İhaleye fesat karıştırma soruşturmasında gözaltı süresi yakalamadan itibaren yirmi dört saattir; toplu suçlarda savcı bunu her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir ve gözaltına karşı sulh ceza hâkimine hemen başvurulabilir (CMK m.91). İfadede susma hakkı, müdafi yardımı ve lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı vardır (CMK m.147, 149). Tek başına ihaleye fesat suçu (TCK m.235), müdafiin dosya incelemesinin kısıtlanabildiği, iletişimin dinlenebildiği ve şirkete CMK m.133 uyarınca kayyım atanabildiği katalog suçlar arasında değildir. Buna karşılık şüpheliye ait banka hesaplarına, alacaklara ve şirket paylarına hâkim kararıyla el konulabilen suçlar arasındadır (CMK m.128). Adli kontrol kararına karar öğrenildikten itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m.111, 268). Soruşturma aşamasında şirketin ihalelere girmesine kendiliğinden bir engel yoktur; kamu davası açılması hâlinde ise sanıklar ve Kanunda sayılan ortaklar yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz (4734 m.59).
Somut bir dosyanızla ilgili görüşmek ister misiniz?
Bu rehber, sabah saatlerinde şirketine ve evine arama yapılan, gözaltına alınan ya da ifadeye çağrılan şirket yöneticisi, ortağı ve onların aileleri için yazıldı. İhaleye fesat karıştırma suçunun unsurlarını değil, soruşturmanın ilk günlerinde neyle karşılaşılacağını anlatır: arama ve el koyma, gözaltı süreleri, ifade hakları, tutuklama ve adli kontrol, şirket malvarlığına el koyma ve kayyım, devam eden sözleşmeler ve yeni ihaleler. Sayfanın sonunda yurt dışına çıkış yasağı içeren adli kontrol kararına itiraz dilekçesinin bir örneği yer alır. Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.
Bu yazının dayanakları. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.20 ve 235; 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.91, 95, 100, 101, 109, 111, 119, 120, 127, 128, 133, 134, 135, 147, 149, 150, 153, 154, 160, 172, 173, 175, 267 ve 268; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.11, 17, 58 ve 59; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu m.17, 25 ve 26.
Yazı 12 Kasım 2026 tarihinde yürürlükte olan mevzuat metinleri esas alınarak hazırlanmıştır. İhaleye fesat karıştırma suçunun unsurları, fesat sayılan davranışlar ve cezalar ihaleye fesat karıştırma suçu ve kamu alımlarının ceza cephesi yazılarımızda, sözleşme aşamasındaki suç edimin ifasına fesat karıştırma yazımızda anlatılmıştır. Bu sayfa soruşturmanın usulüne ve ilk günlerine ayrılmıştır.
İhaleye fesat soruşturmaları çoğunlukla aynı şekilde başlar. Sabah erken saatte kolluk şirkete, yöneticinin evine ve bazen idaredeki görevlilerin odalarına aynı anda gelir. Bilgisayarlar, telefonlar ve ihale dosyaları alınır, birden fazla kişi gözaltına alınır. Şirket o gün hem yöneticisini hem belgelerini kaybetmiş olarak çalışmaya devam etmek zorundadır. Devam eden işler vardır, hakedişler, teminatlar ve yeni ihaleler takvimdedir.
Bu ilk günlerde verilen kararların etkisi uzundur. Gözaltında verilen bir ifade, aramada imzalanan bir tutanak, şirkette silinen bir e-posta ya da bir çalışana yapılan bir telefon, dosyanın sonraki aylarını belirleyebilir. Bu yazı bu nedenle suçun unsurlarına değil, Ceza Muhakemesi Kanununun ilk günlerde uygulanan kurallarına odaklanır.
Önce Haritayı Görün: İhaleye Fesat Hangi Tedbirlere Açıktır?
Ceza Muhakemesi Kanunu bazı ağır tedbirleri yalnızca belirli suçlar için öngörür. Bu suçların listesine katalog denir ve ihaleye fesat karıştırmanın hangi katalogda olduğu, ilk günlerde neyle karşılaşılabileceğini doğrudan belirler. Suçun temel cezası üç yıldan yedi yıla kadar hapistir; kamu kurumu açısından bir zarar meydana gelmemişse, cebir veya tehdit hâli hariç ceza bir yıldan üç yıla kadardır (TCK m.235/1, 235/3-b).
