Marka hükümsüzlük davası, aslında hiç tescil edilmemesi gereken bir markanın mahkeme kararıyla sicilden silinmesi için açılır. Markanın tescilinde mutlak ret nedenlerinden (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.5) veya nispi ret nedenlerinden (m.6) biri varsa mahkeme hükümsüzlüğe karar verir (m.25/1). Davayı menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurumları, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açar; Türk Patent ve Marka Kurumu taraf gösterilmez (m.25/2-3). Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir (m.156/1 ve 5). Kanunda genel bir dava açma süresi yoktur; ancak önceki marka sahibi sonraki markanın kullanıldığını bildiği hâlde beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli değilse hükümsüzlük isteyemez (m.25/6). Hükümsüzlük kararı başvuru tarihinden itibaren etkilidir ve markanın koruması hiç doğmamış sayılır (m.27/1).
Bu rehber, kendi markasına benzeyen bir markanın tescil edildiğini gören, eski distribütörünün ya da eski ortağının markayı kendi adına tescil ettirdiğini öğrenen veya kendisine karşı hükümsüzlük davası açılan şirket için yazıldı. Hükümsüzlüğün iptal ve itirazdan farkını, mutlak ve nispi hükümsüzlük sebeplerini, kötüniyetli tescili, tanınmış markayı, davanın tarafları ile görevli ve yetkili mahkemeyi, sessiz kalma ve kullanım ispatı savunmalarını, ihtiyati tedbiri, tecavüz davasıyla ilişkisini ve kararın sonuçlarını kanun maddeleri ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla anlatır. Sayfada bir dava dilekçesi, bir ihtiyati tedbir talebi ve bir cevap dilekçesi örneği yer alır. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.4, 5, 6, 7, 9, 18, 19, 22, 25, 26, 27, 29, 148, 154, 155 ve 156; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106, 132, 133, 165, 389, 390, 392 ve 400; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5/A. Kanun maddeleri 13 Kasım 2026 tarihinde mevzuat.gov.tr’deki güncel metinlerden kontrol edilmiştir.
Hükümsüzlük, İptal ve İtiraz: Hangisi Ne Zaman?
Bir markanın sicilden kaldırılması için üç ayrı yol vardır ve bunlar birbirinin yerine kullanılamaz. Yayıma itiraz, başvuru aşamasında Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır. Hükümsüzlük, tescil edilmiş bir markanın baştan tescil edilmemesi gerektiği iddiasıyla mahkemede istenir. İptal ise tescilden sonra ortaya çıkan bir sebeple, özellikle beş yıl kullanmama nedeniyle Kurumdan istenir.
Markayı sicilden kaldırmanın üç yolu
| Yol | Ne zaman? | Nereye? | Sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Yayıma itiraz | Başvurunun Bültende yayımından itibaren iki ay içinde | Türk Patent ve Marka Kurumu | Başvuru reddedilir, marka tescil edilmez | SMK m.18 |
| Hükümsüzlük | Tescilden sonra; genel bir süre yok, beş yıllık sessiz kalma kuralı saklı | Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi | Karar başvuru tarihinden itibaren etkilidir; koruma hiç doğmamış sayılır | SMK m.25 ve m.27/1 |
| İptal | Tescilden sonra doğan sebeple; kullanmamada beş yılın dolmasından sonra | Türk Patent ve Marka Kurumu | Karar, talebin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir; talep üzerine daha önceki bir tarih esas alınabilir | SMK m.26 ve m.27/2 |
Benzer başvuru henüz tescil edilmediyse yayıma itirazın şartlarını, delillerini ve dilekçe örneğini markamın benzerine başvuru yapıldı rehberimizde anlattık.
Seçim, sebebin ne zaman doğduğuna göre yapılır. Marka tescil edildiği gün zaten sizin önceki hakkınızla çatışıyorduysa veya kötüniyetle tescil ettirildiyse yol hükümsüzlüktür. Marka geçerli olarak tescil edilmiş ama sonradan beş yıl kullanılmamışsa yol iptaldir. Bir dosyada ikisi birlikte de gündeme gelebilir: hükümsüzlük davası mahkemede görülürken kullanılmayan mal ve hizmetler için Kuruma iptal talebi yapılabilir. İptal talebinin ayrıntıları kullanılmayan markanın iptali rehberimizde anlatılmıştır.
Mutlak Hükümsüzlük Sebepleri
Mutlak ret nedenleri, işaretin kimsenin adına marka olarak tescil edilmemesi gereken durumlarıdır. Bu nedenlerden biri bulunduğu hâlde tescil edilmiş marka hükümsüz kılınabilir (m.25/1). En sık başvurulan bentler şunlardır.
Mutlak ret nedenleri (m.5/1)
| Bent | İşaret | Uygulamadaki örnek |
|---|---|---|
| a | Marka olabilecek işaret tanımına uymayan, sicilde açık ve kesin gösterilemeyen işaretler (m.4) | Kapsamı belirsiz soyut kavramlar |
| b | Herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretler | Basit bir geometrik şekil, tek başına yaygın bir slogan |
| c | Malın veya hizmetin cinsini, vasfını, kalitesini, coğrafi kaynağını veya diğer özelliklerini münhasıran ya da esas unsur olarak belirten işaretler | Ürünün kendisini anlatan kelimeler |
| ç | Aynı veya aynı türdeki mal ve hizmetlerde tescilli ya da önceki tarihte başvurusu yapılmış markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer işaretler | Önceki markanın birebir aynısı |
| d | Ticaret alanında herkesçe kullanılan veya belirli bir meslek grubunu ayırt etmeye yarayan işaretleri münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretler | Sektörde herkesin kullandığı ifadeler |
| e | Malın doğası gereği ortaya çıkan, teknik bir sonuç için zorunlu olan veya mala asli değerini veren şekli münhasıran içeren işaretler | Ürünün işlevsel biçimi |
| f | Malın veya hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak işaretler | Başka bir yöreyi çağrıştıran yanıltıcı ad |
| i | Tescilli coğrafi işaretten oluşan ya da tescilli coğrafi işaret içeren işaretler | Tescilli yöresel ürün adının marka yapılması |
Mutlak ret nedeni bulunan markanın her zaman hükümsüz kılınacağı söylenemez. Ayırt edici niteliği olmayan, tanımlayıcı veya herkesçe kullanılan işaretlerden oluşan marka (b, c ve d bentleri), kullanım sonucunda tescil edildiği mal ve hizmetler bakımından hükümsüzlük talebinden önce ayırt edici nitelik kazanmışsa hükümsüz kılınamaz (m.25/4). Aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki markaya dayanan (ç) bendi bakımından ise, önceki marka sahibi tescile noter onaylı belgeyle açıkça muvafakat etmişse başvuru bu bende göre reddedilemez (m.5/3). Başvurunuz bu bent uyarınca reddedildiyse itiraz, muvafakatname ve dava yollarını marka başvurum reddedildi rehberimizde anlattık. Coğrafi işaretlerle ilgili ayrıntılar için coğrafi işaret ve geleneksel ürün adı rehberimize bakabilirsiniz.
