Hapis Cezası Kesinleşti: İnfaza Çağrı, 10 Günlük Teslim Süresi ve Seçenekler

İnfazın ertelenmesini isteyebilmek için önce savcılığa gitmek gerekir. 5275 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ertelemeyi “çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi” şartına bağlamıştır.

Bu yazı konuyu madde numaralarıyla ele alır: m.20 dosyanın savcılığa gelişi ve tebligat, m.19 on günlük süre ve doğrudan yakalama, m.17 erteleme ve infaza ara verme.

1) Dosya Savcılığa Nasıl Gelir? (m.20)

(1) Hapis cezasını içeren kesinleşmiş mahkûmiyet kararları, mahkemece, hangi hükümlü ve hangi cezanın infazına ilişkin olduğu açıkça belirtilmek suretiyle Cumhuriyet Başsavcılığına verilir. (2) Cumhuriyet Başsavcılığınca infaz defterine kaydedilen ilâmdaki cezanın süresi gözetilerek hükümlü hakkında çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarılır.

Dördüncü satır belirleyicidir: çağrı mı yakalama mı çıkacağını cezanın süresi belirler; bu bir takdir değil, kanundan gelen bir ayrımdır.

2) En Sert Kural: Tebligat (m.20/3)

Çağrı kâğıdı, hükümde gösterilen adrese tebliğ edilir. Hükümlü, adres değişikliklerini mahkemeye veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür. Aksi hâlde hükümde gösterilen adreste yapılan tebligat geçerli sayılır.

Dördüncü satır bu yazının en ağır sonuçlu bilgisidir: adres bildirilmemişse, eski adrese yapılan tebligat geçerli kabul edilir.

Pratikte bu şu anlama gelir: kişi çağrıdan haberdar olmasa dahi on günlük süre işler ve sonunda yakalama emri çıkar.

Ne yapılmalı?

• Karar kesinleşince adresi kontrol edin,
• Değişiklik varsa yazılı bildirin,
• Hem mahkemeye hem savcılığa bildirin,
• Kayıt numarası alın,
• Adres kayıt sistemini güncel tutun,
• Bir nüsha saklayın.

Üçüncü madde güvenli olanıdır: kanun iki mercii de saymıştır, ikisine birden bildirim yapılması sonraki tartışmayı kapatır.

3) Kimler Çağrılmaz? (m.19/2)

Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır.

Bu fıkra 24/1/2013 tarihli ve 6411 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle değiştirilmiştir; önceki metinde taksir ayrımı bulunmuyordu.

Üçüncü satır önemlidir: eşiğin altındaki cezalarda çağrı zorunludur; doğrudan yakalama emri çıkarılması hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.

4) On Günlük Süre ve Üç İhtimal (m.19/1)

Hükümlü, hapis cezası veya güvenlik tedbirinin infazı için gönderilen çağrı kâğıdının tebliği üzerine on gün içinde gelmez, kaçar ya da kaçacağına dair şüphe uyandırırsa, Cumhuriyet savcısı yakalama emri çıkarır.

İkinci ve üçüncü satırlar sıkça atlanır: kaçma veya kaçma şüphesi hâlinde on günlük sürenin dolması beklenmez.

Buna karşılık birinci satırda süre esastır: tebliğden itibaren on gün dolmadan, yalnızca gelmeme gerekçesiyle yakalama emri çıkarılamaz.

Tebliğ ön şarttır

Maddenin lafzı açıktır: yakalama emri, çağrı kâğıdının tebliği üzerine gerçekleşen hâllere bağlanmıştır.

Bu nedenle çağrı kâğıdı hiç tebliğ edilmeden çıkarılan yakalama emri, eşik altındaki cezalarda tartışmaya açıktır.

5) Az Bilinen Hüküm: Adli Para Cezası (m.19/3)

Adlî para cezasından çevrilen hapsin infazında hükümlüye öncelikle çağrı kâğıdı gönderilir.