Yalnız TCK m.235 isnadında tedbirlerin durumu
| Tedbir | TCK m.235 katalogda mı? | Dayanak |
|---|---|---|
| Taşınmaz, hesap, alacak ve şirket paylarına el koyma | Evet; hâkim kararıyla ve kurum raporu alınarak | CMK m.128/2-a-11 |
| Şirket yönetimine kayyım atanması | Hayır | CMK m.133/4 |
| İletişimin dinlenmesi ve kayda alınması | Hayır | CMK m.135/8 |
| Müdafiin dosya incelemesinin kısıtlanması | Hayır | CMK m.153/2 |
| Tutuklama nedeninin var sayılması | Hayır; kaçma veya delil karartma şüphesi somut olgularla gösterilmelidir | CMK m.100/2-3 |
| Müdafi ile görüşmenin kısıtlanması | Hayır | CMK m.154/2 |
| Zorunlu müdafi | Hayır; suçun cezasının alt sınırı beş yıldan fazla değildir, ancak müdafi her aşamada seçilebilir | CMK m.150/3, 149 |
Operasyon Sabahı: Arama ve El Koyma
Konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama ancak hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle yapılabilir. Karar veya emirde aramanın nedeni olan fiil, aranacak kişi, aramanın yapılacağı yerin adresi veya eşya ve kararın geçerli olacağı süre açıkça gösterilir. Cumhuriyet savcısı hazır olmadan konut, işyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapılacaksa o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur (CMK m.119).
Aranacak yerin sahibi aramada hazır bulunabilir; kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120). Arama sırasında yapılacak en doğru iş, kararı veya yazılı emri görmek, kapsamını not almak ve hemen avukatı aramaktır. Kararda gösterilmeyen yerler veya kişiler için yapılan işlemler, sonradan delilin hukuka uygunluğu tartışmasında önem taşır.
El koyma da hâkim kararı, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının yazılı emri üzerine yapılır. Hâkim kararı olmadan yapılan el koyma yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur, hâkim kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa el koyma kendiliğinden kalkar; eşyasına el konulan kişi hâkimden her zaman karar verilmesini isteyebilir (CMK m.127).
Bilgisayarlar, sunucular ve telefonlar
Şirketlerde en kritik el koyma dijital materyaldir. Şüphelinin kullandığı bilgisayar, program ve kütüklerde arama, kopya çıkarma ve kayıtların metne dönüştürülmesi hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla yapılır; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Bilgisayara el konulursa sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedekten bir kopya çıkarılarak şüpheliye veya vekiline verilir; bu husus tutanağa geçirilir. Şifre çözüldüğünde ve kopyalar alındığında el konulan cihazlar gecikmeden iade edilir (CMK m.134).
Bu hüküm şirketin işleyişi için hayati önemdedir. Yedek kopyanın bir örneğinin istenmesi hem savunmanın hazırlanmasına hem de muhasebe, hakediş ve ihale dosyalarının çalışmaya devam etmesine imkân verir. Kopyanın verilmediği durumlarda bu talep ifade sırasında ve sonrasında yazılı olarak tekrarlanmalıdır.
Arama sırasında yapılacaklar ve yapılmayacaklar
| Yapın | Yapmayın |
|---|---|
| Arama kararını veya yazılı emri görün, kapsamını not edin | Kolluğa fiziksel veya sözlü direnç göstermeyin |
| Avukatı hemen çağırın; avukatın aramada bulunmasına engel olunamaz (CMK m.120) | Belge, e-posta veya mesaj silmeyin, cihaz kapatıp saklamayın |
| El konulan her şeyin tutanağa tek tek yazılmasını isteyin | Tutanağı okumadan imzalamayın |
| Dijital materyalin yedeğinden kopya isteyin (CMK m.134/4) | Arama sırasında olay hakkında açıklama yapmayın |
| Arama ve el koyma tutanağının bir örneğini alın | Çalışanlarla veya diğer şüphelilerle dosya hakkında konuşmayın |
Gözaltı: Süreler, Aileye Haber ve İtiraz
Yakalanan kişi Cumhuriyet savcılığınca bırakılmazsa, soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. Gözaltı, tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olmasına ve kişinin suçu işlediği şüphesini gösteren somut delillerin varlığına bağlıdır. Süre, en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yakalamadan itibaren yirmi dört saati geçemez; bu zorunlu süre de on iki saatten fazla olamaz. Toplu olarak işlenen suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatılmasına yazılı emir verebilir (CMK m.91/1-3).
Şüpheli gözaltına alındığında veya süre uzatıldığında savcının emriyle bir yakınına veya belirlediği kişiye gecikmeksizin haber verilir (CMK m.95). Yakalamaya, gözaltına almaya ve gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin savcının yazılı emrine karşı yakalanan kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim başvuruyu evrak üzerinde ve yirmi dört saat dolmadan sonuçlandırır (CMK m.91/5). Gözaltına alınan kişi bırakılmazsa en geç bu süreler sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir ve sorguda müdafii de hazır bulunur (CMK m.91/7).