Nispi Hükümsüzlük Sebepleri
Nispi ret nedenleri, belirli bir kişinin önceki hakkıyla çatışma durumlarıdır. Uygulamada açılan hükümsüzlük davalarının büyük bölümü bu sebeplere dayanır.
Nispi ret nedenleri (m.6)
| Fıkra | Sebep | Kimin hakkı? |
|---|---|---|
| 1 | Tescilli veya önceki tarihli başvurusu olan markayla aynılık ya da benzerlik ve mal-hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, ilişkilendirilme ihtimali dâhil karıştırılma ihtimali | Önceki marka sahibi |
| 2 | Ticari vekil veya temsilcinin, marka sahibinin izni olmadan ve haklı bir sebep olmadan markanın aynısını veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kendi adına tescil ettirmesi | Asıl marka sahibi |
| 3 | Başvuru veya rüçhan tarihinden önce tescilsiz bir marka veya ticaret sırasında kullanılan başka bir işaret için hak elde edilmiş olması | Önceki kullanıcı |
| 4 | Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış markayla aynı veya benzer markanın aynı veya benzer mal ve hizmetlerde tescili | Tanınmış marka sahibi |
| 5 | Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış önceki markanın itibarından haksız yarar sağlanması, itibarının zedelenmesi veya ayırt edici karakterinin zarar görmesi; mal ve hizmetlerin farklı olması önemli değildir, haklı sebep saklıdır | Tanınmış önceki marka sahibi |
| 6 | Markanın başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya başka bir fikri mülkiyet hakkını içermesi | Hak sahibi |
| 7 | Ortak veya garanti markasının, koruma süresinin yenilenmeme nedeniyle sona ermesinden itibaren üç yıl içinde başkasınca başvurulması | Önceki hak sahibi |
| 8 | Yenilenmeyen markanın, koruma süresinin sona ermesinden itibaren iki yıl içinde başkasınca başvurulması; önceki marka bu sürede kullanılmış olmalıdır | Önceki marka sahibi |
| 9 | Kötüniyetle yapılan başvuru | Kötüniyetten zarar gören |
Bu sebeplerden ticari vekil ve temsilci hâli özellikle yabancı markaların Türkiye’deki temsilcileriyle yaşanan uyuşmazlıklarda önem taşır. Distribütörlük veya acentelik ilişkisi sırasında ya da sona erdikten sonra temsilcinin markayı kendi adına tescil ettirmesi, asıl marka sahibinin itirazı üzerine başvurunun reddini gerektirir (m.6/2); tescil gerçekleşmişse aynı sebeple hükümsüzlük istenir (m.25/1). Bu davalarda distribütörlük sözleşmesi, sipariş ve fatura yazışmaları ve markanın yurt dışındaki tescil kayıtları temel delillerdir.
Kötüniyetli Tescil
Kötüniyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir (m.6/9); tescil edilmişse bu sebeple hükümsüzlük istenebilir. Kötüniyetin önemi yalnızca bir hükümsüzlük sebebi olmasından gelmez: önceki marka sahibinin beş yıl sessiz kalması hâlinde bile, sonraki tescil kötüniyetliyse hükümsüzlük istenebilir (m.25/6). Sizinle iş ilişkisi olan, markanızı bilen ve bu bilgiyle aynı işareti kendi adına tescil ettiren kişi bakımından kötüniyet iddiası davanın merkezinde yer alır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararname döneminde yapılmış bir başvuruya ilişkin olarak verdiği 2025 tarihli kararda kötüniyeti, kişinin hak sahibi olmadığını bilerek dürüstlük kuralına aykırı biçimde tescil için başvurması veya tescil ettirmesi olarak tanımlamıştır. Davalının taraflar arasında yapılan sulh protokolünde belirli mallarda markayı kullanmayacağını taahhüt etmesine rağmen başvuruyu sürdürüp tescil ettirmesi, bu mallar bakımından kötüniyetli tescil sayılmış ve direnme kararı oy çokluğuyla bozulmuştur (05.11.2025, E.2025/11-38, K.2025/688).
Kötüniyetin delilleri
| Olgu | Neden önemli? |
|---|---|
| Taraflar arasında önceki iş ilişkisi: distribütörlük, bayilik, ortaklık, çalışma ilişkisi | Davalının markayı bildiğini ve kime ait olduğunu gösterir |
| Markanın tescilinden önceki yazışmalar ve teklifler | Başvurunun bilerek yapıldığını gösterir |
| Taraflar arasındaki sözleşme, protokol veya taahhüt | Davalının tescil etmeme veya kullanmama yükümlülüğünü gösterir |
| Davalının başka tanınmış markaları da toplu olarak tescil ettirmesi | Sistematik bir davranış olduğunu gösterir |
| Davalının markayı hiç kullanmaması ve satış teklif etmesi | Tescilin amacının hak sahibinden bedel almak olduğunu gösterebilir |
| Logo, yazı karakteri ve renklerin birebir kopyalanması | Tesadüfi benzerlik ihtimalini zayıflatır |
Tanınmış Markaya Dayanan Hükümsüzlük
Tanınmış markanın koruması iki fıkrada düzenlenir. Paris Sözleşmesi anlamında tanınmış markalarla aynı veya benzer başvurular aynı veya benzer mal ve hizmetler bakımından reddedilir (m.6/4). Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış önceki markanın itibarından haksız yarar sağlanabilecek, itibarı zarar görebilecek veya ayırt edici karakteri zedelenebilecekse, haklı bir sebep bulunmadıkça, mal ve hizmetler farklı olsa bile başvuru reddedilir (m.6/5).