Bu fıkra, süre eşiğinden bağımsız bir güvence getirir: adli para cezasından çevrilen hapiste önce çağrı yapılır.

Bu aşamada para cezasının ödenmesi imkânı da değerlendirilmelidir.

6) Yakalama Emri ve Arama (m.19/4)

İkinci satır güvence sağlar: arama, keyfî biçimde değil Ceza Muhakemesi Kanununun arama rejimine göre yapılır.

Bu nedenle arama kararının bulunup bulunmadığı ve usulüne uygunluğu ayrıca denetlenebilir.

7) En Kritik Nüans: Erteleme (m.17/1)

Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı, çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine, Cumhuriyet Başsavcılığınca ertelenebilir.

İkinci satır bu maddenin kilidi ve en çok gözden kaçan yanıdır: erteleme, çağrı üzerine gelen hükümlü için öngörülmüştür.

Pratik sonucu şudur: gelmeyip yakalama emri çıkmasını bekleyen hükümlü, bu imkânı fiilen kaybeder.

Üçüncü satır da atlanmamalıdır: erteleme resen yapılmaz, talep şarttır.

Erteleme sınırları (m.17/2-3)

Üçüncü satırdaki eşik dikkat gerektirir: mahkûmiyet değil, kamu davası açılması yeterlidir.

Bu nedenle erteleme süresi boyunca yeni bir soruşturmadan kaçınmak, imkânın korunması bakımından belirleyicidir.

Ek yükümlülük

Erteleme kararıyla birlikte hükümlü, kanunda sayılan yükümlülüklerden en az birine tabi tutulur ve hakkında ayrıca Cumhuriyet savcısı tarafından yurt dışına çıkamama yükümlülüğü konulur.

Bu yükümlülük otomatiktir; ayrıca karar gerektirmez.

8) İnfaza Ara Verme (m.17/4)

Erteleme ile karıştırılan ayrı bir kurumdur.

Kanun bu hâlleri “zorunlu ve çok ivedi hâller” olarak nitelemiş ve sayımı “gibi” ifadesiyle örnekleyici bırakmıştır.

Bu kurum, erteleme şartlarını taşımayan veya erteleme hakkını tüketmiş hükümlüler bakımından ayrı bir imkân oluşturabilir.

9) Teslim Öncesi Planlama

Hesap ve şartlar için denetimli serbestlik hesabı ve hapis cezası infazı incelemelerimize bakabilirsiniz.

10) Erteleme Dilekçesinin Kurgusu

Erteleme takdire bağlı olduğundan, dilekçenin içeriği sonucu doğrudan etkiler.

Dördüncü satır maddenin usulî şartının karşılığıdır ve dilekçede açıkça yazılmalıdır.

Üçüncü satır ise eşiğin doğru belirlenmesini sağlar: kasten işlenen suçta üç yıl, taksirle işlenen suçta beş yıl sınırı uygulanır.

Gerekçe nasıl kurulur?

• Aile durumu ve bakmakla yükümlü olunanlar,
• Sağlık durumu ve tedavi süreci,
• İş ve gelir durumu,
• Eğitim durumu,
• Devam eden yükümlülükler,
• Ertelemenin ne sağlayacağı.

Altıncı madde en çok atlanan kısımdır: ertelemenin hangi somut sonucu doğuracağı gösterilmelidir.

Her madde için belge eklenmesi, takdirin lehe kullanılma ihtimalini artırır.

11) Erteleme ile Ara Verme Karşılaştırması

Birinci satır iki kurumu ayıran temel ölçüttür ve karıştırılmamalıdır.

Üçüncü satır ise ara vermenin daha dar bir kapı olduğunu gösterir: kanun burada zorunluluk ve ivedilik aramaktadır.

Hangisi talep edilmeli?

Dördüncü satır pratik bir imkâna işaret eder: iki kurum ayrı ayrı düzenlendiğinden, birinin tüketilmiş olması diğerini kendiliğinden kapatmaz.