Gözaltı takvimi
| Aşama | Süre veya kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Gözaltı | Yakalamadan itibaren 24 saat; en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre en çok 12 saat | CMK m.91/1 |
| Toplu suçlarda uzatma | Savcının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün | CMK m.91/3 |
| Yakınlara haber | Gecikmeksizin | CMK m.95 |
| Gözaltına karşı başvuru | Sulh ceza hâkimine; 24 saat dolmadan karar | CMK m.91/5 |
| Sulh ceza hâkimi önüne çıkarılma | Süreler sonunda; sorguda müdafi hazır bulunur | CMK m.91/7 |
İfade: Haklarınız ve İlk Strateji
İfade alınırken şüpheliye kendisine yüklenen suç anlatılır; müdafi seçme hakkı ve müdafiin ifadede hazır bulunabileceği, yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamanın kanuni hakkı olduğu ve şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteyebileceği hatırlatılır, kendisine aleyhine olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırma ve lehine olan hususları ileri sürme olanağı tanınır (CMK m.147/1). Savcı, şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla ve şüphelinin haklarını korumakla yükümlüdür (CMK m.160/2).
Şüpheli soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; ifade almada en çok üç avukat hazır bulunabilir ve avukatın şüpheliyle görüşme, ifade süresince yanında olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz (CMK m.149). Şüpheli vekâletname aranmaksızın müdafiiyle her zaman ve başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir (CMK m.154/1). Müdafi soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin örneğini alabilir. Bu yetki ancak Kanunda sayılan suçlara ilişkin soruşturmalarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir ve ihaleye fesat karıştırma bu suçlar arasında değildir (CMK m.153).
İfadede neye dikkat edilmeli?
- Önce dosyayı görün. İfadeden önce müdafiin dosyayı incelemesi ve isnadın hangi ihaleye, hangi fiile ve hangi delile dayandığını öğrenmesi gerekir. Kısıtlama kararı yoksa bu, müdafiin hakkıdır.
- Susma hakkı bir stratejidir. Dosyadaki deliller bilinmeden ayrıntılı açıklama yapmak yerine, kısa bir beyanla susma hakkının kullanılması ve yazılı savunmanın sonradan verilmesi çoğu dosyada daha güvenlidir. Bu karar dosyayı gören müdafiyle birlikte verilmelidir.
- Lehe delilleri isteyin. İhale dosyası, Kamu İhale Kurumu kararları, yaklaşık maliyet hesapları ve idarenin yazışmaları gibi lehe delillerin toplanması ifadede açıkça talep edilmelidir (CMK m.147/1-f, 160/2).
- Tahminde bulunmayın. Bilmediğiniz konularda “sanırım”, “olabilir” gibi ifadeler sonradan aleyhe yorumlanabilir. Bilmediğinizi söylemek bir savunmadır.
- Tutanağı okuyun. İfade bir tutanağa bağlanır; tutanak okunmadan imzalanmamalı, eksik veya yanlış yazılan kısımların düzeltilmesi istenmelidir (CMK m.147/1-i).
Sulh Ceza Hâkimliği: Tutuklama mı, Adli Kontrol mü?
Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunmalıdır; işin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmayan tutuklama kararı verilemez. Tutuklama nedenleri, şüphelinin kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ya da delilleri yok etme, gizleme, değiştirme veya tanık ve başkaları üzerinde baskı yapma girişimi hususunda kuvvetli şüphedir (CMK m.100/1-2). Kanun, bazı ağır suçlarda tutuklama nedeninin var sayılabileceğini öngörür; ihaleye fesat karıştırma bu suçlar arasında sayılmamıştır (CMK m.100/3).
Tutuklama istemlerinde ve kararlarında kuvvetli suç şüphesi, tutuklama nedenlerinin varlığı, tedbirin ölçülülüğü ve adli kontrolün yetersiz kalacağı somut olgularla gerekçelendirilir; tutuklama istendiğinde şüpheli müdafiin yardımından yararlanır (CMK m.101/1-3). Bu nedenle sulh ceza hâkimliği önündeki savunmada, şüphelinin sabit adresi, aile ve iş bağları, şirketin devam eden yükümlülükleri, delillerin zaten el konulmuş olması ve isnadın niteliği somut olarak ortaya konmalıdır.
Tutuklama nedenleri bulunsa bile şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir (CMK m.109/1). Şirket yöneticilerine en sık uygulanan adli kontrol yükümlülükleri yurt dışına çıkamamak, belirli yerlere düzenli olarak başvurmak (imza yükümlülüğü) ve hâkimin belirleyeceği bir güvence miktarını yatırmaktır (CMK m.109/3-a, b, f). Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111/2). Şüpheli istediğinde hâkim, savcının görüşünü aldıktan sonra beş gün içinde adli kontrolün kaldırılması veya değiştirilmesi hakkında karar verebilir (CMK m.111/1).
