Açık Ceza İnfaz Kurumuna Ayrılma ve Kapalıdan Açığa Geçiş

Açık kuruma ayrılma iki ayrı yoldan gerçekleşir: ya doğrudan açık kurumda infaz edilir, ya da kapalı kurumda belirli bir süre geçirildikten sonra ayrılma kararı verilir. İkisinin şartları tamamen farklıdır.

Bu yazı konuyu madde madde ele alır: 5275 m.14, Yönetmelikte doğrudan alınma, 6 ncı maddedeki ayrılma ölçütleri, ayrılamayacaklar, karar usulü ve kapalıya iade.

1) Açık Kurum Nedir? (5275 m.14)

Açık ceza infaz kurumları, hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır.

İkinci ve üçüncü satırlar, açık kurumdan ayrılmanın neden firar sayıldığını açıklar: kurumun fiziki engeli bulunmaz, güven esastır.

2) İki Ayrı Yol

Bu ayrım baştan yapılmalıdır: birinci yolda hükümlü kapalı kuruma hiç girmez, ikinci yolda ise belirli bir süre kapalıda geçirilir.

3) Doğrudan Açık Kuruma Alınma

Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler hariç olmak üzere; a) Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanların, b) Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanların, c) Adlî para cezası hapis cezasına çevrilenlerin, ç) 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanların, cezaları doğrudan açık kurumlarda yerine getirilir.

Kapsam dışı bırakılanlar

Altıncı satır, koşullu salıverilme yazımızdaki geri alma hükmüyle doğrudan bağlantılıdır ve ayrı bir sonuç doğurur.

Kapsamdakiler

Üçüncü ve dördüncü satırlar çoğu kaynakta atlanır: bu iki bentte süre sınırı öngörülmemiştir.

Birinci ve ikinci satırdaki ölçüt ise toplam cezadır; tek bir ilamın süresi değil, toplam dikkate alınır.

4) Çağrı ve Teslim

Üçüncü satır ağır bir sonuçtur: doğrudan açık kuruma alınma hakkı bulunan bir hükümlü, çağrıya uymadığında kapalı kuruma alınır.

Çağrı süreci için infaza çağrı ve on günlük süre incelememize bakabilirsiniz.

5) Kapalıdan Açığa Ayrılma (Yönetmelik m.6)

Bu, yazının en çok aranan bölümüdür ve üç ayrı bent içerir.

Tüm bentlerde ortak şart iyi hâlliliktir.

(a) bendi 22/2/2017 tarihli ve 29987 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikle bugünkü hâlini almıştır.

Dikkat edilecek nokta: bentlerde iki şart birlikte aranır. Kapalıda geçirilmesi gereken süre dolmuş olsa dahi, koşullu salıverilmeye kalan süre eşiğin üstündeyse ayrılma gerçekleşmez.

Örnek

Dördüncü satırdaki ifade “ayrılabilir” biçimindedir; şartların sağlanması kendiliğinden ayrılma sonucunu doğurmaz.

6) Birden Fazla Ceza Varsa

Birden fazla cezanın toplanarak infazı hâlinde, açık kuruma ayrılmada esas alınacak suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur.

Bu kural çok hükümlü dosyalarda belirleyicidir ve sıkça yanlış uygulanır.

Ölçüt, en ağır ceza veya en son hüküm değil; koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur.

7) Açık Kuruma Ayrılamayacaklar

Birinci satır iki şartı birlikte arar: hem sayı (beş ve daha fazla) hem süre (son cezanın kaldırılmasından itibaren bir yıl).

Bu nedenle disiplin cezalarının kaldırılma tarihleri, ayrılma takvimini doğrudan etkiler.

8) Karar Usulü

Kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin talepleri üzerine, koşulları taşıdıklarının anlaşılması hâlinde kurum idare ve gözlem kurulu tarafından 5275 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda açık kurumlara ayrılmalarına karar verilir.

Birinci satır atlanmamalıdır: ayrılma resen değil, talep üzerine değerlendirilir.

