Ceza Hukukunda Zamanaşımı (TCK 66-72): Dava ve Ceza Zamanaşımı Süreleri, Durma, Kesilme ve Azami Süre

Ceza hukukunda iki tür zamanaşımı vardır. Dava zamanaşımı, suçun cezasının üst sınırına göre belirlenen sürenin geçmesiyle kamu davasının düşmesidir (TCK m.66). Bu süre ağırlaştırılmış müebbet hapiste 30, müebbet hapiste 25, yirmi yıldan aşağı olmayan hapiste 20, beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapiste 15, beş yıla kadar hapis veya adli para cezasında 8 yıldır. Savcı huzurunda ifade, tutuklama, iddianame düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser. Ancak kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar (m.67). Ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş cezanın belirli süre içinde infaz edilmemesi hâlinde artık infaz edilememesidir (m.68). Zamanaşımı re’sen uygulanır ve sanık bundan vazgeçemez (m.72/2). Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bunları işlemek amacıyla örgüt kurma ve işkence suçlarında zamanaşımı işlemez. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve HAGB denetim süresi içinde zamanaşımı işlemez veya durur (CMK m.171/4, 231/8).

TCK m.67/4: Kesilme halinde, zamanaşımı süresi ilgili suça ilişkin olarak Kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar.

Zamanaşımının Amacı

Zamanaşımı, suçun üzerinden uzun süre geçmesiyle birlikte cezalandırma ihtiyacının azaldığı, delillerin kaybolduğu ve kişinin sürekli bir yargılama tehdidi altında yaşamasının hakkaniyete aykırı olacağı düşüncesine dayanır. Aynı zamanda yargılama makamlarını, davaları makul sürede sonuçlandırmaya zorlayan bir güvencedir. Zamanaşımı bir hak düşürücü süre gibi işler; dolduğunda Devletin cezalandırma yetkisi sona erer. Bu nedenle kanun, zamanaşımının re’sen uygulanacağını ve sanığın bundan vazgeçemeyeceğini açıkça düzenler (TCK m.72/2). Buna karşılık en ağır suçlar bakımından, özellikle insanlığa karşı suçlar ve işkence gibi insan onurunu doğrudan hedef alan fiillerde, kanun koyucu zamanaşımı güvencesini tanımamıştır.

İki Tür Zamanaşımı

Dava zamanaşımı, suçun işlenmesinden sonra Devletin yargılama yapma yetkisini süreyle sınırlar. Süre dolduğunda soruşturma evresinde kovuşturma olanağı bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde ise davanın düşmesine karar verilir (CMK m.172/1, 223/8). Ceza zamanaşımı ise yargılama bitip hüküm kesinleştikten sonra işler ve kesinleşmiş cezanın infaz edilebileceği süreyi sınırlar. İki kurumun süreleri, başlangıçları ve kesilme sebepleri birbirinden farklıdır. Zamanaşımının sonuçları için zamanaşımı dolunca ne olur, düşme ile diğer karar türlerinin farkı için beraat, takipsizlik ve düşme farkı rehberlerine bakabilirsiniz.

Dava Zamanaşımı Süreleri ve Azami Süre

Dava zamanaşımı süresi belirlenirken suçun kanunda yer alan cezasının üst sınırı esas alınır; hükmedilecek veya hükmedilen ceza değil. Seçimlik cezaları gerektiren suçlarda zamanaşımı bakımından hapis cezası esas alınır (TCK m.66/4). Dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (m.66/3). Bu tablo, olağan süre ile kesilme hâlinde ulaşılabilecek en uzun süreyi birlikte gösterir. Kesilme sebepleri zamanaşımını yeniden başlatır; ancak kesilme hâlinde süre, kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (m.67/4). Bu nedenle tabloda gösterilen azami süreler, kaç kesme işlemi yapılırsa yapılsın aşılamaz. Örneğin beş yıla kadar hapis gerektiren bir suçta, suç tarihinden itibaren on iki yıl geçmişse, arada kaç kez ifade alınmış veya karar verilmiş olursa olsun dava düşer. Durma hâlinde geçen süreler ise bu hesaba katılmaz. Zamanaşımı hesaplaması için zamanaşımı hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Çocuklar İçin Kısaltılmış Süreler

Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup da on beş yaşını doldurmamış olanlar hakkında bu sürelerin yarısının, on beş yaşını doldurmuş olup da on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hakkında ise üçte ikisinin geçmesiyle kamu davası düşer (TCK m.66/2). Örneğin beş yıla kadar hapis gerektiren bir suçu on dört yaşında işleyen çocuk bakımından olağan dava zamanaşımı dört yıl, on altı yaşında işleyen çocuk bakımından ise beş yıl dört aydır. Ceza zamanaşımında da aynı oranlar uygulanır (m.68/2). Suç tarihindeki yaş esas alınır; yargılama sırasında çocuğun on sekiz yaşını doldurması bu indirimi ortadan kaldırmaz. Bu nedenle çocuklar hakkındaki dosyalarda zamanaşımı hesabı yapılırken önce suç tarihindeki yaşın nüfus kaydıyla doğru tespit edilmesi gerekir.

Süre Ne Zaman Başlar?

Zamanaşımı kural olarak suçun işlendiği günden başlar. Kesintisiz suçlarda, örneğin kişiyi hürriyetinden yoksun kılmada, süre hukuka aykırı durumun sona erdiği günden işler. Zincirleme suçlarda son suçun işlendiği gün esas alınır. Çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda süre, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren başlar (TCK m.66/6). Bu kural, çocuğun reşit olmadan önce suçu bildirememesi ihtimali gözetilerek konulmuştur. Aynı fiilden dolayı tekrar yargılamayı gerektiren hâllerde ise zamanaşımı, mahkemenin bu husustaki talebi kabul ettiği tarihten itibaren yeni baştan işlemeye başlar (m.66/5). Süreler gün, ay ve yıl hesabıyla belirlenir; bir gün yirmi dört saat, bir ay otuz gündür, yıl resmi takvime göre hesaplanır (m.72/1).

Nitelikli Hâller ve Suçun Vasfının Değişmesi

Dava zamanaşımı süresinin belirlenmesinde dosyadaki mevcut deliller itibarıyla suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de göz önünde bulundurulur (TCK m.66/3). Örneğin basit hırsızlık ile nitelikli hırsızlığın cezaları farklı olduğundan zamanaşımı süreleri de farklıdır. İddianamede nitelikli hâl üzerinden dava açılmış, ancak yargılama sonunda fiilin temel hâl kapsamında kaldığı anlaşılmışsa, zamanaşımı bu daha hafif suça göre yeniden değerlendirilmelidir. Bu durumda daha kısa olan zamanaşımı süresinin dolmuş olması mümkündür. Savunmanın, suçun vasfına ilişkin itirazlarını ileri sürerken zamanaşımı sonucunu da birlikte değerlendirmesi önemlidir. Kanun, zamanaşımı hesabında esas alınacak ölçütü suçun kanunda yer alan cezasının yukarı sınırı olarak belirlediğinden, hesaplamada her zaman önce suçun hangi kanun maddesi kapsamında kaldığının doğru tespit edilmesi gerekir.

Durma Sebepleri Ayrıntılı

Durma sebeplerinin en yaygınları izin, bekletici mesele ve kaçak kararıdır. Bazı kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılabilmesi için izin alınması gerekir. Örneğin vali ve kaymakamlar hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır (CMK m.161/5). İznin beklendiği süre boyunca dava zamanaşımı durur. Ceza davasının sonucunun başka bir mercide, örneğin bir hukuk mahkemesinde çözülmesi gereken bir meseleye bağlı olduğu durumlarda da bu mesele çözülünceye kadar zamanaşımı durur. Kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan fail bakımından ise bu karar kaldırılıncaya kadar zamanaşımı işlemez (TCK m.67/1). Durma sebebi ortadan kalktığında süre kaldığı yerden devam eder. Hesaplamada durma sürelerinin toplam süreden çıkarılması gerekir.

