İşyerinde Sahte Ürün Araması ve Marka Suçu Savunması 2026: Arama, El Koyma, Bilirkişi, Uzlaştırma

Bu rehber, işyerinde, deposunda veya mağazasında marka sahibinin şikâyeti üzerine arama yapılan, ürünlerine el konulan ve kendisine “marka hakkına tecavüz” suçundan ifade vermesi bildirilen esnaf, ithalatçı, toptancı ve şirket yöneticileri için yazıldı. Arama günü haklarınızı, aramanın ve el koymanın hukuka uygunluk şartlarını, suçun unsurlarını, şikâyetin geçerliliğini, orijinal ürün ve paralel ithalat savunmasını, bilirkişi raporuna itirazı, etkin pişmanlığı, uzlaştırmayı ve kovuşturma aşamasında verilebilecek kararları Sınai Mülkiyet Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Yargıtay kararlarıyla anlatır. Sayfada savcılığa yazılı savunma, el konulan eşyanın iadesi ve bilirkişi raporuna itiraz ile esas hakkında savunma dilekçesi örnekleri yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Arama Günü: Dosya Nasıl Başlar?

Taklit ürün soruşturmalarının büyük kısmı aynı sırayla ilerler. Marka sahibi veya vekili, işyerinizde taklit ürün satıldığını ileri sürerek Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunur ve çoğu zaman bir test alımı faturası, fotoğraf veya uzman mütalaası sunar. Savcılık sulh ceza hâkimliğinden arama ve el koyma kararı ister. Karar verilince kolluk, çoğu zaman marka sahibinin temsilcisi veya uzmanıyla birlikte işyerine gelir, aramayı yapar, şüpheli görülen ürünlere el koyar ve tutanak düzenler. Ardından ifadeniz alınır, ürünler bilirkişi incelemesine gönderilir.

Arama Sırasında Haklarınız

Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama ancak hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir; kolluk amirinin yazılı emri işyeri araması için yeterli değildir (CMK m.119/1). Arama karar veya emrinde aramanın nedeni olan fiil, aranacak yerin adresi veya eşya ve kararın geçerli olacağı süre açıkça gösterilir (m.119/2).

• Kararı görmek isteyin. Kararın adresinizi, aranacak eşyayı ve süreyi doğru gösterip göstermediğine bakın (CMK m.119/2).
• Tanık şartını kontrol edin. Cumhuriyet savcısı hazır değilse işyerinde arama için ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (m.119/4).
• Hazır bulunun. Yer sahibi veya eşyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir; kendisi yoksa temsilcisi veya bir yakını çağrılır (m.120/1).
• Avukatınızı çağırın. Avukatın aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (m.120/3).
• Belge ve liste isteyin. Aramanın sonunda aramanın dayanağını gösteren belge ile el konulan eşyanın listesini isteyebilirsiniz; ürünlerin mülkiyetine ve orijinalliğine ilişkin görüşünüz de bu belgelere yazılır (m.121/1-2).
• Tutanağı okuyun. Yanlış veya eksik yazılan hususları tutanağa itiraz notu olarak düşürün; okumadığınız tutanağı imzalamayın.
• Faturaları gösterin. Ürünlerin hangi tedarikçiden, hangi faturayla alındığını gösteren belgeleri hazır edin; asıllarını teslim etmeden önce suretini alın.
• İfade için acele etmeyin. Yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkınız vardır (CMK m.147/1-e). İfadeyi avukatınızla dosyayı inceledikten sonra vermek çoğu zaman daha doğrudur.

Hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen bulgular delil olarak kabul edilemez (Anayasa m.38/6; CMK m.217/2) ve ortaya konulması istenen delil, hukuka aykırı olarak elde edilmişse reddolunur (CMK m.206/2-a). Bununla birlikte uygulamada Yargıtay’ın, marka sahibinin şikâyeti ve sunduğu uzman mütalaasını arama kararı için gereken makul şüpheyi oluşturmaya yeterli gördüğü kararlar bulunduğunu da bilmek gerekir. Arama kararının varlığı ve kapsamı, tanık şartı ve tutanak usulü bu nedenle aramanın gerekçesinden daha sık sonuç doğuran itiraz noktalarıdır.

