Marka ihtarnamesi aldıysanız ilk iş taahhütname imzalamak ya da ürünleri imha etmek değil, ihtara dayanak yapılan markanın sicil kaydını kendi kullanımınızla karşılaştırmaktır. İhtarname kendi başına bir mahkeme kararı değildir ve içinde verilen süre kanuni bir süre değildir; ancak tebliğden sonra markanın taklit edildiğini bilmediğinizi ileri sürmeniz güçleşir (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.29/1-c). Kullanımınız, tescilli markayla aynı veya karıştırılacak kadar benzer bir işaretin aynı veya benzer mal ve hizmetlerde kullanılması değilse tecavüz yoktur (m.7/2). Karşı markanın beş yıldır kullanılmadığını düşünüyorsanız Türk Patent ve Marka Kurumundan iptalini isteyebilir (m.26), sizden önce kazanılmış bir hakkınız varsa hükümsüzlük davası açabilir (m.25), belirsizliği bitirmek için de kullanımınızın tecavüz oluşturmadığının tespitini mahkemeden isteyebilirsiniz (m.154). Sizin markanız da tescilli olsa bile, daha önceki tarihli hak sahibinin açtığı tecavüz davasında kendi tescilinize dayanamazsınız (m.155).
Bu rehber, kendisine marka hakkına tecavüz iddiasıyla ihtarname gönderilen şirket, mağaza, e-ticaret satıcısı, ithalatçı ve üretici için yazıldı. İhtarnamenin hukuki etkisini, ilk günlerde yapılacak ve yapılmayacak işleri, karşı markanın sicilden nasıl kontrol edileceğini, kullanımınızın tecavüz sayılıp sayılmayacağını, lehinize olabilecek kanun hükümlerini, karşı markanın iptali ve hükümsüzlüğü yollarını, tecavüz bulunmadığının tespiti davasını, uzlaşma seçeneklerini, arabuluculuk davetini, ceza şikâyetini, pazaryeri şikâyetini ve tedarikçiye başvuruyu kanun maddeleriyle anlatır. Sayfada bir cevap ihtarnamesi, bir görüş talep yazısı ve bir dava dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6, 7, 9, 19, 22, 23, 24, 25, 26, 29, 30, 148, 149, 150, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157 ve 159; Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik m.30/A ve 30/B (15.03.2025 tarihli değişiklik); 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106, 132, 133, 220, 390, 394 ve 403; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.5/A ve 55; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.72, 214, 215 ve 216; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 ve 73; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.9. Kanun maddeleri 13 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir.
İhtarname Ne Anlama Gelir, Ne Anlama Gelmez?
Marka sahibinin ihtarnamesi, karşı tarafın iddiasını ve talebini bildiren bir belgedir. Mahkeme kararı değildir, kendi başına bir borç doğurmaz ve Kanun tecavüz davası açılmadan önce ihtar gönderilmesini şart koşmaz. İhtarnamede yazan “yedi gün”, “on gün” gibi süreler de marka sahibinin tek taraflı talebidir; bu sürenin dolmasına Kanunda bağlanmış bir sonuç yoktur.
Buna karşılık ihtarname üç bakımdan durumunuzu değiştirir. Birincisi, ürünü satan veya ticari amaçla elinde bulunduran kişinin sorumluluğu, markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâllerde doğar (m.29/1-c); tebliğden sonra bilmediğinizi ileri sürmek güçleşir. İkincisi, ceza soruşturmasında kast tartışmasında ihtarın tebliği aleyhinize delil olarak kullanılabilir. Üçüncüsü, ihtar çoğu zaman delil tespiti, ihtiyati tedbir, arabuluculuk başvurusu veya dava hazırlığının son adımıdır.
İhtarnamenin hukuki etkisi
| Konu | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| İhtar dava şartı mı? | Hayır. Marka sahibi ihtar göndermeden de dava açabilir, ihtiyati tedbir isteyebilir | SMK m.149 ve m.159 |
| İhtardaki süre bağlayıcı mı? | Kanuni bir süre değildir; dolmasının özel bir sonucu yoktur | — |
| Bilme veya bilmesi gerekme | Satıcı, dağıtıcı, ithalatçı ve ticari amaçla elinde bulunduran bakımından sorumluluğun ölçütü | SMK m.29/1-c |
| Tazminat | Tecavüz sabit olursa zarar, fiilî kayıp ve yoksun kalınan kazancı kapsar | SMK m.150 ve m.151 |
| Ceza | Bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası; soruşturma şikâyete bağlıdır | SMK m.30/1 ve m.30/6 |
| Size tanınan imkân | Kullanımınızın tecavüz oluşturmadığının tespiti için dava açabilirsiniz | SMK m.154 |
İlk Günler: Yapılacaklar ve Yapılmayacaklar
İhtarnameyi aldığınız ilk günlerdeki adımlar, ileride açılabilecek davanın ve tazminat hesabının seyrini belirler.
İhtarnameyi aldıktan sonra
| Yapın | Yapmayın | Neden? |
|---|---|---|
| Tebliğ tarihini, zarfı ve ihtarnamenin tamamını saklayın | Zarfı ve ekleri atmayın | Bilme tarihinin ve sessiz kalma savunmasının hesabı bu tarihten yapılır |
| Karşı markanın sicil kaydını, tarihini ve mal-hizmet listesini çıkarın | İhtardaki tescil numarasını kontrol etmeden kabul etmeyin | Tescil kapsamı korumanın sınırını çizer (SMK m.7/2) |
| Kendi işaretinizi ilk kullandığınız tarihi gösteren fatura, katalog, reklam ve sözleşmeleri toplayın | Kullanım geçmişinizi gösteren kayıtları silmeyin | Önceki hak ve sessiz kalma savunmaları belgeye dayanır |
| Stok, satış ve alış kayıtlarınızı olduğu gibi koruyun | Stoku imha etmeyin, faturaları silmeyin | Belge ibrazına karar verilip belge sunulmazsa mahkeme karşı tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220/3) |
| Ürünü kimden aldığınızı belgeleyin | Tedarikçiyle yazışmaları kesmeyin | Tedarikçiye başvuru ve ceza hukukundaki özel hüküm buna dayanır (TBK m.214; SMK m.30/7) |
| Riskli ürünlerin satışını değerlendirme bitene kadar askıya almayı düşünün | Taahhütname, ibraname veya kabul beyanı imzalamayın | Satış sürdükçe olası tazminat büyür; imzalanan metin ikrar sayılabilir |
| Cevabınızı avukatınızla birlikte, yazılı ve gerekçeli verin | Telefonda veya sosyal medyada açıklama yapmayın | Söylenenler davada aleyhinize delil olarak kullanılabilir |
Karşı Markayı Sicilden Kontrol Edin
Marka sicili alenidir; talep edilmesi ve ücretinin ödenmesi şartıyla sicil örneği verilir (m.22/3). İhtara dayanak yapılan markanın şu bilgileri tek tek kontrol edilmelidir.
