İhalede Danışıklı Hareket 2026: Rekabet Cezası ve Pişmanlık

İhalede danışıklı hareket, yani isteklilerin fiyatı veya kazananı önceden aralarında belirlemesi, aynı anda üç kanunu harekete geçirir. Rekabet Kurulu teşebbüse yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar, ihlalde belirleyici etkisi olan yöneticiye bu cezanın yüzde beşine kadar idari para cezası verebilir (4054 m.16). Yasak fiil nedeniyle bir yıldan iki yıla kadar bütün kamu ihalelerinden yasaklama gelir (4734 m.17, 58). Gerçek kişiler için ihaleye fesat karıştırma suçu üç yıldan yedi yıla kadar hapis öngörür; idare zarar görmemişse ceza bir yıldan üç yıla kadardır (TCK m.235). Pişmanlık ve uzlaşma yalnızca rekabet cezasını etkiler. Dosyanız için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Bu yazının dayanakları. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun m.3, 4, 5, 14, 15, 16, 17, 40-48, 54-59; Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (RG 27/12/2024-32765); Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 16/12/2023-32401); Uzlaşma Yönetmeliği (RG 15/7/2021-31542); Rekabet Kurumu 2026/1 sayılı Tebliğ (RG 12/12/2025-33105); 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m.17, 58, 59; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m.60, 235, 242; 2577 sayılı İYUK m.7.

Yazı 20 Ekim 2026 tarihli mevzuat metinlerine göre yeniden hazırlanmıştır. Ağırlık, Rekabet Kurumu soruşturmasının işleyişi ve ceza, pişmanlık, uzlaşma kurallarıdır. Danışıklılığın emareleri, tek elden teklif ve idareye şikâyet için ihalelerde danışıklılık yazımıza bakabilirsiniz.

Danışıklı Hareket Hangi Kanunların Konusudur?

Danışıklı hareketin üç kanunda ayrı karşılığı vardır. Rekabet hukukunda teşebbüsler arası rekabeti sınırlayıcı anlaşma veya uyumlu eylemdir (4054 m.4). İhale hukukunda isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak ve anlaşma yoluyla ihaleye fesat karıştırmak yasak fiildir (4734 m.17/a-b). Ceza hukukunda ise ihaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapması ihaleye fesat karıştırma sayılır (TCK m.235/2-d).

Aynı fiil, dört ayrı sonuç

Alan	Dayanak	Kime yönelir	Yaptırım veya talep
Rekabet hukuku	4054 m.4, 16	Teşebbüs, yönetici ve çalışan	Yıllık gayri safi gelirin yüzde onuna kadar; yöneticiye bu cezanın yüzde beşine kadar idari para cezası
İhale hukuku	4734 m.17, 58, 59	İstekli, ortakları ve sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketler	Bir yıldan iki yıla kadar yasaklama; mahkûmiyette ayrıca bir yıldan üç yıla kadar yasaklama
Ceza hukuku	TCK m.235, 242	Gerçek kişiler; yararına menfaat sağlanan tüzel kişi	Üç yıldan yedi yıla kadar hapis; tüzel kişiye güvenlik tedbiri
Özel hukuk	4054 m.56-59	Zarar gören idare ve rakipler	Anlaşmanın geçersizliği, zararın tazmini, ağır kusurda üç kat tazminat

Bu rejimler birbirinin yerine geçmez. Rekabet Kurulu kararı, idarenin yasaklama işlemi ve ceza yargılaması ayrı makamlarca ayrı usullerle yürütülür. Bu yüzden bir dosyada verilen her beyan, öteki dosyalarda da okunabilecek şekilde hazırlanmalıdır.

Rekabet Kanunu m.4: İhale Karteli Neden Ağır İhlaldir?

Kanun, rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikteki teşebbüsler arası anlaşmaları ve uyumlu eylemleri yasaklar. Örnek olarak alım veya satım fiyatının tespitini, piyasaların bölüşülmesini ve arz ya da talep miktarının kontrolünü sayar (4054 m.4/1-a, b, c). İhale kartelinde bu üç hâlin üçü de görülebilir: teklif fiyatının önceden belirlenmesi, ihalelerin sırayla paylaşılması ve bazı isteklilerin teklif vermekten çekilmesi.

İhale kartelinde Kanunun öngördüğü kısıtlar

Kural	İhale kartelindeki sonucu	Dayanak
Uyumlu eylem karinesi	Anlaşma ispatlanamasa bile fiyat hareketlerinin rekabetin kısıtlandığı piyasalara benzemesi uyumlu eyleme karine sayılır	4054 m.4/3
Karinenin çürütülmesi	Her taraf, ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanarak uyumlu eylemde bulunmadığını ispatlayabilir	4054 m.4/4
Kayda değer olmayan anlaşmalar	Soruşturma açmama imkânı fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı gibi açık ve ağır ihlallere uygulanmaz	4054 m.41/2
Taahhüt	Fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz kısıtlaması gibi açık ve ağır ihlallerde taahhüt kabul edilmez	4054 m.43/3
Pişmanlık kapsamı	Kartel tanımı ihalelerde danışıklı hareketi açıkça içerir	Pişmanlık Yön. m.3/1-ç
Muafiyet	Dört şartın tamamı aranır: gelişme, tüketici yararı, rekabetin ortadan kalkmaması ve zorunlu olandan fazla sınırlama olmaması	4054 m.5/1

Teşebbüs tanımı ihale dosyalarında belirleyicidir. Kanun teşebbüsü, piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler olarak tanımlar (4054 m.3). Aynı ekonomik bütünlük içindeki grup şirketlerinin aynı ihaleye teklif vermesi, rekabet hukukunda bağımsız teşebbüsler arası anlaşmadan farklı değerlendirilebilir; ancak ihale hukukunda aynı durum ayrıca dolaylı olarak birden fazla teklif verme yasağı bakımından incelenir (4734 m.17/d). İki değerlendirme birbirine bağlı değildir.