Suçun Unsurları: SMK m.30 Ne Arar?

SMK m.30/1, seçimlik hareketli bir suçtur: sayılan hareketlerden birini yapmak yeterlidir. Ancak her hareket, “başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz” niteliği taşımalıdır. İktibas, markanın aynen kopyalanmasını; iltibas ise tüketiciyi yanıltacak derecede benzerinin kullanılmasını ifade eder.

Suç bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse ayrıca tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (SMK m.30/4). TCK m.60’a göre bu tedbirler, kamu kurumunun verdiği izne dayalı faaliyette iznin iptali ile müsaderedir; hâkim, daha ağır sonuçlar doğacaksa bu tedbirlere hükmetmeyebilir (TCK m.60/3).

Şikâyet: Kim, Ne Zaman, Hangi Yetkiyle?

Şikâyete bağlı suçlarda yetkili kişi, fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma ve kovuşturma yapılamaz (TCK m.73/1-2). Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 21.12.2020 tarihli, 2020/1692 E., 2020/20342 K. sayılı kararında marka hakkına tecavüz suçlarında şikâyet hakkının münhasıran tescilli marka sahibine ait olduğunu, avukat aracılığıyla şikâyet için şikâyet tarihini kapsayan ve bu yetkiyi veren bir vekâletnamenin bulunması gerektiğini kabul etmiştir. Şikâyet yoksa veya geçersizse ve bu eksiklik giderilemeyecekse davanın düşmesine karar verilir (CMK m.223/8).

Marka sahibinin şikâyetle birlikte hukuk mahkemesinde tecavüz ve tazminat davası açması da mümkündür. Hukuk tarafındaki riskleri marka hakkına tecavüz davası ve marka tecavüzünde tazminat rehberlerimizde anlattık. Arama öncesinde bir ihtarname aldıysanız marka ihtarnamesi aldım rehberimiz cevabın nasıl kurulacağını gösterir.

Savunmanın Ana Eksenleri

Bu suçlamada savunma, ürünlerin taklit olduğu iddiasının kendisine yönelir. Her dosyada aşağıdaki başlıklar ayrı ayrı incelenmeli, birden fazlası birlikte ileri sürülmelidir.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, şikâyetçi firmanın orijinal ürünü temin edemediği ve sanığın taklit ürün sattığına dair kesin delil bulunmadığı bir dosyada şüpheden sanık yararlanır ilkesi gereğince beraat kararı verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (2021/15747 E., 2022/1772 K.). Orijinal ve şüpheli ürün arasındaki farkların açık olduğu, iltibas ihtimalinin düşük kaldığı durumlarda mahkûmiyetin bozma sebebi olduğu (2021/16532 E., 2022/7722 K.) ve ceza korumasının yalnızca markanın tescilli olduğu mal ve hizmetler için geçerli olduğu (2021/16548 E., 2022/8159 K.) da Dairenin kararlarındandır. Buna karşılık Daire, işyerinde ele geçen tek bir ürün için dahi bilirkişi raporu taklidi doğruluyorsa ve sanık faaliyet alanı gereği bunu bilebilecek konumdaysa mahkûmiyet gerektiğini kabul etmiştir (2022/8033 E., 2022/13734 K.). Bu nedenle “bilmiyordum” savunması tek başına güçlü değildir; belgelerle desteklenmelidir.

Orijinal Ürün ve Paralel İthalat: Hakkın Tükenmesi

Sınai mülkiyet hakkı korumasına konu ürünlerin, hak sahibi veya onun izniyle üçüncü kişiler tarafından piyasaya sunulmasından sonra bu ürünlerle ilgili fiiller hakkın kapsamı dışında kalır (SMK m.152/1). Madde metni piyasaya sunuluş yerini Türkiye ile sınırlamaz. Bu nedenle marka sahibi veya izniyle yurt dışında piyasaya sunulmuş orijinal ürünlerin ithal edilip satılması, kural olarak marka hakkına tecavüz oluşturmaz. Savunmanın kilit noktası, ürünün gerçekten orijinal olduğunun belgelenmesidir.

