Başkasının parasını borsada işletmek, tek başına her durumda suç değildir; belirleyici olan bunun nasıl ve hangi amaçla yapıldığıdır. Sermaye Piyasası Kanunu portföy yöneticiliğini bir yatırım hizmeti sayar (m.37/1-ç) ve yatırım hizmetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yapılabilmesi için SPK izni arar (m.39/1). SPK’nın III-37.1 sayılı Tebliği bireysel portföy yöneticiliğini, portföylerin her bir müşteri adına doğrudan veya dolaylı bir menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesi olarak tanımlar (m.37/1) ve bu hizmeti yalnızca izinli aracı kurumlara, yatırım ve kalkınma bankalarına ve portföy yönetim şirketlerine bırakır (m.38/1). Çevresinden düzenli olarak para toplayıp kâr payı karşılığında borsada işleten kişi, sermaye piyasasında izinsiz faaliyette bulunmaktan iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşabilir (m.109/2). Paranın kendi hesabında işletilmesi ayrıca MASAK mevzuatındaki “başkası hesabına hareket” bildirimini (5549 s.K. m.15), paranın amacı dışında kullanılması güveni kötüye kullanmayı, sahte kâr vaatleri ise dolandırıcılığı gündeme getirir. Bu rehber, suç ile suç olmayanın sınırını, iki tarafın hukuki durumunu ve parayı geri almanın yollarını kanun maddeleri üzerinden anlatır.
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Borsada işletilmek üzere verdiğiniz para geri gelmiyor mu, ya da hakkınızda şikâyet mi var?
İlişkinin niteliğini, suç riskini ve iade yolunu kayıtlar üzerinden birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısa Cevap
Hangi durumda risk var?
| Durum | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Eşimin veya annemin hesabını ara sıra, ücretsiz yönetiyorum | Kural olarak izinsiz faaliyet değil; yetki şekline dikkat | SPKn m.39/1 ölçütü |
| Üç arkadaş kendi hesaplarından birlikte karar verip işlem yapıyoruz | Yatırım hizmeti sunulmuyor | SPKn m.37, m.39/1 |
| Çevremden para topladım, kendi hesabımda işletiyorum, kârı bölüşüyoruz | Yüksek risk: izinsiz portföy yöneticiliği; MASAK bildirimi | SPKn m.109/2; 5549 m.15 |
| Sosyal medyada “hesabınızı yönetelim, kârın yüzde otuzu bizim” duyurusu | Çok yüksek risk: izinsiz faaliyet; çoğu zaman dolandırıcılık | SPKn m.109/2; TCK m.158 |
| Takipçilerin hesabında kopya işlem veya robotla otomatik işlem | Bireysel portföy yöneticiliği kapsamında | III-37.1 m.37/3 |
| Başkalarına belirli hisse için yönlendirici tavsiye verip ücret almak | İzinsiz yatırım danışmanlığı | III-37.1 m.45/1; SPKn m.109/2 |
| Toplanan parayı kendi borcuna veya harcamasına kullanmak | Güveni kötüye kullanma | TCK m.155 |
| Sahte kâr ekranları, yeni gelenlerin parasıyla eskilere ödeme | Dolandırıcılık; izinsiz faaliyetle birlikte | TCK m.158; SPKn m.109/2 |
Belirli kişilere ücret karşılığı hisse tavsiyesi verilmesi ayrı bir izinsiz faaliyet türüdür ve izinsiz yatırım danışmanlığı rehberimizde anlatılmıştır. Yurt dışı platformlarda başkaları adına forex işlemi yaptırılması için yurt dışı forex rehberimize, kripto varlıklarda izinsiz hizmet sağlayıcılık için ise SPKn m.109/A rehberimize bakabilirsiniz.
Kanuni Çerçeve: Portföy Yöneticiliği Bir Yatırım Hizmetidir
SPKn m.37/1, Kanun kapsamındaki yatırım hizmetlerini ve faaliyetlerini sayar: emir iletimi, emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesi, kendi hesabından alım satım, portföy yöneticiliği, yatırım danışmanlığı, halka arzda aracılık ve saklama bunların başlıcalarıdır. Portföy yöneticiliği (ç bendi) ve yatırım danışmanlığı (d bendi), başkasının parasını borsada işleten kişiler bakımından en çok gündeme gelen iki hizmettir. Emirlerin “kendi adına ve müşteri hesabına” gerçekleştirilmesinin (b bendi) de ayrıca bir yatırım hizmeti sayıldığına dikkat edin: Başkasının parasını kendi hesabınızda, kendi adınıza ama onun hesabına işletmek bu tanımın içine girer.
İzin şartı SPKn m.39/1’de yer alır: Yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur ve bu hizmetler ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir. III-37.1 sayılı Tebliğ m.5/1 aynı ölçütü tekrarlar; m.5/3 ise yatırım kuruluşlarının müşterileri dışındaki taraflarla herhangi bir yatırım hizmeti sunma amacı olmaksızın kendi portföyleri için yaptıkları işlemlerin izne tabi olmadığını belirtir. Kişinin kendi parasıyla kendi hesabında işlem yapması zaten hiçbir izne bağlı değildir.