Tutuklama ve adli kontrol kararlarına itiraz
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İtiraz süresi | Kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta | CMK m.268/1 |
| İtirazın verileceği yer | Kararı veren sulh ceza hâkimliğine dilekçeyle veya zabıt kâtibine beyanla | CMK m.268/1 |
| İtirazı inceleyecek merci | Sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrol kararlarında yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi | CMK m.268/3-b |
| Kararı veren merciin düzeltmesi | İtirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde merciine gönderir | CMK m.268/2 |
| Adli kontrolün kaldırılması istemi | Hâkim savcının görüşünü alarak beş gün içinde karar verebilir | CMK m.111/1 |
Şirketin Malvarlığı: El Koyma ve Kayyım
İhaleye fesat karıştırma, şüpheliye ait taşınmazlara, araçlara, banka hesaplarına, gerçek veya tüzel kişiler nezdindeki hak ve alacaklara, kıymetli evraka, ortağı bulunduğu şirketteki ortaklık paylarına ve diğer malvarlığı değerlerine el konulabilen suçlar arasındadır (CMK m.128/1, 128/2-a-11). Bunun için suçun işlendiğine ve bu değerlerin suçtan elde edildiğine dair somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebebi bulunmalı ve el konulacak değerler somut olarak belirlenmelidir.
Kanun bu tedbire önemli güvenceler bağlar. El koyma kararı alınabilmesi için ilgisine göre Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sermaye Piyasası Kurulu, Mali Suçları Araştırma Kurulu, Hazine ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumundan suçtan elde edilen değere ilişkin rapor alınır; rapor en geç üç ay içinde hazırlanır ve özel sebeplerle iki ay daha uzatılabilir (CMK m.128/1). Bu maddeye göre el koymaya ancak hâkim karar verebilir; hak ve alacaklara el koyma kararı ilgili kişiye teknik iletişim araçlarıyla derhâl bildirilir ve ayrıca tebliğ edilir (CMK m.128/7, 9).
Şirket yönetimine kayyım atanması ise farklı bir tedbirdir. Suçun bir şirketin faaliyeti çerçevesinde işlendiği hususunda kuvvetli şüphe varsa hâkim şirket işlerinin yürütülmesi için kayyım atayabilir; ancak bu tedbir yalnızca Kanunda sayılan suçlar için uygulanabilir ve ihaleye fesat karıştırma bu suçlar arasında değildir (CMK m.133/1, 133/4). Bununla birlikte el konulan taşınmaz, hak ve alacakların idaresi gerektiğinde bu değerlerin yönetimi için kayyım atanabilir (CMK m.128/10). Yöneticinin şirketteki paylarına el konulmuşsa, paylara bağlı yönetim hakları bu yolla etkilenebilir.
Devam Eden Sözleşmeler ve Yeni İhaleler
Soruşturmanın başlaması, şirketin ihalelere katılmasına kendiliğinden bir engel oluşturmaz. Kanunun öngördüğü engeller ayrı aşamalara bağlıdır ve bunların karıştırılmaması gerekir.
Ceza soruşturması ile ihale yasakları arasındaki ilişki
| Aşama | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| İhale sırasında veya sonrasında yasak fiil tespiti | O ihaleye ve yasaklama kararı yürürlüğe girinceye kadar aynı idarenin sonraki ihalelerine iştirak ettirilmez | 4734 m.58/3 |
| İdari yasaklama kararı | Fiilin tespitini izleyen en geç 45 gün içinde; bir yıldan iki yıla kadar bütün kamu ihalelerinden | 4734 m.58/1, 58/4 |
| Kamu davasının açılması | Sanıklar ve Kanunda sayılan ortaklar yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz; savcılık KİK’e bildirir | 4734 m.59/2; CMK m.175 |
| Mahkûmiyet | İdari yasağın bitişinden itibaren bir yıldan üç yıla kadar mahkeme kararıyla yasaklama | 4734 m.59/1 |
| Mükerrer mahkûmiyet | Sürekli yasaklama | 4734 m.59/3 |
Kamu davasının açılmasıyla getirilen yasak, yalnız sanıklar için değil, yasaklamanın sirayet ettiği ortaklar ve şirketler için de sonuç doğurur; bu durumda şahıs şirketlerinde bütün ortaklar, sermaye şirketlerinde sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar ve kişinin yarıdan fazla payına sahip olduğu şirketler etkilenir (4734 m.58/2, 59/2). Bu nedenle iddianamenin kabulü, şirketin ihale takvimi bakımından en kritik tarihtir. Sirayetin ayrıntısı ihale yasaklamasının sirayeti yazımızda anlatılmıştır.
Devam eden sözleşmeler bakımından, yasak fiillerin sözleşme sürecinde de işlenmesi fesih ve yasaklama sebebidir (4735 m.25, 26). Soruşturma tek başına sözleşmenin feshi sebebi değildir; idare fesih yoluna giderse haksız fesih yazımızdaki yollar gündeme gelir. Yüklenici gerçek kişiyse ve tutuklanmışsa, durumun oluşunu izleyen otuz gün içinde teklif edeceği ve idarenin kabul edeceği birinin vekil tayin edilmesi koşuluyla taahhüde devam edilebilir; aksi hâlde sözleşme feshedilir (4735 m.17/c). Yüklenici şirketse, tutuklanan veya adli kontrol altındaki yöneticinin imza yetkisinin geçici olarak başka bir yöneticiye verilmesi ve bunun idareye bildirilmesi gerekir. Ayrıntılar için yüklenicinin tutukluluğu ve mahkûmiyeti yazımıza bakabilirsiniz.