Farklı sınıflarda koruma talep edilen dosyalarda soyut bir tanınmışlık tespiti yeterli değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, mülga 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin tanınmış markayı koruyan hükmüne dayanılan bir hükümsüzlük davasında, ibarelerin benzerliğinin tek başına yeterli olmadığını, her mal ve hizmet için tanınmış markanın alanı, ayırt edicilik derecesi, benzerlik düzeyi, sektörler arasındaki ilişki, müşteri kitlesi, dağıtım kanalları ve tüketicinin karşılaştığı mecralar bakımından somut inceleme yapılması gerektiğini belirtmiş; bu incelemeyi içermeyen bilirkişi raporuna dayanan direnme kararını oybirliğiyle bozmuştur (27.04.2021, E.2017/11-18, K.2021/532).
Bu karar tanınmışlığa dayanan davalarda delil planını belirler. Pazar payı, satış hacmi, reklam harcamaları, bilinirlik anketleri, ödüller, basın yansımaları ve önceki mahkeme kararlarıyla markanın tanınmışlığı; satış kanalları ve müşteri profilleriyle de iki markanın aynı tüketiciye ulaştığı gösterilmelidir.
Davayı Kim Açar, Kime Karşı, Nerede?
Hükümsüzlük davasının usul kuralları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Davacı | Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları | SMK m.25/2 |
| Davalı | Dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiler veya hukuki halefleri | SMK m.25/3 |
| Kurumun durumu | Hükümsüzlük davalarında Türk Patent ve Marka Kurumu taraf gösterilmez | SMK m.25/3 |
| Görevli mahkeme | Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi; kurulmadığı yerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi | SMK m.156/1 |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri mahkemesi | SMK m.156/5 |
| Davalının Türkiye’de yerleşim yeri yoksa | Davanın açıldığı tarihte sicilde kayıtlı vekilin işyerinin bulunduğu yer; vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi | SMK m.156/4-5 |
| Kısmi hükümsüzlük | Sebep bir kısım mal veya hizmete ilişkinse yalnız o kısım için karar verilir; marka örneğini değiştirecek biçimde karar verilemez | SMK m.25/5 |
| Arabuluculuk | Konusu bir miktar para olmayan hükümsüzlük talebi, TTK m.5/A’daki zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir; davaya tazminat talebi eklenirse ayrıca değerlendirilir | TTK m.5/A |
Davalının sicildeki kaydı dava tarihine göre belirlenir. Dava sırasında marka devredilirse ne olacağı ayrıca düşünülmelidir: devir sicile kaydedilmedikçe iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez (m.148/5). Dava açılır açılmaz markanın devrinin ve lisans verilmesinin ihtiyati tedbirle önlenmesi bu yüzden önemlidir; aşağıda ayrıca anlatılmıştır.
Dava Açma Süresi Var mı?
Kanunda marka hükümsüzlük davası için genel bir dava açma süresi öngörülmemiştir; tescil sicilde durduğu sürece dava açılabilir. Bu yönüyle marka, tasarımdan ayrılır: tasarımın hükümsüzlüğü için dava, koruma süresince veya tasarım hakkının sona ermesini izleyen beş yıl içinde açılabilir. Markadaki tek zaman sınırı sessiz kalma kuralıdır.
Marka sahibi, sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde bu duruma birbirini izleyen beş yıl boyunca sessiz kalmışsa, sonraki tarihli marka tescili kötüniyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (m.25/6). Bu kuralın üç unsuru vardır: sonraki markanın fiilen kullanılması, önceki marka sahibinin bunu bilmesi veya bilmesi gerekmesi ve beş yılın kesintisiz geçmesi. Kötüniyetli tescillerde kural uygulanmaz.
Davalının Savunmaları
Hükümsüzlük davasında davalı tarafta iseniz, davacının dayandığı sebebe göre şu savunmalar gündeme gelir. Davacı tarafta iseniz bu savunmaları dava açmadan önce öngörmek, delil planını buna göre kurmak gerekir.
Hükümsüzlük davasında savunmalar
| Savunma | Şartı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kullanım ispatı (def’i) | Önceki markaya dayanan davada davalı, davacının markasının kullanıldığının ispatını isteyebilir. Beş yıllık dönem dava tarihine göre belirlenir; davacının markası, hükümsüzlüğü istenen markanın başvuru veya rüçhan tarihinde en az beş yıldır tescilliyse davacı o tarih itibarıyla da kullanım şartlarını ispatlar | SMK m.25/7 ve m.19/2 |
| Sessiz kalma | Davacı, davalının markasını kullandığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmıştır ve davalının tescili kötüniyetli değildir | SMK m.25/6 |
| Ayırt edicilik kazanımı | Ayırt edici olmayan, tanımlayıcı veya herkesçe kullanılan işaretten oluşan marka, hükümsüzlük talebinden önce kullanımla ayırt edici nitelik kazanmıştır | SMK m.25/4 |
| Muvafakat | Önceki marka sahibi tescile noter onaylı belgeyle açıkça muvafakat etmiştir (aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer markaya ilişkin bent bakımından) | SMK m.5/3 |
| Benzerlik veya karıştırılma ihtimalinin bulunmaması | İşaretler veya mal ve hizmetler farklıdır; ilişkilendirilme ihtimali dâhil karıştırılma ihtimali yoktur | SMK m.6/1 |
| Önceki kullanım iddiasının çürütülmesi | Davacının kullanımı başvuru tarihinden önce değildir, ciddi değildir veya hak doğuracak yoğunlukta değildir | SMK m.6/3 |
| Haklı sebep | Tanınmış markaya dayanan davada davalının işareti kullanmak için haklı bir sebebi vardır | SMK m.6/5 |
Kullanım ispatı savunması iki tarih bakımından incelenebildiği için davacının hazırlığı önemlidir. Davacı, dava tarihinden geriye doğru beş yılda ve gerekiyorsa davalının başvuru tarihinden geriye doğru beş yılda, dayandığı mal ve hizmetlerde markasını Türkiye’de ciddi biçimde kullandığını ya da kullanmamak için haklı sebebi bulunduğunu göstermelidir. Kullanım bir kısım mal ve hizmet için ispatlanırsa inceleme yalnız onlar esas alınarak yapılır (m.19/2). Fatura, katalog, reklam ve satış kayıtlarının mal ve hizmet gruplarına göre düzenlenmesi bu yüzden gereklidir.
Dava Sırasında İhtiyati Tedbir
Hükümsüzlük davası süresince davalı markayı devredebilir, lisans verebilir veya yeni başvurular yapabilir. Devir ve lisans sicile kaydedildiğinde iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hâle gelir (m.148/5); bu da davanın sonucunu etkisiz bırakabilir. Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından endişe ediliyorsa uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir (HMK m.389/1).