12) Sağlık Nedeniyle Erteleme

Kanunda hastalık hâli için ayrı bir düzenleme daha bulunur ve bu, m.17’den farklıdır.

İkinci satır önemlidir: hastalık nedeniyle erteleme bakımından m.17’deki üç ve beş yıllık sınırlar aranmaz.

Ayrıntı için cezaevinde sağlık hakkı incelememize bakabilirsiniz.

Rapor süreci

• Mevcut raporları toplayın,
• Tedavi geçmişini belgeleyin,
• Talebi yazılı verin,
• Kurum raporu sürecini izleyin,
• Sonucu yazılı isteyin.

Dördüncü madde süreci uzatan kısımdır; bu nedenle talep erken yapılmalıdır.

13) Sürecin Bütünü

Beşinci ve altıncı satırlar birlikte, en çok hak kaybı yaşanan noktayı oluşturur: adres güncel değilse süre haberdar olunmadan işler.

Yedinci satır ise sürecin kırılma anıdır: savcılığa gidilmezse erteleme kapısı kapanır.

14) Yakalama Emri Çıktıysa

Süre kaçırılmış olsa dahi süreç bitmiş değildir.

İkinci adım pratikte önemlidir: kendiliğinden teslim olmak, sonraki değerlendirmelerde iyi niyet göstergesi olarak kullanılabilir.

Üçüncü adım ise m.20/3’e dayanır: adres değişikliği bildirilmişse ve buna rağmen eski adrese tebligat yapılmışsa, tebligatın geçerliliği tartışılabilir.

Tebligat itirazında gösterilecekler

• Bildirim dilekçesi örneği,
• Kayıt numarası,
• Adres kayıt sistemi dökümü,
• Tebliğ evrakı,
• Tebliğ tarihi ve şekli.

İkinci madde belirleyicidir: bildirimin yapıldığı ancak kayıtla ispatlanabilir; sözlü bildirim sonuç doğurmaz.

15) Birden Fazla İlam Varsa

İkinci satır önemlidir: bir ilam taksirli suça, diğeri kasten işlenen suça ilişkinse üç ve beş yıllık eşikler ayrı ayrı uygulanır.

Dördüncü satır ise sıkça atlanır: bir ilam bakımından erteleme mümkünken diğeri bakımından mümkün olmayabilir.

Çok ilamlı dosyalarda sıra

Bu sıra bozulduğunda, ertelenebilecek bir ilam gözden kaçabilir ve gereksiz yere teslim olunabilir.

16) Özet Tablo

Dördüncü ve dokuzuncu satırlar bu yazının iki kritik bilgisidir ve ikisi de doğrudan madde metninden okunur.

Birincisi süreyi haberdar olmadan başlatır, ikincisi ise bir hakkın kullanılmasını savcılığa gitme şartına bağlar.

Tek cümlelik özet

Çağrı kâğıdı geldiğinde yapılacak iki şey vardır: süresinde savcılığa gitmek ve erteleme talebini yazılı vermek.

Gitmemek yalnızca yakalama emri doğurmaz; aynı zamanda erteleme imkânını da ortadan kaldırır.

17) Teslim Günü

Üçüncü satır doğrudan infaz süresini etkiler: mahsup edilecek süreler müddetname hesabına girer.

Dördüncü satır ise sağlık sürekliliği bakımından önemlidir; ilaç ve tedavi bilgisi girişte bildirilmelidir.

Girişte istenecekler

• Müddetname,
• Açık kuruma ayrılma takvimi,
• Denetimli serbestlik tarihi,
• Koşullu salıverilme tarihi,
• Bihakkın tarihi.

Birinci madde tüm diğerlerini içerir ve yazılı olarak talep edilmelidir.

Hesabın denetimi için infaz süresi hesaplama incelememize bakabilirsiniz.