Hakkın tükenmesinin bir sınırı vardır: marka sahibi, piyasaya sunulmuş ürünlerin üçüncü kişiler tarafından değiştirilerek veya kötüleştirilerek ticari amaçla kullanılmasını önleme hakkına sahiptir (SMK m.152/2). Orijinal ürünün ambalajının değiştirilmesi, seri numarasının silinmesi veya ürünün başka bir ürünle birleştirilip yeni bir paket hâlinde satılması bu kapsamda tartışılabilir. Ürünün gümrük işlemleri ve ithalat boyutu için kaçak tıbbi cihaz ve kozmetik ithalatı: gümrükte el koyma rehberimize bakabilirsiniz.

Bilirkişi Raporu: Neye Bakılmalı, Nasıl İtiraz Edilir?

Ürünün taklit olup olmadığı ve iltibas oluşturup oluşturmadığı teknik bir değerlendirmedir ve dosyanın sonucunu çoğu zaman bilirkişi raporu belirler. Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2021/17246 E., 2022/14226 K. sayılı kararında, bilirkişi incelemesinin ürünlerin tescilli markalarla iltibas veya iktibas oluşturup oluşturmadığını tespit etmesi, farkların görsel olarak değerlendirilmesi ve hükmün somut delillere dayanması gerektiği vurgulanmıştır. Bilirkişi ise çözümü uzmanlık gerektiren hususlar dışında açıklama yapamaz ve hâkime ait hukuki nitelendirmede bulunamaz (CMK m.67/3).

Bilirkişi incelemesi tamamlandığında taraflara yeni bilirkişi incelemesi istemek veya itirazlarını bildirmek için süre verilir; bu istemler reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (CMK m.67/5). Şüpheli, sanık ve müdafii, bilirkişi raporu hakkında uzmanından bilimsel mütalaa alıp dosyaya sunabilir (CMK m.67/6). Marka sahibinin kendi çalışanının veya vekilinin hazırladığı “orijinal değildir” yazısı, bağımsız bir bilirkişi incelemesinin yerini tutmaz; bu husus itirazda açıkça belirtilmelidir.

Etkin Pişmanlık: Tedarikçiyi Göstermek (m.30/7)

Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı satışa arz eden veya satan kişi, bu malı nereden temin ettiğini bildirir ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara el konulmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz (SMK m.30/7). Hükmün üç şartı vardır: kişinin satışa arz eden veya satan konumunda olması, kaynağı bildirmesi ve bu bildirimin üreticinin ortaya çıkarılmasıyla ve mallara el konulmasıyla sonuçlanması. Yalnızca bir tedarikçi adı vermek, bu sonuçlar doğmazsa yeterli olmayabilir.

Şartlar soruşturmada gerçekleşirse Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığı kararı verebilir (CMK m.171/1); kovuşturmada ise ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir (CMK m.223/4-a). Ancak derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (CMK m.223/9). Bu yüzden ürünlerin orijinal olduğu veya iltibas bulunmadığı savunması varsa, tedarikçi bilgisi bu savunmayı zayıflatmayacak şekilde ve kabul anlamına gelmemek kaydıyla sunulmalıdır. Tedarik zincirindeki sorumluluk paylaşımı için sahte kozmetik ve parfüm satışı rehberimizdeki tedarik zinciri bölümü de yol gösterir.

Uzlaştırma ve Şikâyetten Vazgeçme

Soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda uzlaştırma girişiminde bulunulur (CMK m.253/1-a). SMK m.30’daki suçlar şikâyete bağlı olduğundan bu kapsamdadır. Kamu davası açılması için yeterli şüphe bulunursa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve uzlaştırmacı taraflara teklifte bulunur (m.253/4). Uzlaşma teklifinin kabul edilmesi, delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (m.253/8).

Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK m.171/2) uygulanmaz. Uzlaşma edimi çoğu zaman el konulan ürünlerin imhasına muvafakat, belirli bir bedelin ödenmesi ve markanın bir daha kullanılmayacağına dair taahhüt şeklinde kurulur. Uzlaşma metninin hukuk davasını da kapsayıp kapsamadığı açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde marka sahibi ayrıca tazminat davası açabilir. Uzlaşma görüşmesine girmek suçu kabul etmek anlamına gelmez; yine de görüşmede yapılan açıklamalar dikkatle seçilmelidir.

Kovuşturma Aşaması ve Verilebilecek Kararlar

SMK’da yer alan suçlarda görevli mahkeme fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde asliye ceza mahkemesi bakar (SMK m.156/1). Mahkemenin verebileceği kararlar ve bunların koşulları aşağıdaki tablodadır.

Derhâl beraat kararı verilebilecek hâllerde durma, düşme veya ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez (CMK m.223/9). Bu kural savunmanın önceliğini de belirler: ürünlerin orijinal olduğu, iltibasın bulunmadığı veya taklidin ispatlanamadığı hâllerde beraat, diğer bütün sonuçlardan önce gelir.

Mahkûmiyet hâlinde hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; 31.07.2026’da yürürlüğe giren değişiklikle bu karar için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, mahkemenin yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varması ve zararın tamamen giderilmesi gerekir; denetim süresi beş yıldır ve bu süre içinde kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden bu karar verilemez (CMK m.231/5-8). Taklit ürünler bakımından müsadere hükümleri ayrıca uygulanır; üretimi, bulundurulması, alım ve satımı suç oluşturan eşya müsadere edilir (TCK m.54/4). Dava zamanaşımı, beş yıldan fazla olmayan hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).

Ceza Soruşturmasının Yanında Hukuki Riskler

Ceza soruşturması, marka sahibinin hukuk mahkemesinde açacağı tecavüzün tespiti, men’i ve tazminat davasından bağımsızdır. Aynı ürünler için hem ceza dosyası hem hukuk davası yürüyebilir. Hukuk davasındaki tazminat hesabı, ceza dosyasındaki el koyma tutanakları ve satış belgeleri üzerinden yapılabileceğinden ifadede ve uzlaşma görüşmelerinde verilen bilgiler iki dosyayı birlikte etkiler. Satıcı olarak tedarikçinize rücu imkânınız da bulunabilir; bu nedenle tedarik sözleşmenizi ve faturalarınızı saklayın. Taklitle birlikte haksız rekabet iddiası da gündeme gelirse marka taklidi ve iltibasta haksız rekabet rehberimize bakabilirsiniz. Bayilik veya distribütörlük ilişkisinin sona ermesinden sonra eski markalı ürünlerin satışı söz konusuysa distribütörlük ve bayilik sözleşmesi rehberimiz ilişkinin sözleşme boyutunu anlatır.

Ürünleriniz pazaryerinde de satılıyorsa ve ilanlarınız marka şikâyetiyle kaldırıldıysa itiraz usulü için pazaryerinde marka şikâyeti rehberimize bakabilirsiniz.

Savcılığa Yazılı Savunma Dilekçesi Örneği

İşyerinde arama yapılan ve ürünlerine el konulan bir telefon aksesuarı ithalatçısı adına, ifadeden önce veya ifadeyle birlikte sunulacak yazılı savunma için bir örnektir.

El Konulan Ürünlerin İadesi Talebi Örneği

El koyma hâkim kararı olmadan, savcının yazılı emriyle yapılmışsa ve süresinde hâkim onayına sunulmamışsa veya ürünlerin uzun süre tutulması orantısız bir zarar doğuruyorsa sulh ceza hâkimliğine aşağıdaki gibi başvurulabilir.

Bilirkişi Raporuna İtiraz ve Esas Hakkında Savunma Dilekçesi Örneği

Kovuşturma aşamasında, bilirkişi raporunun tebliğinden sonra ve esas hakkındaki mütalaaya karşı sunulacak savunma için bir örnektir. Örnekte bir giyim mağazasında ele geçirilen ekose desenli atkı ve gömlekler, tanınmış bir markanın desenine benzetilmiştir.