Hükümsüzlük davalarında istenebilecek tipik tedbirler, markanın devrinin ve lisans verilmesinin önlenmesi ile bu durumun sicile şerh edilmesidir. Talep eden, tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır (HMK m.390/3). Haksız çıkması hâlinde karşı tarafın uğrayacağı zararlara karşı teminat göstermesi istenir; talep resmî belgeye veya başkaca kesin bir delile dayanıyorsa mahkeme gerekçesini belirterek teminat almayabilir (HMK m.392/1).
Davalı markayı kullanarak sizin hakkınıza tecavüz ediyorsa, devir yasağının yanında kullanımın durdurulması da istenebilir; bu talep tecavüz davasının konusudur ve marka hakkına tecavüz davası rehberimizde anlatılmıştır.
Tecavüz Davasıyla İlişkisi
Hükümsüzlük davası çoğu zaman tek başına değil, bir tecavüz uyuşmazlığının parçası olarak açılır. Üç durum ayrı ayrı değerlendirilir.
Hükümsüzlük ve tecavüz davası
| Durum | Yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Size karşı tecavüz davası açıldı, karşı tarafın markası geçersiz | Hükümsüzlük talebi cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle karşı dava olarak ileri sürülür | HMK m.132 ve m.133 |
| Size ihtarname geldi, henüz dava yok | Tecavüz bulunmadığının tespiti davası hükümsüzlük davasıyla birlikte açılabilir | SMK m.154/3 |
| İki ayrı mahkemede iki dava görülüyor | Tecavüz davasının sonucu hükümsüzlük davasına bağlıysa mahkeme diğer davanın sonucunu bekleyebilir | HMK m.165/1 |
| Sizin markanız da tescilli, ama karşı tarafın markası daha önceki tarihli | Kendi tescilinizi tecavüz davasında savunma olarak ileri süremezsiniz; savunma benzerliğin yokluğuna, kullanım ispatına veya karşı markanın hükümsüzlüğüne dayandırılır | SMK m.155 |
Tecavüz davası sürerken karşı markanın hükümsüz kılınması, davanın dayanağını ortadan kaldırır; hükümsüzlük kararı başvuru tarihinden itibaren etkili olduğundan koruma hiç doğmamış sayılır (m.27/1). Bu nedenle tecavüz iddiasıyla karşılaşan tarafın ilk sorması gereken sorulardan biri, karşı markanın geçerli olup olmadığıdır. İhtar aşamasındaki seçenekler için marka ihtarnamesi aldım, ne yapmalıyım rehberimize bakabilirsiniz.
Hükümsüzlük Kararının Sonuçları
Kararın etkileri (m.27)
| Konu | Kural | Fıkra |
|---|---|---|
| Geriye etki | Karar marka başvuru tarihinden itibaren etkilidir; markaya Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır | m.27/1 |
| Geriye etkinin sınırları | Marka sahibinin ağır ihmali veya kötüniyeti nedeniyle zarar görenlerin tazminat talepleri saklı kalmak üzere; karardan önce tecavüz davasında verilmiş kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar ile karardan önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler etkilenmez | m.27/3 |
| Ödenen bedeller | Bu sözleşmeler uyarınca ödenmiş bedelin hakkaniyet gereği kısmen ya da tamamen iadesi istenebilir | m.27/4 |
| Herkese karşı etki | Kesinleşmiş hükümsüzlük kararı herkese karşı hüküm doğurur | m.27/5 |
| Kuruma bildirim | Mahkeme kesinleşen kararı Kuruma resen gönderir | m.27/6 |
| Terkin ve yayım | Kesinleşmeden sonra marka sicilden terkin edilir ve durum Bültende yayımlanır | m.27/7 |
Ödenen bedellerin iadesi hükmü, hükümsüz kılınan markaya lisans bedeli ödemiş şirketler için önemlidir. Lisans sözleşmesi karardan önce kurulmuş ve uygulanmışsa sözleşme kendiliğinden geçersiz olmaz; ancak ödenen bedelin hakkaniyet gereği kısmen veya tamamen iadesi istenebilir (m.27/4). Marka sahibi kötüniyetli veya ağır ihmalliyse zarar görenlerin tazminat talepleri ayrıca saklıdır (m.27/3).
Deliller ve Bilirkişi
Hükümsüzlük davası belge davasıdır. Dayanılan sebebe göre toplanması gereken deliller farklıdır.
Sebebe göre delil planı
| Sebep | Temel deliller |
|---|---|
| Önceki markaya dayalı karıştırılma (m.6/1) | Her iki markanın sicil kayıtları, mal ve hizmet listeleri, satış kanalları, karışıklığı gösteren müşteri yazışmaları; kullanım ispatı istenecekse son beş yılın fatura ve reklam kayıtları |
| Önceki kullanım (m.6/3) | Davalının başvuru tarihinden önceye ait tarihli faturalar, kataloglar, ambalajlar, reklam ve fuar belgeleri, bayi sözleşmeleri, internet arşiv kayıtları |
| Ticari vekil veya temsilci (m.6/2) | Distribütörlük veya acentelik sözleşmesi, sipariş ve fatura yazışmaları, markanın yurt dışı tescilleri |
| Kötüniyet (m.6/9) | Taraflar arasındaki ilişkiyi, davalının markayı bildiğini ve tescili bilerek yaptığını gösteren yazışmalar, protokoller, satış teklifleri |
| Tanınmış marka (m.6/4-5) | Pazar payı, reklam harcamaları, bilinirlik araştırmaları, ödüller, basın yansımaları, önceki tanınmışlık kararları; müşteri kitlesi ve dağıtım kanallarının örtüştüğünü gösteren belgeler |
| Mutlak sebepler (m.5) | Sektörde ifadenin yaygın kullanımını gösteren piyasa araştırması, sözlük ve sektör yayınları |
Benzerlik ve karıştırılma ihtimali hukuki bir değerlendirme olmakla birlikte, sektörel bilgi gerektiren noktalarda mahkeme bilirkişiye başvurabilir (HMK m.266). Bilirkişiye yöneltilecek soruların, Hukuk Genel Kurulunun tanınmış marka kararında sayılan ölçütleri karşılayacak biçimde hazırlanması gerekir: mal ve hizmetler tek tek ele alınmalı, soyut değerlendirmeyle yetinilmemelidir.
Delil kaybolma tehlikesi varsa dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Özellikle önceki kullanımı gösteren internet sayfaları ve sosyal medya kayıtları için noter tespiti yaptırılmalıdır.