18) Yakınlar İçin

Üçüncü adım ilk elemeyi yapar: ceza eşiğin üstündeyse zaten çağrı değil yakalama emri çıkmış olur.

Altıncı adım ertelenmemelidir; erteleme talebi ancak savcılığa gidildiğinde verilebilir.

Toplanacak belgeler

Beşinci satır özellikle ara verme talebinde kullanılır; kanun tarım topraklarının işlenmesi ve ticari faaliyetin yürütülmesi hâllerini açıkça saymıştır.

Her belge, talebin hangi kanuni hâle dayandığını gösterecek biçimde sunulmalıdır.

Son hatırlatma

Bu süreçte üç sayı belirleyicidir: on gün, üç ve beş yıl eşikleri ve bir yıllık erteleme süresi.

Üçü de 5275 sayılı Kanunun 17, 19 ve 20 nci maddelerinden okunur ve hiçbiri idarenin takdirine bırakılmamıştır.

Takdire bırakılan tek şey ertelemenin verilip verilmeyeceğidir; bu da dilekçenin içeriğiyle doğrudan ilgilidir.

19) Erteleme Süresinde Yapılacaklar

Erteleme kararı alındıktan sonra da bir yükümlülük dönemi başlar.

İkinci satır otomatiktir: yurt dışına çıkamama yükümlülüğü ayrıca talep edilmeden konulur.

Beşinci satır ise kanunun tanıdığı ikinci hakka işaret eder; erteleme en fazla iki kez uygulanabilir.

Dikkat edilecekler

• Yükümlülüklere uyun,
• Adres bildirimini sürdürün,
• Yeni bir soruşturmadan kaçının,
• Süre sonunu takvime işleyin,
• İkinci talebi zamanında verin,
• Belgeleri güncelleyin.

Üçüncü madde kritik olanıdır: kanun mahkûmiyeti değil kamu davası açılmasını yeterli görmüştür.

Beşinci madde ise erteleme süresi dolmadan hazırlık yapılmasını gerektirir; süre bittiğinde yeniden çağrı süreci işler.

20) Kapanış

Üçüncü satır tüm sürecin dönüm noktasıdır: on gün içinde savcılığa gitmek hem yakalama emrini önler hem de erteleme kapısını açık tutar.

Birinci satır ise bu kapının hiç görülmemesine yol açabilecek tek eksikliktir.

Tek cümlelik özet

Çağrı kâğıdı bir tehdit değil, kanunun tanıdığı iki imkânın kapısıdır: erteleme ve planlı teslim.

Bu kapı yalnızca on gün açık kalır ve yalnızca savcılığa gidildiğinde kullanılabilir.

21) Maddelerin Birbirine Bağlanışı

Üç madde tek bir zincir oluşturur ve ayrı ayrı okunduğunda anlamı eksik kalır.

Beşinci satır zincirin sonudur ve dördüncü satıra bağlıdır: on günlük süre içinde savcılığa gidilmezse, m.17’nin usulî şartı gerçekleşmez.

Üçüncü satır ise zincirin en kırılgan halkasıdır; adres güncel değilse diğer tüm aşamalar hükümlünün haberi olmadan işler.

Zincirin kopabileceği noktalar

• Adres bildirilmemiş,
• Tebligat usulsüz,
• Eşik yanlış uygulanmış,
• Çağrı hiç yapılmamış,
• On gün dolmadan yakalama çıkmış.

Üçüncü, dördüncü ve beşinci maddeler idarenin işlemine yönelik itiraz konusudur ve yazılı olarak ileri sürülebilir.

İlk iki madde ise hükümlünün kendi yükümlülüğüyle ilgilidir; bu nedenle kesinleşme anında kontrol edilmelidir.

22) Rakamlarla Özet

İkinci ve üçüncü satırlar dikkat çekicidir: aynı eşikler hem doğrudan yakalama hem erteleme bakımından kullanılmıştır.

Bunun pratik sonucu şudur: çağrı kâğıdı alan bir hükümlü, zaten erteleme eşiğinin içinde demektir.

Bu çıkarımın önemi

Çağrı kâğıdı almış olmak, cezanın kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl ve altında olduğunu gösterir.

Dolayısıyla çağrı kâğıdı alan herkes, m.17 kapsamında erteleme talep edebilecek ceza aralığındadır.

Bu nedenle çağrıya gitmeden teslim olmak veya hiç gitmemek, çoğu dosyada kullanılmamış bir hak anlamına gelir.

23) Sık Yapılan Sekiz Hata

• Adres değişikliğini bildirmemek. Eski adrese tebligat geçerli sayılır.
• Çağrıya gitmemek. Erteleme imkânı kaybedilir.
• Ertelemeyi resen beklemek. Talep şarttır.
• On günü kaçırmak. Yakalama emri çıkar.
• Erteleme süresinde yeni dosya. Kamu davası yeterlidir.
• Ara vermeyi bilmemek. Ayrı bir kurumdur.
• Adli para cezasında çağrıyı beklememek. Kanun öncelik tanır.
• Teslim öncesi hazırlıksız gitmek. Belgeler sonradan zor temin edilir.

24) Kontrol Listesi

• Kesinleşme şerhini alın.
• Adresi güncelleyin ve bildirin.
• Ceza süresini ve suç türünü tespit edin.
• Eşiğin altında mı bakın.
• Çağrıya gidin.
• Erteleme talebini yazılı verin.
• Belgeleri ekleyin.
• Teslim öncesi hesabı yaptırın.

İnfaz hukukunun diğer başlıkları için Ceza Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Hapis cezası kesinleşince ne oluyor?

5275 m.20 uyarınca kesinleşmiş mahkûmiyet kararları, hangi hükümlü ve hangi cezanın infazına ilişkin olduğu açıkça belirtilmek suretiyle Cumhuriyet Başsavcılığına verilir; infaz defterine kaydedilir ve cezanın süresi gözetilerek çağrı kâğıdı veya yakalama emri çıkarılır.

Çağrı mı yakalama mı çıkacağını ne belirliyor?

Cezanın süresi. Bu bir takdir değil, kanundan gelen bir ayrımdır.

Çağrı kâğıdı hangi adrese gönderilir?

Hükümde gösterilen adrese.

Adresim değiştiyse ne yapmalıyım?

Hükümlü, adres değişikliklerini mahkemeye veya Cumhuriyet Başsavcılığına bildirmekle yükümlüdür.

Bildirmezsem ne olur?

Madde açıktır: aksi hâlde hükümde gösterilen adreste yapılan tebligat geçerli sayılır. Yani çağrıdan haberdar olmasanız dahi on günlük süre işler ve sonunda yakalama emri çıkar.

Kimler çağrılmadan doğrudan yakalanır?

5275 m.19/2 uyarınca kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıldan fazla hapis cezasının infazı için doğrudan yakalama emri çıkarılır.

Bu ayrım ne zaman geldi?

Fıkra, 24/1/2013 tarihli ve 6411 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle değiştirilmiştir; önceki metinde taksir ayrımı bulunmuyordu.

Eşiğin altındaki cezalarda çağrı zorunlu mu?

Evet. Eşiğin altındaki cezalarda çağrı yapılması gerekir; doğrudan yakalama emri çıkarılması hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.

Çağrı kâğıdı gelince kaç günüm var?

Tebliğden itibaren on gün.

On gün dolmadan yakalama emri çıkar mı?

Kural olarak hayır. Ancak madde üç hâl sayar: on gün içinde gelmeme, kaçma ve kaçacağına dair şüphe uyandırma. Son iki hâlde sürenin dolması beklenmez.

Çağrı hiç tebliğ edilmeden yakalama emri çıkarılabilir mi?

Maddenin lafzı yakalama emrini çağrı kâğıdının tebliği üzerine gerçekleşen hâllere bağlamıştır. Eşik altındaki cezalarda tebliğ edilmeden çıkarılan yakalama emri tartışmaya açıktır.