Dosyada Bulunması Gereken Belgeler

• Arama ve el koyma kararı veya savcılık yazılı emri, arama tutanağı ve el konulan eşya listesi (CMK m.119 ve m.121).
• Ürünlerin alış faturaları, sevk irsaliyeleri ve tedarikçiyle yazışmalar.
• İthal ürünlerde gümrük beyannamesi, menşe belgesi ve yurt dışı tedarikçinin yetki belgesi.
• Ürünlerin seri numarası, parti ve barkod listesi.
• Ürün, etiket ve ambalajların renkli ve yüksek çözünürlüklü fotoğrafları.
• Şikâyetçinin marka tescil belgesi ve mal ve hizmet listesi (dosyadaki örneğin onaylı olup olmadığı kontrol edilmeli).
• Şikâyetçi vekilinin vekâletnamesi ve şikâyet tarihi.
• Kendi markanız varsa tescil belgeniz ve kullanım örnekleri.
• Bilirkişi raporu ve buna karşı alınacak uzman mütalaası (CMK m.67/6).
• Şirket adına satış yapılıyorsa ticaret sicili kaydı ve yetki belgeleri.

Adım Adım Yol Haritası

1. Arama günü kararı görün, avukatınızı çağırın, tutanağı okuyup itirazlarınızı yazdırın ve el konulan eşya listesini alın (CMK m.119-121).
2. İfade vermeden önce avukatınızla dosyayı ve şikâyet dilekçesini inceleyin; gerekirse açıklama yapmama hakkınızı kullanın (CMK m.147/1-e).
3. Faturaları, gümrük belgelerini ve tedarikçi bilgilerini düzenli bir klasörde toplayın.
4. Şikâyetin süresini, şikâyetçinin sicil kaydını ve vekâletnamenin içeriğini kontrol edin (TCK m.73).
5. El koyma hâkim kararı olmadan yapıldıysa onay sürelerini denetleyin; gerekirse iade veya numune alınarak iade talep edin (CMK m.127 ve m.131).
6. Bilirkişi incelemesinin orijinal ürün ve tescil belgesiyle yapılmasını isteyin; rapora süresinde itiraz edin ve uzman mütalaası sunun (CMK m.67/5-6).
7. Uzlaştırma teklifini, hukuk davasını da kapsayacak şekilde ve kabul anlamına gelmeyecek bir dille değerlendirin (CMK m.253).
8. Kovuşturmada beraat taleplerini öne alın; lehe hükümleri yalnızca kabul anlamına gelmemek kaydıyla ileri sürün (CMK m.223/9).

Sık Yapılan Hatalar

• Arama sırasında avukat çağırmadan ve dosyayı görmeden ayrıntılı ifade vermek.
• Arama tutanağını okumadan imzalamak, ürünlerin orijinal olduğuna ilişkin itirazı tutanağa yazdırmamak (CMK m.121/2).
• Faturaların asıllarını suret almadan teslim etmek.
• Şikâyetin geçerliliğini, vekâletnamenin tarihini ve yetkisini kontrol etmemek.
• Marka sahibinin çalışanının hazırladığı yazıyı bilirkişi raporu gibi kabul edip itiraz etmemek.
• Tescil kapsamını incelemeden, ürünün markanın kayıtlı olduğu mallar arasında olup olmadığını sormadan savunma yapmak.
• “Bilmiyordum” savunmasını belgeyle desteklememek; faaliyet alanı gereği bilinebilecek durumlarda bu savunma tek başına yetmez.
• Uzlaşma metninde hukuk davasını ve el konulan ürünlerin akıbetini düzenlememek.
• Etkin pişmanlık için tedarikçi bilgisini, orijinallik savunmasını zayıflatacak bir dille vermek.
• Bilirkişi raporuna verilen itiraz süresini kaçırmak (CMK m.67/5).

Hukukçular Evi Marka Suçu Dosyalarında Ne Yapar?