Bu nedenle şartların dolduğu tarihte yazılı talep verilmesi ve kayıt numarası alınması gerekir.

9) Denetimli Serbestlik İhlalinde Yeni Kural

5275 sayılı Kanunun 105/A maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca verilen gönderme kararları açık ceza infaz kurumunda infaz edilir.

Bu düzenleme, 7242 sayılı Kanunla 5275 m.105/A’da yapılan değişiklikle uyumludur: denetimli serbestlik ihlalinde hükümlü kapalı değil açık kuruma gönderilir.

Ayrıntı için denetimli serbestlik ihlali incelememize bakabilirsiniz.

10) Kapalıya İade

Üçüncü satır sıkça yaşanır: yeni bir mahkûmiyet, cezaların toplanması sonucu koşullu salıverilmeye kalan süreyi eşiğin üstüne çıkarabilir.

Açık kurumun bulunduğu yerde kapalı kurum bulunmaması hâlinde hükümlü, o il sınırları içerisindeki kapalı kuruma Bakanlıktan izin alınmadan gönderilir.

11) İade Sonrası Yeniden Ayrılma

Bu bölüm çoğu kaynakta hiç yer almaz ve süreleri kesindir.

İlk iki satırda başlangıç noktası dikkat gerektirir: süre, disiplin cezasının verildiği değil kaldırıldığı tarihten işler.

Üçüncü satır ise kınama cezasının kapsam dışı olduğunu gösteren birinci satırla birlikte okunmalıdır.

12) Nakil Talebi

Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken süre üç aydan az olan hükümlülerin başka açık kurumlara nakil talepleri, Cumhuriyet başsavcılığınca reddedilerek durum ilgiliye tebliğ edilir.

Bu hüküm, tahliyeye yakın dönemdeki nakil taleplerini sınırlar.

Üç aylık eşik, kalan kurumda bulunma süresine göre hesaplanır; toplam cezaya göre değil.

13) Açık Kuruma Ayrılmanın Sonuçları

Açık kurum, kendi başına bir amaç değil; sonraki aşamaların ön şartıdır.

Birinci satır zincirin kilididir: denetimli serbestlik için açık kuruma ayrılmış olmak gerekir.

Bu nedenle açık kuruma ayrılmadaki gecikme, denetimli serbestlik tarihini de fiilen erteler.

Zincirin sırası

İkinci sıra atlandığında üçüncü sıra da işlemez; bu, hesapta görünmeyen ancak sonucu doğrudan etkileyen bir darboğazdır.

14) Talep Dilekçesinin Kurgusu

Yedinci satır talebi somutlaştırır: hangi bende dayanıldığı yazılmalıdır, çünkü her bendin ölçütü farklıdır.

Sekizinci satır ise hükümlünün etkileyebileceği tek alandır ve belgelenebilir.

Eklenecek belgeler

• Müddetname örneği,
• Disiplin durumu kaydı,
• Eğitim ve kurs belgeleri,
• Çalışma kayıtları,
• İyileştirme programı katılımı,
• Varsa sağlık durumu.

Birinci madde en önemlisidir: koşullu salıverilme tarihi müddetnameden okunur ve bent şartının sağlandığı bu belgeyle gösterilir.

15) Ret Kararına Karşı

Dördüncü adım sıkça sonuç verir: kaldırılmış veya kesinleşmemiş bir disiplin cezasına dayanılması, kararı sakatlayabilir.

Üçüncü adım ise hesap hatalarını ortaya çıkarır; özellikle onda bir hesabı ile koşullu salıverilme tarihi ayrı ayrı denetlenmelidir.

Başvuruda ileri sürülecekler

Dördüncü satır çok hükümlü dosyalarda güçlü bir itirazdır ve doğrudan Yönetmelik kuralına dayanır.

16) Sürecin Bütünü

Beşinci satır sürecin en çok ihmal edilen adımıdır: şartlar dolsa dahi talep verilmedikçe değerlendirme yapılmaz.