Marka Hükümsüzlük Davası Dilekçesi Örneği
Örnek, eski distribütörün markayı kendi adına tescil ettirdiği ve davacının işareti başvurudan önce Türkiye’de kullandığı bir dosyaya göre hazırlanmıştır. Dayanılan sebepler dosyaya göre seçilmeli, uymayan paragraflar çıkarılmalıdır.
… FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
Davacı: … GmbH (adres) ve/veya … Ticaret Anonim Şirketi (adres, vergi kimlik numarası)
Vekili: Av. … (adres)
Davalı: … Dış Ticaret Limited Şirketi (adres)
Konu: Davalı adına … tescil numarasıyla tescilli “…” markasının hükümsüzlüğü ve sicilden terkini, dava süresince markanın devrinin ve lisans verilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla önlenmesi istemi.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, “…” markasıyla … ürünlerini … yılından beri üretmekte, … ülkede tescilli bu markayla ürünlerini uluslararası pazarda satmaktadır. Markanın yurt dışı tescil kayıtları ve kullanım belgeleri ektedir.
2. Davalı şirket, … tarihli distribütörlük sözleşmesiyle müvekkilin ürünlerinin Türkiye’deki dağıtımını üstlenmiştir. Sözleşmenin … maddesinde markanın müvekkile ait olduğu ve distribütörün marka üzerinde hiçbir hak iddia etmeyeceği açıkça yazılıdır.
3. Davalı, sözleşme yürürlükteyken ve müvekkilin bilgisi ve izni olmaksızın, … tarihinde “…” işaretinin kendi adına tescili için Türk Patent ve Marka Kurumuna başvurmuş, marka … tarihinde … sınıflarda tescil edilmiştir. Ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin izni olmadan ve haklı bir sebep olmaksızın markanın aynısını kendi adına tescil ettirmesi nispi ret nedenidir ve tescil edilmiş markanın hükümsüzlüğünü gerektirir (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/2 ve m.25/1).
4. Davalının başvurusu kötüniyetlidir. Davalı, markanın kime ait olduğunu sözleşmeden ve taraflar arasındaki yazışmalardan bilmekte, sözleşmede marka üzerinde hak iddia etmeyeceğini taahhüt etmiş bulunmaktadır. Hak sahibi olmadığını bilerek dürüstlük kuralına aykırı biçimde yapılan bu başvuru kötüniyetli tescil niteliğindedir (m.6/9; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da, taraflar arasındaki taahhüde rağmen başvurunun sürdürülerek tescil ettirilmesini kötüniyetli tescil olarak kabul etmiştir (05.11.2025, E.2025/11-38, K.2025/688).
5. Müvekkilin ürünleri “…” markasıyla davalının başvuru tarihinden önce, … tarihinden itibaren Türkiye’de satılmaktadır. İthalat faturaları, gümrük beyannameleri, kataloglar ve fuar katılım belgeleri, işaretin davalının başvurusundan önce ticaret sırasında kullanıldığını ve bu kullanımdan müvekkil lehine hak doğduğunu göstermektedir (m.6/3 ve m.25/1).
6. Davalının markası, müvekkilin işaretiyle aynıdır ve aynı ürünleri kapsamaktadır. Davalı, müvekkilin logosunu, yazı karakterini ve renklerini birebir kopyalamıştır. Bu durum hem karıştırılma ihtimalini hem de tescilin bilerek yapıldığını açıkça ortaya koymaktadır.
7. Davalının tescili kötüniyetli olduğundan, müvekkilin sessiz kaldığı yolunda bir savunma sonuç doğurmaz (m.25/6). Kaldı ki müvekkil, tescili öğrendiği … tarihinde davalıya ihtarname göndermiş ve bu davayı gecikmeden açmıştır.
8. Davalı, tescil kaydına dayanarak müvekkilin yeni distribütörüne ihtarname göndermiş ve markayı üçüncü kişilere devretmeye çalıştığını yazışmalarında açıklamıştır. Dava süresince markanın devredilmesi veya lisans verilmesi, verilecek hükmün etkisini ortadan kaldıracaktır. Müvekkilin haklılığı sözleşme, yazışmalar ve sicil kayıtlarıyla yaklaşık olarak ispat edilmiştir; ihtiyati tedbir koşulları oluşmuştur (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389/1 ve m.390/3). Talep resmî sicil kayıtlarına ve imzalı sözleşmeye dayandığından teminat alınmamasını, aksi kanaatte uygun bir teminat belirlenmesini talep ediyoruz (HMK m.392/1).
9. Dava, sicilde marka sahibi olarak kayıtlı davalıya karşı açılmıştır; Türk Patent ve Marka Kurumu taraf gösterilmemiştir (m.25/3). Davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (m.156/5). Davanın konusu bir miktar para olmadığından 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesindeki arabuluculuk dava şartı aranmamaktadır.
HUKUKİ SEBEPLER
10. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6, 25, 27 ve 156; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389 ve devamı; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
11. Davalı markasının sicil kaydı ve dosya örneği; distribütörlük sözleşmesi; taraflar arasındaki yazışmalar; müvekkilin yurt dışı marka tescil kayıtları; ithalat faturaları, gümrük beyannameleri, kataloglar ve fuar belgeleri; ihtarname ve tebliğ belgesi; davalının üçüncü kişilere gönderdiği ihtarname; bilirkişi incelemesi; tanık ve yasal her türlü delil.
SONUÇ VE İSTEM
12. Açıklanan nedenlerle; dava süresince … tescil numaralı markanın devrinin ve lisansa konu edilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla önlenmesine ve bu durumun sicile şerh edilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumuna yazı yazılmasına; davalı adına tescilli … numaralı “…” markasının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine; kesinleşen kararın Kuruma gönderilmesine (m.27/6); yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. …
Hükümsüzlük Davasında İhtiyati Tedbir Talep Dilekçesi Örneği
Tedbir dava dilekçesinde istenmemişse veya dava sırasında devir tehlikesi ortaya çıkmışsa ayrı dilekçeyle istenir. Dava açıldıktan sonra tedbir yalnızca davaya bakan mahkemeden istenebilir (HMK m.390/1).
… FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
Dosya No: … Esas
Davacı: … Ticaret Anonim Şirketi
Vekili: Av. …
Davalı: … Limited Şirketi
Konu: Dava konusu markanın devrinin ve lisans verilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir talebi.
1. Mahkemenizde görülen dava, davalı adına tescilli … numaralı “…” markasının hükümsüzlüğü istemine ilişkindir (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.25).