İlk Günlerde Şirket İçinde Yapılacaklar
- Avukat ve vekâletname. Gözaltındaki yönetici için müdafi vekâletname aranmaksızın görüşebilir (CMK m.154/1); şirket için ayrı bir vekâletname hazırlanmalı, şirketin el koyma, banka ve idare işlemleri ayrıca takip edilmelidir.
- Yetki ve imza düzeni. Banka, idare, SGK ve vergi işlemleri için geçici imza yetkisi düzenlenmeli; hakediş tahsili ve teminat işlemleri aksatılmamalıdır.
- Belgeleri koruyun, silmeyin. E-posta, mesaj ve sunucu kayıtlarının silinmesi hem delil karartma şüphesi doğurur (CMK m.100/2-b) hem de şirketin kendi lehine kullanabileceği belgeleri yok eder. Otomatik silme ayarları geçici olarak kapatılmalıdır.
- Lehe belgeleri derleyin. İhale dokümanı, teklif dosyası, yaklaşık maliyet, Kamu İhale Kurumu kararları, şikâyet ve itiraz yazışmaları, iş deneyim belgeleri ve kesin hesap belgeleri ayrı bir dosyada toplanmalıdır.
- Çalışanlarla ve diğer şüphelilerle iletişim. Çalışanlara yalnızca işin sürekliliği hakkında bilgi verilmeli; olay hakkında yönlendirme yapılmamalı, tanık olabilecek kişilerle dosya konuşulmamalıdır. Bu, tutuklama nedenleri arasında sayılan baskı şüphesini önler (CMK m.100/2-b).
- İdare ve bankalarla yazışma. İdareye soruşturma hakkında açıklama yapılmamalı; yalnızca işin sürekliliği ve imza yetkisi değişikliği bildirilmelidir. Bankalar ve teminat mektubu veren kurumlarla el koyma kararlarının kapsamı netleştirilmelidir.
- Basın. Kamuoyuna yapılacak açıklamalar müdafiyle birlikte hazırlanmalı, isnada ilişkin ayrıntıya girilmemelidir.
Soruşturmanın Sonu: Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı veya İddianame
Savcı, soruşturma sonunda kamu davasının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilemezse kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; bu karar ifadesi alınmış şüpheliye bildirilir. Bu karardan sonra yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve sulh ceza hâkimliği bu konuda karar vermedikçe aynı fiilden dolayı kamu davası açılamaz (CMK m.172). Suçtan zarar gören, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m.173/1).
Savcı iddianame düzenlerse, iddianamenin kabulüyle kamu davası açılmış olur ve kovuşturma evresi başlar (CMK m.175). Yukarıda anlatıldığı gibi bu tarih, ihale yasağı bakımından belirleyicidir. Bu nedenle soruşturma süresince savunmanın hedefi yalnızca tutuklamadan kaçınmak değil, yazılı savunma ve lehe delillerle kovuşturmaya yer olmadığı kararına ulaşmaktır. Suçun unsurlarına ilişkin savunma eksenleri için ihaleye fesat karıştırma suçu ve ihalede danışıklı hareket yazılarımıza bakabilirsiniz.
Adli Kontrol Kararına İtiraz Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, ihaleye fesat karıştırma isnadıyla ifadesi alındıktan sonra hakkında yurt dışına çıkış yasağı ve haftada üç gün imza yükümlülüğü içeren adli kontrol kararı verilen bir şirket yöneticisi için hazırlanmıştır. Dilekçe kararı veren sulh ceza hâkimliğine, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde verilir.
ANKARA … SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE
Gönderilmek üzere
ANKARA NÖBETÇİ ASLİYE CEZA MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
SORUŞTURMA NO: …
DEĞİŞİK İŞ NO: …
İTİRAZ EDEN ŞÜPHELİ: … (T.C. kimlik no, adres)
MÜDAFİİ: Av. … (adres)
KONU: Hâkimliğinizin … tarihli ve … değişik iş sayılı kararıyla müvekkil hakkında verilen yurt dışına çıkamama ve haftada üç gün imza yükümlülüğüne ilişkin adli kontrol kararına itirazımızdır.