Dokuzuncu satır ise açık kurumdaki dönemin sürekli bir şart kontrolü altında geçtiğini gösterir.

17) Firar ve Sonuçları

Açık kurumda fiziki engel bulunmadığından, izinsiz ayrılma ayrı ve ağır sonuçlar doğurur.

İkinci satırdaki “ikinci kez” ifadesi önemlidir: açık kurumdan ilk firar ile ikinci firar farklı sonuçlara bağlanmıştır.

Üçüncü ve dördüncü satırlar birlikte okunmalıdır: sonuç yalnızca mevcut cezayı değil, sonradan kesinleşecek cezaları da kapsar.

İzinsiz ayrılmanın diğer sonuçları

• Ayrı bir suç oluşturabilir,
• Disiplin soruşturması başlar,
• İyi hâl değerlendirmesi olumsuz etkilenir,
• Denetimli serbestlik imkânı zorlaşır,
• Yeniden açığa ayrılma gecikir.

Üçüncü madde zincirleme etki yaratır: iyi hâl, hem açığa ayrılmanın hem denetimli serbestliğin ortak şartıdır.

18) Yakınlar İçin Yol Haritası

Üçüncü adım eleme yapar: toplam ceza on yıldan az ise kapalıda geçecek süre bir ay, on yıl ve yukarı ise onda birdir.

Beşinci adım ise çoğu dosyada asıl darboğazdır: süre şartı sağlansa dahi koşullu salıverilmeye yedi yıldan fazla kalmışsa ayrılma gerçekleşmez.

Sık sorulan iki durum

Birinci satır uzun cezalarda sıkça yanlış anlaşılır: onda birlik süre erken dolabilir, ancak ikinci şart gerçekleşene kadar ayrılma olmaz.

19) Özet Tablo

Yedinci satır bu yazının en pratik bilgisidir: iki şart birlikte aranır ve çoğu dosyada darboğaz buradadır.

On ikinci satır ise en çok hak kaybına yol açan noktadır: talep verilmedikçe değerlendirme başlamaz.

Tek cümlelik özet

Açık kuruma ayrılma, iki sayının aynı anda tutmasına bağlıdır: kapalıda geçirilen süre ve koşullu salıverilmeye kalan süre.

Bu iki sayı tuttuğunda dahi süreç kendiliğinden işlemez; yazılı talep ve idare ve gözlem kurulu kararı gerekir.

20) Mevzuat Haritası

Bu alan tek bir metinde değil, kanun ve yönetmelik arasında paylaşılmıştır.

Yedinci ve sekizinci satırlar bu yazının çekirdeğidir: ayrılma ölçütleri kanunda değil yönetmelikte düzenlenmiştir.

Bunun pratik sonucu şudur: bu ölçütler yönetmelik değişiklikleriyle güncellenebilir ve nitekim 2017 ile 2025 yıllarında değişmiştir.

Değişiklik tarihleri

Üçüncü satır en günceldir ve eski tarihli kaynaklarda yer almaz.

Bu nedenle bir hesap yapılmadan önce, dayanılan metnin güncel olup olmadığı kontrol edilmelidir.

21) Kapanış

Dördüncü ve beşinci satırlar, bu dosyalarda en sık yaşanan iki gecikmeyi açıklar.

Birincisi hesaptan, ikincisi ise usulden kaynaklanır; ikisi de baştan planlanabilir.

Tek cümlelik özet

Açık kuruma ayrılma, cezanın türüne ve süresine göre iki ayrı kapıdan geçer; hangi kapının açık olduğu en baştan belirlenmelidir.

Ölçütler yönetmelikte düzenlendiğinden, hesap yapılmadan önce metnin güncel hâlinin esas alınması gerekir.

22) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Talep vermemek. Ayrılma talep üzerine değerlendirilir.
• Tek şarta bakmak. Süre ve kalan süre birlikte aranır.
• Toplam cezayı gözden kaçırmak. Ölçüt toplam cezadır.
• Çok hükümde yanlış suç seçmek. En az sürenin arandığı suç esastır.
• Disiplin kayıtlarını izlememek. Kaldırılma tarihi belirleyicidir.
• Çağrıya uymamak. Kapalı kuruma alınma sonucu doğar.
• Eski kaynaklara güvenmek. Yönetmelik 2025’te değişti.
• İade sonrası süreyi bilmemek. Altı ay veya bir yıldır.

23) Kontrol Listesi

• Suç türünü ve istisna listesini kontrol edin.
• Toplam cezayı hesaplayın.
• Doğrudan alınma şartlarını değerlendirin.
• Müddetnameden koşullu salıverilme tarihini alın.
• Kapalıda geçirilecek süreyi hesaplayın.
• Talebi yazılı verin ve kayıt alın.
• Disiplin kayıtlarını izleyin.
• Ret kararına itiraz edin.

İnfaz hukukunun diğer başlıkları için koşullu salıverilme ve infaz süresi hesaplama incelemelerimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Açık kuruma ayrılmanın kaç yolu var?

İki: doğrudan açık kurumda infaz ile kapalı kurumda belirli bir süre geçirildikten sonra ayrılma. Şartları tamamen farklıdır.

Açık ceza infaz kurumu nedir?

5275 m.14 uyarınca hükümlülerin iyileştirilmelerinde, çalıştırılmaları ve meslek edindirilmelerine öncelik verilen, firara karşı engelleri ve dış güvenlik görevlisi bulunmayan, güvenlik bakımından kurum görevlilerinin gözetim ve denetimi ile yetinilen kurumlardır.

Kimler doğrudan açık kuruma alınır?

Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm olanlar ile adlî para cezası hapis cezasına çevrilenler ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.

Doğrudan alınmanın istisnaları neler?

Terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrir olanlar ve koşullu salıverilme kararının geri alınması nedeniyle cezası aynen infaz edilenler.

Adli para cezasından çevrilen hapiste süre sınırı var mı?

Hükümde bu bent bakımından süre sınırı öngörülmemiştir; tazyik hapsi bendi için de aynı durum geçerlidir.

Üç ve beş yıllık sınır tek ilama mı bakar?

Hayır. Ölçüt toplam cezadır.

Bu hüküm ne zaman değişti?

Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliğinde 4/6/2025 tarihli ve 32920 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikle yeniden düzenlenmiştir.

Doğrudan açık kuruma çağrıldım, gitmezsem ne olur?

On günlük süre içinde çağrıya uymayan veya belirlenen açık kuruma teslim olmayanlar hakkında 5275 m.19/1 uyarınca yakalama emri çıkarılır ve yakalandıklarında kapalı kuruma alınır.

Kapalıdan açığa ayrılma şartları neler?

Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca; toplam cezaları on yıldan az olanlar bir ayını, on yıl ve yukarı olanlar onda birini kurumlarda infaz edip iyi hâlli olan ve koşullu salıverilme tarihine yedi yıl veya daha az süre kalanlar açık kurumlara ayrılabilir.

Müebbet hapiste şart nedir?

Müebbet hapis cezasına mahkûm olup koşullu salıverilme tarihine beş yıl veya daha az süre kalanlar açık kuruma ayrılabilir.

Yüksek güvenlikli kurumda infaz edilenlerde şart nedir?

Toplam cezalarının üçte birini bu kurumlarda iyi hâlli olarak geçiren ve koşullu salıverilme tarihine üç yıl veya daha az süre kalanlar.

Şartlar ayrı ayrı mı yoksa birlikte mi aranır?

Birlikte. Kapalıda geçirilmesi gereken süre dolmuş olsa dahi, koşullu salıverilmeye kalan süre eşiğin üstündeyse ayrılma gerçekleşmez.

(a) bendi ne zaman değişti?

22/2/2017 tarihli ve 29987 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan değişiklikle bugünkü hâlini almıştır.

Şartları taşıyorsam kendiliğinden ayrılır mıyım?