Adli para cezasından çevrilen hapiste durum ne?

5275 m.19/3 uyarınca adlî para cezasından çevrilen hapsin infazında hükümlüye öncelikle çağrı kâğıdı gönderilir.

Bu hüküm süre eşiğine bağlı mı?

Hayır. Süre eşiğinden bağımsız bir güvence getirir; bu aşamada para cezasının ödenmesi imkânı da değerlendirilmelidir.

Yakalama emri çıkarsa evimde arama yapılabilir mi?

5275 m.19/4 uyarınca konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılabilmesi bakımından Ceza Muhakemesi Kanununun 119 uncu maddesi hükümleri uygulanır; hâkim kararı gereken hâllerde karar sulh ceza hâkimi tarafından verilir.

Bu fıkra ne zaman eklendi?

14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunla.

İnfazın ertelenmesini kimler isteyebilir?

5275 m.17/1 uyarınca kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarında.

Erteleme için hangi usulî şart var?

Madde ertelemeyi “çağrı üzerine gelen hükümlünün istemi üzerine” şartına bağlamıştır; yani savcılığa gitmek gerekir.

Çağrıya gitmezsem erteleme isteyebilir miyim?

Gelmeyip yakalama emri çıkmasını bekleyen hükümlü bu imkânı fiilen kaybeder.

Erteleme kendiliğinden verilir mi?

Hayır. Madde “istemi üzerine” demektedir; talep şarttır. Ayrıca “ertelenebilir” ifadesi takdir yetkisine işaret eder.

Erteleme ne kadar sürer?

Her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir.

Erteleme hangi hâlde kaldırılır?

Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasten işlenen bir suçtan dolayı kamu davası açılması hâlinde erteleme kararı kaldırılarak ceza derhal infaz olunur.

Mahkûmiyet mi gerekiyor?

Hayır. Madde mahkûmiyeti değil, kamu davası açılmasını yeterli görmüştür.

Erteleme kararıyla birlikte bir yükümlülük geliyor mu?

Evet. Hükümlü kanunda sayılan yükümlülüklerden en az birine tabi tutulur ve hakkında ayrıca Cumhuriyet savcısı tarafından yurt dışına çıkamama yükümlülüğü konulur.

İnfaza ara verme nedir?

Erteleme ile karıştırılan ayrı bir kurumdur. Zorunlu ve çok ivedi hâllerde Cumhuriyet Başsavcılığınca altı ayı geçmeyen sürelerle hapis cezasının infazına ara verilebilir.

Hangi hâller sayılmış?

Hükümlünün yükseköğrenimini bitirebilmesi; ana, baba, eş veya çocuklarının ölümü veya bu kişilerin sürekli hastalık ya da malullükleri nedeniyle ailenin ticari faaliyetlerinin yürütülebilmesinin veya tarım topraklarının işlenebilmesinin imkânsız hâle gelmesi; hükümlünün hastalığının sürekli bir tedaviyi gerektirmesi gibi hâller.

Sayım sınırlı mı?

Hayır. Kanun “gibi” ifadesini kullanarak sayımı örnekleyici bırakmıştır.

Ara verme kaç kez olabilir?

İki defadan fazla olamaz.

Teslim olmadan önce ne hazırlamalıyım?

Kesinleşme şerhi, kimlik belgeleri, tutukluluk ve gözaltı kayıtları ile sağlık raporları. Girişte müddetname talep edilmelidir.

Teslim sonrası hangi imkânlar var?

Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik; ancak denetimli serbestlik talep gerektirir. Hesap için denetimli serbestlik hesabı incelememize bakabilirsiniz.

En sık yapılan hata nedir?

Adres değişikliğinin bildirilmemesi ve çağrıya gidilmemesi. İlki tebligatı geçerli kılar, ikincisi erteleme imkânını ortadan kaldırır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.