AÇIKLAMALAR
1. Kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delil bulunmaması (CMK m.100/1, 109/1). Adli kontrol, tutuklama nedenlerinin varlığı hâlinde tutuklamanın yerine uygulanan bir tedbirdir; bu nedenle tutuklamanın ilk şartı olan kuvvetli suç şüphesinin somut delillerle gösterilmesi adli kontrol için de zorunludur. Müvekkile isnat edilen, … tarihli “…” ihalesinde teklif fiyatlarının diğer isteklilerle anlaşılarak belirlendiği iddiasıdır. Dosyada bu iddiayı destekleyen tek veri, istekliler arasında teklif fiyatlarının birbirine yakın olmasıdır. Teklifler idarenin ilan ettiği yaklaşık maliyete ve ihale dokümanındaki birim fiyat cetveline göre hazırlanmıştır; fiyatların birbirine yakın olması bu zorunluluğun doğal sonucudur. Müvekkil ile diğer istekliler arasında herhangi bir görüşme, yazışma veya para transferi tespit edilmemiştir. Müvekkilin üzerine atılı fiil, TCK m.235/2-d’de tanımlanan açık veya gizli anlaşmayı oluşturacak hiçbir somut olguya dayanmamaktadır.
2. Kaçma şüphesini doğuracak somut olgu bulunmaması (CMK m.100/2-a). Müvekkil … yıldır aynı adreste ailesiyle oturmaktadır; … yıldır yöneticisi olduğu şirketin merkezi Ankara’dadır ve şirketin halen devam eden … adet kamu sözleşmesi bulunmaktadır. Müvekkil ifadeye çağrıldığı her tarihte kendiliğinden hazır bulunmuştur. Yurt dışına çıkış yasağının gerekçesinde kaçma şüphesini gösteren tek bir somut olgu yer almamaktadır.
3. Delil karartma ihtimalinin bulunmaması (CMK m.100/2-b). İhaleye ilişkin bütün belgeler idarenin ve Kamu İhale Kurumunun kayıtlarındadır. Şirketin bilgisayar ve sunucularına arama sırasında el konulmuş, yedekleri alınmıştır. Müvekkilin değiştirebileceği veya gizleyebileceği bir delil kalmamıştır.
4. Tedbirin ölçüsüzlüğü (CMK m.100/1, 101/2). Müvekkilin şirketi yurt dışından makine ve ekipman tedarik etmekte, müvekkil bu nedenle düzenli olarak yurt dışındaki üreticilerle görüşmektedir. Yurt dışına çıkış yasağı şirketin devam eden kamu sözleşmelerinin ifasını doğrudan tehlikeye atmaktadır. Haftada üç gün imza yükümlülüğü ise şantiyeleri farklı illerde bulunan bir yöneticinin işini fiilen imkânsız hâle getirmektedir. Hiçbir tedbir gerekçesi bulunmayan dosyada bu yükümlülükler ölçülülük ilkesine aykırıdır.
5. Kararın gerekçesiz olması (CMK m.101/2, 109). Karar, kuvvetli suç şüphesini ve tedbir nedenlerini somut olgularla göstermeden, kanun metninin tekrarı niteliğindeki genel ifadelerle verilmiştir.
HUKUKİ SEBEPLER
5271 sayılı CMK m.100, 101, 109, 111, 267, 268; 5237 sayılı TCK m.235; Anayasa m.19, 23.
SONUÇ VE İSTEM
Açıklanan nedenlerle müvekkil hakkında verilen adli kontrol kararının kaldırılmasına; Hâkimliğinizce itiraz yerinde görülmezse dosyanın itirazı incelemeye yetkili merciye gönderilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederiz.
Tarih
Şüpheli Müdafii
Av. …
Dilekçede şüphelinin suçlamayı kabul ettiği izlenimini verecek hiçbir ifade kullanılmamalıdır. İtirazın ekseni, kuvvetli suç şüphesinin ve tedbir nedenlerinin bulunmamasıdır; ölçülülük ve gerekçe eksikliği bu eksene ek olarak ileri sürülür.
Zaman Çizelgesi: İlk 72 Saat ve Sonrası
Şirket yöneticisi için zaman çizelgesi
| Zaman | Yapılacak | Dayanak |
|---|---|---|
| Arama anı | Kararı görmek, avukatı çağırmak, tutanakları okumak, dijital yedekten kopya istemek | CMK m.119, 120, 134 |
| Gözaltının ilk saatleri | Müdafi ile görüşme; yakınlara haber; gözaltına karşı sulh ceza hâkimine başvuru değerlendirmesi | CMK m.91/5, 95, 154 |
| İfadeden önce | Müdafiin dosyayı incelemesi; savunma stratejisinin belirlenmesi | CMK m.153/1 |
| İfade | Susma hakkı veya kısa beyan; lehe delillerin toplanması talebi; tutanağın okunması | CMK m.147 |
| Sulh ceza hâkimliği | Tutuklama nedenlerine karşı somut savunma; adli kontrol önerisi | CMK m.100, 101, 109 |
| Kararın öğrenilmesinden itibaren iki hafta | Tutuklama veya adli kontrol kararına itiraz | CMK m.268 |
| El koyma kararından sonra | Kapsamın daraltılması ve kaldırılması talebi; kurum raporunun takibi | CMK m.127/4, 128 |
| İlk hafta | Şirkette yetki düzeni, belge koruma, idareye süreklilik bildirimi | 4735 m.17 |
| Soruşturma süresince | Yazılı savunma ve lehe deliller; kovuşturmaya yer olmadığı kararı hedefi | CMK m.160, 172 |
Sık Yapılan Hatalar
- Aramada kararı görmeden ve tutanağı okumadan imzalamak.