Sicil kontrol listesi
| Kontrol edilecek nokta | Neden önemli? | Dayanak |
|---|---|---|
| Tescilli mi, yoksa yalnızca başvuru mu? | Haklar üçüncü kişilere karşı tescilin yayımından itibaren hüküm doğurur; yayımlanmış başvuru yalnızca tazminat davasına imkân verir ve mahkeme tescil yayımlanmadan karar veremez | SMK m.7/4 |
| Başvuru ve rüçhan tarihi | Sizin hakkınızdan önce mi sonra mı olduğunu gösterir; sonraki tarihli hak sahibi önceki hak sahibine karşı kendi tescilini savunma gerekçesi yapamaz | SMK m.155 |
| Tescil tarihi | Beş yılı aşan tescillerde kullanmama savunması ve iptal talebi gündeme gelir | SMK m.9/1, m.19/2 ve m.29/2 |
| Sınıf ve mal-hizmet listesi | Tanınmış marka değilse koruma kural olarak aynı veya benzer mal ve hizmetlerle sınırlıdır | SMK m.7/2-a ve b |
| Koruma süresi ve yenileme | Süre başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemlerle yenilenir; yenilenmeyen markanın koruması sona erer | SMK m.23/1-2 |
| Sicildeki sahip | İhtarı gönderen ile sicildeki sahip aynı mı? Sicile kaydedilmeyen hukuki işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez | SMK m.148/5 |
| Lisans kaydı | İhtarı lisans alan göndermişse, inhisari lisans sahibi mi olduğuna bakılır; inhisari olmayan lisans sahibinin dava hakkı sınırlıdır | SMK m.158 |
Sicil kontrolü çoğu dosyanın yönünü belirler. Karşı markanın sizin işaretinizin ilk kullanımından sonra başvurulduğu, sizin faaliyet alanınızı kapsamadığı veya yıllardır kullanılmadığı ortaya çıkarsa cevap ihtarnamesi bu belgelere dayanılarak yazılır. Süreleri pratik olarak hesaplamak için marka, patent ve tasarım süre hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kullanımınız Gerçekten Tecavüz mü?
Marka sahibinin önleyebileceği kullanımlar Kanunda üç başlıkta toplanır (m.7/2). Tescilli markayla aynı işaretin tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerde kullanılması; aynı veya benzer işaretin aynı veya benzer mal ve hizmetlerde, ilişkilendirilme ihtimali dâhil karıştırılma ihtimali yaratacak biçimde kullanılması; Türkiye’de tanınmış bir markanın itibarından haksız yarar sağlayan, itibarına zarar veren veya ayırt edici karakterini zedeleyen ve haklı bir sebebe dayanmayan kullanım. Bu hâllerden hiçbiri yoksa tecavüz de yoktur.
Değerlendirmede şu sorular sorulur: İşaretler görsel, işitsel ve anlam bakımından ne kadar benzer? Ortak unsur markanın ayırt edici unsuru mu, yoksa sektörde herkesin kullandığı tanımlayıcı bir kelime mi? Mallar ve hizmetler aynı ya da benzer mi; aynı satış kanallarında, aynı alıcı kitlesine mi sunuluyor? İşaret ürünün kaynağını gösterecek biçimde mi kullanılıyor, yoksa yalnızca bir niteliği mi anlatıyor?
Ticaret unvanında kullanılan ibare ayrıca değerlendirilmelidir. İşaretin ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması yasaklanabilen kullanımlar arasında sayılmıştır (m.7/3-e). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, tescilli markayla aynı ibareyi içeren unvanın benzer hizmetlerde kullanıldığı dosyada, unvan tescil edildiği şekilde kullanılsa bile markanın işlevlerine zarar verme ihtimali varsa tecavüzden söz edilebileceğini kabul etmiştir (08.02.2023, E.2021/11-446, K.2023/61). Bu yüzden “bu bizim tescilli unvanımız” cevabı tek başına yeterli değildir; unvanın tabelada, reklamda ve üründe nasıl kullanıldığı birlikte ele alınmalıdır.
Benzerlik değerlendirmesinde bakılan noktalar
| Ölçüt | Lehinize olabilecek durum | Aleyhinize olabilecek durum |
|---|---|---|
| İşaretlerin benzerliği | Ortak unsur tanımlayıcı veya sektörde yaygın bir kelime; esas unsurlar farklı | Ayırt edici esas unsur aynı; yazılış veya okunuş çok yakın |
| Mal ve hizmetlerin benzerliği | Farklı sınıf, farklı ürün türü ve farklı alıcı kitlesi | Aynı ürün grubu, aynı satış kanalı |
| Kullanım biçimi | İbare ürünün niteliğini anlatmak için ve dürüstçe kullanılıyor | İbare ambalajın ön yüzünde, ürünün kaynağını gösterir biçimde |
| Karşı markanın tanınmışlığı | Karşı marka Türkiye’de tanınmış değil | Tanınmış marka; farklı mallarda da koruma gündeme gelir (m.7/2-c) |
| Ticaret unvanı | Unvan yalnızca resmî belgelerde, işletmeyi tanıtmak için kullanılıyor | Unvanın esas unsuru tabela, reklam ve üründe öne çıkarılıyor |
Lehinize Olabilecek Kanun Hükümleri
Cevap ihtarnamesi ve olası savunma, aşağıdaki hükümlerden hangilerinin dosyanıza uyduğuna göre kurulur.
Savunmada dayanılabilecek hükümler
| Savunma | Şartı | Dayanak |
|---|---|---|
| Dürüst kullanım | Kendi ad veya adresinizi belirtmek; malın türü, kalitesi, coğrafi kaynağı gibi niteliklerini açıklamak; aksesuar, yedek parça ve eşdeğer parçada kullanım amacını belirtmek. Kullanım dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde olmalıdır | SMK m.7/5 |
| Hakkın tüketilmesi | Ürün marka sahibi veya onun izniyle bir başkası tarafından piyasaya sunulmuştur. Ürün değiştirilmiş veya kötüleştirilmişse marka sahibi bu kullanımı yine önleyebilir | SMK m.152 |
| Kullanmama def’i | Karşı marka dava tarihinde en az beş yıldır tescillidir ve dava tarihinden geriye doğru beş yıl içinde dayanılan mal ve hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmamıştır. Marka sahibi kullanımı veya haklı sebebi ispat ederse def’i sonuç vermez | SMK m.29/2 ve m.19/2 |
| Sessiz kalma | Marka sahibi kullanımınızı bildiği hâlde uzun süre ses çıkarmamıştır ve siz iyiniyetlisiniz. Hükümsüzlük davasında süre birbirini izleyen beş yıldır | TMK m.2; SMK m.25/6 |
| Önceki tarihli hak | Sizin hakkınız karşı markanın başvuru veya rüçhan tarihinden öncedir. Bu durumda hükümsüzlük davası açabilirsiniz | SMK m.6/3 ve m.25/1 |
| Kişisel kullanım | Ürünü yalnızca kişisel ihtiyacınız ölçüsünde elinizde bulunduruyor veya kullanıyorsunuz | SMK m.153/1 |
| Tazminat ödenmiş ürün | Tazminat ödeyen kişi tarafından piyasaya sürülmüş ve marka sahibinin el koymadığı ürünleri ticari amaçla kullanıyorsunuz | SMK m.153/2 |
Hakkın tüketilmesi savunması özellikle orijinal ürünü yurt dışından getiren ithalatçılar ve ikinci el satıcılar için önemlidir. Kanun metni, ürünün hak sahibi veya onun izniyle piyasaya sunulmasını arar; bu nedenle ürünün orijinal olduğunu gösteren fatura, seri numarası ve tedarik zinciri belgeleri savunmanın temelidir.
Sessiz kalma savunmasında ölçüyü Yargıtay Hukuk Genel Kurulu belirlemiştir. Kurul, mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname döneminde açılmış bir tecavüz davasında, önceki hak sahibinin sonraki işaretin markasal kullanımından haberdar olmasını, buna kabul edilebilir bir süre sessiz kalmasını ve sonraki kullanıcının iyiniyetli olmasını aramış; sürenin somut olaya ve dürüstlük kuralına göre belirleneceğini belirtmiştir. Aynı kararda vergi levhası, denetim tutanağı ve faturanın ticaret unvanının kullanıldığını gösterdiği, tek başına markasal kullanımı ispatlamadığı sonucuna varılmıştır (10.12.2025, E.2024/11-376, K.2025/798). Bu savunmaya dayanacaksanız ürün, ambalaj, tabela ve reklam üzerinde işaretin marka olarak kullanıldığını gösteren tarihli belgeler toplamalısınız.