Rekabet Kurumunun Ceza Yönetmeliği Kılavuzu da ihalelerde danışıklı teklif verilmesini açık ihlal örnekleri arasında sayar. Bu nitelendirme, aşağıda anlatılan başlangıç ceza oranını doğrudan etkiler.

İhale karteli soruşturmasında üç dosyayı birlikte yönetin

Rekabet Kurumu savunması, pişmanlık ve uzlaşma değerlendirmesi ile idari yasaklama ve ceza soruşturmasının birlikte planlanması için hemen arayın.

📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15 💬 WhatsApp

Soruşturma Süreci ve Süreler

Kurul resen ya da ihbar veya şikâyet üzerine doğrudan soruşturma açabilir veya önce önaraştırma yapılmasına karar verebilir (4054 m.40/1). Rakip bir istekli, ihaleyi yapan idare veya ihaleden haberdar olan herkes Kuruma başvurabilir. Kurul iddiaları ciddi bulursa başvurana bunu yazıyla bildirir; başvuruyu açıkça reddeder veya süresinde bildirimde bulunmazsa, doğrudan ya da dolaylı menfaatini belgeleyen herkes red kararına karşı yargı yoluna gidebilir (4054 m.42).

Rekabet Kurulu sürecinin takvimi

Aşama	Süre	Dayanak
Önaraştırma raporu	Raportör görevlendirmesinden itibaren 30 gün	4054 m.40/3
Soruşturma açılıp açılmaması	Raporun teslimini izleyen 10 gün içinde Kurul toplanır	4054 m.41/1
Soruşturmanın taraflara bildirimi	Başlama kararından itibaren 15 gün; iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgiyle	4054 m.43/2
Soruşturma	En geç 6 ay; bir defaya mahsus 6 aya kadar ek süre	4054 m.43/1
Pişmanlık başvurusu (indirim)	Soruşturma bildiriminin tebliğini izleyen üç ay içinde ve soruşturma raporu tebliğinden önce	Pişmanlık Yön. m.5/1
Uzlaşma	Soruşturma raporunun tebliğine kadar	4054 m.43/5
Yazılı savunma	Raporun tebliğinden itibaren 30 gün; haklı gerekçeyle bir kereye mahsus en çok bir katı kadar uzatma	4054 m.45/2
Ek görüş ve cevap	Ek görüş 15 gün içinde bildirilir, taraflar 30 gün içinde cevap verir	4054 m.45/2
Sözlü savunma toplantısı	Soruşturmanın bitiminden en az 30, en çok 60 gün içinde; ispat vasıtaları en geç 7 gün önce bildirilir	4054 m.46, 47
Nihai karar	Sözlü savunma günü, olmazsa 15 gün içinde; sözlü savunma yoksa 30 gün içinde	4054 m.48

Tarafların süresi içinde verilmeyen savunmaları dikkate alınmaz (4054 m.45/3). Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararına dayanak yapamaz; taraflar sözlü savunma talebine kadar kendileriyle ilgili evrakın ve elde edilen delillerin bir nüshasını isteyebilir (4054 m.44). Kurul kararlarında süreler gerekçeli kararın taraflara tebliğinden başlar (4054 m.54).

Yerinde İnceleme ve Bilgi İsteme

İhale kartellerinde delil çoğunlukla teşebbüsün kendi kayıtlarından çıkar: teklif hesap tabloları, rakiplerle yazışmalar, mesajlaşma kayıtları. Kurul her türlü bilgiyi teşebbüslerden isteyebilir ve istenen bilgiler belirlenen süre içinde verilmek zorundadır (4054 m.14). Yerinde incelemede uzmanlar defterleri, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim sistemlerinde tutulan her türlü veri ve belgeyi inceleyebilir, kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir, yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir (4054 m.15/1).

Bilgi ve inceleme yükümlülüğüne aykırılığın yaptırımı

Aykırılık	Yaptırım	Dayanak
Eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi ya da belge verilmesi; hiç veya süresinde verilmemesi	Yıllık gayri safi gelirin binde biri	4054 m.16/1-c
Yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması	Yıllık gayri safi gelirin binde beşi	4054 m.16/1-d
Alt sınır (2026)	302.484,86 TL	4054 m.16/1; 2026/1 sayılı Tebliğ
Engellemenin sürmesi veya bilginin süresinde verilmemesi	Her gün için yıllık gayri safi gelirin onbinde beşi	4054 m.17/1-b, c
Engelleme veya engellenme olasılığı	Sulh ceza hâkimi kararıyla yerinde inceleme	4054 m.15/3

İnceleme günü yapılacak ilk iş, uzmanların yanındaki yetki belgesinde yazılı olan incelemenin konusunu ve amacını okumaktır (4054 m.15/2). Kapsama ilişkin itirazlar bu belgeye göre tutanağa geçirilmelidir; ama incelemeyi geciktirmek veya cihazları erişilemez kılmak ayrı bir ceza doğurur (4054 m.16/1-d, 17). Avukatınızı arayın, incelemeyi durdurmayın.

