Forex Zararı ve Aracı Kurumun Sorumluluğu: Kaldıraçlı İşlem Kuralları ve Tazminat (2026)

Türkiye’de “forex” olarak bilinen döviz ve kıymetli maden üzerindeki kaldıraçlı alım satım işlemleri, yalnızca SPK’dan yetki almış aracı kurumlar üzerinden yapılabilir ve Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (III-37.1) ile sıkı kurallara bağlanmıştır. Pozisyon açılırken kaldıraç oranı 10:1’i geçemez, işleme başlamak için asgari 50.000 TL başlangıç teminatı gerekir (m.27), genel müşteriye hesap açılmadan önce en az altı iş günü ve elli işlemlik deneme hesabı yaptırılır (m.27/C) ve aracı kurum kaldıraçlı işlem müşterisine bu işlemler için yatırım danışmanlığı veya portföy yöneticiliği hizmeti veremez (m.27/B). Fiyat yenileme ancak simetrik uygulanabilir, müşteri aleyhine değişiklik onaya bağlıdır (m.30), gerçekleşmiş emirler kural olarak iptal edilemez (m.29) ve alım satım fiyat farkları piyasa koşullarıyla tutarlı olmalıdır (m.30/A). Zararın bir kısmı ya da tamamı bu kuralların ihlalinden doğmuşsa, aracı kurumun Türk Borçlar Kanunu ve SPK mevzuatı uyarınca tazmin sorumluluğu gündeme gelir. Bu rehber, kaldıraçlı işlemlerin hukuki çerçevesini, kurumun yükümlülüklerini, en sık görülen ihlalleri, delil ve başvuru yollarını ve bir ihtarname örneğini madde madde anlatır.

Forex hesabınızda büyük bir zarar mı oluştu?

Zararın piyasa riskinden mi yoksa kurumun kural ihlalinden mi doğduğunu kayıtlar üzerinden birlikte inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısa Cevap

Kaldıraçlı işlemlerde temel kurallar

Konu	Kural	Dayanak
Kapsam	Döviz, kıymetli madenler ve Kurulca belirlenecek diğer varlıkların elektronik platformda kaldıraçlı alım satımı	III-37.1 m.3/1-g
Azami kaldıraç	Pozisyon ilk açılırken 10:1	m.27/1
Başlangıç teminatı	Asgari 50.000 TL veya muadili döviz	m.27/3-4
Teminat türü	Yalnızca nakit TL veya TCMB’nin kur ilan ettiği döviz	m.27/6
Deneme hesabı	Asgari altı iş günü ve toplam elli işlem; tevsik yükü kurumda	m.27/C
Yazılı beyan	Risk, teminatın tamamının kaybı, deneme hesabı, kaldıraç oranı ve kâr/zarar dağılımı	m.27/Ç
Danışmanlık ve portföy yönetimi	Kaldıraçlı işlem müşterisine verilemez	m.27/B
Emir iptali	Gerçekleşmiş emir kural olarak iptal edilemez	m.29/1
Fiyat yenileme	Aleyhe uygulanıyorsa lehe de uygulanmalı; aleyhe değişiklikte onay	m.30/3-4
Spread	Genel piyasa koşullarına uygun ve tutarlı	m.30/A
Teminatların saklanması	Müşteri bazında Takasbank’ta	m.27/A
Stop-out ve teminat tamamlama	Esaslar çerçeve sözleşmede belirlenir	m.27/7, m.29/5

Yurt dışında yerleşik bir platformla veya lisanssız bir kişiyle forex yapıyorsanız, konu artık aracı kurum sorumluluğu değil, izinsiz faaliyet ve çoğu zaman dolandırıcılıktır. Bu durum için yurt dışı forex hesapları rehberimize bakın. Kripto varlıklarda kaldıraç ise ayrı bir rejime tabidir ve kriptoda kaldıraç yazımızda anlatılmıştır.

Kaldıraçlı İşlem Nedir, VİOP’tan Farkı Ne?

III-37.1 sayılı Tebliğ m.3/1-(g), kaldıraçlı işlemi yatırılan teminat tutarı karşılığında döviz ve kıymetli madenler ile Kurulca belirlenecek diğer varlıkların kaldıraçlı olarak elektronik ortamda oluşturulmuş bir platformda alım satımı olarak tanımlar. Tebliğ, kaldıraçlı işlemleri türev araç tanımının içinde sayar (m.3/1-ö-3). Varlıkların fiziki alım satımı ile bankalar arası işlemler ve bankaların aracı kurumlara likidite sağlamak için yaptığı işlemler ise kaldıraçlı işlem sayılmaz (m.28).

Kaldıraçlı işlemler borsada değil, tezgâhüstü piyasada ve aracı kurumun platformunda gerçekleşir. Bu, VİOP’tan en önemli farktır: VİOP’ta Takasbank merkezi karşı taraftır ve fiyat borsada oluşur; kaldıraçlı işlemlerde ise fiyatı aracı kurum veya onun fiyat sağlayıcısı verir ve portföy aracılığı yapan kurum çoğu zaman işlemin karşı tarafıdır. III-39.1 sayılı Tebliğ m.25/4, kaldıraçlı işlemlerde kurumun müşteriye karşı taraf olarak pozisyon aldığı ve müşterinin zararının kurumun kârıyla sonuçlandığı durumlarda bu çıkar çatışmasına risk bildirim formunda ayrıca yer verilmesini zorunlu tutar. VİOP’taki teminat tamamlama ve resen kapatma kuralları için VİOP rehberimize bakabilirsiniz.