“Benim de tescilli markam var” savunması
Kendi markanızın da tescilli olması, karşı taraf sizden önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahipse sizi korumaz. Kanuna göre marka, patent veya tasarım hakkı sahibi, kendi hakkından daha önceki rüçhan veya başvuru tarihine sahip hak sahiplerinin açtığı tecavüz davasında sahip olduğu hakkı savunma gerekçesi olarak ileri süremez (m.155). Anayasa Mahkemesi bu hükmün iptali için yapılan itiraz başvurusunu reddetmiş, kuralı Anayasa’nın 13. ve 35. maddelerine aykırı bulmamıştır (01.02.2024, E.2023/95, K.2024/34; Resmî Gazete 20.05.2024, sayı 32551).
Bu durumda yapılacak iş tarihleri karşılaştırmaktır. Sizin başvurunuz karşı markadan önceyse durum tersine döner: önceki tarihli hak sizdedir ve karşı markanın hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz. Sizin başvurunuz sonraysa savunmayı kendi tescilinize değil, benzerliğin bulunmadığına, kullanmama def’ine veya sessiz kalmaya dayandırmanız gerekir.
Başvurunuz karşı markaya dayanılarak reddedildiyse ret kararına karşı itiraz ve dava yollarını marka başvurum reddedildi rehberimizde bulabilirsiniz.
Karşı tarafın başvurusu Bültende yayımlanmış ama henüz tescil edilmemişse, iki ay içinde yayıma itiraz edebilirsiniz; ayrıntılar markamın benzerine başvuru yapıldı rehberimizde.
Karşı Hamle 1: Kullanılmayan Markanın İptali
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan tescil edildiği mal veya hizmetler bakımından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir (m.9/1). İptale talep üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu karar verir; ilgili kişiler Kurumdan markanın iptalini isteyebilir (m.26/1-2). Bu yetki 10.01.2024’te Kuruma geçmiş, başvuruların incelenmesine ilişkin usul 15.03.2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğe eklenen 30/A ve 30/B maddelerinde düzenlenmiştir.
İptal talebinin işleyişi
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kime yapılır? | Türk Patent ve Marka Kurumuna; talep, talep tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı ileri sürülür | SMK m.26/1-3 |
| İptal sebepleri | Beş yıl ciddi kullanmama; markanın yaygın ad hâline gelmesi; halkı yanıltan kullanım; garanti ve ortak marka kurallarına aykırı kullanım | SMK m.26/1 |
| Marka sahibinin cevabı | Talep marka sahibine tebliğ edilir; bir ay içinde delil ve cevap sunar, süre içinde istenirse bir aya kadar ek süre verilir; karar dosya üzerinden verilir | SMK m.26/7 |
| Son anda kullanım | Beş yıllık süre dolduktan sonra talebe kadar ciddi kullanım başlamışsa talep reddedilir; ancak iptal talebinde bulunulacağı düşünülerek talepten önceki üç ay içinde başlatılan kullanım dikkate alınmaz | SMK m.26/4 |
| Kısmi iptal | Sebep yalnızca bir kısım mal veya hizmete ilişkinse yalnız o kısım için iptal kararı verilir | SMK m.26/5 |
| Ücret | Talep için ücret ve emanet tutarı ödenir; talep tümden reddedilirse emanet tutarı istek üzerine marka sahibine, tümden kabul edilirse talep sahibine ödenir | Yönetmelik m.30/A ve 30/B; Ücret Tarifesi Tebliği |
| Karara karşı yol | Kurum kararlarına karşı dava Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır | SMK m.156/2 |
İptal talebinin mahkemede, tecavüz davasına karşı dava olarak ileri sürülüp sürülemeyeceği tartışılmıştır. Anayasa Mahkemesi, böyle bir dosyadan gelen ve iptal yetkisinin Kuruma verilmesine yönelik itiraz başvurusunu, iptal taleplerinin Kuruma yapılması gerektiğinden mahkemenin bu kuralı uygulama durumunda olmadığı gerekçesiyle esasa girmeden reddetmiştir (05.09.2024, E.2024/155, K.2024/153). Uygulamada izlenecek yol, iptal talebini Kuruma yapmak ve tecavüz davası açılmışsa bunu davaya bildirmektir.
İptal talebiyle birlikte kullanmama def’i de değerlendirilmelidir. Karşı marka dava tarihinde en az beş yıldır tescilliyse, tecavüz davasında marka sahibinden dava tarihinden önceki beş yılda ciddi kullanımı ispat etmesi istenebilir (m.29/2 ve m.19/2). İptal talebi markayı sicilden kaldırmayı, def’i ise açılan davanın reddini hedefler; ikisi birbirinin yerine geçmez.
İptal talebinin hazırlanması, ciddi kullanımın ölçütleri, ücret ve emanet tutarı ile örnek dilekçeler için kullanılmayan markanın iptali rehberimize bakabilirsiniz.
Karşı Hamle 2: Hükümsüzlük Davası
Karşı marka tescil edilmemesi gereken bir marka ise mahkemeden hükümsüzlüğü istenebilir. Mutlak ret nedenlerinden (m.5) veya nispi ret nedenlerinden (m.6) biri varsa mahkeme markanın hükümsüzlüğüne karar verir (m.25/1). İhtar alan taraf bakımından en sık görülen sebepler, sizin işaretinizin karşı markadan önce kullanılmış ve hak kazanılmış olması (m.6/3), karşı markanın kötüniyetle tescil ettirilmiş olması (m.6/9) ve karşı markanın tanımlayıcı veya ayırt edici nitelikten yoksun olmasıdır (m.5/1-b ve c).
Hükümsüzlük davasının kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim açar? | Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları | SMK m.25/2 |
| Kime karşı? | Dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişilere veya hukuki haleflerine; Kurum taraf gösterilmez | SMK m.25/3 |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri mahkemesi; marka sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer, kayıt silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi | SMK m.156/5 ve m.156/4 |
| Sessiz kalma | Önceki marka sahibi sonraki markanın kullanıldığını bildiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük isteyemez | SMK m.25/6 |
| Ayırt edicilik kazanımı | Tanımlayıcı veya ayırt ediciliği olmayan marka, hükümsüzlük talebinden önce kullanımla ayırt edici nitelik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz | SMK m.25/4 |
| Kısmi hükümsüzlük | Sebep yalnızca bir kısım mal veya hizmete ilişkinse yalnız onlar için hükümsüzlük kararı verilir | SMK m.25/5 |
| Kullanım def’i | Hükümsüzlük davası önceki markaya dayanılarak açılmışsa davalı kullanım ispatı isteyebilir | SMK m.25/7 |
| Tecavüz davasına karşı | Tecavüz davası açılmışsa hükümsüzlük talebi cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle karşı dava olarak ileri sürülebilir | HMK m.132 ve m.133 |
Hükümsüzlük davası, ihtar alan tarafın elindeki en güçlü araçtır, çünkü başarılı olursa ihtara dayanak yapılan hak ortadan kalkar. Ancak dava, iddianın belgelerle kurulmasını ister: sizin işaretinizin karşı markanın başvuru tarihinden önce ve ciddi biçimde kullanıldığını gösteren tarihli faturalar, reklamlar, kataloglar ve bayi sözleşmeleri bu davanın omurgasıdır.