Tebliğ bireysel portföy yöneticiliğini şöyle tanımlar: kolektif yatırım kuruluşlarının portföyleri hariç olmak üzere, finansal varlıklardan oluşan portföylerin, her bir müşteri adına, doğrudan veya dolaylı bir menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetilmesi (III-37.1 m.37/1). Bu faaliyet, Kuruldan izin almak kaydıyla yalnızca aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri tarafından yapılabilir (m.38/1). İzin için asgari özsermaye, dört yıllık lisans mezunu ve finans piyasalarında en az beş yıl tecrübeli yeterli sayıda portföy yöneticisi ve bir araştırma birimi gibi şartlar aranır (m.39/1). Yetkili kuruluş, hizmet vermeden önce müşteriye yerindelik testi uygulamak zorundadır (m.40/1). Bu şartların hiçbirini taşımayan bir kişinin başkalarının portföyünü menfaat karşılığı yönetmesi, Kanunun izin sistemini doğrudan aşmak anlamına gelir. Yatırım kuruluşu türleri için yatırım kuruluşu türleri rehberimize bakabilirsiniz.
Kanuni dayanaklar
| Hüküm | İçerik |
|---|---|
| SPKn m.37/1-b | Emirlerin kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesi yatırım hizmetidir |
| SPKn m.37/1-ç | Portföy yöneticiliği yatırım hizmetidir |
| SPKn m.39/1 | Düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yapılması Kurul iznine bağlıdır |
| SPKn m.109/2 | İzinsiz faaliyet: 2-5 yıl hapis, 5.000-10.000 gün adli para cezası |
| III-37.1 m.37/1 | Bireysel portföy yöneticiliği: menfaat sağlamak üzere vekil sıfatıyla yönetim |
| III-37.1 m.37/3 | Kopya işlem ve otomatik işlem mekanizmaları portföy yöneticiliğidir |
| III-37.1 m.38/1 | Yalnızca izinli aracı kurum, banka ve portföy yönetim şirketi yapabilir |
| SPKn m.99/1 | Kurulun izinsiz faaliyet sonuçlarının iptali ve iade için dava açma yetkisi |
| 5549 s.K. m.15 | Başkası hesabına hareket edenin bildirim yükümlülüğü ve cezası |
Sınır Nerede? “Düzenli Uğraşı, Ticari veya Mesleki” Ölçütü
Kanun izinsiz faaliyeti cezalandırırken her tür yardımlaşmayı hedeflemez. SPKn m.39/1’deki ifade, izin şartını faaliyetin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki olarak yapılmasına bağlar. SPK’nın izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri hakkındaki duyuruları da bu ölçütü tekrarlar ve Kuruldan izin almadan sermaye piyasalarında değerlendirilmek üzere para toplayan gerçek ve tüzel kişilere itibar edilmemesi gerektiğini vurgular. Bir davranışın bu kapsama girip girmediği değerlendirilirken uygulamada şu sorular belirleyicidir.
Değerlendirmede bakılan ölçütler
| Ölçüt | Suç riskini artıran | Suç riskini azaltan |
|---|---|---|
| Süreklilik | Aylardır, düzenli olarak, yeni katılımcılarla | Tek seferlik veya kısa süreli yardım |
| Kişi sayısı ve çevre | Belirsiz sayıda kişi, tanımadığı kişiler, sosyal medya | Dar aile çevresi |
| Karşılık | Kâr payı, sabit ücret, komisyon, “performans primi” | Hiçbir menfaat yok |
| Karar yetkisi | Parayı veren karışmıyor, tüm kararları yöneten veriyor | Hesap sahibi kararlara katılıyor |
| Duyuru ve reklam | “Hesap yönetimi hizmeti” ilanı, grup, kanal | Duyuru yok |
| Paranın yeri | Paralar yöneticinin hesabında toplanıyor | Herkesin kendi hesabı |
| Vaat | Getiri garantisi, sabit aylık kâr | Vaat yok |
Bu ölçütlerin hiçbiri tek başına belirleyici değildir; somut olayın bütünü değerlendirilir. Ancak “menfaat” unsuru özellikle önemlidir, çünkü Tebliğdeki tanım portföyün “doğrudan veya dolaylı bir menfaat sağlamak üzere” yönetilmesini arar. Kârdan pay almak, komisyon kesmek, hatta başkalarının parasıyla kendi pozisyonunu büyütüp daha iyi fiyat elde etmek de menfaat sayılabilir.