2. Davalının … tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumuna dava konusu markanın üçüncü bir şirkete devrinin sicile kaydı için başvurduğu öğrenilmiştir; başvuru belgesi ektedir. Devrin sicile kaydedilmesi hâlinde haklar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hâle gelecek (m.148/5), uyuşmazlık başka kişilere yayılacaktır.
3. Mevcut durumda meydana gelecek bu değişiklik, müvekkilin hakkını elde etmesini önemli ölçüde zorlaştıracaktır (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.389/1). Müvekkilin haklılığı dosyaya sunulan sözleşme, yazışmalar ve sicil kayıtlarıyla yaklaşık olarak ispat edilmiştir (HMK m.390/3).
4. Talep, markanın kullanımını değil yalnızca devrini ve lisansa konu edilmesini önlemeye yöneliktir; davalının ticari faaliyetini durdurmamaktadır. Talep resmî sicil kayıtlarına dayandığından teminat alınmamasını, aksi kanaatte uygun bir teminat belirlenmesini talep ediyoruz (HMK m.392/1).
5. Açıklanan nedenlerle, devir işlemi sicile kaydedilmeden önce karar verilmesi zorunlu olduğundan davalı dinlenmeden (HMK m.390/2), dava sonuçlanıncaya kadar … numaralı markanın devrinin, lisansa ve rehine konu edilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla önlenmesine ve bu durumun sicile şerh edilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumuna müzekkere yazılmasına karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. …
Hükümsüzlük Davasına Cevap Dilekçesi Örneği
Örnek, önceki markaya dayanılarak açılan bir hükümsüzlük davasında, davacının markasını uzun süredir kullanmadığı ve davalının kullanımına yıllarca sessiz kaldığı bir dosyaya göre hazırlanmıştır. Cevap süresi içinde verilmelidir.
… FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNE
Dosya No: … Esas
Davalı: … Gıda Sanayi Limited Şirketi
Vekili: Av. …
Davacı: … Anonim Şirketi
Konu: Cevaplarımızın sunulmasıdır.
1. Davacı, müvekkil adına … tescil numarasıyla tescilli “…” markasının, kendisine ait … numaralı “…” markasıyla karıştırılma ihtimali bulunduğu gerekçesiyle hükümsüzlüğünü istemektedir (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6/1 ve m.25/1). Dava, aşağıda açıklanan nedenlerle reddedilmelidir.
2. Davacının markası, müvekkilin markasının … olan başvuru tarihinde en az beş yıldır tescilliydi. Bu nedenle davacının, hem dava tarihinden geriye doğru beş yıl içinde hem de müvekkilin başvuru tarihinden geriye doğru beş yıl içinde, markasını dayandığı mallarda Türkiye’de ciddi biçimde kullandığını veya kullanmamak için haklı sebebi bulunduğunu ispat etmesi gerekir (m.25/7 ve m.19/2). Müvekkil bu def’iyi açıkça ileri sürmektedir. Davacının dosyaya sunduğu belgeler yalnızca … yılına ait iki faturadan ibarettir ve dayanılan mal gruplarının çoğunda hiçbir kullanım göstermemektedir. Kullanımın ispatlanamadığı mallar bakımından dava reddedilmelidir.
3. Müvekkil, markasını … yılından beri kesintisiz kullanmaktadır. Davacı bu kullanımı en geç … tarihinde, aynı fuarda yan yana stand açtığı tarihte öğrenmiş; buna rağmen birbirini izleyen beş yıl boyunca hiçbir itirazda bulunmamıştır. Müvekkilin tescili iyiniyetlidir: başvurudan önce benzerlik araştırması yaptırılmış, davacıyla hiçbir iş ilişkisi kurulmamıştır. Davacı, markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (m.25/6).
4. Markalar arasında karıştırılma ihtimali de bulunmamaktadır. Ortak unsur olan “…” kelimesi, … ürünlerinde ürünün … niteliğini anlatan, sektörde birçok firmanın kullandığı bir ifadedir. Markaların ayırt edici unsurları farklıdır; müvekkilin ürünleri yalnızca … kanalında, davacının ürünleri ise … kanalında satılmaktadır. İşaretler bütün olarak değerlendirildiğinde ortalama tüketici bakımından ilişkilendirilme ihtimali doğmamaktadır (m.6/1).
5. Davacının dava dilekçesinde markasının tanınmış olduğuna ilişkin iddiası somut bir belgeye dayanmamaktadır. Tanınmışlığa dayanılacaksa her mal ve hizmet için müşteri kitlesi, dağıtım kanalları ve sektörler arasındaki ilişki bakımından somut inceleme yapılması gerekir; soyut bir tanınmışlık tespiti hükme esas alınamaz (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.04.2021, E.2017/11-18, K.2021/532).
6. Kabul anlamına gelmemek kaydıyla, Mahkeme aksi kanaatte olursa, hükümsüzlük kararının yalnızca davacının kullanımını ispatladığı ve müvekkilin markasıyla benzer olduğu tespit edilen mallarla sınırlı olarak verilmesi gerekir (m.25/5).
HUKUKİ SEBEPLER
7. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu m.6, 19, 25 ve 156; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
8. Tarafların marka sicil kayıtları; müvekkilin … yılından beri kullanımını gösteren faturalar, kataloglar ve reklam kayıtları; fuar katılım belgeleri ve fotoğraflar; başvuru öncesi benzerlik araştırma raporu; sektörde ortak kelimenin yaygın kullanımını gösteren piyasa araştırması; bilirkişi incelemesi; tanık ve yasal her türlü delil.
SONUÇ VE İSTEM
9. Açıklanan nedenlerle davanın reddine; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Davalı Vekili
Av. …
Dosyada Bulunması Gereken Belgeler
- Hükümsüzlüğü istenen markanın sicil kaydı ve dosya örneği (başvuru ve tescil tarihi, sınıflar, sahibi),
- Davacının kendi markasının sicil kaydı veya önceki kullanımını gösteren tarihli belgeler,
- Kullanım ispatı istenmesi ihtimaline karşı son beş yıla ve gerekiyorsa davalının başvuru tarihinden önceki beş yıla ait, mal ve hizmet gruplarına göre düzenlenmiş fatura, katalog ve reklam kayıtları,
- Taraflar arasındaki sözleşmeler, protokoller ve yazışmalar (kötüniyet ve ticari temsilci iddiası için),
- Tanınmışlığa dayanılıyorsa pazar payı, reklam harcaması, bilinirlik araştırması ve basın yansımaları,
- Sektörde ortak kelimenin yaygın kullanımını gösteren araştırma (mutlak sebepler ve benzerlik değerlendirmesi için),
- Varsa ihtarname ve cevabı, önceki itiraz ve Kurum kararları,
- Sessiz kalma tartışması için kullanımı ilk öğrenme tarihini gösteren belgeler.