Hükümsüzlük sebepleri, kötüniyetli tescil, kullanım ispatı ve dava dilekçesi örneği için marka hükümsüzlük davası rehberimize bakabilirsiniz.
Karşı Hamle 3: “Tecavüz Yoktur” Tespiti Davası
İhtarname aldıktan sonra beklemek her zaman doğru değildir. Ürün yatırımı, yeni sezon üretimi, bayilik ağı veya ihracat sözleşmesi askıda kalıyorsa belirsizliği bir an önce bitirmek gerekir. Kanun bunun için özel bir dava öngörür: menfaati olan herkes, Türkiye’de giriştiği veya gireceği ticari ya da sınai faaliyetin veya bunun için yaptığı ciddi ve fiilî girişimlerin sınai mülkiyet hakkına tecavüz oluşturup oluşturmadığı konusunda hak sahibinden görüşünü bildirmesini isteyebilir. Talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmezse veya verilen cevap kabul edilmezse, fiillerinin tecavüz oluşturmadığına karar verilmesi için hak sahibine karşı dava açabilir (m.154/1).
Tecavüz bulunmadığının tespiti davası
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim açar? | Giriştiği veya gireceği faaliyette menfaati olan herkes | SMK m.154/1 |
| Ön bildirim | Hak sahibinden görüş istenir; bir ay içinde cevap gelmezse veya cevap kabul edilmezse dava açılabilir. Bildirimin yapılmış olması dava şartı değildir | SMK m.154/1 |
| Kimler açamaz? | Kendisine karşı tecavüz davası açılmış kişi bu davayı açamaz; o kişi savunmasını tecavüz davasında yapar | SMK m.154/1 |
| Tebliğ | Dava, sicile kayıtlı tüm hak sahiplerine tebliğ edilir | SMK m.154/2 |
| Hükümsüzlükle birlikte | Dava hükümsüzlük davasıyla birlikte açılabilir | SMK m.154/3 |
| Görevli mahkeme | Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi; kurulmadığı yerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi | SMK m.156/1 |
| Yetkili mahkeme | Hak sahibine karşı açıldığından davalının yerleşim yeri mahkemesi | SMK m.156/5 |
Bu dava zamanlama bakımından önemlidir. Tecavüz davası açıldıktan sonra artık açılamayacağından, ihtar aldıktan sonra davayı açıp açmamaya hızlı karar verilmelidir. Davanın konusu bir miktar para değildir; Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesi ise konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğu dava şartı yapar. Bu nedenle yalnızca tecavüz bulunmadığının tespitini isteyen davada arabuluculuk aranmaması gerekir; dava dilekçesine bir para talebi eklenecekse arabuluculuk ayrıca değerlendirilmelidir.
Genel tespit davasında davacının hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunması aranır (HMK m.106/2). Sınai Mülkiyet Kanununun 154 üncü maddesi bu yararı özel olarak düzenler: ihtarname, karşı tarafın tecavüz iddiasını açıkça ortaya koyduğundan güncel yararın en güçlü göstergesidir.
Uzlaşma Seçenekleri: Lisans, Devir, Geçiş Süresi
Her ihtarname dava ile bitmez. Değerlendirme sonunda karşı tarafın hakkının güçlü olduğu anlaşılırsa, ticari hayatı en az etkileyecek çözüm müzakere edilmelidir.
Uzlaşma seçenekleri
| Seçenek | Nasıl yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Kullanımı bırakma ve geçiş süresi | Stokun eritilmesi için makul bir süre, ambalaj ve tabelanın değiştirilmesi, karşılıklı ibra | TBK genel hükümleri |
| Lisans | Marka, tescil edildiği mal ve hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için lisansa konu olabilir; lisans inhisari veya inhisari olmayan şekilde verilebilir; sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa inhisari değildir | SMK m.24/1-2 |
| Lisansın şekli ve kaydı | Hukuki işlemler yazılı şekle tabidir; sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez | SMK m.148/4-5 |
| Devir | Markanın tamamı veya bir kısım mal ve hizmet için devri mümkündür; devir sözleşmesi noter onaylı yapılmazsa geçersizdir | SMK m.148/4 ve 6 |
| Birlikte var olma (muvafakat) | Tarafların farklı mal ve hizmetlerde veya farklı görünümlerde kullanım konusunda anlaşması; sicil işlemleri için sözleşmede açık hükümler | Sözleşme serbestisi; SMK m.148 |
Arabuluculuk Daveti Gelirse
Marka sahibi tazminat isteyecekse dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorundadır; fikri mülkiyet mevzuatından doğan davalar ticari dava sayılır ve konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat taleplerinde arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.4/1-d ve m.5/A). Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m.5/A/2).
Davete katılmamanın açık bir yaptırımı vardır. Geçerli bir mazeret göstermeden ilk toplantıya katılmayan taraf son tutanakta belirtilir; bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur ve lehine vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/11). Haklı olduğunuzu düşünseniz bile ilk toplantıya katılmalı, görüşmede tecavüzü kabul eden bir beyanda bulunmamalısınız.
Ceza Boyutu: Şikâyet ve Arama
Marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten, hizmet sunan, satışa arz eden, satan, ithal veya ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (m.30/1). Cezaya hükmedilebilmesi için markanın Türkiye’de tescilli olması şarttır (m.30/5); soruşturma ve kovuşturma şikâyete bağlıdır (m.30/6) ve şikâyet, fiilin ve failin öğrenildiği günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m.73/1-2). Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m.66/1-e).
Ceza soruşturması başlatılır ve işyerinizde arama yapılırsa izlenecek yol için işyerinde sahte ürün araması ve marka suçu savunması rehberimize bakabilirsiniz.
İhtardan sonra satışa aynen devam etmek, ceza dosyasında kast tartışmasını aleyhinize çevirebilir. Buna karşılık iki hüküm lehinize işleyebilir. Taklit malı satışa arz eden veya satan kişi, malı nereden temin ettiğini bildirir ve üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve mallara el konulmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz (m.30/7). Suç şikâyete bağlı olduğundan uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-a); uzlaşma sağlanırsa, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışında aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz (CMK m.253/19).
Arama ve el koyma yapılırsa tutanağa itirazlarınızı yazdırın, el konulan ürünlerin cins ve adedinin doğru kaydedildiğini kontrol edin ve ifade vermeden önce avukatınızla görüşün. Sektöre özgü bir örnek için sahte kozmetik ve parfüm satışında marka hakkına tecavüz suçu rehberimize bakabilirsiniz.
Pazaryerindeki İlanınız Şikâyetle Kaldırıldıysa
Marka ihtarnamesi çoğu zaman pazaryeri şikâyetiyle birlikte gelir. Elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı, hak sahibinin bilgi ve belgeye dayanan şikâyeti üzerine ürünü yayımdan kaldırır ve durumu satıcıya ve hak sahibine bildirir. Satıcı, şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan itirazını sunarsa ürün yeniden yayımlanır. Şikâyet ve itirazda ilgililerin açık kimlik ve adres bilgileri, ihtilafa konu ürün hakkındaki bilgiler ve gerekçeler yer alır; tarafların adli ve idari mercilere başvurma hakları saklıdır (6563 sayılı Kanun m.9/3).
İtirazınızda ürünün orijinal olduğunu gösteren faturayı, tedarik zincirini, kendi tescil belgenizi veya karşı markanın kapsamı dışında kaldığınızı gösteren sicil kaydını sunun. Ürün yeniden yayımlandıktan sonra marka sahibi mahkemeye başvurabileceğinden, itirazı ihtarnameye vereceğiniz cevapla tutarlı tutun. Hesabınız kapatıldıysa veya hakedişiniz bloke edildiyse pazaryerinde hesabın kapatılması ve hakediş blokesi yazımız yol gösterir.
Ürünü Bir Tedarikçiden Aldıysanız
Üretici değil satıcıysanız zararınızı tedarikçiye yansıtma imkânınız vardır. Satış sözleşmesinin kurulduğu sırada var olan bir hak dolayısıyla satılanın tamamı veya bir kısmı üçüncü kişi tarafından alıcının elinden alınırsa satıcı bundan dolayı alıcıya karşı sorumlu olur; alıcı bu tehlikeyi sözleşme sırasında biliyorsa satıcı ayrıca üstlenmedikçe sorumlu olmaz (TBK m.214).
Davanın tedarikçiye bildirilmesi önemlidir. Alıcı, kendisine karşı açılan davayı satıcıya bildirdiğinde satıcı davaya katılmak veya alıcının yerine geçerek davayı takip etmek zorundadır. Bildirim elverişli bir zamanda yapılmışsa, alıcı aleyhine verilen hüküm alıcının ağır kusuru ispat edilmedikçe satıcı için de sonuç doğurur (TBK m.215). Alıcı, mahkeme kararı beklemeden üçüncü kişinin hakkını dürüstlük kurallarına uygun olarak tanımışsa satıcının sorumluluğu devam eder (TBK m.216/1).
Uygulamada ihtarnameyi aldığınız gün tedarikçiye yazılı bildirim yapın, ürünün orijinal olduğuna dair belge isteyin ve sözleşmenizdeki fikri mülkiyet garantisi ve tazmin hükümlerini kontrol edin. Ceza dosyasında tedarikçiyi bildirmenin sonuçları için yukarıdaki bölüme bakınız (m.30/7).
Delil Tespiti veya İhtiyati Tedbir Kararı Tebliğ Edilirse
Marka sahibi ihtardan önce ya da sonra, sizi dinlemeden delil tespiti ve ihtiyati tedbir kararı alabilir (HMK m.390/2 ve m.403). Bu kararlara karşı süreler kısadır.
Size karşı alınan kararlara itiraz
| Karar | İtiraz süresi ve yeri | Dayanak |
|---|---|---|
| Dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir | Uygulamada hazır bulunduysanız uygulamadan, bulunmadıysanız tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde; tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak kararı veren mahkemeye. Aksine karar verilmedikçe itiraz icrayı durdurmaz | HMK m.394/1-2 |
| Tebligatsız delil tespiti | Tespit evrakının tebliğinden itibaren bir hafta içinde tespit kararına itiraz | HMK m.403 |
| Tedbir sonrası dava süresi | Tedbir davadan önce alınmışsa marka sahibi, uygulamanın istenmesinden itibaren iki hafta içinde dava açmazsa tedbir kendiliğinden kalkar | HMK m.397/1 |
İtirazda en etkili argümanlar şunlardır: haklılığın yaklaşık olarak ispat edilmediği (HMK m.390/3), tedbirin tescil kapsamını aşan ürünleri veya işletmenin diğer üretimini durdurduğu (SMK m.159/2-b), teminatın yetersiz ya da hiç alınmamış olduğu (HMK m.392/1). Tedbir haksız çıkarsa uğradığınız zarar için talepte bulunabileceğinizden, tedbir süresince durdurulan satışları ve iptal edilen siparişleri belgeleyin.
İhtarname Haksızsa ve Müşterilerinize de Gönderildiyse
Bazen ihtarname yalnızca size değil, bayilerinize, müşterilerinize veya pazaryerine de gönderilir. Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini ve faaliyetlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabettir (TTK m.55/1-a-1). Dayanaksız bir tecavüz iddiasının müşterilerinize yayılması bu kapsamda değerlendirilebilir ve tespit, men ve tazminat davalarına konu olabilir (TTK m.56). Bu yolun ayrıntıları rakibi kötüleme ve ticari itibarın korunması rehberimizdedir.
Marka İhtarnamesine Cevap Örneği
Aşağıdaki örnek, kullanımın karşı markanın kapsamı dışında kaldığı, karşı markanın uzun süredir kullanılmadığı ve muhatabın işareti önceden kullandığı bir dosyaya göre hazırlanmıştır. Dosyanıza uymayan paragraflar çıkarılmalıdır; ispat bakımından cevabın noter aracılığıyla veya kayıtlı elektronik postayla gönderilmesi uygun olur.
CEVAP İHTARNAMESİ
Keşideci: … Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (adres, vergi kimlik numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Muhatap: … Anonim Şirketi (adres)
Konu: … Noterliğinin … tarihli ve … yevmiye numaralı ihtarnamesine cevaptır.
1. İhtarnamenizde, müvekkil şirketin “…” ibaresini kullanmasının … tescil numaralı markanıza tecavüz oluşturduğu ileri sürülmüş ve kullanımın … gün içinde durdurulması istenmiştir. Bu iddia ve talepler aşağıda açıklanan nedenlerle kabul edilmemektedir.
2. Markanız … sınıftaki … mallar için tescillidir; müvekkil ise “…” ibaresini yalnızca … hizmetlerinde kullanmaktadır (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.7/2). Sicil kaydına göre markanızın kapsamında bu hizmetler bulunmamaktadır. Markanızın Türkiye’de tanınmış olduğuna ilişkin bir belge de ihtarnamenize eklenmemiştir. Bu durumda tescil kapsamının dışında kalan bir kullanımın tecavüz oluşturduğundan söz edilemez.
3. İşaretler arasındaki ortak unsur olan “…” kelimesi, … sektöründe ürünün … niteliğini anlatan, piyasada birçok işletmenin kullandığı tanımlayıcı bir ifadedir. Müvekkilin işaretinde ayırt edici unsur “…” ibaresi ve şekil unsurudur; görsel ve işitsel bakımdan markanızla karıştırılma ihtimali bulunmamaktadır (m.7/2-b). Müvekkilin bu kelimeyi ürünün niteliğini açıklamak için kullanması, dürüst kullanım kapsamındadır (m.7/5-b).
4. Müvekkil “…” işaretini … tarihinden beri kesintisiz kullanmaktadır; bu tarih markanızın … olan başvuru tarihinden öncedir. İlk kullanımı gösteren faturalar, katalog ve reklam kayıtları müvekkilin elindedir. Bu kullanımdan doğan hak nedeniyle markanızın hükümsüzlüğünü isteme hakkı saklıdır (m.6/3 ve m.25/1).
5. Markanız … tarihinde tescil edilmiş olup müvekkilin yaptığı araştırmada son beş yıl içinde ihtarnamede sayılan mallarda kullanıldığına ilişkin bir iz bulunamamıştır. Tecavüz davası açılması hâlinde, markanızın dava tarihinden önceki beş yıl içinde ciddi biçimde kullanıldığını ispat etmeniz istenecektir (m.29/2 ve m.19/2). Müvekkil ayrıca markanızın kullanmama nedeniyle iptali için Türk Patent ve Marka Kurumuna başvurma hakkını saklı tutmaktadır (m.9/1 ve m.26/1-a).
6. Müvekkilin “…” işaretini kullandığı, … tarihli fuar katılımı, … tarihli yazışmanız ve sektör yayınlarındaki ilanlar nedeniyle uzun süredir bilginiz dâhilindedir. Bu süre boyunca hiçbir itirazda bulunulmamış olması, bugün ileri sürülen taleplerin dürüstlük kuralıyla bağdaşmadığını göstermektedir (4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2).