Rekabet Cezası Nasıl Hesaplanır?

Kanuna göre 4 üncü maddeyi ihlal eden teşebbüse, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir (4054 m.16/3). Kurul ihlalin tekerrürünü, süresini, teşebbüsün piyasadaki gücünü, belirleyici etkisini, incelemeye yardımcı olup olmadığını ve zararın ağırlığını dikkate alır (4054 m.16/5). Hesabın ayrıntısı 27/12/2024 tarihli Ceza Yönetmeliğindedir; bu Yönetmelik 2009 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmış ve kartel ile diğer ihlaller için öngörülen sabit oran aralıklarını kaldırmıştır.

Ceza Yönetmeliğine göre hesap adımları

Adım	Kural	Dayanak
Başlangıç oranı	Özellikle ihlalden doğan veya doğması muhtemel zararın ağırlığına ve ihlalin niteliğine göre belirlenir	Ceza Yön. m.5/2
Süre artırımı	Bir yıldan uzun, iki yıldan kısa: beşte bir; 2-3 yıl: beşte iki; 3-4 yıl: beşte üç; 4-5 yıl: beşte dört; beş yıldan fazla: bir kat	Ceza Yön. m.5/3
Tekerrür	Temel oran bir katına kadar artırılabilir	Ceza Yön. m.6/1
Diğer ağırlaştırıcılar	Soruşturma bildiriminden sonra ihlale devam, belirleyici etki, uzlaşmada gizlilik yükümlülüğüne aykırılık: bir katına kadar	Ceza Yön. m.6/2
Hafifleticiler	Yerinde incelemede yasal yükümlülüğün ötesinde yardım, diğer teşebbüslerin zorlaması, ihlale sınırlı katılım, ihlalli faaliyetin gelir içindeki payının düşüklüğü, gelire dahil yurt dışı satışlar	Ceza Yön. m.7/1
Üst sınır	Ceza, yıllık gayri safi gelirin yüzde onunu aşamaz	4054 m.16/3; Ceza Yön. m.4/3
Yönetici ve çalışan	Belirleyici etkisi saptananlara teşebbüs cezasının yüzde beşine kadar	4054 m.16/4; Ceza Yön. m.8/1

Hafifletici unsurların varlığını teşebbüs ispat etmek zorundadır. İhale işleri yapan bir firmada ihale gelirinin toplam gelir içindeki düşük payı veya karteldeki sınırlı rol, savunmada belgeyle gösterilmesi gereken somut hususlardır. Hesabın örnekli anlatımı için rekabet ihlallerinde idari para cezaları ve yönetici ve çalışana ceza yazılarımıza bakabilirsiniz.

Pişmanlık: Bağışıklık ve İndirim

Kanuna aykırılığın ortaya çıkarılması amacıyla Kurumla aktif işbirliği yapan teşebbüse, yöneticisine ve çalışanına, işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması dikkate alınarak ceza verilmeyebilir veya indirim yapılabilir (4054 m.16/6). 16/12/2023 tarihli Pişmanlık Yönetmeliği, 2009 tarihli eski yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır.

Pişmanlık Yönetmeliğine göre bağışıklık ve indirim

Durum	Teşebbüs	Yönetici ve çalışan	Dayanak
Önaraştırma kararından önce ilk başvuru	Para cezası verilmez	Para cezası verilmez	m.4/1, 4/3
Önaraştırmadan sonra, ihlali ispatlayacak delil yokken ilk başvuru	Soruşturma raporu tebliğine kadar bağışıklık mümkün	Bağışıklık kapsamında	m.4/2
İndirimde ilk başvuru	Yüzde 25 ile yüzde 50 arasında indirim	Yüzde 25’ten az olmamak üzere	m.5/1-a
İndirimde ikinci başvuru	Yüzde 20 ile yüzde 40 arasında indirim	Yüzde 20’den az olmamak üzere	m.5/1-b
Diğer başvurular	Yüzde 15 ile yüzde 30 arasında indirim	Yüzde 15’ten az olmamak üzere	m.5/1-c

Bağışıklık ve indirim şartlara bağlıdır: ürün, bölge, süre, taraflar ve toplantılar gibi bilgilerin verilmesi, delillerin gizlenmemesi veya yok edilmemesi, aksi istenmedikçe kartele katılımın sona erdirilmesi, başvurunun gizli tutulması ve nihai karara kadar işbirliğinin sürmesi (Pişmanlık Yön. m.6/1). İndirim için sunulan bilgi, Kurumun elindeki delillere değer katmalıdır (m.6/2). Yönetici ve çalışanlar teşebbüsten bağımsız olarak da başvurabilir (m.7, 8). Ayrıntı için rekabet hukukunda pişmanlık yazımıza bakabilirsiniz.