İstinaf ve Temyiz Aşamasında Zamanaşımı

Hüküm kesinleşinceye kadar dava zamanaşımı işlemeye devam eder. Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi zamanaşımını keser (TCK m.67/2-d). Bu nedenle ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararından sonra süre yeniden başlar; ancak toplam süre azami sınırı aşamaz (m.67/4). İstinaf veya temyiz incelemesi uzun sürerse, bu aşamada da azami süre dolabilir. Bölge adliye mahkemesi ve Yargıtay zamanaşımını re’sen dikkate alır. Hüküm bozulup dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde de zamanaşımı hesabı devam eder. Bu nedenle kanun yolu dilekçelerinde suç tarihi, kesme tarihleri ve azami süre açıkça gösterilmeli ve zamanaşımının dolup dolmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Aynı fiilden dolayı yargılamanın yenilenmesi talebi kabul edilirse ise zamanaşımı talebin kabul edildiği tarihten itibaren yeni baştan işler (m.66/5).

Durma: Saat Durur

Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının izin veya karar alınmasına ya da başka bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı olduğu hâllerde, izin veya karar alınıncaya ya da mesele çözülünceye kadar dava zamanaşımı durur. Kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiş olan suç faili hakkında da bu karar kaldırılıncaya kadar zamanaşımı durur (TCK m.67/1). Durma, önceki süreyi silmez; engel kalkınca süre kaldığı yerden işlemeye devam eder. Kamu görevlileri hakkında soruşturma izni beklenmesi veya ceza davasının sonucunun bir hukuk davasına bağlı olması durma sebeplerine örnektir. Bunlara ek olarak Ceza Muhakemesi Kanunu da bazı durma hâlleri öngörür: kamu davasının açılmasının ertelenmesi süresince (CMK m.171/4), hükmün açıklanmasının geri bırakılmasında denetim süresi içinde (m.231/8) ve uzlaşma edimi ileri tarihe bırakılmışsa erteleme veya durma süresince (m.253) zamanaşımı işlemez. HAGB için hükmün açıklanmasının geri bırakılması rehberine bakabilirsiniz.

Kesilme: Saat Sıfırlanır

Kanun, dava zamanaşımını kesen işlemleri sınırlı olarak saymıştır: şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi, suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi ve sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi (TCK m.67/2). Kanunda sayılmayan işlemler zamanaşımını kesmez. Kolluk tarafından alınan ifade, gözaltı, duruşmanın ertelenmesi veya bilirkişi raporu alınması gibi işlemler bu nedenle zamanaşımını kesmez. Kesilme hâlinde zamanaşımı süresi yeniden işlemeye başlar; birden fazla kesme nedeni varsa süre son kesme nedeninden itibaren işler (m.67/3). Ancak toplam süre, kanundaki sürenin en fazla yarısı kadar uzayabilir (m.67/4). Kanun iddianamenin “düzenlenmesi”ni kesme sebebi saydığından, iddianamenin iade edilmesi ile kesme etkisinin ne olacağı somut olayda ayrıca değerlendirilir. Savcılıkta ifade için ifadeye çağrıldım, iddianamenin iadesi için iddianamenin iadesi rehberlerine bakabilirsiniz.

Birden Fazla Suç ve Birden Fazla Sanık

Aynı dosyada birden fazla suç bulunuyorsa, zamanaşımı her suç için ayrı ayrı hesaplanır. Örneğin bir olayda hem hakaret hem de nitelikli yaralama suçu işlenmişse, hakaretin sekiz yıllık zamanaşımı dolmuşken yaralamanın zamanaşımı devam ediyor olabilir. Bu durumda mahkeme hakaret yönünden düşme, yaralama yönünden ise esas hakkında karar verir. Kesme sebepleri bakımından ise kanun bazı işlemlerin şüpheli veya sanıklardan “birinin” hakkında yapılmasını yeterli görür. Şüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya biri hakkında tutuklama kararı verilmesi zamanaşımını keser; mahkûmiyet kararının sanıklardan bir kısmı hakkında verilmesi de yeterlidir (TCK m.67/2). Bu nedenle çok sanıklı dosyalarda, sanıklardan biri hakkında yapılan işlem diğerlerinin zamanaşımı hesabını da etkileyebilir.

Zincirleme ve Kesintisiz Suçlarda Hesap

Zincirleme suçlarda zamanaşımı son suçun işlendiği günden başlar (TCK m.66/6). Örneğin bir kişi aynı suç işleme kararıyla aynı mağdura karşı yıllara yayılan birden fazla fiil işlemişse, zamanaşımı ilk fiilden değil son fiilden itibaren hesaplanır. Bu nedenle zincirleme suç kabulü, zamanaşımı bakımından sanığın aleyhine sonuç doğurabilir. Fiillerin ayrı suç kararlarıyla işlendiği ve zincirleme suç şartlarının bulunmadığı savunulabiliyorsa, her fiil için zamanaşımı ayrı ayrı hesaplanır ve eski fiiller bakımından zamanaşımı dolmuş olabilir. Kesintisiz suçlarda ise süre, hukuka aykırı durumun sona erdiği, yani kesintinin gerçekleştiği günden itibaren işler. Bu tür suçlarda hukuka aykırı durumun ne zaman sona erdiğinin tespiti zamanaşımı hesabı bakımından belirleyicidir.

Ceza Zamanaşımı (TCK m.68)

Kesinleşmiş bir ceza, kanunda yazılı sürelerin geçmesiyle infaz edilmez (TCK m.68/1). Ceza zamanaşımı hükmün kesinleştiği veya infazın herhangi bir suretle kesintiye uğradığı günden itibaren işlemeye başlar ve kalan ceza miktarı esas alınarak süre hesaplanır (m.68/5). Örneğin cezasının bir kısmını çektikten sonra firar eden hükümlü bakımından süre, firar tarihinden itibaren ve kalan ceza üzerinden hesaplanır. Hükümlü yakalandığında veya infaz için kendisine tebligat yapıldığında ise ceza zamanaşımı kesilir ve yeniden işlemeye başlar. Türleri başka başka cezaları içeren hükümler, en ağır ceza için konulan sürenin geçmesiyle infaz edilmez (m.68/4). Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaşımını keser. Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimsenin üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi de ceza zamanaşımını keser (m.71). Cezaya bağlı veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (m.69). Müsadereye ilişkin hüküm ise kesinleşmeden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez (m.70). Ceza zamanaşımı için ceza zamanaşımı rehberine bakabilirsiniz.

Zamanaşımına Tabi Olmayan Suçlar

Bazı suçlar ağırlıkları nedeniyle zamanaşımı güvencesinin dışında tutulmuştur. Soykırım, insanlığa karşı suçlar ve bu suçları işlemek amacıyla kurulan örgütlere ilişkin suçlarda zamanaşımı işlemez (TCK m.76-78). İşkence suçunda da 6459 sayılı Kanunla eklenen hükümle zamanaşımı işlemez (m.94/6). Kanunun ikinci kitabının “Millete ve Devlete Karşı Suçlar” başlıklı dördüncü kısmında yazılı ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet ya da on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçların yurt dışında işlenmesi hâlinde dava zamanaşımı, bu suçlardan verilen cezalar bakımından da ceza zamanaşımı uygulanmaz (m.66/7, 68/3). İşkence suçunun zamanaşımına tabi olmaması için işkence suçu rehberine bakabilirsiniz.

Ceza Zamanaşımı ve Adli Sicil

Ceza zamanaşımının dolması, adli sicil bakımından da sonuç doğurur. Adli sicildeki bilgiler, ceza zamanaşımının dolması hâlinde Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek arşiv kaydına alınır (5352 s.K. m.9/1-c). Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi ise ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m.69). Bu nedenle cezası infaz edilmeyen kişi bakımından, örneğin kamu görevine girme gibi haklar yönünden kısıtlamalar ceza zamanaşımı dolana kadar sürer. Ceza zamanaşımının dolması, kişinin yurt dışından dönüşü veya yakalanması gibi durumlarda yeniden önem kazanır; zamanaşımı dolmuşsa artık ceza infaz edilemez.

Adım Adım: Zamanaşımı Nasıl Hesaplanır?

1. Suçun kanundaki cezasını bulun: Üst sınır esas alınır; seçimlik cezada hapis; ağır nitelikli hâller gözetilir.
2. Olağan süreyi belirleyin: 30, 25, 20, 15 veya 8 yıl; çocuklarda yarısı veya üçte ikisi.
3. Başlangıç tarihini tespit edin: Suç günü; zincirleme ve kesintisiz suçlarda özel kurallar.
4. Durma sürelerini çıkarın: İzin, bekletici mesele, kaçak kararı, erteleme ve HAGB denetim süreleri.
5. Kesme tarihlerini listeleyin: Savcılık ifadesi, tutuklama, iddianame, mahkûmiyet.
6. Azami süreyi hesaplayın: Olağan sürenin bir buçuk katı.
7. Kesinleşmeye kadar kontrol edin: İstinaf ve temyiz süreleri de hesaba dahildir.

Şikâyet Süresi Zamanaşımı Değildir

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi ile dava zamanaşımı sık karıştırılır. Şikâyete bağlı bir suç hakkında yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz. Bu süre zamanaşımı süresini geçmemek koşuluyla işler (TCK m.73/1-2). Şikâyete bağlı hakaret suçunda ise şikâyet süresi her hâlde fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı geçemez (m.73/2). Şikâyet süresi dolmuşsa, dava zamanaşımı dolmamış olsa bile soruşturma yapılamaz. Şikâyet süresi içinde şikâyet yapılmışsa, bundan sonra dava zamanaşımı ayrıca işlemeye devam eder. Şikâyetten vazgeçme ise zamanaşımından bağımsız olarak davayı düşürür. Şikâyetten vazgeçme için şikâyetten vazgeçme rehberine bakabilirsiniz.

Zamanaşımı Kararı ve Beraat

Dava ve ceza zamanaşımı re’sen uygulanır; şüpheli, sanık veya hükümlü bundan vazgeçemez (TCK m.72/2). Zamanaşımı dolduğunda soruşturma evresinde kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma evresinde davanın düşmesine karar verilir (CMK m.172/1, 223/8). Ancak derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (m.223/9). Yani dosyada sanığın suçu işlemediği açıkça ortadaysa, mahkeme zamanaşımı dolmuş olsa bile düşme yerine beraat kararı vermelidir. Sanık, suçsuzluğunun tespitini istiyorsa bu hükme dayanarak beraat talep edebilir. Özellikle mesleki veya itibari sonuçları olan dosyalarda, zamanaşımı nedeniyle düşme yerine beraat kararı alınması sanık için önemli bir kazanımdır. Zamanaşımı nedeniyle düşme kararı bir mahkûmiyet değildir. Davaların uzaması ve zamanaşımı için ceza davam çok uzadı rehberine bakabilirsiniz.

Kanun Değişiklikleri ve Lehe Kanun

Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur (TCK m.7/2). Suçun cezası sonradan artırılmış veya azaltılmışsa, bu değişiklik zamanaşımı süresinin hesabını da etkileyebilir. Özellikle son yıllarda 7550 ve 7571 sayılı Kanunlarla birçok suçun cezası değiştirilmiştir. Bu nedenle zamanaşımı hesaplanırken suç tarihinde yürürlükte olan ceza ile sonraki ceza karşılaştırılmalı ve hangisinin sanık lehine sonuç doğurduğu bütün hükümleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Örnek Hesaplamalar

Sık Yapılan Hatalar

• Hükmedilen cezaya bakmak: Dava zamanaşımında kanundaki cezanın üst sınırı esas alınır.
• Kolluk ifadesinin zamanaşımını kestiğini sanmak: Yalnız savcı huzurundaki ifade ve sorgu keser.
• Azami süreyi hesaba katmamak: Kesilmeyle süre en fazla yarısı kadar uzar.
• Durma sürelerini unutmak: Erteleme, HAGB denetimi ve izin bekleme süreleri hesaptan çıkarılmalıdır.
• Şikâyet süresini zamanaşımıyla karıştırmak: İkisi ayrı sürelerdir.
• Beraat imkânını gözden kaçırmak: Derhâl beraat verilebilecek hâlde düşme kararı verilemez.

Dava ve ceza zamanaşımı hesabı, düşme talebi ve kanun yolu başvuruları için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Zamanaşımı Nedeniyle Düşme Talep Dilekçesi Örneği

Sık Sorulan Sorular

Dava zamanaşımı nedir?

Kanundaki süre geçtiğinde kamu davasının düşmesidir (TCK m.66).

En kısa dava zamanaşımı kaç yıl?

Beş yıla kadar hapis veya APC gerektiren suçlarda 8 yıl (TCK m.66/1-e).

Zamanaşımı neye göre hesaplanır?

Kanundaki cezanın üst sınırına; seçimlik cezada hapis esas alınır (TCK m.66/4).

Zamanaşımı ne zaman başlar?

Suç günü; teşebbüste son hareket, kesintisiz suçta kesinti, zincirlemede son suç günü (TCK m.66/6).

Çocuğa karşı işlenen suçlarda zamanaşımı ne zaman başlar?

Üstsoy veya nüfuz sahibinin suçunda çocuğun 18 yaşını bitirdiği gün (TCK m.66/6).

Zamanaşımını ne keser?

Savcı huzurunda ifade veya sorgu, tutuklama, iddianame düzenlenmesi, mahkûmiyet (TCK m.67/2).

Kolluk ifadesi zamanaşımını keser mi?

Hayır. Kanunda sayılmamıştır.

Kesilmeyle süre ne kadar uzar?

En fazla kanundaki sürenin yarısı kadar; 8 yıl en çok 12 yıl olur (TCK m.67/4).

Zamanaşımı ne zaman durur?

İzin, karar, bekletici mesele veya kaçak kararı hâllerinde (TCK m.67/1).

HAGB’de zamanaşımı işler mi?

Hayır. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur (CMK m.231/8).

Kamu davasının ertelenmesinde zamanaşımı işler mi?

Hayır (CMK m.171/4).

Çocuklar için süreler farklı mı?

12–15 yaşta yarısı, 15–18 yaşta üçte ikisi (TCK m.66/2, 68/2).

Ceza zamanaşımı nedir?

Kesinleşmiş cezanın belirli sürede infaz edilmemesi hâlinde infaz edilememesi (TCK m.68).

5 yıla kadar hapiste ceza zamanaşımı kaç yıl?

10 yıl (TCK m.68/1-e).

Ceza zamanaşımını ne keser?

İnfaz için tebligat veya yakalama; üst sınırı 2 yılı aşan kasıtlı yeni suç (TCK m.71).

Hangi suçlarda zamanaşımı yok?

Soykırım, insanlığa karşı suçlar, bunlar için örgüt ve işkence (TCK m.76-78, 94/6).

Zamanaşımından vazgeçebilir miyim?

Hayır. Zamanaşımı re’sen uygulanır, vazgeçilemez (TCK m.72/2).

Ceza zamanaşımı dolunca adli sicil kaydı ne olur?

Silinerek arşiv kaydına alınır (5352 m.9/1-c).

Hak yoksunlukları ne zaman sona erer?

Cezası infaz edilmeyen kişide ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m.69).

Birden fazla suçta zamanaşımı nasıl hesaplanır?

Her suç için ayrı ayrı; birinde düşme, diğerinde esas hakkında karar verilebilir.

Zincirleme suçta zamanaşımı ne zaman başlar?

Son suçun işlendiği günden (TCK m.66/6).

Zamanaşımı dolsa da beraat alabilir miyim?

Derhâl beraat verilebilecek hâlde düşme kararı verilemez (CMK m.223/9).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, ayrıntılı değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.

Mevzuat kontrolü: Bu yazıdaki TCK ve CMK hükümleri 24 Eylül 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel metinler üzerinden kontrol edilmiştir.