7. Aynı iddiaların müvekkilin müşterilerine ve satış kanallarına iletilmesi, müvekkilin faaliyetlerini yanlış ve yanıltıcı açıklamalarla kötüleme niteliği taşıyacaktır (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.55/1-a-1). Bu tür bir bildirim yapılması hâlinde müvekkilin tespit, men ve tazminat talepleri saklıdır (TTK m.56).
8. Müvekkil, uyuşmazlığın mahkeme dışında çözümü için görüşmeye açıktır. Bu beyan ve görüşmeler, hiçbir iddianın kabulü anlamına gelmemek kaydıyla yapılmaktadır.
9. Açıklanan nedenlerle ihtarnamenizdeki iddia ve talepleri kabul etmediğimizi; müvekkilin kullanımının tecavüz oluşturmadığının tespiti (m.154), markanızın hükümsüzlüğü (m.25) ve iptali (m.26) ile haksız rekabetten doğan bütün haklarının saklı olduğunu bildiririz.
Keşideci Vekili
Av. …
Marka Sahibinden Görüş Talep Yazısı Örneği (SMK m.154)
Yeni bir ürün, yeni bir şube veya bir ihracat projesi başlamadan önce ya da ihtarname aldıktan sonra belirsizliği gidermek için gönderilir. Tebliğden itibaren bir ay içinde cevap gelmez veya cevap kabul edilmezse tecavüz bulunmadığının tespiti davası açılabilir.
GÖRÜŞ TALEBİ
Gönderen: … Ticaret Anonim Şirketi (adres, vergi kimlik numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Muhatap: … Limited Şirketi (sicildeki adres)
Konu: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca görüş talebi.
1. Müvekkil şirket, … tarihinden itibaren “…” işaretiyle … ürünlerini üretmeyi ve satmayı planlamakta, bu amaçla … tarihli üretim sözleşmesini imzalamış ve ambalaj tasarımını tamamlamıştır. İşaretin ve ambalajın görselleri ekte sunulmuştur.
2. Muhatap şirket adına … tescil numarasıyla … sınıflarda tescilli “…” markası bulunmaktadır. Müvekkilin planladığı faaliyetin bu markadan doğan haklara tecavüz oluşturup oluşturmadığı konusunda görüşünüzün bildirilmesini talep ediyoruz (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.154/1).
3. İşbu talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde cevap verilmemesi veya verilen cevabın kabul edilmemesi hâlinde, müvekkilin fiillerinin markanıza tecavüz oluşturmadığının tespiti için dava açılacağını bildiririz (m.154/1).
Gönderen Vekili
Av. …
Tecavüz Bulunmadığının Tespiti Davası Dilekçesi Örneği
Örnekte tespit talebiyle birlikte, önceki kullanıma dayanan hükümsüzlük talebi de ileri sürülmüştür (m.154/3). Dosyanızda hükümsüzlük sebebi yoksa ilgili paragraflar ve istem çıkarılmalıdır.
… FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
Davacı: … Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi (adres, vergi kimlik numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davalı: … Anonim Şirketi (adres)
Konu: Davacının “…” işaretini kullanmasının davalıya ait … tescil numaralı markaya tecavüz oluşturmadığının tespiti ile davalı markasının … sınıftaki … mal ve hizmetler yönünden hükümsüzlüğü istemi.
AÇIKLAMALAR
1. Davalı, … Noterliğinin … tarihli ihtarnamesiyle müvekkilin “…” işaretini kullanmasının … tescil numaralı markasına tecavüz oluşturduğunu ileri sürmüş, kullanımın durdurulmasını istemiş ve aksi hâlde dava açılacağını bildirmiştir. Müvekkil … tarihli cevap ihtarnamesiyle iddiaları reddetmiş, ayrıca 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca davalıdan görüş istemiştir. Davalı bir aylık süre içinde cevap vermemiştir (veya: verdiği cevapta iddiasını sürdürmüştür).
2. Müvekkil hakkında açılmış bir tecavüz davası bulunmamaktadır. İhtarname, müvekkilin faaliyetine yönelik iddiayı açıkça ortaya koyduğundan müvekkilin bu davayı açmakta güncel bir hukuki yararı vardır (6769 sayılı Kanun m.154/1; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106/2).
3. Davalının markası … sınıftaki … mallar için tescillidir; müvekkil işaretini yalnızca … hizmetlerinde kullanmaktadır (m.7/2-a ve b). Mallar ile hizmetler arasında ne niteliği, ne amacı, ne de satış kanalı bakımından bir benzerlik bulunmaktadır. Davalı markasının Türkiye’de tanınmış olduğu da ileri sürülmemiştir (m.7/2-c).
4. İşaretler arasındaki tek ortak unsur, … sektöründe ürünün … niteliğini anlatan ve birçok işletmece kullanılan “…” kelimesidir. Müvekkilin işaretinde ayırt edici unsur “…” ibaresi ve şekil unsurudur; işaretler bütün olarak değerlendirildiğinde görsel, işitsel ve anlam bakımından ayrışmakta, ortalama tüketici bakımından karıştırılma veya ilişkilendirilme ihtimali doğmamaktadır (m.7/2-b). Tanımlayıcı kelimenin ürünün niteliğini anlatmak için kullanılması, Kanunun izin verdiği dürüst kullanım kapsamındadır (m.7/5-b).
5. Müvekkil “…” işaretini … tarihinden beri kesintisiz kullanmaktadır; bu tarih davalı markasının … olan başvuru tarihinden öncedir. Müvekkilin faturaları, katalogları, reklam harcamaları ve bayi sözleşmeleri, işaretin davalı başvurusundan önce ticaret sırasında kullanıldığını ve bu kullanımdan hak doğduğunu göstermektedir. Önceki tarihli bu hak nedeniyle davalı markasının, müvekkilin faaliyet alanını kapsayan … mal ve hizmetler yönünden hükümsüzlüğü gerekir (m.6/3 ve m.25/1). Hükümsüzlük kısmi olarak istenmektedir (m.25/5).
6. Müvekkilin kullanımı uzun süredir davalının bilgisi dâhilindedir. … tarihli fuarda tarafların stantları yan yanadır ve davalının … tarihli yazışmasında müvekkilin ürünlerinden söz edilmektedir. Davalının yıllarca sessiz kaldıktan sonra ileri sürdüğü iddialar dürüstlük kuralıyla bağdaşmamaktadır (Türk Medeni Kanunu m.2). Müvekkilin iyiniyetini gösteren belgeler ektedir.
7. Davalı markası … tarihinde tescil edilmiştir. Müvekkilin yaptığı araştırmada markanın son beş yıl içinde tescil kapsamındaki mallarda kullanıldığına ilişkin bir iz bulunamamıştır. Davalının ileride açabileceği bir tecavüz davasında markanın ciddi kullanımının ispatı istenecek olup bu husus da müvekkilin kullanımının davalı hakkını ihlal etmediğini doğrulamaktadır (m.29/2 ve m.19/2).
8. Dava, sicile kayıtlı tüm hak sahiplerine tebliğ edilmek üzere (m.154/2) ve hükümsüzlük talebiyle birlikte açılmıştır (m.154/3). Davalı sınai mülkiyet hakkı sahibi olduğundan dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmıştır (m.156/5). Davanın konusu bir miktar para olmadığından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesindeki arabuluculuk dava şartı aranmamaktadır.