Kopya İşlem, Robot ve “Hesap Yönetimi” Hizmetleri
Son yıllarda en yaygın izinsiz faaliyet biçimi, sosyal medya ve mesajlaşma gruplarında sunulan “hesap yönetimi” ve “kopya işlem” hizmetleridir. III-37.1 m.45/3, başka gerçek veya sanal portföylere ilişkin işlemlerin takip edilmesini veya kopyalanmasını sağlayan imkânların sunulmasını yatırım danışmanlığı sayar; m.37/3 ise bu hizmetin müşterinin kendi portföyünde otomatik olarak işlem yapılmasını sağlayacak şekilde her türlü mekanizma aracılığıyla sunulmasını açıkça bireysel portföy yöneticiliği kapsamına alır. Yani takipçilerin hesabını bir yazılıma veya API anahtarına bağlayıp otomatik işlem yaptıran kişi, izinsiz portföy yöneticiliği yapıyor demektir.
Bu tür grupların önemli bir kısmı, hisse fiyatını yönlendirmek için de kullanılır. Grup üyelerinin aynı anda alım yapması veya “hesabınızı kullandırın” talebi, piyasa dolandırıcılığı ve piyasa bozucu eylemler bakımından ayrı sonuçlar doğurur; bu konular sosyal medyada hisse yönlendirme ve piyasa bozucu eylemler ve hesap kullandırma rehberlerimizde ele alınmıştır. İnternet üzerinden yürütülen izinsiz faaliyetlerde Kurul içeriğin çıkarılmasına veya erişimin engellenmesine karar verir (SPKn m.99/3); bu yaptırımın ayrıntısı erişim engeli rehberimizdedir.
Başkasının Parasını Kendi Hesabında İşletmek: MASAK Boyutu
Arkadaşlardan veya akrabalardan toplanan paranın tek bir kişinin aracı kurum hesabında işletilmesi, ceza hukukunda SPK boyutunun yanında bir de MASAK boyutu taşır. Aracı kurumlar 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yükümlüdür ve müşterilerinin kimliğini tespit etmekle yükümlüdür. Kanunun 15 inci maddesi şöyle der: Yükümlüler nezdinde veya aracılığıyla yapılacak kimlik tespitini gerektiren işlemlerde, kendi adına ve fakat başkası hesabına hareket eden kimse, bu işlemleri yapmadan önce kimin hesabına hareket ettiğini yükümlülere yazılı olarak bildirmediği takdirde altı aydan bir yıla kadar hapis veya beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır.
Uygulamada bu, şu anlama gelir: Başkasının parasını kendi hesabınıza alıp borsada işletiyorsanız ve aracı kuruma bunu bildirmediyseniz, SPK izni meselesinden bağımsız olarak ayrı bir suç riski doğar. Ayrıca çok sayıda kişiden hesabınıza düzenli para girişi, bankaların ve aracı kurumların şüpheli işlem bildirimine konu olabilir ve hesap blokesiyle sonuçlanabilir. Çok kişiden gelen transferlerde bloke sorunu için bu rehberimize bakabilirsiniz.
Uygulamada Sık Görülen Dört Senaryo
Senaryo 1: Aile içinde yardım. Emekli annesinin birikimini onun adına açılmış hesapta, onun onayıyla ve hiçbir karşılık almadan yöneten bir kişi düşünelim. Faaliyet düzenli uğraşı, ticari veya mesleki nitelik taşımadığı ve menfaat sağlanmadığı için kural olarak SPKn m.109/2 kapsamına girmez. Burada dikkat edilmesi gereken, işlemlerin annenin hesabında kalması, paranın kişinin kendi hesabına aktarılmaması ve aracı kurumun kabul ettiği yetkilendirme yolunun kullanılmasıdır.
Senaryo 2: Ofis arkadaşları. Bir çalışan, iş yerindeki sekiz arkadaşından toplam birkaç yüz bin lira toplayıp kendi hesabında işletiyor ve kârın beşte birini kendine ayırıyor. Karar yetkisi tamamen onda, para kendi hesabında, karşılığında menfaat alıyor ve faaliyet aylardır sürüyor. Bu tablo izinsiz portföy yöneticiliği riskini ciddi biçimde artırır; ayrıca aracı kuruma başkası hesabına işlem yaptığını bildirmediyse 5549 sayılı Kanun m.15 de gündeme gelir. Zarar oluştuğunda arkadaşların şikâyeti, güveni kötüye kullanma iddiasını da beraberinde getirir.
Senaryo 3: Sosyal medya kanalı. Binlerce takipçisi olan bir hesap, “hesabınızı biz yönetelim, kâr ederseniz yüzde otuz bizim” duyurusu yapıyor, takipçilerden şifre veya uygulama bağlantısı istiyor. Bu, izinsiz portföy yöneticiliğinin en açık örneğidir; otomatik işlem yaptırılıyorsa III-37.1 m.37/3 doğrudan uygulanır. Kurul bu tür yayınlar için erişim engeli kararı verir ve suç duyurusunda bulunur.