VİOP ile kaldıraçlı işlem karşılaştırması

Unsur	VİOP	Kaldıraçlı işlem (forex)
Piyasa	Borsa İstanbul VİOP	Tezgâhüstü; aracı kurum platformu
Karşı taraf	Merkezi karşı taraf Takasbank	Çoğu zaman portföy aracılığı yapan kurum
Fiyat	Borsada eşleşen emirler	Kurum veya fiyat sağlayıcının kotasyonu
Kaldıraç sınırı	Takasbank teminat parametreleri	10:1 (III-37.1 m.27/1)
Asgari giriş	Başlangıç teminatı kadar	50.000 TL (m.27/3)
Teminat takibi	Takasbank Prosedürü	Çerçeve sözleşme (m.27/7); teminatlar Takasbank’ta (m.27/A)
Özel yükümlülükler	Genel yatırım hizmeti kuralları	Deneme hesabı, beyan, danışmanlık yasağı, requote ve spread kuralları

Kaldıraç Nasıl Çalışır: Kısa Bir Hesap

Kaldıracın zarar üzerindeki etkisini anlamadan hukuki değerlendirme yapmak zordur. Aşağıdaki örnek, işlem maliyetleri ve spread dikkate alınmadan sadeleştirilmiştir.

Varsayımsal örnek: 50.000 TL teminat, 10:1 kaldıraç

Fiyat hareketi (pozisyon aleyhine)	Zarar	Teminata oranı
Yüzde 1	5.000 TL	Yüzde 10
Yüzde 2	10.000 TL	Yüzde 20
Yüzde 5	25.000 TL	Yüzde 50
Yüzde 10	50.000 TL	Teminatın tamamı

50.000 TL teminatla 10:1 kaldıraçta açılabilecek azami pozisyon 500.000 TL’dir. Dayanak varlıktaki yüzde onluk ters bir hareket, teminatın tamamını eritir. Bu yüzden Tebliğ, genel müşteriden “yatırılan teminatın tamamının kaybedilebileceğini” bildiğine dair ayrıca yazılı beyan alınmasını şart koşar (m.27/Ç-1-b). Kurumun, kâr ve zarar eden müşteri hesaplarının oranını üçer aylık dönemlerle internet sitesinde “Zarar Olasılığınız” başlığıyla yayımlaması da aynı amaca hizmet eder (III-39.1 m.28/3). Birlik (TSPB) bu oranları kurum unvanlarıyla birlikte toplu olarak ilan eder (m.28/5).

Zarar tek başına tazminat sebebi değildir. Kaldıraçlı işlemlerde zarar etmek sistemin doğal sonucudur; mahkemeler de piyasa riskinin gerçekleşmesini kurumun kusuru saymaz. Tazminat, kurumun aşağıda anlatılan yükümlülüklerinden birini ihlal ettiği ve zararın bu ihlalle bağlantılı olduğu durumlarda gündeme gelir.

Hesap Açılışında Kurumun Yükümlülükleri

Kaldıraçlı işlem hesabı, sıradan bir yatırım hesabından daha sıkı bir açılış sürecine tabidir. Bu adımların her biri, ileride çıkacak bir uyuşmazlıkta delil niteliği taşır ve çoğunda ispat yükü açıkça kuruma verilmiştir.

Açılış aşamasındaki zorunluluklar

Yükümlülük	İçerik	Dayanak
Genel risk bildirimi	Çerçeve sözleşmeden önce genel risk bildirim formu verilir, okunup anlaşıldığına dair yazılı beyan alınır	III-39.1 m.25/1
Ürüne özgü risk bildirimi	Komisyon, ücret, karşı taraf, likidite ve piyasa riski, tezgâhüstü türevin nasıl fiyatlandığı; somut ve sayısal örneklerle	III-39.1 m.25/2-3
Çıkar çatışması açıklaması	Kurumun karşı taraf olduğu ve müşterinin zararının kurumun kârı olduğu durum	III-39.1 m.25/4
Uygunluk testi	Müşterinin ürünün risklerini anlayacak bilgi ve tecrübesi; uygun değilse yazılı uyarı	III-39.1 m.33/1, m.33/9
Deneme hesabı	Asgari altı iş günü, toplam elli işlem, gerçek zamanlı fiyat	III-37.1 m.27/C
Özel yazılı beyan	Riskli olduğu, teminatın tamamının kaybedilebileceği, deneme hesabı, kaldıraç oranı, kâr/zarar dağılımı	III-37.1 m.27/Ç
Çerçeve sözleşme	Azami kaldıraç oranı, teminat tamamlama ve otomatik kapanma esasları, döviz çevrim kurları	III-37.1 m.27/5, m.27/7; III-39.1 m.26

Risk bildirimlerinin yapıldığını ispat yükü yatırım kuruluşuna aittir (III-39.1 m.25/6). Deneme hesabı yükümlülüğünün müşteri tarafından yerine getirildiği de aracı kurum tarafından tevsik edilir (III-37.1 m.27/C-2). Elektronik ortamda açılan hesaplarda beyan, her bir hususun ayrı ayrı bilindiği ve kabul edildiği anlaşılabilecek şekilde alınmalıdır (m.27/Ç-2). Tek bir “okudum, kabul ediyorum” kutucuğu, bu şartı karşılamayabilir. Uygunluk testinin içeriği ve muafiyetleri için uygunluk testi rehberimize bakabilirsiniz.