HUKUKİ SEBEPLER
9. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6, 7, 9, 19, 25, 29, 154 ve 156; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
10. Davalı markasının sicil kaydı ve dosya örneği; ihtarname, cevap ihtarnamesi ve görüş talebi ile tebliğ belgeleri; müvekkilin ilk kullanımını ve kullanım sürekliliğini gösteren faturalar, kataloglar, reklam ve fuar belgeleri; bayi ve tedarik sözleşmeleri; tarafların ticari defterleri; sektörde tanımlayıcı kelimenin yaygın kullanımını gösteren piyasa araştırması; bilirkişi incelemesi; tanık ve yasal her türlü delil.
SONUÇ VE İSTEM
11. Açıklanan nedenlerle; davacının “…” işaretini … hizmetlerinde kullanmasının davalıya ait … tescil numaralı markadan doğan haklara tecavüz oluşturmadığının tespitine; davalı markasının … sınıftaki … mal ve hizmetler yönünden hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine; kararın kesinleşmesinden sonra Türk Patent ve Marka Kurumuna bildirilmesine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. …
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- İhtarname, zarfı ve tebliğ tarihini gösteren belge,
- Karşı markanın sicil kaydı: tescil ve başvuru tarihi, sınıflar, mal-hizmet listesi, sahibi, yenileme ve lisans kayıtları,
- Kendi işaretinizin ilk kullanımını ve sürekliliğini gösteren faturalar, katalog, ambalaj, reklam ve fuar belgeleri,
- Varsa kendi marka başvurunuz veya tescil belgeniz,
- Ticaret unvanınızı ve tescil tarihini gösteren ticaret sicili gazetesi,
- Ürünü aldığınız tedarikçiyle sözleşme, fatura ve yazışmalar,
- Karşı markanın son beş yıldaki kullanımına ilişkin araştırma sonuçları,
- Stok, satış ve alış kayıtları (değiştirilmeden saklanmış hâliyle),
- Pazaryeri şikâyeti ve itirazınıza ilişkin yazışmalar,
- Arabuluculuk davet mektubu ve toplantı tutanakları,
- Varsa tebliğ edilen delil tespiti veya ihtiyati tedbir kararı ve uygulama tutanağı.
Adım Adım Yol Haritası
Marka ihtarnamesi aldıktan sonra izlenecek sıra
| Adım | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| İhtarnameyi ve tebliğ belgesini saklamak, kayıtları korumak | Hemen | HMK m.220/3 |
| Karşı markanın sicil kaydını çıkarmak | İlk günlerde | SMK m.22/3 |
| Kullanımı karşı markanın kapsamıyla karşılaştırmak | Sicil kaydı alındıktan sonra | SMK m.7/2 ve m.7/5 |
| Tedarikçiye yazılı bildirim yapmak | İhtarı aldığınız gün | TBK m.214 ve m.215 |
| Cevap ihtarnamesi göndermek | Değerlendirme tamamlanınca, gecikmeden | SMK m.7, 25, 26 ve 29 |
| Pazaryeri şikâyetine belgeyle itiraz etmek | İlan kaldırılınca | 6563 sayılı Kanun m.9/3 |
| Kullanılmayan karşı marka için iptal talebi | Beş yıllık kullanmama varsa | SMK m.9/1 ve m.26 |
| Görüş talebi göndermek ve tespit davası açmak | Tecavüz davası açılmadan önce; görüş talebinden sonra bir ay beklenir | SMK m.154 |
| Hükümsüzlük davası açmak | Önceki hak veya kötüniyet varsa; beş yıllık sessiz kalma süresine dikkat | SMK m.25 |
| Arabuluculuk ilk toplantısına katılmak | Davet geldiğinde | 6325 sayılı Kanun m.18/A/11 |
| Tedbir veya tespit kararına itiraz | Tebliğden itibaren bir hafta içinde | HMK m.394 ve m.403 |
| Tecavüz davası açılırsa karşı dava | Cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde | HMK m.132 ve m.133 |
Sık Yapılan Hatalar
- İhtardaki süre dolmadan panikle taahhütname veya ibraname imzalamak.
- Karşı markanın sicil kaydını görmeden iddiayı kabul etmek ya da reddetmek.
- “Benim de tescilim var” diyerek tarihleri karşılaştırmamak; sonraki tarihli tescil önceki hak sahibine karşı savunma olmaz (SMK m.155).
- Stoku imha etmek veya satış kayıtlarını silmek.
- İhtara hiç cevap vermemek; cevapsızlık, davada iyiniyet tartışmasında aleyhe değerlendirilebilir.
- İhtardan sonra hiçbir değerlendirme yapmadan satışa aynen devam etmek.
- Kullanılmayan karşı markaya karşı iptal talebini mahkemede karşı dava olarak ileri sürmeye çalışmak; talep Kuruma yapılır (SMK m.26).
- Tecavüz davası açılana kadar beklemek ve tespit davası imkânını kaybetmek (SMK m.154/1).
- Arabuluculuk ilk toplantısına gitmemek (6325 sayılı Kanun m.18/A/11).
- Tedarikçiye davayı bildirmemek (TBK m.215).
- Tedbir veya tespit kararına bir haftalık itiraz süresini kaçırmak.
Hukukçular Evi Marka İhtarnamesi Dosyalarında Ne Yapar?
İhtarnameyi aldığınız gün karşı markanın sicil kaydını çıkarıyor, tescil kapsamını, tarihlerini ve kullanım durumunu sizin işaretinizle karşılaştırıyoruz. Önceki kullanımınızı ve iyiniyetinizi gösteren belgeleri birlikte topluyor, cevap ihtarnamesini bu belgeler üzerine kuruyoruz. Dosyanın durumuna göre karşı markanın iptali için Türk Patent ve Marka Kurumuna başvuruyor, hükümsüzlük ve tecavüz bulunmadığının tespiti davalarını açıyor; pazaryeri itirazını, tedarikçiye bildirimi ve arabuluculuk görüşmesini aynı plan içinde yürütüyoruz. Uzlaşma uygun ise lisans, devir veya birlikte var olma sözleşmesini hazırlıyor, ceza şikâyeti yapılmışsa savunmayı üstleniyoruz. Türk Patent ve Marka Kurumu kararlarına karşı davalar Ankara’da görüldüğünden bu dosyaları da büromuzdan takip ediyoruz.
Marka ihtarnamesi aldıysanız ihtarnamenin ve ürününüzün görsellerini 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Hizmetin kapsamı için sınai mülkiyet: marka, patent ve tasarım ihlaline karşı hukuki yollar sayfamıza da bakabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- İşyerinde Sahte Ürün Araması ve Marka Suçu Savunması
- Markamın Benzerine Başvuru Yapıldı: Yayıma İtiraz
- Marka Başvurum Reddedildi: Kurul’a İtiraz ve Dava
- Markam Taklit Ediliyor: Marka Hakkına Tecavüz Davası
- Marka Tecavüzünde Tazminat Ne Kadar Çıkar?
- Marka Hükümsüzlük Davası
- Kullanılmayan Markanın İptali
- Marka Taklidi ve İltibasta Haksız Rekabet
- Haksız Rekabet Davası (TTK m.54-63)
- Rakibi Kötüleme ve Ticari İtibarın Korunması
- Sahte Kozmetik ve Parfüm Satışı: Marka Hakkına Tecavüz Suçu
- Pazaryerinde Hesabın Kapatılması ve Hakediş Blokesi
- Tasarım Tescili ve Tasarım Hakkına Tecavüz
- Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı
- Franchise Sözleşmesi ve Lisans Hakkı
- Tazminat Davası Nasıl Açılır, Ne Kadar Sürer?
- Marka, Patent ve Tasarım Süre Hesaplama Aracı
- Ticaret Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Marka ihtarnamesi aldım, ne kadar sürede cevap vermeliyim?