Senaryo 4: “Garantili aylık kâr” fonu. Bir kişi, yatırımcılara her ay sabit yüzde beş kâr ödeyeceğini söyleyerek para topluyor; ilk aylarda ödemeler yapılıyor, sonra kesiliyor. Paranın borsada hiç işletilmediği, ödemelerin yeni gelenlerin parasıyla yapıldığı anlaşılırsa olay izinsiz faaliyetin yanında nitelikli dolandırıcılık niteliği kazanır. Bu tür yapılarda mağdur sayısı ve zarar hızla büyüdüğü için savcılığa erken başvuru ve malvarlığının korunması kritik önemdedir. Sahte yatırım vaadiyle dolandırılan kişiler için bu rehberimize de bakabilirsiniz.
Ceza, Soruşturma ve İdari Yaptırımlar
SPKn m.109/2’ye göre sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu kişiler, suçun icrası kapsamında aynı zamanda izahnamesiz halka arz veya onaylı ihraç belgesi olmaksızın satış suçunu (m.109/1) da işlerse, yalnızca m.109/2’den cezaya hükmedilir ve ceza yarı oranında artırılır. Alt sınır iki yıl olduğundan, somut olayda iki yıl veya daha az hapis cezası verilmesi hâlinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ve hapis cezasının ertelenmesi (TCK m.51/1) değerlendirilebilir.
Bu suçta soruşturma yapılabilmesi, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartıdır (SPKn m.115/1). İddianamenin kabulüyle Kurul katılan sıfatını kazanır (m.115/2); yargılama ihtisas asliye ceza mahkemelerinde yapılır (m.116). Kurul ayrıca izinsiz faaliyetlerin durdurulması için gerekli her türlü tedbiri almaya ve izinsiz faaliyet ve işlemlerin sonuçlarının iptali ile nakit veya sermaye piyasası araçlarının hak sahiplerine iadesi için dava açmaya yetkilidir (m.99/1). İzinsiz faaliyette bulunan kişiler ve sorumluluğu tespit edilen ortak ve yöneticiler hakkında lisans iptali ve imza yetkisinin sınırlanması gibi tedbirler de kıyasen uygulanabilir (m.99/2, m.96/2). Suç duyurusunun işleyişi için suç duyurusu rehberimize, sermaye piyasası suçlarının genel çerçevesi için SPKn m.106-116 rehberimize bakın.
Ceza ve usul özeti
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Hapis | 2-5 yıl | SPKn m.109/2 |
| Adli para cezası | 5.000-10.000 gün | SPKn m.109/2 |
| Halka arz suçuyla birlikte | Yalnızca m.109/2; ceza yarı artırılır | SPKn m.109/2 |
| Soruşturma şartı | SPK’nın yazılı başvurusu | SPKn m.115/1 |
| Mahkeme | İhtisas asliye ceza | SPKn m.116 |
| İade davası | Kurul; tespitten itibaren 1 yıl, her hâlde 5 yıl | SPKn m.99/1 |
| Erişim engeli | İnternet üzerinden yürütülen faaliyette | SPKn m.99/3 |
| Başkası hesabına hareket bildirimi | 6 ay-1 yıl hapis veya 5.000 güne kadar adli para cezası | 5549 s.K. m.15 |
Birlikte Gündeme Gelen Suçlar
İzinsiz faaliyet çoğu zaman tek başına kalmaz. Toplanan paranın akıbetine göre başka suçlar da gündeme gelir ve bunların bir kısmı, SPK başvurusu beklenmeden doğrudan savcılıkça soruşturulabilir.
Olaya göre ek suç ihtimalleri
| Olay | Olası suç | Not |
|---|---|---|
| Para borsaya hiç yatırılmadı veya kişisel harcamaya gitti | Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) | Basit hâli şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi altı ay (TCK m.73) |
| Sahte kâr ekran görüntüleri, uydurma hesap dökümleri | Dolandırıcılık (TCK m.157, m.158) | Banka ve bilişim araçlarıyla işlenirse nitelikli hâl |
| Yeni katılımcıların parasıyla eskilere “kâr” ödemesi | Nitelikli dolandırıcılık ve izinsiz faaliyet | Saadet zinciri görünümü |
| Hesap bilgilerini dolandırıcılığa kullanılmak üzere başkasına vermek | Dolandırıcılığa iştirak; cezada özel indirim | TCK m.158/4 (7589 s.K. ile eklendi) |
| Paranın kaynağını gizleme | Aklama riski | 5549 s.K. ve TCK m.282 |
| Aracı kurum çalışanının müşteri parasını “yönetmesi” | Güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâli | SPKn m.110 |
Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark, paranın nasıl teslim alındığındadır: Güveni kötüye kullanmada para belirli bir amaçla hukuka uygun biçimde teslim edilmiş, sonra amaç dışında kullanılmıştır; dolandırıcılıkta ise teslim baştan hileyle elde edilmiştir. Ayrıntı için bu iki suçun farkını anlatan yazımıza bakın. Bu iki suç, CMK m.128/2 katalogunda yer aldığından, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe varsa şüphelinin malvarlığına elkoyma gündeme gelir; SPKn m.109/2 ise bu katalogda sayılmamıştır. Aracı kurum çalışanının müşteri varlığını kullanması ise ayrı bir özel hükme tabidir ve SPKn m.110 rehberimizde anlatılmıştır.