- Operasyon günü belge, e-posta veya mesaj silmek; bu hem delil karartma şüphesi doğurur hem de lehe delilleri yok eder.
- Müdafi dosyayı görmeden ayrıntılı ifade vermek.
- Gözaltı sürecinde diğer şüphelilerle veya çalışanlarla olay hakkında konuşmak.
- Dijital materyalin yedek kopyasını istememek; şirketin muhasebe ve ihale işlerini durma noktasına getirmek.
- Adli kontrol kararına iki haftalık süre içinde itiraz etmemek.
- Tutuklanan veya adli kontrol altındaki yöneticinin imza yetkisini düzenlememek; hakediş ve teminat işlemlerini aksatmak.
- İdareye soruşturma hakkında açıklama içeren yazılar göndermek.
- İddianamenin kabulünün ihale yasağı doğuracağını hesaba katmadan ihale takvimini planlamak.
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?
Operasyon gününden itibaren müdafi olarak gözaltı yerinde ve ifadede bulunuyor, dosyayı inceleyerek isnadın hangi ihaleye ve hangi delile dayandığını belirliyor, sulh ceza hâkimliği önünde tutuklama nedenlerine karşı somut savunmayı kuruyoruz. Adli kontrol ve el koyma kararlarına süresinde itiraz ediyor, el koymanın kapsamının daraltılmasını istiyoruz. Aynı zamanda şirket tarafında imza yetkisi, devam eden sözleşmeler, hakediş ve teminat işlemleri ile ihale yasağı takvimini yönetiyor, soruşturma süresince yazılı savunma ve lehe delillerle kovuşturmaya yer olmadığı kararını hedefliyoruz.
Şirketinizde arama yapıldıysa veya yöneticiniz gözaltına alındıysa günün her saatinde 0554 648 37 15 numaralı hattımızı arayabilirsiniz.
İlgili Rehberler
- Kamu İhale Hukuku Rehberi
- İhaleye Fesat Karıştırma Suçu: Fesat Sayılan Davranışlar ve Ceza
- İhaleye Fesat Karıştırma: Kamu Alımlarının Ceza Cephesi
- Edimin İfasına Fesat Karıştırma Suçu
- İhalede Danışıklı Hareket
- Medikal Firmalara İhaleye Fesat Soruşturması
- İhale Yasaklamasının Sirayeti
- Yüklenicinin Tutukluluğu ve Mahkûmiyeti
- Sahte Fatura ve Kamu İhalesi
- İhaleden Yasaklama Kararına İtiraz
Sıkça Sorulan Sorular
İhaleye fesat soruşturmasında gözaltı süresi ne kadardır?
Yakalamadan itibaren yirmi dört saattir; en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre en çok on iki saattir. Toplu olarak işlenen suçlarda savcı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir (CMK m.91/1, 3).
Gözaltına itiraz edilebilir mi?
Evet. Gözaltına alma ve süre uzatmaya ilişkin savcının yazılı emrine karşı yakalanan kişi, müdafii, eşi veya birinci ya da ikinci derece kan hısımı sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim yirmi dört saat dolmadan karar verir (CMK m.91/5).
İfade verirken susma hakkım var mı?
Evet. Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamak kanuni haktır; ayrıca müdafi yardımı ve lehe delillerin toplanmasını isteme hakkı da vardır (CMK m.147/1).
Avukat dosyayı görebilir mi?
Müdafi soruşturma evresinde dosyayı inceleyebilir ve belgelerin örneğini alabilir. Bu yetki ancak Kanunda sayılan suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir; ihaleye fesat karıştırma bu suçlar arasında değildir (CMK m.153).
İhaleye fesat suçunda tutuklama zorunlu mu?
Hayır. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesi, somut bir tutuklama nedeni ve ölçülülük gerekir; ihaleye fesat, tutuklama nedeninin var sayılabildiği suçlar arasında sayılmamıştır (CMK m.100). Hâkim tutuklama yerine adli kontrol de uygulayabilir (CMK m.109).
Yurt dışına çıkış yasağına itiraz edilebilir mi?
Evet. Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (CMK m.111/2). İtiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren hâkimliğe yapılır ve sulh ceza hâkimliği kararlarını asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler (CMK m.268).
İhaleye fesat soruşturmasında telefonlar dinlenebilir mi?
İletişimin dinlenmesi ve kayda alınması yalnız Kanunda sayılan suçlarda mümkündür ve ihaleye fesat karıştırma bu listede yer almaz (CMK m.135/8). Soruşturmada örgüt veya rüşvet gibi başka bir katalog suç da isnat edilmişse durum değişebilir.
Şirketin banka hesaplarına el konulabilir mi?
İhaleye fesat karıştırma, şüpheliye ait hesap, alacak ve şirket paylarına el konulabilen suçlar arasındadır; bunun için kuvvetli şüphe, değerlerin somut belirlenmesi, ilgili kurumdan rapor ve hâkim kararı gerekir (CMK m.128).
Şirkete kayyım atanır mı?
Şirket yönetimine CMK m.133 uyarınca kayyım atanabilecek suçlar arasında ihaleye fesat karıştırma yoktur. Ancak el konulan malvarlığı değerlerinin idaresi için kayyım atanabilir (CMK m.128/10).
Soruşturma başladı; şirketim yeni ihalelere girebilir mi?
Soruşturma tek başına engel değildir. Ancak yasak fiil tespit edilen idare o ihaleye ve aynı idarenin sonraki ihalelerine iştirak ettirmez (4734 m.58/3); kamu davası açılırsa sanıklar ve Kanunda sayılan ortaklar yargılama sonuna kadar ihalelere katılamaz (4734 m.59/2).
Bilgisayarlarımıza el konuldu; işlerimizi nasıl sürdüreceğiz?
Bilgisayara el konulursa sistemdeki bütün verilerin yedeği alınır ve bu yedekten bir kopya şüpheliye veya vekiline verilir; şifre çözülüp kopyalar alındığında cihazlar gecikmeden iade edilir (CMK m.134/2-4). Kopya ve iade talepleri yazılı olarak yapılmalıdır.
Şirket tüzel kişi olarak ceza alır mı?
Hayır. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; yalnızca kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri saklıdır (TCK m.20/2). Ceza sorumluluğu şahsidir ve fiili işlediği iddia edilen gerçek kişilere yöneliktir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilirse ne olur?
Yeterli şüphe oluşturacak yeni delil elde edilmedikçe ve sulh ceza hâkimliği karar vermedikçe aynı fiilden kamu davası açılamaz. Suçtan zarar gören, karar tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir (CMK m.172, 173).
Kaynakça
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu.
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (7499 sayılı Kanunla itiraz süresine ilişkin değişiklik ve 7331 sayılı Kanunla itiraz merciine ilişkin değişiklik işlenmiş güncel metin).
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (07.05.2026 tarihli ve 7579 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler işlenmiş güncel metin).
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her soruşturma kendi isnadı, delilleri ve kararlarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Şirketinizde arama mı yapıldı, yöneticiniz gözaltında mı? Hemen arayın
Gözaltı, ifade, sulh ceza hâkimliği, adli kontrol ve el koyma kararlarına itiraz ile şirketin devam eden ihale işleri için günün her saatinde ulaşabilirsiniz.
İfadeden önce dosyayı görün
Müdafi dosyayı incelemeden ayrıntılı ifade vermeyin; adli kontrol kararına iki hafta içinde itiraz edin. Telefon: 0554 648 37 15.
İlgili ana rehberler
Kamu İhale Hukuku Rehberi · İhaleye Fesat Karıştırma Suçu · Edimin İfasına Fesat · Yasaklamanın Sirayeti · Dilekçe Örnekleri · İletişim
İlgili Rehberler
- 📚 Ana Rehber: Ceza Hukuku Rehberi
- ▸ Tefeciye Borcumu Ödemek Zorunda mıyım? 14 İl Tefecilik Operasyonu Sonrası Borçlunun Hakları 2026 — TCK 241, TBK 27, 28, 88, 388, Senet ve İcra Takibine İtiraz (İİK 62, 72, 168)
- ▸ Uyuşturucu Operasyonunda Ev Araması 2026: Hâkim Kararı mı, Savcı Emri mi? Gece Araması, İki Tanık, Avukat, El Koyma ve Hukuka Aykırı Delil (CMK 116-121, 127, 134; Anayasa m.21, 38/6)
- ▸ Fon Ödemesini Hızlandırma veya Öncelik Vaadi Dolandırıcılık mı? 2026 — 7596 m.3/5 ve m.4/3 Ödeme Sırası, TCK 158/1-f, 158/1-l ve 158/2, Şikâyet ve Paranın Geri Alınması
- ▸ Siber Suç Operasyonunda Hesap Ele Geçirme: Bilişim Yoluyla Hırsızlık mı, Nitelikli Dolandırıcılık mı? 2026 — Tutuklama, Hesap Askıya Alma, Dijital Delil ve Erişim Engeli (TCK 142/2-e, 158/1-f, 243–245, CMK 100/3, 128/A, 134; 5651 m.8)
Bu konuda hukuki destek almak için


