Özel İnfaz Usulleri: Konutta, Hafta Sonu ve Geceleri İnfaz

Her hapis cezası kuruma tam zamanlı girilerek infaz edilmek zorunda değildir. 5275 sayılı Kanun’un 110. maddesi, belirli koşulları taşıyan hükümlüler için cezanın geceleyin, hafta sonu veya konutta infazına imkân tanır. Madde, kamuoyunda “10. Yargı Paketi” olarak anılan 7550 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle (RG: 4/6/2025) baştan sona güncellenmiş; süre sınırları yükseltilmiş ve konutta infaza seksen yaşını bitirmiş kişiler için yeni bir bent eklenmiştir. Bu rehber, hangi ölçütün hangi fıkrada olduğunu ve sık yapılan bir yanlış okumayı — zararın giderilmesinin bir şart olmadığını — madde metniyle gösterir.

Mevzuat Haritası

Üç Usul, Tek Madde

Özel infaz usulleri kapalı infazın alternatifidir; cezayı ortadan kaldırmaz, infazın biçimini değiştirir. Amaç, kısa süreli ve belirli profildeki cezalarda hükümlünün iş ve aile bağlarını korumaktır.

İlk iki usul yalnızca ceza süresine bakar; yaş veya sağlık şartı aranmaz. Konutta infaz ise süreye ek olarak bir kişisel ölçüt gerektirir. Bu ayrım, hangi yola başvurulacağını baştan belirler.

2025 Değişikliği: 7550 Sayılı Kanun

7550 sayılı Kanun, 4 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. 15. maddesiyle m. 110’da yapılan değişiklikler, süre sınırlarını belirgin biçimde yükseltmiştir.

Geceleyin ve Hafta Sonu İnfaz: m. 110/1

İnfaz hâkimi, hükümlünün talebi üzerine; kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasının geceleyin ya da hafta sonu infazına karar verebilir.

“Taksirle öldürme suçu hariç” ibaresi atlanmamalıdır. Taksirli suçlar için tanınan beş yıllık genişletilmiş sınır, taksirle öldürme suçunu kapsamaz. Bu suçta kasten işlenen suçlar için öngörülen üç yıllık sınır da doğrudan uygulanmaz; hüküm, taksirle öldürmeyi bu genişlemenin dışında tutar.

Talep şarttır. Madde “hükümlünün talebi üzerine” der; usul kendiliğinden uygulanmaz.

Hafta içi esnekliği 2025’te geldi. 7550 ile birinci fıkraya eklenen cümle uyarınca bu usul; hükümlünün iş ve ailevi durumu ile kurumun işleyişine göre, süresi aynı kalmak kaydıyla hafta içi günlerde de uygulanabilir. Vardiyalı veya hafta sonu çalışan hükümlüler için bu ekleme belirleyicidir.

Konutta İnfaz: m. 110/2’nin Dört Bendi

(a) bendi yaş dışında iki kategori daha içerir. Kadın ve çocuk hükümlüler, yaşlarına bakılmaksızın üç yıllık sınırdan yararlanır. Çocuk hükümlüler bu kapsama 2020 değişikliğiyle alınmıştır.

Yaş “bitirmiş” olmakla ölçülür. Eşikler “bitirmiş” ifadesiyle yazıldığından, yaşın doldurulmuş olması aranır; doğum tarihi ile karar tarihi arasındaki fark hesaplanmalıdır.

Karar mercii infaz hâkimidir. Madde “infaz hâkimi tarafından karar verilebilir” der; yetki takdirîdir, şartların varlığı tek başına sonuç doğurmaz.

Sık Yapılan Yanlış: “Zararın Giderilmesi Şartı”

m. 110/2 şu ibareyle başlar: “Mahkûmiyete konu suç nedeniyle doğmuş zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesine dair hukukî sorumlulukları saklı kalmak üzere; a) … konutunda çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.”

Neden karıştırılıyor? Benzer ifadeler ceza hukukunun başka kurumlarında (etkin pişmanlık, hükmün açıklanmasının geri bırakılması) gerçekten bir şart olarak yer alır. m. 110/2’deki ibare ise cümlenin başında bir saklılık kaydı olarak kurulmuştur ve farklı işlev görür.