Parayı Veren Kişinin Hukuki Durumu
Borsada işletilmek üzere para veren kişi ile parayı alan kişi arasındaki ilişki, çoğu zaman yazıya dökülmemiş bir vekâlet ilişkisidir. TBK m.502’ye göre vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. Vekil, üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür (TBK m.506/2) ve istem üzerine yürüttüğü işin hesabını vermek, vekâletle ilişkili olarak aldıklarını vekâlet verene vermek zorundadır; teslimde geciktiği paranın faizini de öder (TBK m.508).
Kanunun emredici hükümlerine aykırı sözleşmeler kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.27/1). İzinsiz portföy yöneticiliği sözleşmesinin bu nedenle geçersiz sayılıp sayılmayacağı somut olaya göre tartışılabilir. Sözleşme geçersiz sayılsa bile para veren kişi korumasız kalmaz: Haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür ve bu yükümlülük özellikle geçerli olmayan bir sebebe dayanan zenginleşmelerde doğar (TBK m.77). Sebepsiz zenginleşme davasının ayrıntıları bu rehberimizde anlatılmıştır.
Parayı geri almak için yollar
| Yol | Ne sağlar? | Dayanak |
|---|---|---|
| Yazılı hesap ve iade talebi | Hesap dökümü, işlem kayıtları ve kalan paranın iadesi | TBK m.508 |
| Alacak veya tazminat davası | Özen borcuna aykırılıktan doğan zararın tazmini | TBK m.506, m.112 |
| Sebepsiz zenginleşme davası | Sözleşme geçersizse verilen paranın iadesi | TBK m.77 |
| İhtiyati haciz | Tahsil kabiliyetinin korunması | İİK m.257 |
| Savcılığa şikâyet | Güveni kötüye kullanma veya dolandırıcılık; elkoyma talebi | TCK m.155, m.158; CMK m.128 |
| SPK’ya ihbar | İzinsiz faaliyet incelemesi, m.115 başvurusu, iade davası | SPKn m.99/1, m.109/2, m.115 |
| Katılan olma | Ceza davasında delil sunma ve kanun yolu | CMK m.237 |
Şikâyet ve ihbarı birlikte yapmak zaman kazandırır: Güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık soruşturması SPK başvurusu beklemeden ilerleyebilirken, izinsiz faaliyet suçu için Kurulun yazılı başvurusu gerekir. Katılan hakları için katılan ve mağdur hakları rehberimize bakın. Size “paranızı geri alırız” diyerek ulaşan ve ücret isteyen kişilere karşı kurtarma dolandırıcılığı uyarımızı okuyun.
Delil Listesi ve Süreler
Bu dosyalarda iddianın kaderini belirleyen, paranın izinin sürülebilmesidir. Aşağıdaki belgeler hem mağdur hem şüpheli bakımından önemlidir.
Toplanması gereken deliller
| Delil | Neyi ispatlar? |
|---|---|
| Banka dekontları ve açıklamaları | Paranın ne amaçla, kime, ne zaman gönderildiği |
| Aracı kurum hesap ekstreleri ve MKK kayıtları | Paranın gerçekten borsada işletilip işletilmediği |
| Mesajlaşma ve e-posta yazışmaları | Kâr payı anlaşması, vaatler, karar yetkisinin kimde olduğu |
| Kâr ekranı görüntüleri | Gerçek hesapla karşılaştırıldığında sahtelik |
| Sosyal medya duyuruları | Faaliyetin kamuya açık ve düzenli olduğu |
| Diğer katılımcıların beyanları | Kişi sayısı, süreklilik, ortak yöntem |
| Ödeme listeleri | Yeni gelenlerin parasıyla ödeme yapılıp yapılmadığı |
Süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Güveni kötüye kullanmanın basit hâlinde şikâyet | Fiil ve faili öğrenmeden itibaren altı ay | TCK m.73 |
| SPKn m.109/2 için dava zamanaşımı | Sekiz yıl (üst sınır beş yıl) | TCK m.66/1-e |
| Kurulun iade davası | Tespitten itibaren bir yıl, her hâlde vukuundan itibaren beş yıl | SPKn m.99/1 |
| Vekâlet sözleşmesinden doğan alacak | Beş yıl | TBK m.147/5 |
| Sebepsiz zenginleşme | Öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl | TBK m.82 |
| Suçtan doğan tazminat | Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre | TBK m.72/1 |
Vekâlet ilişkisine dayanan alacaklarda beş yıllık sürenin genel on yıllık süreden kısa olduğuna dikkat edin (TBK m.147/5). Paranın iadesini uzun süre bekleyip sözlü taleplerle yetinmek hak kaybına yol açabilir. Zamanaşımını dava veya icra takibi keser (TBK m.154/2); ihtarname tek başına kesmez, ancak karşı tarafın borcu yazılı olarak kabul etmesi veya kısmi ödeme yapması zamanaşımını keser (TBK m.154/1).
