m.17’deki ertelemeye, m.16’daki geri bırakmaya veya m.110’daki özel infaz usullerine uygun olup olmadığını değerlendiriyoruz. Erteleme ve ara verme taleplerini gerekçeli ve belgeli şekilde hazırlıyor, ret kararlarına karşı infaz hâkimliğine şikâyet ve itiraz başvurularını yürütüyoruz. Erteleme sonrasında açık cezaevine alınma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme aşamalarında da süreci takip ediyoruz.

İlam, çağrı kâğıdı ve talebinizi destekleyen belgelerle 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz. İnfaz hukukuna ilişkin bütün rehberlerimiz Hapis Cezası İnfazı Rehberi sayfasında yer alır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesi nedir?

Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezasının infazının, çağrı üzerine gelen hükümlünün talebiyle Cumhuriyet başsavcılığınca ileri bir tarihe bırakılmasıdır (5275 m.17/1).

İnfaz en fazla ne kadar ertelenebilir?

Erteleme her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir; bu nedenle istem üzerine erteleme toplamda en fazla iki yıl sürebilir (5275 m.17/2).

Cezaevine girdikten sonra erteleme istenebilir mi?

İnfaz başladıktan sonra erteleme değil, ara verme istenir. Yükseköğrenimin bitirilmesi, yakınların ölümü veya hastalığı nedeniyle aile işinin ya da tarımın yürütülememesi, eş veya çocuğun bakıma muhtaç olması veya hükümlünün sürekli tedavi gerektiren hastalığı gibi hallerde bir yılı geçmeyen sürelerle, en fazla iki kez ara verilebilir (m.17/4).

Ara verme süresi altı ay mı, bir yıl mı?

Kanunda bir yıldır. 7242 sayılı Kanunla 2020’de altı aydan bir yıla çıkarılmıştır. Yönetmeliğin 2020 tarihli m.43/4 metninde altı ay ifadesi yer alır; ancak Kanun hükmü esas alınır.

Hangi suçlarda erteleme istenemez?

Terör suçları, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olanlar ile disiplin veya tazyik hapsine mahkûm olanlar yararlanamaz (m.17/6).

Erteleme talebi on günlük teslim süresini durdurur mu?

Kanunda talebin süreyi durduracağına dair bir hüküm yoktur. Talebi çağrı kâğıdı alınır alınmaz yapmak ve karar çıkana kadar savcılıkla iletişimde kalmak gerekir; aksi halde yakalama emri çıkarılabilir (m.19/1).

Erteleme için güvence istenir mi?

İstenebilir. Erteleme isteminin kabulü güvence gösterilmesine veya başka bir şarta bağlanabilir; türünü ve miktarını savcılık belirler (m.17/5).

Erteleme sırasında yeni bir suçla suçlanırsam ne olur?

Erteleme süresi içinde kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır ve ceza derhal infaz edilir (m.17/3). Mahkûmiyet beklenmez.

Erteleme talebim reddedilirse ne yapabilirim?

Ret kararının öğrenilmesinden itibaren on beş gün, her halde otuz gün içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna gidebilirsiniz (4675 m.4/5 ve 5). İnfaz hâkiminin kararına tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir.

Mahkemenin verdiği erteleme ile bu erteleme aynı şey mi?

Hayır. TCK 51’deki cezanın ertelenmesine hüküm verilirken mahkeme karar verir ve denetim süresi iyi geçerse ceza infaz edilmiş sayılır. 5275 m.17’deki erteleme ise infaz aşamasında savcılıkça verilir ve yalnızca infazın başlangıcını geciktirir.

Taksirle öldürme suçunda infazın ertelenmesi istenebilir mi?

Evet, ceza beş yıl veya daha azsa ve m.17/6’daki istisnalardan birine girilmiyorsa istenebilir. Ancak m.110/1’deki hafta sonu ve gece infazı taksirle öldürme suçunda uygulanmaz.

Erteleme talebi için avukat zorunlu mu?

Kanun avukatla başvuru zorunluluğu öngörmez; hükümlü dilekçesini kendisi verebilir. Ancak süre kısa olduğundan ve karar savcılığın takdirine bağlı olduğundan talebin gerekçeli ve belgeli hazırlanması önemlidir.

Gebelik veya hastalık nedeniyle erteleme de bu maddeye mi dayanır?

Hayır. Gebelik, doğum, akıl hastalığı ve ağır hastalık nedeniyle geri bırakma 5275 m.16’da, kadın hükümlünün çocuğunun hastalığı nedeniyle erteleme ise m.16/A’da ayrıca düzenlenmiştir. Bu yolların şartları ve süreleri farklıdır.