Pişmanlık yalnızca 4054 sayılı Kanunun 16 ncı maddesindeki para cezalarını etkiler. İdarenin 4734 sayılı Kanun m.58’e göre vereceği yasaklama ve TCK m.235’ten doğan ceza sorumluluğu ayrı rejimlerdir; TCK’nın ihaleye fesat karıştırmayı düzenleyen bölümünde (m.235-242) etkin pişmanlık hükmü yer almaz. Kuruma verilecek her beyan, bu dosyalarda da delil olarak kullanılabileceği düşünülerek hazırlanmalıdır.

Uzlaşma ve Taahhüt

Soruşturma başladıktan sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen uzlaşma usulünü başlatabilir ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüsle soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir (4054 m.43/5). Uzlaşmada idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir ve bu indirim Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasındaki indirime engel değildir (4054 m.43/7). Uzlaşma Yönetmeliği indirimi yüzde on ile yüzde yirmi beş arasında belirler ve pişmanlık başvurusu da varsa iki indirimin toplanarak uygulanacağını öngörür (Uzlaşma Yön. m.4/4, 7/3).

Uzlaşmanın bedeli dava hakkıdır: süreç uzlaşmayla sonuçlanırsa idari para cezası ve uzlaşma metnindeki hususlar uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz (4054 m.43/8). Bu hükmün iptali için yapılan itiraz başvurusu, elektrik dağıtım ihalelerinde danışıklı hareket iddiasına ilişkin bir davadan kaynaklanmış; Anayasa Mahkemesi 11/12/2025 tarihli, E.2025/185, K.2025/258 sayılı kararıyla itirazı oybirliğiyle reddetmiştir. Taahhüt yolu ise ihale kartellerinde kapalıdır; fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı gibi açık ve ağır ihlallerde taahhüt kabul edilmez (4054 m.43/3).

Pişmanlık, uzlaşma ve savunma karşılaştırması

Yol	Ne kazandırır	Ne kaybettirir	Dayanak
Pişmanlık	Bağışıklık veya yüzde 15-50 arasında indirim	Kartelin itirafı; işbirliği yükümlülüğü	4054 m.16/6; Pişmanlık Yön.
Uzlaşma	Yüzde 10-25 arasında indirim, hızlı sonuç	Ceza ve uzlaşma metni dava konusu yapılamaz	4054 m.43/5-8; Uzlaşma Yön.
Savunma ve dava	İhlal veya ceza unsurlarına itiraz	İndirim imkânı kullanılmaz; dava cezanın tahsilini durdurmaz	4054 m.45, 55

Kurul Kararına Karşı Dava

İdari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir ve Kurul kararlarına karşı açılan davalar öncelikli işlerden sayılır (4054 m.55/1). Özel kanunda ayrı süre bulunmadığından dava açma süresi altmış gündür ve gerekçeli kararın tebliğinden başlar (İYUK m.7; 4054 m.54). Yargı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idari para cezalarının takip ve tahsilini durdurmaz (4054 m.55/2). Uzlaşma ile sonuçlanan dosyada ise ceza ve uzlaşma metnindeki hususlar dava konusu yapılamaz (4054 m.43/8).

Ceza Boyutu: TCK m.235/2-d

Kamu kurum veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına, kiralamalara ve yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapisle cezalandırılır (TCK m.235/1). İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları fesat sayılan hâllerden biridir (TCK m.235/2-d). Bu bentte, (a) bendindeki hâllerden farklı olarak, hileli davranış unsuru metinde yer almaz.

TCK m.235’te ceza ve kapsam

Konu	Kural	Dayanak
Temel ceza	Üç yıldan yedi yıla kadar hapis	TCK m.235/1
Kamu zararı doğmamışsa	Cebir veya tehdit hâli hariç bir yıldan üç yıla kadar hapis	TCK m.235/3-b
Cebir veya tehditle işlenmişse	Temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz	TCK m.235/3-a
Menfaat sağlayan görevli	Ayrıca ilgili suçtan cezalandırılır	TCK m.235/4
Genişletilmiş kapsam	Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu iştirakli şirketler, bunların vakıfları, kamu yararına dernekler ve kooperatifler adına yapılan alım, satım ve kiralamalar	TCK m.235/5
Tüzel kişi	Yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiye güvenlik tedbiri	TCK m.242, 60

Eski kaynaklarda geçen “zarar doğarsa ceza yarı oranında artırılır” kuralı yürürlükte değildir. 6459 sayılı Kanunla 11/4/2013’te değiştirilen üçüncü fıkraya göre zarar doğmaması cezayı bir yıldan üç yıla kadar hapse indiren bir hâldir; temel ceza üç yıldan yedi yıla kadar hapistir.

Ceza yargılamasında sanık gerçek kişidir: şirket yöneticisi, teklifi hazırlayan çalışan veya anlaşmaya aracılık eden kişi. Rekabet Kurulunun teşebbüs hakkındaki kararı ile ceza mahkemesinin kişi hakkındaki değerlendirmesi farklı ispat ölçütlerine tabidir. Medikal sektöre özgü uygulama için medikal firmalarda ihaleye fesat soruşturması yazımıza bakabilirsiniz.