Pratik sonuç: zararı gidermemiş olmak, konutta infaz talebini tek başına düşürmez. Ödeme yapılmışsa bunu dosyaya koymak elbette yararlıdır; ancak “önce borcu kapat, sonra başvur” biçimindeki bir yönlendirme, hükümlüyü gereksiz yere bekletir. Ret kararı bu gerekçeye dayandırılmışsa, madde metni gösterilerek itiraz edilmelidir.

Ağır Hastalık veya Engellilik: m. 110/3

Yaş eşiğine girmeyenler için ikinci bir kapı vardır ve ölçütü farklıdır.

Toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkûm olan veya adlî para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlülerden; 5275 m. 16/3’te belirlenen usule göre maruz kaldığı ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilenlerin cezası konutta infaz edilebilir.

Rapor standardı m. 16/3’ten gelir. Rapor; Adlî Tıp Kurumunca düzenlenmiş ya da Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanmış olmalıdır. Tek hekim raporu yeterli değildir.

Ağırlaştırılmış müebbet hariçtir. Bu hükümden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar yararlanamaz. Ayrıntı için: hasta ve ileri yaştaki hükümlülerin infazı.

Doğum Yapmış Kadın Hükümlüler: m. 110/4

Bu fıkra, iki yönlü bir zaman penceresi kurar ve uygulamada en sık kaçırılan ayrıntı budur.

Çocuğun durumu değişirse. Konutta infaza karar verildikten sonra çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, infaz hâkimi tarafından yeniden değerlendirme yapılır. Bu düzenleme, fıkranın dayandığı amacın çocuğun yüksek yararı olduğunu gösterir.

m. 16/4 ile karıştırılmamalı. 5275 m. 16/4, gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadınlar hakkında infazın geri bırakılmasını öngörür. m. 110/4 ise infazı durdurmaz, konutta sürdürür. İkisi farklı sonuç doğurur ve farklı merci karar verir.

Kapsam Dışı Hâller: m. 110/9

Bu fıkra, süre şartları sağlansa dahi özel infaz usullerinden yararlanılamayacak hâlleri sayar.

Üçüncü satır bir Yargıtay içtihadıyla desteklenir. Doğrudan hükmedilen adlî para cezasının ödenmemesi nedeniyle dönüştürülen hapis cezası, para cezasının infazını sağlamaya yönelik tazyik hapsi niteliğinde görülmüş; bu nedenle m. 110 uyarınca özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar verilemeyeceği kabul edilmiştir.

Dikkat: m. 110/3 bu kuralın istisnasıdır. Ağır hastalık veya engellilik hâlini düzenleyen üçüncü fıkra, adlî para cezasından çevrilen hapis cezalarını açıkça kapsamına alır. Dolayısıyla genel yasak, sağlık gerekçesiyle yapılan konutta infaz talebini engellemez.

Taksirle öldürme ayrıca sınırlıdır. m. 110/1’deki beş yıllık taksirli suç sınırı, taksirle öldürme suçunu hariç tutar.

Koşullu Salıverilme ve Denetimli Serbestlikle İlişkisi: m. 110/5

Özel infaz usulü, koşullu salıverilmenin yerine geçmez; onunla birlikte işler.

m. 110/5 uyarınca cezanın özel infaz usulüne göre çektirilmesine karar verilenler hakkında, tâbi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezanın infazı hükümleri uygulanır. Bu düzenleme 7550 ile netleştirilmiştir.

Ancak bir istisna vardır. m. 110/7 uyarınca özel infaz usulünün kaldırıldığı hâllerde 5275 m. 105/A hükümleri uygulanmaz. Yani gereklere uyulmaması yalnızca usulü sona erdirmez; denetimli serbestlik yolunu da kapatır. Bu, ihlalin en ağır sonucudur ve çoğu zaman bilinmez.

Denetimli serbestlik rejimi için: denetimli serbestlik rehberi.

Gereklere Uyulmaması: m. 110/7

Karar verilmesiyle süreç bitmez; usulün gerekleri infaz boyunca sürer.

m. 110/7 uyarınca özel infaz usulünün gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde bu usulün uygulanmasına son verilir ve infaza ceza infaz kurumunda devam edilir.

İkinci satır hükümlü lehinedir. Konutta veya hafta sonu geçirilen süre mahsup edilir; ihlal, o ana kadar çekilen cezayı geçersiz kılmaz.

“Geçerli mazeret” kavramı önemlidir. Madde, her devamsızlığı değil geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmamayı yaptırıma bağlar. Hastalık gibi gerçek bir mazeret doğduğunda belgesi aynı gün kuruma iletilmelidir; sonradan sunulan belgeler çoğu zaman kabul görmez.

Konutta infazda yükümlülük ihlali. 7550 ile eklenen hükme göre, konutta infaza ilişkin yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi hâlinde karar infaz hâkimliğince kaldırılır.

İtiraz Yolu: m. 110/8

m. 110/8 açıktır: “Bu madde hükümlerine göre verilen kararlara itiraz yolu açıktır.“

Bu, hem ret hem kaldırma kararlarını kapsar. Talebin reddi kadar, verilmiş bir usulün sonradan kaldırılması da itiraza tabidir.

İtirazın ekseni. Dilekçede iki şey gösterilmelidir: şartların hangi bent bakımından karşılandığı ve ret gerekçesinin hangi noktada hatalı olduğu. Özellikle “zararın giderilmediği” gerekçesiyle verilen retlerde, m. 110/2’nin bunu bir şart olarak saymadığı madde metniyle ortaya konmalıdır.

Başvuru Dosyası

Özel infaz usulü kendiliğinden uygulanmaz; talep edilmesi ve belgelendirilmesi gerekir.

Beşinci satır 2025’te önem kazandı. Hafta içi uygulama imkânı, hükümlünün iş ve ailevi durumuna bağlandığından; vardiya çizelgesi, işveren yazısı veya çalışma belgesi bu talebin dayanağını oluşturur.

Kontrol Listesi

1. Hangi usul? Gece/hafta sonu yalnızca süreye, konutta infaz süreye ve kişisel ölçüte bakar.

2. Toplam ceza süresini hesaplayın. Sınırlar 7550 ile yükseldi.

3. Yaşı eşliştirin. 65/üç yıl, 70/dört yıl, 75/beş yıl, 80/altı yıl.

4. m. 110/9’u kontrol edin. Terör, örgüt, cinsel dokunulmazlık, para cezasından çevrilen hapis ve koşullu salıverilmenin geri alınması hâlleri kapsam dışıdır.

5. Zararı şart sanmayın. m. 110/2’deki ibare bir saklılık kaydıdır.

6. Sağlıkta raporu doğru usulle alın. m. 16/3: ATK onaylı olmalı.

7. Doğumda pencereyi kaçırmayın. Altı ay geçmiş, bir yıl altı ay geçmemiş olmalı.

8. Talebi yazılı verin. Usul kendiliğinden uygulanmaz.

9. Hafta içi uygulama isteyin. İş düzeniniz uygunsa 7550 bu imkânı tanır.

10. Devamsızlığı önleyin. Mazeret belgesi aynı gün iletilmelidir.

11. 105/A riskini bilin. Usulün kaldırılması denetimli serbestlik yolunu da kapatır.

12. Karara itiraz edin. m. 110/8 uyarınca itiraz yolu açıktır.

İnfaz Sırasındaki Yükümlülükler

Karar verildikten sonra yükümlülükler infaz boyunca sürer; ihlal, m. 110/7’nin ağır sonuçlarını doğurur.

1. Zamanında bulunma. Gece ve hafta sonu infazında belirlenen gün ve saatlerde kurumda hazır olunmalıdır. Trafik, iş yoğunluğu veya unutma geçerli mazeret sayılmaz. Takvim baştan çıkarılmalı ve hatırlatma kurulmalıdır.

2. Konuttan ayrılmama. Konutta infazda, belirlenen adresten izinsiz ayrılmamak esastır. İşe gitme, tedavi veya zorunlu bir ihtiyaç söz konusuysa bunun önceden izne bağlanması gerekir.