Kanunda ihtara cevap için öngörülmüş bir süre yoktur; ihtarnamede yazan süre karşı tarafın tek taraflı talebidir. Yine de tebliğden sonra markanın taklit edildiğini bilmediğinizi ileri sürmek güçleşir (SMK m.29/1-c). Sicil kontrolü ve belge toplama tamamlanınca gecikmeden yazılı ve gerekçeli cevap verilmelidir.
İhtarnameye cevap vermezsem ne olur?
Cevap vermemenin Kanunda bağlanmış özel bir sonucu yoktur ve marka sahibi doğrudan dava açabilir. Ancak cevapsızlık, iyiniyet ve sessiz kalma tartışmalarında aleyhe değerlendirilebilir; tecavüz bulunmadığının tespiti davası imkânı da tecavüz davası açıldıktan sonra kaybedilir (SMK m.154/1).
Benim de tescilli markam var; yine de tecavüz davası açılabilir mi?
Açılabilir. Karşı tarafın rüçhan veya başvuru tarihi sizinkinden önceyse, tecavüz davasında kendi tescilinizi savunma gerekçesi olarak ileri süremezsiniz (SMK m.155). Anayasa Mahkemesi bu hükmün iptali istemini reddetmiştir (E.2023/95, K.2024/34). Sizin başvurunuz önceyse karşı markanın hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz.
Karşı taraf markasını hiç kullanmıyor; ne yapabilirim?
Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl ara verilen markanın iptalini Türk Patent ve Marka Kurumundan isteyebilirsiniz (SMK m.9/1 ve m.26). Tecavüz davası açılırsa kullanmama def’i de ileri sürülebilir (m.29/2 ve m.19/2).
Kullanılmayan markanın iptalini mahkemeden isteyebilir miyim?
Hayır. 10.01.2024’ten itibaren iptal kararını talep üzerine Türk Patent ve Marka Kurumu verir (SMK m.26/1). Kurum kararına karşı dava Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde açılır (m.156/2).
Tecavüz bulunmadığının tespiti davası nedir?
Ticari faaliyetinizin bir markaya tecavüz oluşturmadığının mahkemece tespit edilmesi için açılan davadır. Önce hak sahibinden görüş istenebilir; bir ay içinde cevap gelmezse veya cevap kabul edilmezse dava açılır. Bildirim dava şartı değildir; size karşı tecavüz davası açılmışsa bu dava açılamaz (SMK m.154/1).
İşareti karşı taraftan önce kullanıyordum; ne yapabilirim?
Başvuru tarihinden önce tescilsiz kullanımla hak elde etmişseniz karşı markanın hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz (SMK m.6/3 ve m.25/1). Karşı markanın kullanıldığını bilerek birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsanız, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça bu hakkı kaybedebilirsiniz (m.25/6).
Orijinal ürünü satıyorum; yine de ihtar alabilir miyim?
Alabilirsiniz, ancak ürün marka sahibi veya onun izniyle piyasaya sunulmuşsa sonraki satışlar hakkın kapsamı dışında kalır (SMK m.152/1). Ürün değiştirilmiş veya kötüleştirilmişse marka sahibi itiraz edebilir (m.152/2). Orijinalliği gösteren fatura ve tedarik zinciri belgeleri savunmanın temelidir.
Ürünü bir tedarikçiden aldım; zararımı ondan isteyebilir miyim?
Satış sırasında var olan bir hak nedeniyle ürün elinizden alınırsa satıcı sorumludur (TBK m.214). Size karşı açılan davayı tedarikçiye bildirmelisiniz; elverişli zamanda yapılan bildirimden sonra verilen hüküm satıcı için de sonuç doğurur (TBK m.215).
Marka sahibi arabuluculuğa çağırdı; gitmek zorunda mıyım?
Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmazsanız, davada haklı çıksanız bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulursunuz ve lehinize vekâlet ücretinin yalnızca yarısına hükmedilir (6325 sayılı Kanun m.18/A/11). Toplantıya katılın, ancak tecavüzü kabul eden bir beyanda bulunmayın.
Pazaryerindeki ilanım marka şikâyetiyle kaldırıldı; ne yapmalıyım?
Şikâyetin aksini gösteren bilgi ve belgeye dayanan itirazınızı pazaryerine sunun; itiraz üzerine ürün yeniden yayımlanır (6563 sayılı Kanun m.9/3). Orijinallik belgeleri, kendi tescil kaydınız veya karşı markanın kapsamı dışında kaldığınızı gösteren sicil kaydı itirazın dayanağıdır.
Marka ihtarnamesinden sonra ceza davası açılabilir mi?
Marka Türkiye’de tescilliyse ve marka sahibi şikâyet ederse soruşturma başlayabilir (SMK m.30/5-6). Ceza bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Taklit malı satan kişi malı nereden temin ettiğini bildirip üretenlerin ortaya çıkarılmasını sağlarsa hakkında cezaya hükmolunmaz (m.30/7).
Ticaret unvanımda geçen kelime yüzünden ihtar aldım; karşı taraf haklı mı?
Unvanın tescilli olması tek başına yeterli savunma değildir. İşaretin ticaret unvanı olarak kullanılması yasaklanabilen kullanımlar arasındadır (SMK m.7/3-e) ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, markanın işlevlerine zarar verme ihtimali varsa unvan kullanımının tecavüz oluşturabileceğini kabul etmiştir (E.2021/11-446, K.2023/61). Unvanın nasıl ve hangi mal-hizmette kullanıldığı birlikte değerlendirilir.
Uzlaşırsam lisans sözleşmesi nasıl yapılmalı?
Lisans yazılı şekilde yapılmalı ve sicile kaydettirilmelidir; sicile kaydedilmeyen işlemlerden doğan haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (SMK m.148/4-5). Sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa lisans inhisari değildir (m.24/2). Markanın devri ise noter onaylı sözleşmeyle yapılır.
Kaynakça
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
- Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yönetmelik, 15.03.2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete (m.30/A ve 30/B); Türk Patent ve Marka Kurumu Ücret Tarifesine ilişkin tebliğler.
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106, 132, 133, 220, 390, 392, 394, 397 ve 403.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4, 5/A, 55 ve 56; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/A (07.11.2024 tarihli ve 7531 sayılı Kanunla değişik on birinci fıkra).
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.214-216; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.66 ve 73; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.253; 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.9.
- Anayasa Mahkemesi, 01.02.2024, E.2023/95, K.2024/34 (Resmî Gazete 20.05.2024, sayı 32551) — SMK m.155.
- Anayasa Mahkemesi, 05.09.2024, E.2024/155, K.2024/153 — SMK m.26, iptal yetkisi.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.12.2025, E.2024/11-376, K.2025/798.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.02.2023, E.2021/11-446, K.2023/61.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya karşı markanın sicil kaydı, kullanımın biçimi ve eldeki belgelerle birlikte değerlendirilmelidir.
Marka ihtarnamesi mi aldınız? Birlikte değerlendirelim
Sicil kontrolü, cevap ihtarnamesi, iptal talebi, hükümsüzlük ve tecavüz bulunmadığının tespiti davası için ihtarnameniz ve ürün görsellerinizle hemen arayın.
İmzalamadan önce sicile bakın
Karşı markanın tarihi, sınıfı ve kullanımı çoğu dosyanın yönünü belirler. Taahhütname imzalamadan, stoku imha etmeden önce sicil kaydını ve kendi kullanım belgelerinizi birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Ticaret Hukuku Rehberi · Marka Hakkına Tecavüz Davası · Marka Taklidi ve Haksız Rekabet · Süre Hesaplama Aracı · Dilekçe Örnekleri · İletişim