Arama günü işyerinize gelerek aramanın ve el koymanın usulüne uygun yapılmasını izliyor, tutanağa itirazlarınızı yazdırıyoruz. Şikâyetin süresini, şikâyetçinin sicil kaydını ve vekâletnamesini inceliyor; şikâyet geçersizse düşme kararı için gereken başvuruyu yapıyoruz. Faturaları, gümrük belgelerini ve seri numaralarını düzenleyerek ürünlerin orijinal olduğunu veya iltibas bulunmadığını gösteren yazılı savunmayı hazırlıyor, uzman mütalaası alıyor ve bilirkişi raporuna itiraz ediyoruz. El konulan stokunuzun iadesi veya numune alınarak iadesi için sulh ceza hâkimliğine başvuruyoruz. Uzlaştırma teklifini, hukuk davasını da kapsayacak bir çözüm olarak değerlendiriyor; kovuşturma aşamasında beraat ekseninde savunmanızı fikri ve sınai haklar ceza mahkemesinde yürütüyoruz.

Arama tutanağını ve el konulan eşya listesini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan acil görüşme talep edebilirsiniz. Hizmetin kapsamı için sınai mülkiyet: marka, patent ve tasarım ihlaline karşı hukuki yollar sayfamıza da bakabilirsiniz.

İlgili Rehberler

• Pazaryerinde Marka Şikâyeti: İlan Kaldırma ve İtiraz
• Sahte Kozmetik ve Parfüm Satışı: Marka Hakkına Tecavüz Suçu
• Markam Taklit Ediliyor: Marka Hakkına Tecavüz Davası
• Marka Tecavüzünde Tazminat Ne Kadar Çıkar?
• Marka İhtarnamesi Aldım, Ne Yapmalıyım?
• Marka Hükümsüzlük Davası
• Kullanılmayan Markanın İptali
• Markamın Benzerine Başvuru Yapıldı: Yayıma İtiraz
• Marka Başvurum Reddedildi: Kurul’a İtiraz ve Dava
• Kaçak Tıbbi Cihaz ve Kozmetik İthalatı: Gümrükte El Koyma
• Marka Taklidi ve İltibasta Haksız Rekabet
• Distribütörlük ve Bayilik Sözleşmesi
• Ticaret Hukuku Rehberi

Sıkça Sorulan Sorular

Taklit ürün satmanın cezası nedir?

Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal satan, satışa arz eden veya ticari amaçla bulunduran kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (SMK m.30/1). Ceza için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m.30/5).

İşyerimde arama yapılabilmesi için ne gerekir?

Hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri gerekir; kolluk amirinin emri işyeri araması için yeterli değildir. Savcı hazır değilse ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m.119).

Arama sırasında avukatımı çağırabilir miyim?

Evet. Kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120/3). Aramanın sonunda el konulan eşyanın listesini ve görüşlerinizin yazıldığı belgeyi isteyebilirsiniz (CMK m.121).

Marka suçu şikâyete bağlı mı?

Evet. SMK m.30’daki suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır (m.30/6). Şikâyet, fiil ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1-2); şikâyetten vazgeçme kamu davasını düşürür (TCK m.73/4).

Ürünlerim orijinal; neden el konuldu?

El koyma, ürünlerin taklit olduğu yönündeki şüpheye dayanır. Ürünleri yetkili satıcıdan veya marka sahibinin izniyle piyasaya sunulmuş kaynaktan aldığınızı faturalarla gösterirseniz hak tükenmiş olur ve suç oluşmaz (SMK m.152/1). El konulan eşyanın iadesini savcıdan veya hâkimden isteyebilirsiniz (CMK m.131/1).

Yurt dışından getirdiğim orijinal ürünleri satmak suç mu?

Marka sahibi veya izniyle piyasaya sunulmuş ürünlerle ilgili fiiller hakkın kapsamı dışında kalır ve madde, piyasaya sunuluşu Türkiye ile sınırlamaz (SMK m.152/1). Ancak ürün değiştirilmiş veya kötüleştirilmişse marka sahibi buna karşı çıkabilir (m.152/2).