Hayır. Hüküm “ayrılabilir” ifadesini taşır ve ayrılma hükümlünün talebi üzerine değerlendirilir.

Kararı kim veriyor?

Kapalı kurumlarda bulunan hükümlülerin talepleri üzerine, koşulları taşıdıklarının anlaşılması hâlinde kurum idare ve gözlem kurulu tarafından 5275 sayılı Kanunun 89 uncu maddesi uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir.

Birden fazla cezam varsa hangisi esas alınır?

Birden fazla cezanın toplanarak infazı hâlinde, açık kuruma ayrılmada esas alınacak suç, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur.

En ağır ceza esas alınmaz mı?

Hayır. Ölçüt en ağır ceza veya en son hüküm değil, koşullu salıverilme tarihine en az sürenin arandığı suçtur.

Disiplin cezalarım ayrılmayı engeller mi?

İyi hâl kararı verilse bile, 5275 m.44’te sayılan eylemlerden dolayı toplam beş ve daha fazla hücreye koyma cezası alıp son hücreye koyma cezasının kaldırılması üzerinden bir yıl geçmemiş olanlar açık kuruma ayrılamaz.

Bu kuralda kaç şart var?

İki şart birlikte aranır: sayı (beş ve daha fazla) ve süre (son cezanın kaldırılmasından itibaren bir yıl).

Terör ve örgütlü suçlarda durum ne?

Terör ve örgütlü suçlardan hükümlü olup Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (c) ve (ç) bentleri dışında kalanlar açık kurumlara ayrılamaz.

Denetimli serbestlik ihlalinde kapalıya mı gönderiliyorum?

Hayır. Yönetmelik uyarınca 5275 m.105/A’nın altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca verilen gönderme kararları açık ceza infaz kurumunda infaz edilir.

Bu kural ne zaman geldi?

4/6/2025 tarihli Yönetmelik değişikliğiyle. Düzenleme, 7242 sayılı Kanunla 5275 m.105/A’da yapılan değişiklikle uyumludur.

Hangi hâllerde kapalıya iade edilirim?

Haklarında CMK m.100’e göre tutuklama kararı verilenler; şartları tutmadığı hâlde açık kuruma ayrıldığı anlaşılanlar; sonradan verilen mahkûmiyet nedeniyle cezalar toplandığında süre şartının aşıldığı tespit edilenler ve kınama dışında disiplin cezası alanlar.

Sonradan yeni bir cezam kesinleşirse ne olur?

Cezalar toplandıktan sonra koşullu salıverilmeye Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen sürelerden daha fazla kaldığı tespit edilenler idare ve gözlem kurulu kararı ile kapalı kuruma iade edilir.

İade sonrası ne zaman yeniden açığa ayrılabilirim?

Kınama dışında disiplin cezası verilmek suretiyle bir defa iade edilenler disiplin cezasının kaldırılma tarihinden itibaren altı ay, birden fazla iade edilenler ise bir yıl geçtikten sonra açık kuruma ayrılabilir.

Süre ne zaman işlemeye başlar?

Disiplin cezasının verildiği tarihten değil, kaldırıldığı tarihten itibaren.

Kendi isteğimle kapalıya dönersem ne olur?

Kendi isteğiyle kapalı kuruma dönen hükümlüler altı aylık süre geçtikten sonra yeniden açık kuruma ayrılabilir.

Kınama cezası da bu kapsamda mı?

Hayır. Hüküm açıkça “kınama dışında disiplin cezası” demektedir.

Başka bir açık kuruma nakil isteyebilir miyim?

Ceza infaz kurumlarında bulunulması gereken süre üç aydan az olan hükümlülerin başka açık kurumlara nakil talepleri Cumhuriyet başsavcılığınca reddedilerek durum ilgiliye tebliğ edilir.

Açık kurumun bulunduğu yerde kapalı kurum yoksa ne olur?

Hükümlü, o il sınırları içerisindeki kapalı kuruma Bakanlıktan izin alınmadan gönderilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.