Parayı Alan Kişi İçin: Savunmanın Ana Hatları
Hakkında izinsiz faaliyet iddiasıyla şikâyet yapılan kişi için savunma, çoğu zaman SPKn m.39/1’deki ölçütün somut olaya uygulanması üzerine kurulur. Faaliyetin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki nitelikte olup olmadığı; dar ve belirli bir çevreyle sınırlı kalıp kalmadığı; herhangi bir ücret veya kâr payı alınıp alınmadığı; parayı verenlerin kararlara katılıp katılmadığı ve duyuru veya reklam yapılıp yapılmadığı ayrıntılı biçimde ortaya konmalıdır. Kurulun yazılı başvurusu olmadan yürütülen bir soruşturmada muhakeme şartı eksikliği ileri sürülmelidir (SPKn m.115/1).
Zarar iddiasında ise işlemlerin kayıtları, parayı verenin bilgisi ve onayı, risklerin açıklanıp açıklanmadığı ve paranın gerçekten borsada işletilip işletilmediği belirleyicidir. Paranın tamamının aracı kurum hesabında izlenebilir olması ve hesap dökümlerinin eksiksiz sunulması, güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık iddialarına karşı en güçlü savunmadır. Şüpheli konumundaki kişiler için SPK suç duyurusu şüpheli rehberimiz yol gösterir.
Yasal Alternatifler
Bilgi ve tecrübesine güvenen biri, çevresine yardımcı olmak istiyorsa hukuka uygun yollar vardır ve bu yollar hem parayı verenleri hem kendisini korur.
Hukuka uygun seçenekler
| Seçenek | Nasıl işler? | Not |
|---|---|---|
| Herkesin kendi hesabı | Her kişi kendi aracı kurum hesabından kendi kararıyla işlem yapar | En güvenli yol; genel bilgi paylaşımı serbesttir |
| Lisanslı bireysel portföy yönetimi | Aracı kurum veya portföy yönetim şirketiyle sözleşme | III-37.1 m.37-40; yerindelik testi |
| Yatırım fonu | Profesyonel yönetim, kolektif yapı | Fon türüne göre risk ve maliyet |
| Kurumun onayladığı yetkilendirme | Aile üyesi için kurumun kabul ettiği vekâlet veya yetki | Şifre paylaşımı yerine |
| Genel yatırım tavsiyesi | Belirli bir kişiye özgü olmayan genel yorum ve bilgi | III-37.1 m.45/2 kapsam dışı |
Genel yatırım tavsiyeleri ile finansal bilgi sunulması yatırım danışmanlığı kapsamında değildir (III-37.1 m.45/2). Ancak belirli bir kişinin mali durumuna ve tercihlerine göre yönlendirici tavsiye vermek ya da onun adına işlem yapmak, bu serbest alanın dışına çıkar. Birlikte yatırım yapmak isteyen arkadaşların ortak bir havuz oluşturması ise adi ortaklık (TBK m.620) niteliği kazanabilir; bu durumda bile paranın tek kişinin hesabında toplanması MASAK bildirimi ve vergi açısından sonuç doğurur. Kaldıraçlı işlemlerde aracı kurumların bile yatırım danışmanlığı ve portföy yöneticiliği sunamayacağını da hatırlatalım (III-37.1 m.27/B; ayrıntı forex rehberimizde).
Cumhuriyet Başsavcılığına Şikâyet ve SPK’ya Bildirim Talebi Örneği
Aşağıdaki metin, borsada işletilmek üzere para verdiği kişiden parasını geri alamayan kişinin savcılığa vereceği şikâyet dilekçesi için bir örnektir. Aynı delillerle SPK’ya da ihbarda bulunulması önerilir.
…… CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
ŞİKÂYETÇİ: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres, telefon
VEKİLİ: Av. … (varsa)
ŞÜPHELİ: Ad Soyad, T.C. Kimlik No (biliniyorsa), adres, telefon
SUÇ: Güveni kötüye kullanma (TCK m.155), dolandırıcılık (TCK m.157-158), izinsiz sermaye piyasası faaliyeti (6362 s.K. m.109/2)
SUÇ TARİHİ: …… ile …… arası
AÇIKLAMALAR:
1. Paranın teslim amacı (TCK m.155)
Şüpheli, …… tarihinde borsada hisse senedi alım satımında değerlendirmek üzere benden …… TL istemiş, bu tutarı …… tarihlerinde banka havalesiyle hesabına gönderdim. Dekontların açıklama kısmında “borsa yatırımı” ifadesi yer almaktadır. Para yalnızca bu amaçla teslim edilmiştir.