Bilirkişi raporuna nasıl itiraz ederim?

Rapor tamamlandığında size yeni bilirkişi incelemesi istemek veya itiraz etmek için süre verilir; istem reddedilirse gerekçeli karar verilir (CMK m.67/5). Uzmanınızdan bilimsel mütalaa alıp dosyaya sunabilirsiniz (CMK m.67/6).

Tedarikçimi söylersem ceza almaz mıyım?

Taklit malı satan veya satışa arz eden kişi, malı nereden temin ettiğini bildirir ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz (SMK m.30/7). Yalnızca isim vermek yetmeyebilir; sonuç doğurması gerekir.

Marka suçunda uzlaşma var mı?

Evet. Şikâyete bağlı suçlar uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a). Edim defaten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; taksitlendirilirse kamu davasının açılması ertelenir (m.253/19).

Az sayıda ürün için de ceza verilir mi?

Suçun oluşması için belirli bir miktar aranmaz; ancak satın alma, bulundurma, nakil ve depolama hareketlerinde ticari amaç gerekir (SMK m.30/1). Yargıtay, işyerinde ele geçen tek ürün için dahi taklit doğrulanmışsa suçun oluşabileceğini kabul etmiştir (7. CD, 2022/8033 E., 2022/13734 K.).

Markanın tescilli olmadığı bir üründe suç oluşur mu?

Hayır. Ceza için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (SMK m.30/5). Ayrıca ürünün markanın tescilli olduğu mal ve hizmetler arasında bulunması gerekir (Yargıtay 7. CD, 2021/16548 E., 2022/8159 K.).

Telefon kılıfı veya şarj kablosu üzerinde “uyumludur” yazmak suç mu?

Marka sahibi, markasının özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde kullanım amacını belirtmek için dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde kullanılmasını engelleyemez (SMK m.7/5-c). Kullanımın ürünün kaynağı konusunda yanıltıcı olmaması gerekir.

Şirketime de yaptırım uygulanır mı?

Suç bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenirse ayrıca tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur (SMK m.30/4). Bunlar izne dayalı faaliyette iznin iptali ve müsaderedir; hâkim, daha ağır sonuçlar doğacaksa bu tedbirlere hükmetmeyebilir (TCK m.60).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması mümkün mü?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis veya adli para cezasıysa, sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamışsa, mahkeme yeniden suç işlenmeyeceği kanaatine varırsa ve zarar tamamen giderilirse verilebilir; denetim süresi beş yıldır (CMK m.231, 31.07.2026’dan itibaren yürürlükteki hâli).

El konulan ürünler imha edilebilir mi?

Emanette saklanamayan eşyadan numune alınarak kalanı maliye teşkilatına gönderilebilir; zarar veya değer kaybı tehlikesi ya da ciddi külfet hâlinde bilirkişi incelemesinden sonra hâkim veya mahkeme imhaya karar verebilir (SMK m.163). İmhadan önce incelemenin eksiksiz yapılmasını isteyin.

Kaynakça

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni; m.231 için 16.07.2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılan, 31.07.2026’da yürürlüğe giren değişiklik).
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni).
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası m.38/6.
• Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 21.12.2020, E.2020/1692, K.2020/20342 (şikâyet hakkı ve vekâletname).
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2021/15747, K.2022/1772 (orijinal ürün temin edilemediğinde şüpheden sanık yararlanır).
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2021/16532, K.2022/7722 (iltibas ihtimalinin düşük olduğu durumlar).
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2021/17246, K.2022/14226 (bilirkişi incelemesinin kapsamı).
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2021/16548, K.2022/8159 (tescil kapsamındaki mal ve hizmetler).
• Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E.2022/8033, K.2022/13734 (tek ürün ve sanığın bilebilecek konumda olması).
• Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E.2020/3915, K.2021/5406 (ekose desen ve iltibas).

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya arama tutanağı, ürünlerin niteliği, tescil kayıtları ve deliller birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır.