Sosyal medyada düzenli olarak ve ücret ya da menfaat karşılığında belirli fonları öneren kişi izinsiz yatırım danışmanlığı yapıyor olabilir: SPKn m.37 yatırım danışmanlığını yatırım hizmeti sayar, m.39 bunu Kurul iznine bağlar ve m.109/2 izinsiz faaliyeti iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırır. Menfaat karşılığı yanıltıcı tavsiye ayrıca m.107/2’deki bilgiye dayalı piyasa dolandırıcılığını oluşturabilir. Bu suçlarda soruşturma SPK’nın başvurusuna bağlı olduğundan (m.115) ilk adres SPK’dır; internet içerikleri için erişim engeli de istenebilir (m.99/3). Ödenen üyelik ücreti TBK m.27 ve m.77 uyarınca geri istenebilir; fon zararında ise yatırımcının kendi payı dikkate alınır (m.52). Tavsiye, payı satan bankanın uygunluk yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Sosyal medyadaki bir tavsiyeyle mi fon aldınız?
İhbar, ücret iadesi ve bankanın sorumluluğunu birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Düzenli ve ücretli tavsiye izne tabidir
Yatırım danışmanlığı izinsiz yapılamaz. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.37 yatırım danışmanlığını yatırım hizmetleri arasında sayar; m.39 uyarınca bu hizmetlerin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yürütülmesi Kuruldan izin alınmasına bağlıdır. İzinsiz faaliyette bulunanlar m.109/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılır.
Menfaat karşılığı yanıltıcı tavsiye ayrı bir suçtur. m.107/2 uyarınca yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, yorum yapan veya bunları yayan ve bu suretle menfaat sağlayanlar cezalandırılır. Bu suçlarda soruşturma, m.115 uyarınca SPK’nın başvurusuna bağlıdır; bu nedenle ilk adres SPK’dır.
Bankanın yükümlülüğü devam eder. Fonu sosyal medyadaki bir tavsiyeyle almış olmanız, payı size satan kuruluşun uygunluk ve bilgilendirme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Sorun Nasıl Ortaya Çıkıyor?
Son yıllarda birçok yatırımcı, yatırım kararlarını sosyal medyada paylaşım yapan “uzman”, “analist” veya “yatırım koçu” olarak tanıtılan kişilerin önerilerine göre vermeye başladı. Bu kişiler video platformlarında, mesajlaşma uygulamalarındaki gruplarda veya sosyal medya hesaplarında belirli fonları “kaçırılmayacak fırsat” olarak tanıttı. Bazıları bu tavsiyeleri ücretli “VIP” gruplar üzerinden verdi; bazıları ise tanıttığı fonların kurucularıyla veya satıcılarıyla ilişki içindeydi.
Tavsiye edilen fonlardan bazılarının tasfiyeye alınmasıyla birlikte yatırımcılar şu soruyu soruyor: “Bu fonu bana öneren kişinin hiçbir sorumluluğu yok mu?” Bu sorunun cevabı, tavsiyenin nasıl verildiğine, karşılığında bir ücret veya menfaat sağlanıp sağlanmadığına ve tavsiye verenin kim olduğuna göre değişir.
Bu yazı, sosyal medyada verilen yatırım tavsiyelerinin hukuki niteliğini, izinsiz yatırım danışmanlığını, bilgiye dayalı piyasa dolandırıcılığını, tavsiye verenin cezai ve hukuki sorumluluğunu, delillerin toplanmasını ve yatırımcının izleyebileceği yolları ele alır.
Farklı Senaryolar
Tavsiye senaryoları ve ilk değerlendirme
| Senaryo | İlk değerlendirme |
|---|---|
| Arkadaşın veya akrabanın tek seferlik önerisi | Kural olarak izne tabi faaliyet değil; sorumluluk zayıf |
| Herkese açık, genel piyasa yorumu yapan hesap | Tek başına yatırım danışmanlığı sayılmayabilir |
| Ücretli VIP grupta düzenli al-sat önerileri | İzinsiz yatırım danışmanlığı yönünden güçlü şüphe |
| Kişiye özel portföy önerisi karşılığı ücret | İzinsiz yatırım danışmanlığı yönünden güçlü şüphe |
| Tanıttığı fondan komisyon veya menfaat alan hesap | Piyasa dolandırıcılığı yönünden inceleme gerektirir |
| Kendisini lisanslı kurum çalışanı gibi tanıtan sahte hesap | Dolandırıcılık yönünden inceleme gerektirir |
| Banka çalışanının kişisel hesabından fon önerisi | Bankanın sorumluluğu ayrıca değerlendirilir |
Yatırım Danışmanlığı İzne Tabidir
Sermaye piyasasında belirli faaliyetler herkesin serbestçe yapabileceği işler değildir. SPKn m.37, Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini sayar ve bunlar arasında portföy yöneticiliği ile yatırım danışmanlığını da gösterir.
SPKn m.39 ise bu hizmetlerin nasıl yürütülebileceğini belirler: yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur ve bu hizmetler ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir.
Bu hükmün kapsamı önemlidir. İzin şartı, düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yürütülen hizmetler için geçerlidir. Bir arkadaşın bir kez görüşünü paylaşması bu kapsama girmez. Buna karşılık bir kişinin sürekli olarak, çok sayıda kişiye, ücret veya başka bir menfaat karşılığında belirli sermaye piyasası araçlarını alıp satmalarını önermesi, izne tabi yatırım danışmanlığı faaliyeti olarak değerlendirilebilir.
Genel piyasa yorumu ile kişiye özel yatırım danışmanlığı arasındaki sınır her zaman kolay çizilmez. Değerlendirmede şu göstergeler dikkate alınır.
Genel yorum ile yatırım danışmanlığı arasındaki göstergeler
| Gösterge | Genel yoruma yakın | Danışmanlığa yakın |
|---|---|---|
| Hedef kitle | Herkese açık, belirsiz kitle | Belirli kişiler veya kapalı grup |
| Karşılık | Ücret veya menfaat yok | Üyelik ücreti, komisyon, prim |
| İçerik | Genel piyasa değerlendirmesi | Belirli aracı “şimdi al” veya “şimdi sat” önerisi |
| Kişiselleştirme | Kişisel durum dikkate alınmaz | Kişinin birikimine veya hedefine göre öneri |
| Süreklilik | Dağınık paylaşımlar | Düzenli ve sistematik öneriler |
İzinsiz Faaliyetin Sonuçları
İzin almadan yatırım danışmanlığı yapmak bir suçtur. SPKn m.109/2, sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanların iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacağını düzenler.
Kanun, izinsiz faaliyete karşı idari araçlar da öngörür. SPKn m.99/2, izinsiz sermaye piyasası faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişiler ile Kurulca bu konuda sorumluluğu tespit edilen ortak ve yöneticiler hakkında, faaliyetlerden doğan zararın kesinleşmiş olması şartı aranmaksızın Kurulun tedbir yetkisini düzenleyen 96. maddenin ikinci fıkrasının kıyasen uygulanacağını belirtir.
İnternet üzerinden yürütülen faaliyetler için ayrıca erişim engeli imkânı vardır. SPKn m.99/3, izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinin internet aracılığıyla yürütüldüğü tespit edildiğinde, içerik ve yer sağlayıcılarının yurt içinde olması hâlinde Kurulun başvurusu üzerine mahkemelerce erişimin engellenmesine karar verileceğini; yurt dışında bulunması hâlinde ise Kurulun başvurusu üzerine Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun erişimi engelleyeceğini düzenler.
İzinsiz faaliyete karşı araçlar
| Araç | Kim uygular? | Dayanak |
|---|---|---|
| Hapis ve adli para cezası | Ceza mahkemesi, Kurul başvurusuyla | SPKn m.109/2, m.115 |
| Tedbirler | SPK | SPKn m.99/2 |
| Erişim engeli (yurt içi) | Mahkeme, Kurul başvurusuyla | SPKn m.99/3 |
| Erişim engeli (yurt dışı) | BTK, Kurul başvurusuyla | SPKn m.99/3 |
Bilgiye Dayalı Piyasa Dolandırıcılığı
Tavsiye veren kişi yalnızca izinsiz faaliyette bulunmakla kalmayıp yatırımcıları kasıtlı olarak yanıltmış ve bundan menfaat sağlamışsa, daha ağır bir suç gündeme gelebilir. SPKn m.107/2, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan veya rapor hazırlayan ya da bunları yayan ve bu suretle menfaat sağlayanların üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacağını düzenler.
Bu suçun oluşması için birkaç unsurun birlikte bulunması gerekir: yatırımcıların kararlarını etkileme amacı, yalan, yanlış veya yanıltıcı nitelikte bir bilgi veya yorum ve bu yolla menfaat sağlanması. Yanlış çıkan her tahmin bu suçu oluşturmaz; tavsiye verenin bilgi veya yorumun yanıltıcı olduğunu bilerek ve menfaat amacıyla hareket etmesi aranır.
SPKn m.107/2’nin unsurları
| Unsur | Fon tavsiyesindeki karşılığı |
|---|---|
| Amaç | Yatırımcıların belirli bir fonu almasını sağlamak |
| Yanıltıcı bilgi veya yorum | “Anapara garantili”, “risksiz”, “mevduattan güvenli” gibi gerçeğe aykırı beyanlar |
| Yayma | Sosyal medya, grup mesajları, videolar |
| Menfaat | Üyelik ücreti, fon kurucusundan veya satıcıdan komisyon, kendi pozisyonundan kazanç |
Sosyal medya üzerinden yürütülen piyasa bozucu eylemler piyasa bozucu eylemler ve sosyal medya hesabı kullandırma yazımızda ele alındı.
Ceza Yolu: Önce SPK
İzinsiz faaliyet ve piyasa dolandırıcılığı Sermaye Piyasası Kanununda düzenlenen suçlardır ve bu suçlarda özel bir usul kuralı vardır. SPKn m.115, Kanunda tanımlanan suçlardan dolayı soruşturma yapılmasının Kurul tarafından Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlı olduğunu ve bu başvurunun muhakeme şartı niteliğinde olduğunu düzenler.
Bu nedenle yatırımcının bu suçlar için izleyeceği yol, doğrudan savcılığa gitmek yerine SPK’ya ihbarda bulunmaktır. SPK, ihbarı inceleyerek Cumhuriyet başsavcılığına başvurup başvurmayacağına karar verir. Kamu davası açılırsa, m.115/2 uyarınca Kurul davada katılan sıfatını kazanır.
Tavsiye veren kişi kendisini lisanslı bir kurumun çalışanı gibi tanıtmış veya sahte belgelerle yatırımcıyı aldatmışsa, Türk Ceza Kanunundaki dolandırıcılık suçu da gündeme gelebilir; bu suç için doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir. Dolandırıcılık kalıpları fon zararınızı geri alıyoruz diyenlere dikkat, SPK’ya başvuru ise SPK’ya şikâyet başvurusu yazılarımızda ele alındı.
Hukuki Sorumluluk: Ücretin İadesi
Yatırımcı, tavsiye veren kişiye bir VIP grup üyeliği veya danışmanlık ücreti ödemişse, bu ücretin iadesini isteyebilir. İzinsiz yatırım danışmanlığına ilişkin bir sözleşme, izin şartını düzenleyen kanun hükmüne aykırıdır.
TBK m.27, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı veya konusu imkânsız olan sözleşmelerin kesin olarak hükümsüz olduğunu düzenler. İzin alınmadan yürütülen bir yatırım danışmanlığı faaliyetine ilişkin sözleşmenin bu kapsamda kesin hükümsüz olduğu ileri sürülebilir. Kesin hükümsüz bir sözleşme için ödenen ücret ise geçerli bir sebebe dayanmadığından, TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenebilir. Sebepsiz zenginleşme sebepsiz zenginleşme ve iade talebi yazımızda ele alındı.
Bu yol, fon zararının kendisinden bağımsızdır ve yatırımcının ödediği ücretle sınırlıdır. Ancak somut ve ispatı görece kolay bir taleptir.
Hukuki Sorumluluk: Fon Zararının Tazmini
Yatırımcının asıl zararı, tavsiye üzerine aldığı fondaki kayıptır. Bu zararın tavsiye verenden istenebilmesi, haksız fiil sorumluluğunun şartlarının gerçekleşmesine bağlıdır. TBK m.49, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişinin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler.
Hukuka aykırılık bakımından, izinsiz yatırım danışmanlığı yasağı yatırımcıları korumaya yönelik bir kuraldır; bu yasağa aykırı davranış hukuka aykırılık unsurunu oluşturabilir. Kusur bakımından, tavsiye verenin bilerek yanıltıcı beyanlarda bulunması veya fonun risklerini gizlemesi önemlidir. İlliyet bağı bakımından ise yatırımcının fonu gerçekten bu tavsiye üzerine aldığının gösterilmesi gerekir.
Tavsiye bir ücret karşılığında verilmişse, taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin varlığı da ileri sürülebilir; bu durumda TBK m.112 uyarınca sözleşmeye aykırılığa dayanan bir talep de gündeme gelir.
Bu davalarda en güç konu, yatırımcının kendi payıdır. TBK m.52, zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında etkili olması hâlinde tazminatın indirilebileceğini veya kaldırılabileceğini düzenler. Sosyal medyadaki bir paylaşıma dayanarak birikiminin önemli bir kısmını tek bir fona yatıran yatırımcının kararı, bu hüküm kapsamında değerlendirilebilir. Bu nedenle tavsiye verenden tam tazminat beklemek gerçekçi olmayabilir; özellikle aldatma ve menfaat unsurlarının güçlü olduğu dosyalarda talep daha anlamlıdır.