2. Paranın amaç dışında kullanılması ve iade edilmemesi
Şüpheliden …… tarihinden itibaren defalarca hesap dökümü istememe rağmen herhangi bir aracı kurum ekstresi verilmemiş, paramın iadesi talebim “zarar ettik” denilerek geri çevrilmiştir. Paranın borsada işletildiğine dair hiçbir belge ibraz edilmemiştir.
3. Hileli davranışlar (TCK m.158)
Şüpheli, …… tarihli mesajlarında aylık yüzde …… kâr elde edildiğini gösteren ekran görüntüleri göndermiş, bu görüntülere güvenerek …… tarihinde …… TL daha gönderdim. Sonradan bu görüntülerin gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır. Şüpheli banka ve bilişim araçlarını kullanarak hareket etmiştir.
4. İzinsiz portföy yöneticiliği (6362 s.K. m.37, m.39/1 ve m.109/2)
Şüpheli, benim dışımda en az …… kişiden aynı şekilde para topladığını, kârın …… oranında kendisine kaldığını ifade etmiştir. Bu durum, Kuruldan izin alınmaksızın düzenli ve menfaat karşılığı yürütülen bir portföy yöneticiliği faaliyetidir. Bu suç bakımından soruşturma Sermaye Piyasası Kurulunun yazılı başvurusuna bağlı olduğundan (m.115/1), dosyanın Kurula bildirilmesini talep ediyorum.
5. Malvarlığının korunması (CMK m.128)
Şüphelinin paraları elden çıkarma ihtimali bulunduğundan, şüpheliye ait banka ve aracı kurum hesaplarına ilişkin kayıtların celbini ve yasal şartları oluştuğunda elkoyma tedbirine başvurulmasını talep ediyorum.
DELİLLER: Banka dekontları, mesajlaşma kayıtları, ekran görüntüleri, tanıklar ……, şüphelinin banka ve aracı kurum kayıtları ile her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle şüpheli hakkında gerekli soruşturmanın yapılmasını, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti yönünden Sermaye Piyasası Kuruluna bildirimde bulunulmasını ve kamu davası açılmasını; şikâyetçi ve katılan sıfatıyla yargılamaya katılmak istediğimi saygıyla arz ederim. …../…../2026
Şikâyetçi
Ad Soyad, İmza
Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Başkasının parasının borsada işletildiği dosyalarda hukuki nitelendirme, sonucu baştan belirler. Hukukçular Evi Ankara olarak önce ilişkinin gerçek niteliğini, yani vekâlet mi, ortaklık mı, yoksa izinsiz bir hizmet mi olduğunu belgeler üzerinden tespit ediyor; paranın izini banka ve aracı kurum kayıtlarıyla sürüyoruz. Parasını geri alamayan kişiler için hesap ve iade talebi, ihtiyati haciz, savcılık şikâyeti ve SPK ihbarını birlikte hazırlıyor; katılan vekilliği ve alacak davasını yürütüyoruz. Hakkında şikâyet yapılan kişiler için ise SPKn m.39/1 ölçütü, muhakeme şartı ve MASAK bildirimi yönünden savunmayı kuruyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Arkadaşlarımdan para toplayıp borsada işlem yapmak suç mu?
Bunu düzenli uğraşı, ticari veya mesleki bir faaliyet olarak ve karşılığında kâr payı ya da ücret alarak yapıyorsanız, izinsiz portföy yöneticiliği olarak SPKn m.109/2 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası gerektirebilir. Kanun, izni “düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet” için şart koşar (SPKn m.39/1).
Annemin veya eşimin hesabını ben yönetiyorum; bu da suç mu?
Aile içinde, ücretsiz ve ara sıra yapılan yönetim, kural olarak düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet niteliği taşımaz. Ancak aracı kurumun sözleşme kurallarına, kimlik ve yetki belgelerine uyulmalı; şifre paylaşımı yerine kurumun kabul ettiği yetkilendirme yolu kullanılmalıdır.
Kopya işlem veya robotla başkalarının hesabında otomatik işlem yaptırmak portföy yöneticiliği mi?
Evet. Başka portföylerin işlemlerini takip veya kopyalama imkânının müşterinin kendi portföyünde otomatik işlem yapılmasını sağlayacak şekilde sunulması, bireysel portföy yöneticiliği kapsamındadır (III-37.1 m.37/3).
Başkasının parasını kendi hesabımda işletirsem MASAK açısından sorun olur mu?
Olabilir. Kendi adına fakat başkası hesabına hareket eden kişi, kimlik tespiti gerektiren işlemlerden önce kimin hesabına hareket ettiğini yükümlüye yazılı bildirmezse altı aydan bir yıla kadar hapis veya beş bin güne kadar adli para cezası öngörülür (5549 s.K. m.15).
Bu suçta soruşturma nasıl başlar?
SPKn m.109/2 suçunda soruşturma, SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır (SPKn m.115/1). Aynı olayda güveni kötüye kullanma veya dolandırıcılık iddiası varsa bu suçlar için bu şart aranmaz.
Parayı verdiğim kişi zarar ettiğini söylüyor, geri vermiyor; ne yapabilirim?
Hesap vermesini ve aldıklarını iade etmesini isteyebilirsiniz (TBK m.508). Parayı belirlenen amaç dışında kullandıysa güveni kötüye kullanma (TCK m.155), sahte kâr ekranları veya yalan vaatlerle aldıysa dolandırıcılık (TCK m.158) gündeme gelir.
SPK paramı geri almak için dava açabilir mi?
Evet. Kurul, izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinin sonuçlarının iptali ve nakit ya da sermaye piyasası araçlarının hak sahiplerine iadesi için tespitten itibaren bir yıl, her hâlde vukuundan itibaren beş yıl içinde dava açmaya yetkilidir (SPKn m.99/1).
Telegram veya WhatsApp’ta “hesabınızı biz yönetelim” diyenler lisanslı olabilir mi?
Bireysel portföy yöneticiliğini yalnızca SPK’dan izin almış aracı kurumlar, yatırım ve kalkınma bankaları ile portföy yönetim şirketleri yapabilir (III-37.1 m.38/1). Gerçek kişilerin bu hizmeti sunması izinsiz faaliyettir.
Arkadaşlarımla ortak para koyup birlikte karar verirsek ne olur?
Herkesin kendi parasıyla ve birlikte karar vererek yatırım yaptığı gerçek bir ortaklık, başkasına yatırım hizmeti sunmaktan farklıdır. Yine de paranın tek kişinin hesabında toplanması MASAK bildirimi ve vergi açısından sonuç doğurur; en güvenli yol herkesin kendi hesabından işlem yapmasıdır.
Bu suçun cezası ertelenebilir mi?
Alt sınır iki yıl olduğundan, somut olayda iki yıl veya daha az hapis cezası verilirse hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK m.231/5) ve erteleme (TCK m.51/1) değerlendirilebilir.
İlgili Rehberler
- SPK Hukuk Rehberi
- Sosyal medyadaki uzmanın tavsiyesi: izinsiz yatırım danışmanlığı
- Sosyal medyada hisse yönlendirme ve manipülasyon
- Piyasa bozucu eylemler ve hesap kullandırma
- Yurt dışı forex hesapları ve SPKn m.109/2
- İzinsiz kripto platformu işletmenin cezası
- Sermaye piyasası suçlarında suç duyurusu
- Sermaye piyasası suçları: SPKn m.106-116
- Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık farkı
- Aracı kurum çalışanı paramı kullandı: SPKn m.110
- Bireysel portföy yönetimi: yöneticinin sorumluluğu ve tazminat
- Borsa robotu ve otomatik işlem: izinsiz portföy yöneticiliği
Borsa için verdiğiniz para veya hakkınızdaki şikâyet
İade yolu, şikâyet, SPK ihbarı ve savunmayı birlikte planlayalım: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppİzinsiz sermaye piyasası faaliyeti
Başkası adına portföy yönetimi, kopya işlem grupları, para toplama iddiaları, MASAK bildirimi, güveni kötüye kullanma ve dolandırıcılık dosyalarında mağdur ve şüpheli vekilliği. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · Halka Arz Yatırımcı Rehberi · Tüm hukuk dalları
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Fon Soruşturmasında Tedbirler Kaldırıldı: 45 Şirket ve 19 Fon İçin Ne Değişti, Gerçek Kişilerde Tedbir Sürüyor mu? 2026 — CMK m.127/4, 128, 131, 141 ve SPKn m.53, 101, 115 ile Adım Adım Hukuki Rehber
- ▸ Borsa Robotu ve Al-Sat Botu Satanlar 2026: Yazılım mı, İzinsiz Yatırım Danışmanlığı mı? — III-37.1 m.37/3 ve m.45, SPKn m.109/2, Borsa İstanbul Algoritmik İşlemler Prosedürü, API ile Otomatik İşlem, Kazanç Vaadi, 6502 Ayıplı Hizmet ve Parayı Geri Alma
- ▸ Aracı Kurum Çalışanı Paramı veya Hisselerimi Kullandı 2026: SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma — Üç Yıl Alt Sınır, Kayıtları Bozma (m.110/2), SPK Başvurusu Şartı (m.115), Elkoyma, Tazminat ve Şikâyet Dilekçesi
- ▸ Fon Yöneticileri Tutuklandı: Fon Mağduru İçin Ne Değişir? 2026 — Tutuklama Paramı Etkiler mi, Tasfiye Durur mu, Şüphelilerin Malvarlığındaki Tedbirler (CMK m.128, TCK m.55), Soruşturmada Mağdurun Hakları (CMK m.234, 237) ve Bugün Yapılacaklar
Bu konuda hukuki destek almak için