3. Denetime açık olma. Yapılan kontrollere açık olunmalı; elektronik izleme öngörülmüşse cihaz korunmalı ve çalışır durumda tutulmalıdır.

4. Değişiklikleri bildirme. Adres, iş veya sağlık durumundaki değişiklikler bildirilmelidir. Özellikle konutta infazda adres değişikliği, bildirilmediğinde ihlal sayılır.

5. Yeni suç işlememe. İnfaz sırasında suç işlenmesi usulün kaldırılmasına yol açar.

Mahsup Nasıl İşler?

m. 110/7’deki mahsup kuralı, ihlal hâlinde bile hükümlü lehine sonuç doğurur ve sıkça yanlış bilinir.

Kural: özel infaz usulüne göre geçirilen süre, infaz aşamasında mahsup edilir. Yani konutta geçirilen aylar ya da hafta sonu kurumda geçirilen günler, cezadan düşülür.

Asıl kayıp sürede değil, denetimli serbestliktedir. İhlalin bedeli, o ana kadar çekilen cezanın yanması değil; m. 105/A’nın uygulanamamasıdır. Bu, kalan cezanın denetimli serbestlik altında dışarıda çekilmesi imkânının kaybı anlamına gelir ve çoğu zaman aylarca ek kurum süresi demektir.

Senaryolara Göre Doğru Yol

Son iki satır birlikte okunmalıdır. Adlî para cezasından çevrilen hapis cezası kural olarak kapsam dışıdır; ancak m. 110/3 bu cezaları metninde açıkça saydığından, ağır hastalık veya engellilik hâlinde konutta infaz yolu açık kalır. Bu ayrım, sağlık sorunu bulunan hükümlüler için belirleyicidir.

Üçüncü satır sık atlanır. Taksirli suçlar için tanınan beş yıllık sınır, taksirle öldürme suçunu kapsamaz; madde bu suçu açıkça hariç tutar.

Özel infaz cezayı hafifletmez. Bu usuller cezanın miktarını veya niteliğini değiştirmez; yalnızca nerede ve ne zaman çekileceğini belirler. Adlî sicil kaydı, memnu hakların iadesi ve diğer sonuçlar bakımından cezanın kurumda çekilmesiyle aynı hükümlere tâbidir.

Açık kuruma ayrılma ile de karıştırılmamalıdır. Açık ceza infaz kurumuna ayrılma, hükümlünün bir kurumdan diğerine geçmesidir ve kendi şartlarına tabidir; özel infaz usulü ise cezanın kurum dışında çekilmesidir. İkisi ayrı taleplerdir. Bkz. açık ceza infaz kurumuna ayrılma.

Sıkça Sorulan Sorular

Özel infaz usulleri hangi maddede düzenlenmiştir?

5275 sayılı Kanun’un 110. maddesinde. Madde üç usul öngörür: geceleyin infaz, hafta sonu infaz ve konutta infaz.

2025’te ne değişti?

7550 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle (RG: 4/6/2025) süre sınırları yükseltildi: gece/hafta sonu infazda kasten işlenen suçlarda bir yıl altı ay yerine üç yıl, taksirli suçlarda üç yıl yerine beş yıl; konutta infazda yaş bentlerindeki süreler artırıldı ve seksen yaş için yeni bir bent eklendi.

Geceleyin infaz nasıl işler?

Hükümlü, hafta sonları hariç her gün saat 19.00‘da kuruma girer, ertesi gün 07.00‘de çıkar. 7550 ile eklenen cümle uyarınca bu usul, iş ve ailevi durum ile kurumun işleyişine göre hafta içi günlerde de uygulanabilir.

Gece veya hafta sonu infazda süre sınırı nedir?

Kasten işlenen suçlarda toplam üç yıl, taksirle öldürme suçu hariç taksirle işlenen suçlarda toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezası.

Konutta infazda yaş ve süre eşikleri nelerdir?

Kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş kişiler üç yıl; yetmiş yaşını bitirmiş dört yıl; yetmiş beş yaşını bitirmiş beş yıl; seksen yaşını bitirmiş altı yıl veya daha az süreli hapis cezası.