Adım Adım Yol Haritası
Hükümsüzlük davasında izlenecek sıra
| Adım | Ne zaman? | Dayanak |
|---|---|---|
| Karşı markanın sicil kaydını çıkarmak, sebebi belirlemek | Tescili öğrenir öğrenmez | SMK m.5, m.6 ve m.22/3 |
| Yazılı itiraz veya ihtar göndermek | Gecikmeden; sessiz kalma süresini işletmemek için | SMK m.25/6 |
| Önceki kullanım ve kötüniyet delillerini toplamak, gerekirse delil tespiti | Dava öncesinde | HMK m.400 |
| Kendi markanızın kullanım belgelerini iki dönem için hazırlamak | Dava öncesinde | SMK m.25/7 ve m.19/2 |
| Kullanılmayan mallar için Kuruma iptal talebi | Karşı marka beş yıldır kullanılmıyorsa | SMK m.26 |
| Hükümsüzlük davasını açmak | Sicildeki sahibe karşı, davalının yerleşim yeri mahkemesinde | SMK m.25/3 ve m.156/5 |
| Devir ve lisans yasağı için ihtiyati tedbir | Dava ile birlikte veya devir tehlikesi doğunca | HMK m.389 ve m.390 |
| Tecavüz davası açılmışsa karşı dava | Cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde | HMK m.132 ve m.133 |
| Kesinleşen kararın Kuruma gönderildiğini ve terkini takip etmek | Karar kesinleşince | SMK m.27/6-7 |
Sık Yapılan Hatalar
- Kullanmama nedeniyle iptali hükümsüzlük davasında mahkemeden istemek; iptal talebi Türk Patent ve Marka Kurumuna yapılır (SMK m.26).
- Davayı Kurumu taraf göstererek açmak; hükümsüzlük davasında Kurum taraf gösterilmez (m.25/3).
- Karşı markanın kullanıldığını yıllarca bilip sessiz kalmak (m.25/6).
- Kendi markasının kullanımını ispatlayacak belgeleri hazırlamadan önceki markaya dayanmak (m.25/7).
- Tanınmışlığı soyut ifadelerle ileri sürmek; mal ve hizmet bazında somut inceleme gerekir.
- Kötüniyet iddiasını taraflar arasındaki ilişkiyi gösteren belgelerle desteklememek.
- Dava sırasında markanın devrini ve lisansını tedbirle önlememek.
- Bütün mal ve hizmetler için hükümsüzlük isteyip, sebebin yalnızca bir kısmı için bulunduğunu hesaba katmamak (m.25/5).
- Tecavüz davasında hükümsüzlük talebini esasa cevap süresinden sonra ileri sürmek (HMK m.133).
Hukukçular Evi Marka Hükümsüzlük Dosyalarında Ne Yapar?
Karşı markanın sicil kaydını ve dosya geçmişini inceliyor, dayanılabilecek sebepleri mutlak ve nispi olarak ayırıyor, sessiz kalma ve kullanım ispatı risklerini dava açılmadan önce hesaplıyoruz. Önceki kullanımı ve kötüniyeti gösteren belgeleri müvekkille birlikte topluyor, gerektiğinde delil tespiti yaptırıyoruz. Davayı ihtiyati tedbir talebiyle birlikte açıyor, kullanılmayan mal ve hizmetler için Türk Patent ve Marka Kurumuna iptal talebini paralel yürütüyoruz. Eski distribütörün veya temsilcinin markayı tescil ettirdiği dosyalarda distribütörlük sözleşmesinin sona ermesinden doğan diğer talepleri de aynı plan içinde ele alıyoruz. Kendisine karşı hükümsüzlük davası açılan müvekkillerimiz için kullanım ispatı, sessiz kalma ve ayırt edicilik kazanımı savunmalarını hazırlıyoruz. Türk Patent ve Marka Kurumu Ankara’da bulunduğundan sicil ve Kurum işlemlerini büromuzdan yakından takip ediyoruz.
Karşı markanın tescil numarasını ve kendi kullanım belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı hattımıza WhatsApp üzerinden gönderebilir, aynı numaradan randevu alabilirsiniz. Hizmetin kapsamı için sınai mülkiyet: marka, patent ve tasarım ihlaline karşı hukuki yollar sayfamıza da bakabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- İşyerinde Sahte Ürün Araması ve Marka Suçu Savunması
- Markamın Benzerine Başvuru Yapıldı: Yayıma İtiraz
- Marka Başvurum Reddedildi: Kurul’a İtiraz ve Dava
- Markam Taklit Ediliyor: Marka Hakkına Tecavüz Davası
- Marka İhtarnamesi Aldım, Ne Yapmalıyım?
- Marka Tecavüzünde Tazminat Ne Kadar Çıkar?
- Kullanılmayan Markanın İptali
- Marka Taklidi ve İltibasta Haksız Rekabet
- Distribütörlük ve Bayilik Sözleşmesi: Denkleştirme Tazminatı
- Franchise Sözleşmesi ve Lisans Hakkı
- Coğrafi İşaret ve Geleneksel Ürün Adı
- Tasarım Tescili ve Tasarım Hakkına Tecavüz
- İlaç Ticari Adının Reddi ve Marka Hakkı
- Marka, Patent ve Tasarım Haklarının Mirasla İntikali
- Marka, Patent ve Tasarım Süre Hesaplama Aracı
- Ticaret Hukuku Rehberi
Sıkça Sorulan Sorular
Marka hükümsüzlük davası nedir?
Tescil edilmiş bir markanın, baştan tescil edilmemesi gerektiği gerekçesiyle mahkeme kararıyla sicilden silinmesi için açılan davadır. Mutlak ret nedenlerinden (SMK m.5) veya nispi ret nedenlerinden (m.6) biri varsa mahkeme hükümsüzlüğe karar verir (m.25/1).
Marka hükümsüzlüğü ile marka iptali arasındaki fark nedir?
Hükümsüzlük, tescil anında var olan bir sebebe dayanır, mahkemece verilir ve başvuru tarihinden itibaren etkilidir (SMK m.25 ve m.27/1). İptal, tescilden sonra doğan bir sebebe, özellikle beş yıl kullanmamaya dayanır, Türk Patent ve Marka Kurumunca verilir ve kural olarak talep tarihinden itibaren etkilidir (m.26 ve m.27/2).
Marka hükümsüzlük davasını kim açabilir?
Menfaati olanlar, Cumhuriyet savcıları veya ilgili kamu kurum ve kuruluşları açabilir (SMK m.25/2). Dava, dava tarihinde sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye veya hukuki haleflerine karşı açılır; Türk Patent ve Marka Kurumu taraf gösterilmez (m.25/3).
Hükümsüzlük davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir (SMK m.156/1). Yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesidir; marka sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sicilde kayıtlı vekilin işyerinin, vekillik kaydı silinmişse Kurum merkezinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir (m.156/4-5).
Marka hükümsüzlük davası için süre var mı?
Kanunda genel bir dava açma süresi yoktur. Ancak önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça hükümsüzlük isteyemez (SMK m.25/6).
Eski distribütörüm markamı kendi adına tescil ettirdi; ne yapabilirim?
Ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin izni ve haklı bir sebep olmadan markayı kendi adına tescil ettirmesi nispi ret nedenidir (SMK m.6/2); tescil gerçekleşmişse hükümsüzlük davası açılabilir (m.25/1). Kötüniyet de ileri sürülebilir (m.6/9). Dava sırasında markanın devrinin tedbirle önlenmesi istenmelidir.
Kötüniyetli tescil nedir?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kötüniyeti, kişinin hak sahibi olmadığını bilerek dürüstlük kuralına aykırı biçimde tescil için başvurması veya tescil ettirmesi olarak tanımlamış; taraflar arasındaki taahhüde rağmen başvurunun sürdürülmesini kötüniyetli tescil saymıştır (05.11.2025, E.2025/11-38, K.2025/688). Kötüniyetli tescilde beş yıllık sessiz kalma kuralı uygulanmaz (SMK m.25/6).
Markamı tescil ettirmemiştim ama önce ben kullanıyordum; hükümsüzlük isteyebilir miyim?
Evet. Karşı tarafın başvuru veya rüçhan tarihinden önce tescilsiz kullanımla bir hak elde etmişseniz bu nispi ret nedenidir (SMK m.6/3) ve tescil edilmiş markanın hükümsüzlüğünü isteyebilirsiniz (m.25/1). Önceki kullanımı tarihli faturalar, katalog ve reklam belgeleriyle ispat etmeniz gerekir.
Hükümsüzlük davasında kullanım ispatı nedir?
Önceki markaya dayanılan davada davalı, davacının markasını son beş yılda dayandığı mallarda ciddi biçimde kullandığının ispatını isteyebilir; süre dava tarihine göre belirlenir. Davacının markası, hükümsüzlüğü istenen markanın başvuru tarihinde en az beş yıldır tescilliyse, davacı o tarih itibarıyla da kullanımı ispatlar (SMK m.25/7 ve m.19/2).
Tanınmış markama benzer bir marka farklı sınıfta tescil edildi; hükümsüzlüğünü isteyebilir miyim?
Türkiye’de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markanın itibarından haksız yarar sağlanması, itibarının zedelenmesi veya ayırt edici karakterinin zarar görmesi söz konusuysa, mal ve hizmetler farklı olsa bile isteyebilirsiniz (SMK m.6/5). Hukuk Genel Kurulu, her mal ve hizmet için müşteri kitlesi, dağıtım kanalları ve sektör ilişkisi bakımından somut inceleme yapılmasını aramaktadır (E.2017/11-18, K.2021/532).
Hükümsüzlük kararı geçmişe etkili mi?
Evet. Karar marka başvuru tarihinden itibaren etkilidir ve koruma hiç doğmamış sayılır (SMK m.27/1). Ancak karardan önce tecavüz davasında verilmiş kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar ile kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler etkilenmez; ödenen bedelin hakkaniyet gereği iadesi istenebilir (m.27/3-4).
Hükümsüzlük davasında arabuluculuk zorunlu mu?
Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesi, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğu dava şartı yapar. Yalnızca hükümsüzlük isteyen davanın konusu para olmadığından bu kapsamda değildir; davaya tazminat talebi eklenirse arabuluculuk ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava sürerken davalı markayı başkasına devrederse ne olur?
Devir sicile kaydedilirse iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir (SMK m.148/5) ve uyuşmazlık genişler. Bunu önlemek için dava ile birlikte markanın devrinin ve lisans verilmesinin ihtiyati tedbirle önlenmesi ve sicile şerh verilmesi istenmelidir (HMK m.389 ve m.390).
Bana karşı tecavüz davası açıldı; karşı markanın hükümsüzlüğünü aynı davada isteyebilir miyim?
Evet. Hükümsüzlük talebi cevap dilekçesiyle veya esasa cevap süresi içinde ayrı dilekçeyle karşı dava olarak açılabilir (HMK m.132 ve m.133). Dava ayrı açılmışsa mahkeme diğer davanın sonucunu bekleyebilir (HMK m.165/1).
Kaynakça
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (mevzuat.gov.tr güncel metni, 13.11.2026 tarihinde kontrol edilmiştir).
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.106, 132, 133, 165, 266, 389, 390, 392 ve 400.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.2; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.4 ve 5/A.
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 05.11.2025, E.2025/11-38, K.2025/688 (kötüniyetli tescil).
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.04.2021, E.2017/11-18, K.2021/532 (tanınmış marka, farklı mal ve hizmetler).
- Anayasa Mahkemesi, 01.02.2024, E.2023/95, K.2024/34 (Resmî Gazete 20.05.2024, sayı 32551) — SMK m.155.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her dosya markaların sicil kayıtları, tarafların ilişkisi ve kullanım belgeleriyle birlikte değerlendirilmelidir.
Markanız başkası adına mı tescil edildi? Birlikte değerlendirelim
Hükümsüzlük sebeplerinin belirlenmesi, kötüniyet ve önceki kullanım delilleri, ihtiyati tedbir ve dava için karşı markanın tescil numarası ve kendi belgelerinizle hemen arayın.
Beş yıl sessiz kalmayın
Karşı markanın kullanıldığını bildiğiniz hâlde beş yıl ses çıkarmazsanız, tescil kötüniyetli değilse hükümsüzlük isteyemezsiniz. Tescili öğrendiğiniz anda yazılı itirazınızı ortaya koyun. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Ticaret Hukuku Rehberi · Marka Hakkına Tecavüz Davası · Marka İhtarnamesi Aldım · Marka Tazminatı · Dilekçe Örnekleri · İletişim