İhale Hukukundaki Sonuçlar

Kamu İhale Kanunu bakımından danışıklı hareket 17 nci maddenin (a) ve (b) bentlerine girer. Bu fiilleri işlediği tespit edilenler hakkında fiilin özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, istisna kapsamındakiler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir (4734 m.58/1).

4734 sayılı Kanuna göre sonuçlar

Sonuç	Kural	Dayanak
İdari yasaklama	Bir yıldan iki yıla kadar; fiilin tespitinden itibaren en geç 45 gün içinde karar; Resmî Gazetede yayımla yürürlük	4734 m.58/1, 58/4
Sirayet	Şahıs şirketinde bütün ortaklar, sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahip ortaklar; ayrıca yasaklananın ortağı olduğu şahıs şirketleri ile sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri	4734 m.58/2
Aynı idarenin ihaleleri	Tespit edilen istekli o ihaleye ve yasaklama yürürlüğe girene kadar aynı idarenin sonraki ihalelerine katılamaz	4734 m.58/3
Suç duyurusu	Kabul işleminden sonra tespit edilse bile yapılır	4734 m.59/1
Kamu davası açılması	Yargılama sonuna kadar Kanun kapsamındaki ihalelere katılamama	4734 m.59/2
Mahkûmiyet	İdari yasaklamanın bitiminden itibaren bir yıldan üç yıla kadar mahkeme kararıyla yasaklama	4734 m.59/1
Mükerrer mahkûmiyet	Sürekli yasaklama	4734 m.59/3

Yasaklama kararına karşı süreç ve sirayet için ihaleden yasaklama süreci ile yasaklamanın sirayeti, 17 nci maddenin bentleri için ihalede yasak fiil ve davranışlar yazılarımıza bakabilirsiniz.

Zarar Görenin Hakları: Geçersizlik ve Tazminat

Kanunun 4 üncü maddesine aykırı her türlü anlaşma geçersizdir ve bu anlaşmadan doğan edimlerin ifası istenemez (4054 m.56). Rekabeti sınırlayan herkes zarar görenlerin her türlü zararını tazminle yükümlüdür; zarar birden fazla kişinin davranışından doğmuşsa sorumluluk müteselsildir (4054 m.57).

Rekabet tazminatının kuralları

Konu	Kural	Dayanak
Ödeyen tarafın zararı	Ödenen bedel ile rekabet sınırlanmasaydı ödenecek bedel arasındaki fark	4054 m.58/1
Rakip teşebbüsün zararı	Elde etmeyi umduğu bütün kârlar dahil bütün zararı	4054 m.58/1
Üç kat tazminat	Zarar tarafların anlaşmasından, kararından veya ağır ihmalinden doğmuşsa hâkim, talep üzerine maddi zararın ya da elde edilen veya edilmesi muhtemel kârların üç katına hükmedebilir	4054 m.58/2
İspat yükü	Anlaşma izlenimi veren kanıtlar sunulursa uyumlu eylem içinde olmadığını ispat yükü davalıya geçer	4054 m.59/1
Delil serbestisi	Anlaşmanın varlığı her türlü delille ispatlanabilir	4054 m.59/2

Kartel nedeniyle ihaleyi kaybeden dürüst istekli de, yapay yüksek fiyatla sözleşme imzalayan idare de bu hükümlere dayanabilir. Dava dilekçesi örneği için rekabet ihlali tazminat dava dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek 1: Rakip İsteklinin Rekabet Kurumuna Başvurusu

İdareye ve Kamu İhale Kurumuna yapılan şikâyet ihale işlemini hedefler; Rekabet Kurumuna yapılan başvuru ise teşebbüslerin davranışını hedefler. İki yol birbirini beklemez. Aşağıdaki örnekte ihaleyi kaybeden istekli, rakip iki firmanın son üç ihalede sırayla kazandığını ve tekliflerin aynı kalıpla hazırlandığını Kuruma bildirmektedir.

REKABET KURUMU BAŞKANLIĞINA

BAŞVURAN : [Şirket unvanı] — Vergi Kimlik No: […] — Adres: […]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]

HAKKINDA BAŞVURULANLAR : [A Şirketi], [B Şirketi], [C Şirketi]

KONU : [İdare] tarafından yapılan [İKN], [İKN] ve [İKN] sayılı ihalelerde hakkında başvurulan teşebbüslerin teklif fiyatlarını ve ihalelerin kazananını önceden belirlediğine ilişkin 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında inceleme talebidir.

AÇIKLAMALAR

Şirketimiz [işin konusu] alanında faaliyet göstermekte olup belirtilen üç ihaleye teklif vermiştir. Ekteki kesinleşen ihale kararlarından görüleceği üzere ihaleler sırasıyla [A], [B] ve yeniden [A] üzerinde bırakılmış, her ihalede kazanan dışındaki iki firma kazanan teklifin [yüzde …] ile [yüzde …] üzerinde teklif vermiştir.