Kaldıraç Oranı ve Başlangıç Teminatı

m.27/1’e göre kaldıraç oranı, yatırılan teminat karşılığında alınabilecek pozisyon tutarını gösterir ve pozisyonun ilk açıldığı sırada 10:1’i geçemez. Kurul, oranları değiştirme ve varlık bazında kaldıraç oranı belirleme yetkisine sahiptir (m.27/2). Bu sınırlar içinde uygulanacak azami kaldıraç oranı çerçeve sözleşmede belirlenir ve sonradan değiştirilmesi müşterinin yazılı onayına bağlıdır; onay, kurumca tevsik edilebilmek şartıyla elektronik ortamda da alınabilir (m.27/5).

Başlangıç teminatı asgari 50.000 TL veya muadili dövizdir (m.27/3). İşlemlere başlamadan önce veya başladıktan sonra nakit çekilmesi ya da başka bir kuruma virman yapılması suretiyle teminat bu tutarın altına düşürülürse pozisyon açılamaz; zarar nedeniyle altına düşmüşse işlemlere devam edilebilir (m.27/4). Teminat olarak yalnızca nakit TL veya TCMB’nin günlük kur ilan ettiği döviz kabul edilir (m.27/6).

Uygulamada karşılaşılan ihlaller şunlardır: çerçeve sözleşmede yazandan yüksek kaldıraçla pozisyon açılması, müşterinin yazılı onayı olmadan kaldıraç oranının artırılması, 50.000 TL şartını “parça parça yatırım” ile dolanmaya yönelik yönlendirmeler ve teminatın altına düşmüş bir hesapta nakit çekildikten sonra yeni pozisyon açılmasına izin verilmesi. Her biri kurumun sözleşmeye ve mevzuata aykırı davranışı olarak değerlendirilir.

Yatırım Danışmanlığı ve Portföy Yönetimi Yasağı

Kaldıraçlı işlem uyuşmazlıklarının en sık görülen örüntüsü şudur: Yatırımcı, müşteri temsilcisinin telefonla verdiği “şimdi al”, “zararı kapatmak için pozisyonu büyüt”, “ek teminat yatır, dönecek” gibi yönlendirmelerle işlem yapar; hesabın kontrolü fiilen temsilciye geçer ve teminat kısa sürede erir. Tebliğ bu örüntüyü doğrudan hedef alır.

III-37.1 m.27/B’ye göre aracı kurumlar, kaldıraçlı işlemleri sundukları müşterilerine bu işlemler için bireysel portföy yöneticiliği veya yatırım danışmanlığı hizmeti veremez. III-39.1 m.56/1 ise aracı kurumların yasaklarını sayar: Kurumlar, portföy yöneticiliği faaliyeti saklı kalmak üzere, çalışanları aracılığıyla müşterilerden geniş yetkiler içeren vekâletname alarak ya da müşterinin sözlü yetkisine dayanarak müşteri adına işlem yapamaz (bent ı); müşterilerin hak ve yararlarını zedeleyici işlemlerde bulunamaz, bilgisizlik veya tecrübesizliklerinden yararlanıp alım satım kararlarını etkileyerek kendi lehlerine kazanç sağlayamaz (bent i); gelirlerini artırmak amacıyla müşterilerin gereksiz veya aşırı alım satım yapmalarına ortam hazırlayamaz, zararların telafisi, işlem yapması veya belirli bir gruba dâhil edilmesi amacıyla müşterilere kaynak sağlayamaz, müşterileri bu amaçla yönlendiremez ve müşteri talimatı olmaksızın müşteri hesabına işlem yapamaz (bent j). Kurumlar ayrıca mevzuatın imkân verdiği hâller dışında belli bir getiri taahhüdünde bulunamaz (bent e).

Yasak davranışlar ve delil ipuçları

Davranış	Hangi kural?	Nasıl ispatlanır?
Temsilcinin düzenli al-sat yönlendirmesi	III-37.1 m.27/B danışmanlık yasağı	Telefon kayıtları, mesajlar, işlem saatleriyle yönlendirme saatlerinin örtüşmesi
“Hesabı ben yöneteyim” denilerek şifre veya sözlü yetki alınması	III-39.1 m.56/1-ı	Giriş kayıtları (IP, cihaz), yazışmalar
Kısa sürede çok sayıda işlem ve komisyon	III-39.1 m.56/1-j aşırı işlem	İşlem sayısı, ortalama pozisyon süresi, komisyon toplamı
“Zararı kapatalım” diye bonus veya kaynak teklifi	III-39.1 m.56/1-j	Kampanya yazışmaları, hesap hareketleri
“Aylık yüzde şu kadar kazandırırız” vaadi	III-39.1 m.56/1-e; m.41/2	Reklam, mesaj, sunum
Talimatsız işlem	III-39.1 m.56/1-j; TBK m.112	Emir kayıtları; talimat ile işlem arasındaki uyumsuzluk

Yönlendirmeyi yapan kişi kurum çalışanı değil de sosyal medyadaki bir “eğitmen” veya sinyal grubu ise, izinsiz yatırım danışmanlığı ve piyasa dolandırıcılığı boyutu için sosyal medya tavsiyesi rehberimize bakın. Kurum çalışanının hesabınızdaki parayı kendi çıkarı için kullandığı durumda ise konu SPKn m.110 güveni kötüye kullanma kapsamına girer. Talimatsız işlemlerde ispat meselesi yetkisiz işlem rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Fiyat Yenileme, Kayma ve Spread

Kaldıraçlı işlemlerde fiyatı kurum verdiği için, fiyatın nasıl oluştuğu ve emrin hangi fiyattan gerçekleştiği uyuşmazlıkların merkezindedir. III-37.1 m.30/1, yatırım kuruluşunun müşterilerin fiyat, maliyet, hız ve benzeri tercihlerini göz önüne alarak emir gerçekleştirme politikası çerçevesinde mümkün olan en iyi sonucu verecek şekilde emirleri yerine getirmesini ister. Kaldıraçlı işlemler için buna iki özel kural eklenmiştir.

Birincisi fiyat yenilemesidir. Müşterinin ilettiği emre ilişkin fiyatın kurum tarafından gerçekleştirilmeden önce değiştirilmek istenmesi fiyat yenilemesi sayılır; fiyat yenilemesi müşteri aleyhine uygulanıyorsa lehe olan her durumda da uygulanmak zorundadır (m.30/3). Yani kurum, piyasa aleyhinize döndüğünde yeni fiyat teklif edip, lehinize döndüğünde emrinizi eski fiyattan gerçekleştiremez. İkincisi, emre ilişkin fiyat, miktar veya diğer unsurlardan herhangi birinin gerçekleşmeden önce müşteri aleyhine değiştirilmek istenmesi hâlinde müşterinin onayı alınmak zorundadır; lehe değişiklikler ve müşterinin belirlediği fiyat aralığı içindeki değişimler bu onaya tabi değildir (m.30/4).

Alım ve satım fiyatları arasındaki fark (spread) portföy aracılığı yapan kurum tarafından belirlenir; ancak bu farkların genel piyasa koşullarına uygun ve tutarlı bir şekilde sürdürülmesi gerekir. Farklar sabit veya değişken olabilir; sabit fark garantisi verilen ürünlerde piyasa şartları gereği zorunlu değişiklik yapılmasını gerektirecek olası koşulların önceden müşteriye bildirilmesi zorunludur ve bu yükümlülüğe reklam ve duyurularda da uyulur (m.30/A). Kurum, her bir varlık için oluşturulan fiyat ve fark serisinde tespit edilen sapmaları, reddedilen emirlerin oranını ve fiyat sağlayıcılarını internet sitesinde açıklamak zorundadır (III-39.1 m.28/2-m, n, o).

Fiyatlama uyuşmazlıklarında sorulacak sorular

Soru	İlgili kural	Talep edilecek kayıt
Emrim hangi fiyattan, hangi milisaniyede gerçekleşti?	III-37.1 m.30/1	Emir ve işlem logları, zaman damgaları
Fiyat yenilemesi yalnızca aleyhime mi uygulandı?	m.30/3	Fiyat yenileme kayıtlarının lehe/aleyhe dağılımı
Aleyhime değişiklik için onayım alındı mı?	m.30/4	Onay ekranı kaydı
Spread piyasa koşullarıyla tutarlı mıydı?	m.30/A	Aynı anda piyasa fiyatları, kurumun fiyat ve fark serisi
Fiyatı kim sağladı?	III-39.1 m.28/2-m	Fiyat sağlayıcı bilgisi
Platformda aleyhime çalışan bir eklenti var mıydı?	III-37.1 m.29/B	Birliğe bildirilen platform, modül ve eklenti listesi

m.29/B, kurumların kullandıkları platform, program, modül ve eklentileri Birliğe bildirmesini, bunların yatırımcıların hak ve yararlarına aykırı sonuç verecek unsurlar içeremeyeceğini ve yılda en az iki kez habersiz özel amaçlı bağımsız denetim yapılmasını öngörür. Fiyat manipülasyonu şüphesi olan dosyalarda bu denetim raporlarının SPK tarafından incelenmesi talep edilebilir.

Emir İptali: Kârlı İşlemim Neden İptal Edildi?

Kaldıraçlı işlemlerde yatırımcıların en çok itiraz ettiği durumlardan biri, kârla kapanan bir işlemin kurum tarafından “hatalı fiyat” gerekçesiyle sonradan iptal edilmesidir. III-37.1 m.29/1 açıktır: Gerçekleşmiş müşteri emirleri aracı kurumlarca iptal edilemez. Kanun koyucu yalnızca üç istisna tanımıştır: itiraz üzerine müşteri lehine bir iyileştirme yapılması; işlem platformunda meydana gelen teknik bir sorun nedeniyle ortaya çıkan müşteri mağduriyetinin giderilmesi; ve profesyonel müşterilerden alınan emirlerin otomatik olarak başka bir kuruluşa iletildiği hâllerde pozisyonun karşı tarafça iptal edilmesi.

Teknik sorun veya karşı taraf iptali gerekçesiyle işlem yapılacaksa bu uygulama ilgili tüm müşteriler için gerçekleştirilir ve müşterilere gerekçesiyle birlikte en seri iletişim aracıyla bildirim yapılır (m.29/2). İptal edilen emirler en geç ertesi iş günü merkezi takas kuruluşuna raporlanır; raporda teknik soruna ilişkin ayrıntılı açıklama ve iptalin ilgili tüm müşterileri kapsadığına dair beyan yer alır (m.29/4). Dolayısıyla yalnızca kârlı müşterilerin işlemlerini iptal edip zarar edenlerin işlemlerini yerinde bırakan bir uygulama, Tebliğin açık hükmüne aykırıdır. Bekleyen emirlerin hangi koşullarda iptal edilebileceği ve hesapların hangi koşullarda işleme kapatılabileceği ise çerçeve sözleşmede belirlenir (m.29/5).

İptal itirazında isteyin: İptalin dayandığı m.29/1 bendini, teknik sorunun ayrıntılı açıklamasını, aynı zaman diliminde işlem yapan tüm müşterilere uygulandığına dair beyanı ve Takasbank’a yapılan raporlamanın örneğini. Kurum bu belgeleri sunamıyorsa iptalin hukuka uygunluğu ciddi biçimde tartışmalıdır.

Teminat Tamamlama, Stop-Out ve Eksi Bakiye

III-37.1 m.27/7’ye göre teminat oranının hesaplanması, teminat takibi ve teminat tamamlama yükümlülüğü ile pozisyonların otomatik kapanmasına ilişkin esaslar ve teminat olarak yatırılan nakdin başka bir para birimine çevrilmesinde esas alınacak kurlar çerçeve sözleşmede belirlenir. Tebliğ bu oranları kendisi belirlemez; bu nedenle sözleşmenin ilgili maddesi, her uyuşmazlığın başlangıç noktasıdır. Teminat takibine ilişkin müşterilere yapılacak bildirimlerden işlem aracılığına yetkili aracı kurum sorumludur (m.27/A-5).

Otomatik kapatma sözleşmede öngörülen seviyeden önce veya sonra yapılmışsa, kapatma fiyatı piyasa koşullarıyla açıklanamıyorsa ya da kapatma sonrasında hesap eksiye düşmüşse, kurumun özen yükümlülüğü sorgulanır. Genel işlem koşulu niteliğindeki sözleşme hükümleri TBK m.20-25 denetimine tabidir; kuruma tek taraflı değiştirme yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır (TBK m.24) ve dürüstlük kuralına aykırı olarak müşteri aleyhine hükümler konulamaz (TBK m.25). Çerçeve sözleşmelerde müşterilerin haklarını ciddi şekilde zedeleyici ve kurum lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan hükümlere yer verilemez (III-39.1 m.26/5).

Olağan dışı fiyat hareketleri sonucu oluşan fiyat boşlukları ve bu hareketler sonucunda zarar ederek pozisyonu kapanan yatırımcı sayısı ile zarar tutarı, Birliğin belirlediği eşiklerin aşılması hâlinde Birliğe raporlanır (III-37.1 m.29/A-1-b). Ani kur şoklarında hesabınız sıfırın altına düştüyse, kurumun bu raporlamayı yapıp yapmadığı ve aynı anda diğer müşterilere nasıl davrandığı da delil değeri taşır. Eksi bakiye için icra takibi başlatılırsa ödeme emrine yedi gün içinde itiraz edilebilir (İİK m.62); borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası açılabilir (İİK m.72). Bu süreç VİOP rehberimizde ve menfi tespit rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

Reklam ve Promosyonlar

Kaldıraçlı işlem reklamları özel olarak sınırlandırılmıştır. III-39.1 m.41/4, aracı kurumların kaldıraçlı işlemlere ilişkin her türlü yayın, ilan, reklam ve duyurusunda, açıklanan döneme ilişkin kâr ve zarar eden müşteri hesaplarının oransal dağılımına yer vermesini zorunlu tutar. m.41/5 ise bu reklamlarda şu ifadelere yer verilmesini yasaklar: müşterinin her durumda kazanç elde edeceği veya hiçbir durumda zarar etmeyeceği; belirli meslek grupları veya üniversite öğrencileri, ev hanımları gibi kesimler kullanılarak ek gelir vaadi; işlemlerin garantili, güvenli veya Kurulun güvencesinde olduğu; işlemlerin risk taşımadığı ya da kısa süreli bir eğitimle bilgi sahibi olunabileceği; belirli kur veya parite hedefleri ve yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıracak kişi veya figürler. Bire bir tanıtım ve bilgilendirmelerde de aynı esaslara uyulur (m.41/6).

Size bire bir telefonla “garantili”, “ek gelir”, “bir haftalık eğitimle profesyonel olursunuz” gibi ifadelerle ulaşıldıysa, bu yalnızca bir reklam ihlali değildir; hesap açma kararınızı etkileyen yanıltıcı bilgilendirme olarak tazminat değerlendirmesinde de kullanılır. Yanıltıcı yatırım reklamlarının hukuki sonuçları yanıltıcı fon reklamı ve yanıltıcı reklam şikâyeti yazılarımızda anlatılmıştır.

Teminatlar Nerede Durur, Kurum Batarsa Ne Olur?

III-37.1 m.27/A, aracı kurumlarca müşterilerden alınan teminatların müşteri bazında takibini, bildirimini ve Takasbank nezdinde tutulmasını zorunlu kılar. Teminat olarak alınan tutarlar en geç ertesi iş günü Takasbank’ın belirlediği saatlere uygun şekilde raporlanır ve yatırılır; müşterilerin net varlıklarına karşılık gelen kısım Takasbank’ta müşteriler adına açılan alt hesaplara aktarılır. Takasbank sisteminde müşterilerin brüt ve net varlık tutarlarının müşterilerce izlenebilmesi sağlanır ve bu tutarlar günlük olarak güncellenir (m.27/A-7). Tebliğ brüt varlığı yatırılan ve çekilen teminatlar ile yalnızca kapanan pozisyonların kâr/zarar tutarı üzerinden, net varlığı ise açık ve kapanan tüm pozisyonların kâr/zararı dikkate alınarak tanımlar (m.3/1-ş, t).

Bu kural, kurumun ekranında gördüğünüz bakiye ile Takasbank kaydını karşılaştırma imkânı verir. Ayrıca SPKn m.46/5-6 uyarınca yatırımcıların nakit ve sermaye piyasası araçları kurum malvarlığından ayrı izlenir, kurumun borçları için haczedilemez ve iflas masasına dâhil edilemez. Kurumun ödeme ve teslim yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde Yatırımcı Tazmin Merkezinin devreye girip girmediği Kanunun 82-84 üncü maddelerine göre değerlendirilir; piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin kapsamında değildir (SPKn m.84/2). Ayrıntılar için müşteri varlıklarının korunması ve YTM rehberlerimize bakın.

Kurum Hangi Durumlarda Tazmin Eder?

Aracı kurum ile yatırımcı arasındaki ilişki sözleşmeye dayanır. TBK m.112 uyarınca borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının zararını gidermekle yükümlüdür. Kurum, faaliyetlerini çerçeve sözleşme, en iyi gerçekleştirme yükümlülüğü ile özen ve sadakat borcu çerçevesinde yürütmek ve basiretli bir tacir gibi davranmak zorundadır (III-39.1 m.24/1-a, b). Çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan da sorumludur ve izne bağlı uzmanlık hizmetlerinde bu sorumluluğu kaldıran anlaşma kesin olarak hükümsüzdür (TBK m.116/1, m.116/3). Alım satım aracılığına birden fazla yatırım kuruluşu dâhil olmuşsa her biri yerine getirdiği işlemlerden genel hükümlere göre sorumludur (III-37.1 m.31/1).

Tazminat davasında belirleyici olan illiyet bağıdır: Zarar, kurumun ihlali olmasaydı doğmayacak mıydı? Örneğin deneme hesabı ve özel beyan hiç alınmamış, temsilci sistematik olarak işlem yönlendirmiş ve aşırı işleme ortam hazırlanmışsa, zararın büyük kısmının bu ihlallerle bağlantılı olduğu savunulabilir. Buna karşılık yatırımcının kendi başına, bilerek ve tecrübeyle işlem yaptığı dosyalarda, TBK m.52 ve m.114/2 uyarınca yatırımcının kendi payı da tazminattan indirilebilir. Mahkeme uygulamasında bu dengeyi kuran, bilirkişinin işlem kayıtları üzerinden yaptığı incelemedir.

İhlal türüne göre olası talepler

İhlal	Olası talep	Dayanak
Deneme hesabı veya özel beyan yok	Zararın tazmini; işlemlerin geçersizliği tartışması	III-37.1 m.27/C, m.27/Ç; TBK m.112
Danışmanlık veya fiilî hesap yönetimi	Zararın tamamı veya büyük kısmı	III-37.1 m.27/B; III-39.1 m.56/1-ı, j
Aşırı işlem ve komisyon	Komisyon ve zarar farkı	III-39.1 m.56/1-j
Asimetrik fiyat yenileme veya haksız spread	Fiyat farkından doğan zarar	III-37.1 m.30/3-4, m.30/A
Kârlı işlemin hukuka aykırı iptali	İptal edilen kârın ödenmesi	III-37.1 m.29/1-2
Sözleşmeye aykırı kaldıraç veya teminat uygulaması	Aşan kısımdan doğan zarar	III-37.1 m.27/1, m.27/5
Stop-out kuralının hatalı uygulanması	Erken veya geç kapatmadan doğan zarar; eksi bakiyenin reddi	III-37.1 m.27/7; TBK m.52
Yanıltıcı reklam veya bire bir tanıtım	Hesap açılışına bağlı zarar	III-39.1 m.41
Platform arızası	Arızadan doğan zarar	III-37.1 m.29/A; TBK m.112

Delil Listesi ve Başvuru Yolları

Forex uyuşmazlıklarında delil neredeyse tamamen kurumun elindedir. Bu nedenle ilk iş, kayıtları yazılı olarak ve ayrıntılı biçimde istemektir. Kişisel verileriniz için KVKK m.11 başvurusu ayrıca yapılabilir; yol haritası KVKK başvurusu rehberimizde anlatılmıştır.

Talep edilecek kayıtlar

Kayıt	Neyi ispatlar?
Çerçeve sözleşme, risk bildirim formları, çıkar çatışması açıklaması	Açılış yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini
Deneme hesabı kayıtları (süre ve işlem sayısı)	m.27/C’ye uyumu
m.27/Ç beyanı ve elektronik onay kayıtları	Beyanın her husus için ayrı alınıp alınmadığını
Uygunluk testi formu ve uyarılar	Ürünün size uygun olup olmadığının değerlendirilmesini
Tüm emir, işlem, fiyat yenileme ve iptal kayıtları	Fiyatlama ve iptal ihlallerini
Müşteri temsilcisiyle telefon kayıtları ve yazışmalar	Danışmanlık ve yönlendirme iddiasını
Giriş kayıtları (IP, cihaz, saat)	Hesabı kimin kullandığını
Teminat tamamlama bildirimleri ve otomatik kapanma kayıtları	Stop-out uygulamasını
Takasbank’taki brüt ve net varlık kaydı	Kurum ekranıyla uyumu

Kurumla uzlaşılamazsa ücretsiz bir yol olarak TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti, denetim talebi için SPK şikâyet başvurusu ve son olarak yargı yolu değerlendirilir. Görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk, yatırımcının tüketici sayılıp sayılmamasına göre değişir; bu ayrım yatırımcı tüketici mi rehberimizde anlatılmıştır. Kurumların genel sorumluluk rejimi için aracı kurum sorumluluğu rehberimize bakabilirsiniz.

Zamanaşımı ve Süreler

Kaldıraçlı işlem uyuşmazlıklarında süreler

Konu	Süre	Dayanak
Sözleşmeye aykırılıktan tazminat	On yıl	TBK m.146
Haksız fiile dayalı istem (örneğin çalışana karşı)	Öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl; suç teşkil ediyorsa daha uzun ceza zamanaşımı	TBK m.72/1
Eksi bakiye takibinde ödeme emrine itiraz	Yedi gün	İİK m.62
Karşı taraf iptalinde emir iptali	En geç ertesi işlem günü	III-37.1 m.29/3
İptal edilen emirlerin raporlanması	En geç iptali takip eden iş günü	III-37.1 m.29/4
Kâr/zarar dağılımının ilanı	Dönem sonunu izleyen iki iş günü	III-39.1 m.28/3

Aracı Kuruma Tazminat ve Kayıt Talepli İhtarname Örneği

Aşağıdaki metin, kaldıraçlı işlem zararında aracı kuruma noter veya KEP yoluyla gönderilecek ihtarname için bir örnektir. Kendi dosyanızda gerçekten yaşanan ihlalleri seçin; yaşanmayanları metinden çıkarın.

İHTARNAME

İHTAR EDEN: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres, KEP veya e-posta adresi

VEKİLİ: Av. … (varsa)

MUHATAP: …… Yatırım Menkul Değerler A.Ş., Genel Müdürlük ve Teftiş Kurulu/Uyum Birimi, adres

KONU: …… numaralı kaldıraçlı işlem hesabımda uğradığım …… TL zararın tazmini ile hesap açılışına, işlemlere ve bildirimlere ilişkin kayıtların verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Hesap açılış yükümlülükleri (III-37.1 m.27/C ve m.27/Ç; III-39.1 m.25)
Hesabım …… tarihinde açılmıştır. Tarafıma deneme hesabında asgari altı iş günü ve elli işlem yaptırılmamış, kaldıraçlı işlemlere özgü yazılı beyan her bir husus için ayrı ayrı alınmamıştır. Kurumunuzun müşteriye karşı taraf olmasından doğan çıkar çatışması risk bildiriminde açıklanmamıştır. Bu yükümlülüklerin yerine getirildiğini tevsik yükü kurumunuza aittir.

2. Yatırım danışmanlığı yasağı ve müşteri adına işlem (III-37.1 m.27/B; III-39.1 m.56/1-ı ve j)
Müşteri temsilcisi …… tarihleri arasında telefon ve mesaj yoluyla hangi paritede, hangi yönde ve hangi büyüklükte işlem açacağımı belirlemiş, zarar oluştukça ek teminat yatırmam ve pozisyonu büyütmem yönünde telkinde bulunmuştur. Bu dönemde …… gün içinde …… işlem yapılmış, …… TL komisyon ve maliyet oluşmuştur. Kaldıraçlı işlem müşterisine danışmanlık verilmesi, müşterinin sözlü yetkisine dayanılarak işlem yapılması ve aşırı işleme ortam hazırlanması mevzuatla açıkça yasaklanmıştır.

3. Fiyat yenileme ve emir iptali (III-37.1 m.30/3-4 ve m.29)
…… tarihinde …… saatinde verdiğim emirde fiyat yalnızca aleyhime yenilenmiş, onayım alınmamıştır. Ayrıca …… numaralı ve …… TL kârla kapanan işlemim …… gerekçesiyle iptal edilmiştir. Gerçekleşmiş emirler kural olarak iptal edilemez; iptalin m.29/1’deki hangi bende dayandığı, tüm ilgili müşterilere uygulanıp uygulanmadığı ve Takasbank’a raporlanıp raporlanmadığı tarafıma bildirilmemiştir.

4. Stop-out uygulaması (III-37.1 m.27/7; TBK m.24 ve m.25)
Pozisyonlarım …… tarihinde …… teminat oranında ve …… fiyatından otomatik olarak kapatılmıştır. Çerçeve sözleşmenin …… maddesinde öngörülen seviye ile uygulanan seviye farklıdır. Sözleşmeyi tek taraflı değiştirme yetkisi veren kayıtlar yazılmamış sayılır.

5. Kurumunuzun sorumluluğu (TBK m.112 ve m.116; III-39.1 m.24/1-a ve b)
Kurumunuz, çalışanlarının işi yürütürken verdiği zarardan sorumludur ve izne bağlı bu hizmette bu sorumluluğu kaldıran sözleşme hükümleri kesin olarak hükümsüzdür. Uğradığım zarar, yukarıda sayılan ihlallerle doğrudan bağlantılıdır.

6. Kayıtların verilmesi (III-39.1 m.25/6; 6698 s.K. m.11)
Çerçeve sözleşme, risk bildirim formları, deneme hesabı kayıtları, m.27/Ç beyanı ve elektronik onay kayıtları, uygunluk testi, tüm emir, işlem, fiyat yenileme ve iptal kayıtları, giriş kayıtları, teminat bildirimleri ve telefon görüşme kayıtlarının tarafıma verilmesini talep ederim.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, kayıtların işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren …… gün içinde tarafıma verilmesini ve uğradığım …… TL zararın aynı süre içinde ödenmesini; aksi hâlde Sermaye Piyasası Kuruluna, TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyetine ve yargı yoluna başvuracağımı ihtaren bildiririm. …../…../2026

İhtar Eden
Ad Soyad, İmza

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Kaldıraçlı işlem dosyalarında ilk soru, zararın piyasa riskinden mi yoksa kurumun kural ihlalinden mi doğduğudur. Hukukçular Evi Ankara olarak hesap açılışından son işleme kadar tüm kayıtları istiyor; deneme hesabı, beyan, uygunluk testi ve risk bildirimlerini III-37.1 ve III-39.1 sayılı Tebliğlere göre denetliyor; telefon kayıtlarını işlem saatleriyle eşleştirerek danışmanlık ve yönlendirme iddiasını somutlaştırıyoruz. Fiyat yenileme, spread ve emir iptali itirazlarını işlem logları üzerinden hazırlıyor; hakem heyeti, SPK şikâyeti ve tazminat davasını aynı delil setiyle yürütüyoruz. Eksi bakiye takiplerine itiraz ve menfi tespit süreçlerini de üstleniyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye’de forex yasal mı?

Döviz ve kıymetli madenler üzerindeki kaldıraçlı işlemler, SPK’dan yetki almış aracı kurumlar üzerinden yapılabilir (III-37.1 m.3/1-g). Yetkisiz kişilerle veya yurt dışı platformlarla yapılan işlemler ise izinsiz sermaye piyasası faaliyeti riskini taşır (SPKn m.109/2).

Kaldıraç oranı en fazla kaç?

Pozisyonun ilk açıldığı sırada uygulanacak kaldıraç oranı 10:1’i geçemez; Kurul oranları değiştirme ve varlık bazında belirleme yetkisine sahiptir (III-37.1 m.27/1-2).

Forex hesabı açmak için ne kadar para gerekir?

Kaldıraçlı işlem yapabilmek için başlangıç teminatı olarak asgari 50.000 TL veya muadili döviz yatırılır (m.27/3). Nakit çekerek teminatı bu tutarın altına düşürürseniz yeni pozisyon açamazsınız (m.27/4).

Müşteri temsilcisinin tavsiyesiyle işlem yaptım; kurum sorumlu mu?

Aracı kurumlar kaldıraçlı işlem sundukları müşterilerine bu işlemler için yatırım danışmanlığı veya bireysel portföy yöneticiliği hizmeti veremez (m.27/B). Sistematik yönlendirme, talimatsız işlem veya aşırı işleme ortam hazırlama (III-39.1 m.56/1-j) kurumun sorumluluğunu doğurabilir.

Deneme hesabı zorunlu mu?

Evet. Genel müşterilere hesap açılışından önce deneme hesabında asgari altı iş günü ve toplam elli işlem yaptırılması zorunludur ve bunu tevsik yükü aracı kurumdadır (m.27/C).

Kârlı işlemimi kurum iptal etti; bu mümkün mü?

Gerçekleşmiş müşteri emirleri kural olarak iptal edilemez. İptal ancak m.29/1’de sayılan hâllerde, teknik sorun gerekçesinde tüm ilgili müşteriler için uygulanarak ve gerekçesi bildirilerek yapılabilir (m.29/1-2).

Fiyat yenileme (requote) nedir, kurallı mı?

Emrin fiyatının gerçekleşmeden önce kurum tarafından değiştirilmek istenmesidir. Fiyat yenilemesi müşteri aleyhine uygulanıyorsa lehe olan her durumda da uygulanmak zorundadır (m.30/3); aleyhe değişiklik için müşteri onayı gerekir (m.30/4).

Stop-out kuralları nerede yazar?

Teminat oranının hesaplanması, teminat tamamlama ve pozisyonların otomatik kapanmasına ilişkin esaslar çerçeve sözleşmede belirlenir (m.27/7, m.29/5).

Aracı kurum batarsa teminatım ne olur?

Kaldıraçlı işlem teminatları müşteri bazında Takasbank nezdinde tutulur (m.27/A) ve yatırımcı varlıkları kurum malvarlığından ayrı izlenir (SPKn m.46/5-6).

Forex zararı için ne kadar sürede dava açmalıyım?

Sözleşmeye aykırılığa dayalı tazminat istemlerinde genel süre on yıldır (TBK m.146). Delillerin korunması için kayıt talebinin ilk günlerde yazılı yapılması gerekir.

İlgili Rehberler

Forex zararınız kural ihlalinden mi doğdu?

Kayıt talebi, ihtarname, hakem heyeti ve tazminat sürecini birlikte planlayalım: 0554 648 37 15