Zararı gidermeden başvurabilir miyim?

Evet. m. 110/2’nin başındaki ibare, hükümlünün hukukî sorumluluğunun saklı olduğunu belirten bir saklılık kaydıdır; bentlerde sayılan bir şart değildir. Zararın giderilmemiş olması talebi tek başına düşürmez.

Ağır hastayım ama yaş eşiğine girmiyorum, ne yapabilirim?

m. 110/3 uyarınca toplam beş yıl veya daha az cezada; m. 16/3 usulüne göre kurum koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından tehlike oluşturmayacağı değerlendirilenlerin cezası konutta infaz edilebilir.

Hangi rapor geçerli olur?

m. 16/3 uyarınca Adlî Tıp Kurumunca düzenlenmiş ya da Bakanlıkça belirlenen tam teşekküllü hastanelerin sağlık kurullarınca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanmış rapor.

Doğum yaptım, ne zaman başvurabilirim?

Doğum tarihinden itibaren altı ay geçtikten sonra; ancak bir yıl altı ay geçmeden. Bu iki sınır arasındaki pencerede talep edilebilir.

Bu, m. 16/4’teki gebelik ertelemesiyle aynı mı?

Hayır. m. 16/4 infazı geri bırakır ve kararı Cumhuriyet Başsavcılığı verir. m. 110/4 ise infazı durdurmaz, konutta sürdürür ve kararı infaz hâkimi verir.

Hangi suçlar kapsam dışıdır?

m. 110/9 uyarınca; terör suçları ile örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlar, adlî para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilenler ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler.

Para cezamdan çevrilen hapis için başvurabilir miyim?

Kural olarak hayır; m. 110/9 bunu kapsam dışında bırakır ve Yargıtay uygulaması bu hapsi tazyik hapsi niteliğinde görür. Ancak m. 110/3 (ağır hastalık veya engellilik) adlî para cezasından çevrilen hapis cezalarını açıkça kapsar.

Kararı kim verir?

İnfaz hâkimi. Madde “karar verilebilir” dediğinden yetki takdirîdir; şartların varlığı tek başına sonuç doğurmaz.

Koşullu salıverilme işlemeye devam eder mi?

Evet. m. 110/5 uyarınca özel infaz usulüne göre cezasını çekenler hakkında, tâbi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanır.

Kurallara uymazsam ne olur?

m. 110/7 uyarınca geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmaması hâlinde usule son verilir ve infaza kurumda devam edilir. Geçirilen süre mahsup edilir; ancak bu hâlde 105/A hükümleri uygulanmaz.

Denetimli serbestlik hakkım da gider mi?

Evet, bu en ağır sonuçtur. m. 110/7’nin uygulandığı hâllerde 5275 m. 105/A hükümleri uygulanmaz; yani özel infaz usulünün kaldırılması denetimli serbestlik yolunu da kapatır.

Geçerli mazeret nedir?

Madde her devamsızlığı değil, geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmamayı yaptırıma bağlar. Hastalık gibi gerçek bir mazeretin belgesi aynı gün kuruma iletilmelidir.

Ret veya kaldırma kararına itiraz edilebilir mi?

Evet. m. 110/8: “Bu madde hükümlerine göre verilen kararlara itiraz yolu açıktır.” Bu, hem ret hem kaldırma kararlarını kapsar.

Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 16, 105/A ve 110; 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanun m. 50; 4/6/2025 tarihli ve 7550 sayılı Kanun m. 15 (RG: 4/6/2025, 32920 mükerrer); Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Yönetmelik. İkincil düzenlemeler kanun değişikliğinden sonra güncellenmemiş olabileceğinden, başvuru tarihinde kanun metninin esas alınması ve yürürlük durumunun teyidi gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığınız için mutlaka bir avukata danışınız.

• Ceza Hukuku Rehberi (Ana Rehber)
• Çocuk Hükümlülerde İnfaz: Suça Sürüklenen Çocuklar İçin Özel Düzenleme
• Hükümlü ve Tutuklu Hakları
• Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma ve Kapalıdan Açığa Geçiş
• Hasta ve İleri Yaştaki Hükümlülerin İnfazı