1. Hakkında başvurulanlar arasında fiyat tespiti ve ihale paylaşımı niteliğinde anlaşma veya uyumlu eylem bulunmaktadır (4054 sayılı Kanun m.4/1-a, b)

Kanun, alım veya satım fiyatının tespitini ve piyasaların bölüşülmesini rekabeti sınırlayıcı anlaşmaların başında saymaktadır. Üç ihalede kazananın sıraya göre değişmesi, kaybeden tekliflerin her seferinde aynı oranda yüksek kalması ve hakkında başvurulanların bu ihalelerden önce ve sonra katıldıkları diğer ihalelerde birbirine rakip teklif vermemesi, bağımsız ticari kararlarla açıklanamayacak bir düzendir. Fiyatların bu şekilde birbirine bağlı hareket etmesi, anlaşmanın belgeyle ispatlanamadığı durumda dahi uyumlu eylemin karinesini oluşturur (4054 m.4/3). Hakkında başvurulanların maliyet yapılarının farklı olduğu, [A]’nın kendi üretim tesisine sahipken [B] ve [C]’nin aynı girdiyi piyasadan temin ettiği dikkate alındığında, aynı oranlı fiyat farkının ortak maliyetle açıklanması da mümkün değildir.

2. Teklif belgelerindeki ortak izler bağımsız hazırlığı dışlamaktadır (4054 sayılı Kanun m.4, 59/2)

EKAP’tan indirilen teklif eki belgelerde [B] ve [C]’nin birim fiyat cetvellerinde aynı yazım hatasının ([örnek]) bulunduğu, belgelerin dosya özelliklerinde aynı hazırlayıcı adının yer aldığı görülmektedir. Rekabeti sınırlayıcı anlaşmaların varlığı her türlü delille ispatlanabilir.

3. Kurumun bilgi isteme ve yerinde inceleme yetkisinin kullanılması gerekmektedir (4054 sayılı Kanun m.14, 15, 40)

Anlaşmanın ayrıntıları hakkında başvurulanların iç yazışmalarında ve teklif hesap kayıtlarındadır. Bu nedenle önaraştırma kapsamında ilgili kayıtların incelenmesi gerekmektedir. İhaleyi yapan idareden de teklif zarfları ve tutanakların istenmesini talep ederiz.

SONUÇ VE İSTEM : Açıklanan nedenlerle hakkında başvurulanlar hakkında önaraştırma ve soruşturma açılmasına, başvurumuzun ciddi bulunduğunun tarafımıza bildirilmesine ve şirketimizin ticari sır niteliğindeki eklerinin gizli tutulmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

EKLER : Kesinleşen ihale kararları, teklif tutanakları, karşılaştırma tablosu, vekâletname.

[Tarih]
Başvuran vekili
Av. [Ad Soyad]

Başvuru reddedilir veya süresinde cevap verilmezse, doğrudan veya dolaylı menfaatini belgeleyen başvuran bu karara karşı yargı yoluna gidebilir (4054 m.42/2). Başvuru yolunun genel işleyişi için Rekabet Kurumuna başvuru yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek 2: Soruşturma Raporuna Karşı Yazılı Savunma

İkinci örnek, hakkında ihale karteli iddiasıyla soruşturma raporu tebliğ edilen firmanın 30 günlük süre içinde verdiği yazılı savunmanın esas bölümüdür. Savunma, ihlalin varlığına ve aksi kanaat hâlinde ceza unsurlarına ayrı ayrı itiraz eder.

REKABET KURULU BAŞKANLIĞINA

SAVUNMA SAHİBİ : [Şirket unvanı] — Adres: […]

VEKİLİ : Av. [Ad Soyad] — [Baro ve sicil no] — [Adres]

DOSYA : [Soruşturma no] sayılı soruşturma — [Tarih] tarihinde tebliğ edilen soruşturma raporu

KONU : Soruşturma raporuna karşı 4054 sayılı Kanunun 45 inci maddesi uyarınca yazılı savunmamız ile sözlü savunma talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

Soruşturma raporunda, şirketimizin [dönem] arasında [idare] ihalelerinde [D Şirketi] ile birlikte teklif fiyatlarını belirlediği ileri sürülmekte ve 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesine aykırılık nedeniyle idari para cezası verilmesi önerilmektedir.

1. Şirketimizin teklifleri bağımsız maliyet hesabına dayanmaktadır (4054 sayılı Kanun m.4/4)

Kanun, uyumlu eylem karinesine karşı taraflara ekonomik ve rasyonel gerçeklere dayanarak sorumluluktan kurtulma imkânı tanımaktadır. Ekteki teklif hesap tabloları, her ihale için ayrı hazırlanmış olup tarihleri ihale tarihinden öncedir; tedarikçilerden alınan fiyat teklifleri ve işçilik hesabı tabloyla birebir örtüşmektedir. Raporda fiyatların paralel hareket ettiği gösterilmiştir; ancak aynı dönemde ana girdi fiyatının [yüzde …] arttığı, piyasadaki bütün isteklilerin tekliflerinin aynı yönde değiştiği ve şirketimizin fiyatlarının D Şirketinden farklı olarak kendi girdi maliyetini izlediği raporda tartışılmamıştır. Fiyat paralelliği, ortak maliyet artışıyla açıklandığı ölçüde anlaşmanın kanıtı değildir.

2. Rapordaki yazışmalar ihaleye ilişkin bir mutabakat göstermemektedir (4054 sayılı Kanun m.44/3)

Raporda dayanılan [tarih] tarihli mesaj, ortak tedarikçiden yapılacak malzeme alımının teslim takvimine ilişkindir; mesajda ihale, teklif tutarı veya kazanan hakkında tek bir ifade yoktur. Yerinde incelemede alınan diğer belgeler bu mesajın bağlamını açıkça göstermektedir. Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları karara dayanak yapamayacağından, raporda yer almayan başka bir yoruma dayanılması da mümkün değildir.

3. Aksi kanaat hâlinde ihlal süresi hatalı hesaplanmıştır (Ceza Yönetmeliği m.5/3)

Kabul anlamına gelmemek kaydıyla belirtmek gerekir ki raporda ihlal süresi ilk ihale tarihinden soruşturma bildirimine kadar hesaplanmıştır. Oysa raporun dayandığı son ihale [tarih] tarihinde yapılmış olup bu tarihten sonra şirketimizin D Şirketi ile aynı ihaleye katıldığı tek bir dosya bulunmamaktadır. Doğru hesapla süre bir yılı aşmamaktadır ve süre artırımı uygulanamaz.

4. Aksi kanaat hâlinde hafifletici unsurlar uygulanmalıdır (Ceza Yönetmeliği m.7/1-a, ç)

Şirketimiz yerinde inceleme sırasında istenen bütün verileri yasal yükümlülüğün ötesinde düzenli bir dizinle teslim etmiş, uzmanların talebi dışındaki yedekleme kayıtlarını da kendiliğinden sunmuştur. Ayrıca soruşturma konusu ihalelerin şirketimizin yıllık gayri safi geliri içindeki payı ekteki bağımsız denetim raporuna göre [yüzde …] düzeyindedir.

SONUÇ VE İSTEM : Açıklanan nedenlerle şirketimizin 4054 sayılı Kanunun 4 üncü maddesini ihlal etmediğinin tespitine, aksi kanaat hâlinde ihlal süresinin doğru belirlenerek hafifletici unsurların uygulanmasına ve 4054 sayılı Kanunun 46 ncı maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederiz.

EKLER : Teklif hesap tabloları, tedarikçi fiyat teklifleri, girdi fiyat endeksi, bağımsız denetim raporu, vekâletname.

[Tarih]
Savunma sahibi vekili
Av. [Ad Soyad]

Savunma süresi kaçırılırsa savunma dikkate alınmaz (4054 m.45/3). Sözlü savunmada kullanılacak ispat vasıtaları en geç toplantıdan yedi gün önce Kurula bildirilmelidir; bildirilmeyen ispat vasıtasından yararlanılamaz (4054 m.47).

Üç Dosyayı Birlikte Yönetmek

Paralel işleyen süreler

Dosya	Kritik süre	Dayanak
İdari yasaklama	Fiilin tespitinden itibaren en geç 45 gün içinde karar	4734 m.58/4
Rekabet soruşturması	6 ay, bir defa 6 aya kadar uzatma	4054 m.43/1
Pişmanlıkla indirim	Soruşturma bildiriminin tebliğinden itibaren üç ay	Pişmanlık Yön. m.5/1
Yazılı savunma	Raporun tebliğinden itibaren 30 gün	4054 m.45/2
Kurul kararına dava	Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün	İYUK m.7; 4054 m.54
Ceza yargılaması	Kamu davası açılırsa yargılama sonuna kadar ihalelere katılamama	4734 m.59/2

Uygulamadaki en büyük hata, dosyalardan birinde verilen beyanın diğerlerindeki etkisini hesaba katmamaktır. Pişmanlık başvurusunda yapılan itiraf rekabet cezasını düşürür, ama idari yasaklama dosyasında ve ceza soruşturmasında da okunabilir. Uzlaşma metni dava hakkını kapatır. Yöneticinin şahsi ceza riski ile şirketin menfaati her zaman örtüşmez; bu nedenle yönetici ve çalışanların ayrı hukuki temsil ihtiyacı erken değerlendirilmelidir.

Uyum kontrol listesi

Kontrol	Neden önemli
Rakiplerle ihale, fiyat ve teklif konuşulmaz; yaklaşım yazılı olarak reddedilir ve kayda alınır	Anlaşma teklifinde bulunmak ve teşvik etmek tek başına yasak fiildir (4734 m.17/b)
Her teklifin hesap tablosu tarihli olarak saklanır	Bağımsız fiyatlamanın ispatı (4054 m.4/4)
Ortak girişim ve alt yüklenici ilişkileri teklif öncesinde belgelenir	Meşru işbirliği ile paylaşımın ayrımı
Yerinde inceleme talimatı hazır tutulur	Engelleme binde beş oranında ceza ve günlük ceza doğurur (4054 m.16/1-d, 17)
Pişmanlık değerlendirmesi için yetkili belirlenir	Bağışıklık ve indirim sıraya bağlıdır (Pişmanlık Yön. m.4, 5)

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Rekabet Kurumu soruşturmasında yerinde inceleme, bilgi talebi, yazılı ve sözlü savunma ile pişmanlık ve uzlaşma değerlendirmesini; aynı olay nedeniyle başlayan idari yasaklama ve ceza soruşturmasını birlikte planlıyoruz. Rakip istekliler için Rekabet Kurumu başvurusu ve tazminat davasını, idareler için tazminat talebini hazırlıyoruz. Belgelerinizi 0554 648 37 15 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.

İlgili Rehberler

Sıkça Sorulan Sorular

İhalede danışıklı hareket nedir?

İsteklilerin teklif fiyatını, kazananı veya ihaleye girip girmeyeceklerini bağımsız karar vermek yerine aralarında belirlemesidir. Rekabet hukukunda 4054 m.4, ihale hukukunda 4734 m.17/a-b, ceza hukukunda TCK m.235/2-d kapsamındadır.

Rekabet cezası ne kadardır?

Teşebbüse nihai karardan önceki mali yılın yıllık gayri safi gelirinin yüzde onuna kadar; ihlalde belirleyici etkisi saptanan yönetici ve çalışana teşebbüs cezasının yüzde beşine kadar (4054 m.16/3-4).

Ceza nasıl hesaplanır?

Başlangıç oranı zararın ağırlığına ve ihlalin niteliğine göre belirlenir, süreye göre beşte birden bir kata kadar artırılır, ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar uygulanır; sonuç yüzde onu aşamaz (Ceza Yön. m.4/3, 5, 6, 7).

Anlaşmanın yazılı olması gerekir mi?

Hayır. Uyumlu eylem de yasaktır ve fiyat hareketlerinin rekabetin kısıtlandığı piyasalara benzemesi uyumlu eyleme karine sayılır; teşebbüs ekonomik ve rasyonel gerçeklerle aksini ispatlayabilir (4054 m.4/3-4).

İhale kartelinde taahhüt verilerek soruşturma kapatılabilir mi?

Hayır. Fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı gibi açık ve ağır ihlallerde taahhüt kabul edilmez (4054 m.43/3).

Pişmanlıkla cezadan tamamen kurtulmak mümkün mü?

Önaraştırma kararından önce şartları sağlayan ilk başvurana ceza verilmez; önaraştırmadan sonra ihlali ispatlayacak delil yokken yapılan ilk başvuruda da bağışıklık mümkündür (Pişmanlık Yön. m.4).

Pişmanlıkta indirim oranları nedir?

İlk başvurana yüzde 25-50, ikinciye yüzde 20-40, diğerlerine yüzde 15-30 arasında indirim; başvuru soruşturma bildiriminin tebliğinden itibaren üç ay içinde ve rapordan önce yapılmalıdır (Pişmanlık Yön. m.5/1).

Pişmanlık ihale yasaklamasını ve ceza davasını etkiler mi?

Hayır. Pişmanlık 4054 m.16’daki para cezalarına ilişkindir; 4734 m.58’deki yasaklama ve TCK m.235’teki ceza sorumluluğu ayrı rejimlerdir.

Uzlaşma ne kazandırır?

İdari para cezasında yüzde on ile yüzde yirmi beş arasında indirim; pişmanlık indirimiyle toplanarak uygulanabilir (4054 m.43/7; Uzlaşma Yön. m.4/4, 7/3).

Uzlaşmadan sonra dava açılabilir mi?

Hayır. Ceza ve uzlaşma metnindeki hususlar uzlaşmanın taraflarınca dava konusu yapılamaz; Anayasa Mahkemesi bu hükme yönelik itirazı 11/12/2025 tarihli kararla reddetmiştir (4054 m.43/8; AYM E.2025/185, K.2025/258).

Yerinde incelemeyi engellemenin cezası nedir?

Yıllık gayri safi gelirin binde beşi, 2026 için alt sınır 302.484,86 TL; engelleme sürerse her gün için onbinde beşi oranında ek ceza (4054 m.16/1-d, 17; 2026/1 sayılı Tebliğ).

Rekabet Kurulu kararına karşı dava süresi nedir?

Altmış gün; süre gerekçeli kararın tebliğinden başlar. Dava cezanın tahsilini durdurmaz (İYUK m.7; 4054 m.54, 55).

İhaleye fesat karıştırmanın cezası nedir?

Üç yıldan yedi yıla kadar hapis; kamu kurumu zarar görmemişse cebir veya tehdit hâli hariç bir yıldan üç yıla kadar hapis (TCK m.235/1, 3).

Zarar doğarsa ceza yarı oranında artar mı?

Hayır, bu kural 2013’te değiştirilmiştir. Yürürlükteki metinde zarar doğmaması cezayı indiren bir hâldir (TCK m.235/3-b).

Şirket hakkında ceza davası açılır mı?

Ceza sorumluluğu gerçek kişilere aittir; suçla yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişi hakkında güvenlik tedbirine hükmolunur (TCK m.242, 60).

Danışıklı hareket ne kadar ihale yasağı getirir?

Bir yıldan iki yıla kadar idari yasaklama; mahkûmiyette idari yasağın bitiminden itibaren bir yıldan üç yıla kadar ek yasaklama; mükerrer mahkûmiyette sürekli yasak (4734 m.58, 59).

Kamu davası açılınca ne olur?

Haklarında kamu davası açılanlar ve sirayet kapsamındakiler yargılama sonuna kadar Kanun kapsamındaki ihalelere katılamaz (4734 m.59/2).

Kartel yüzünden ihaleyi kaybeden ne talep edebilir?

Bütün zararının tazminini; zarar anlaşmadan veya ağır ihmalden doğmuşsa hâkim zararın veya elde edilen kârın üç katına hükmedebilir (4054 m.57, 58).