Tavsiye verene karşı hukuki talepler
| Talep | Dayanak | Güçlü olduğu durum |
|---|---|---|
| Ödenen ücretin iadesi | TBK m.27, m.77 | Ücretli VIP grup veya danışmanlık |
| Fon zararının tazmini | TBK m.49 | Bilerek yanıltma, menfaat, açık illiyet |
| Sözleşmeye aykırılık | TBK m.112 | Ücret karşılığı kişiye özel tavsiye |
| İndirim savunması | TBK m.52 | Yatırımcının kendi özensizliği |
Süreler
Tavsiye verene karşı hukuki talepler zamanaşımına tabidir ve talebin türüne göre farklı süreler uygulanır. Özellikle anonim hesaplarda kimliğin geç öğrenilmesi, sürelerin başlangıcı bakımından önemlidir.
Haksız fiile dayanan tazminat talepleri bakımından TBK m.72, tazminat isteminin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Aynı madde, tazminatın ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğması hâlinde bu daha uzun zamanaşımının uygulanacağını öngörür. İzinsiz faaliyet ve piyasa dolandırıcılığı ceza gerektiren fiiller olduğundan, bu kural tavsiye verene karşı taleplerde önem taşıyabilir.
Ödenen üyelik ücretinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi talebinde ise TBK m.82 uygulanır: istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
Tavsiye verene karşı taleplerde süreler
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Haksız fiile dayanan tazminat | Zararı ve sorumluyu öğrenmeden itibaren iki yıl; her hâlde fiilden itibaren on yıl | TBK m.72 |
| Ceza gerektiren fiilden doğan tazminat | Ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre | TBK m.72 |
| Üyelik ücretinin iadesi | Öğrenmeden itibaren iki yıl; her hâlde on yıl | TBK m.82 |
Sürelerin hesaplanması için fon uyuşmazlığı süre hesaplama aracımız kullanılabilir. Payı satan kuruluşa karşı talepler için ayrı süreler işlediği unutulmamalıdır.
Bankanın ve Kurucunun Yükümlülükleri Devam Eder
Yatırımcının fonu sosyal medyadaki bir tavsiye üzerine almış olması, payı satan kuruluşun yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Fon payını satan banka veya aracı kurum, müşterisine uygunluk testi yapmak, ürünün riskleri hakkında bilgi vermek ve uygun olmayan bir ürün için uyarıda bulunmakla yükümlüdür.
Bu nedenle sosyal medyadaki bir tavsiyeyle fon alan yatırımcı, tavsiye verenin yanında, payı satan kuruluşun bu yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini de incelemelidir. Kuruluşun yükümlülüklerine aykırılık, tavsiye verene göre çok daha güçlü ve tahsil imkânı yüksek bir talep oluşturabilir. Uygunsuz satış bana uygun olmayan fon satıldı yazımızda ele alındı.
Tavsiye veren kişi bir banka çalışanıysa ve fonu kendi çalıştığı bankanın müşterilerine öneriyorsa, bankanın çalışanının davranışından sorumluluğu ayrıca gündeme gelir. Fonun kurucusunun tanıtım amacıyla sosyal medya hesaplarıyla çalıştığı veya onlara menfaat sağladığı anlaşılırsa, kurucunun bu tanıtımların içeriğinden sorumluluğu da incelenmelidir.
Deliller ve Kimlik Tespiti
Sosyal medya içerikleri kolayca silinebilir. Bu nedenle delillerin erken ve güvenilir biçimde tespit edilmesi, hem ihbarın hem de olası davanın başarısı için belirleyicidir.
Ekran görüntüleri ilk adım olarak değerlidir, ancak tek başına her zaman yeterli görülmeyebilir. İçeriklerin noter aracılığıyla veya elektronik tespit hizmetleriyle tespit ettirilmesi, delilin güvenilirliğini artırır. İçeriğin silinmesinden endişe ediliyorsa mahkemeden delil tespiti de istenebilir; bu yol delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü yazımızda anlatıldı.
Toplanacak deliller
| Delil | Ne gösterir? |
|---|---|
| Paylaşımların ve grup mesajlarının tespiti | Tavsiyenin içeriği ve düzenliliği |
| Üyelik veya danışmanlık ücreti dekontları | Ticari nitelik ve menfaat |
| Yanıltıcı beyanlar (“garantili”, “risksiz”) | Yanıltma ve kusur |
| Fon alım tarihleri ve tutarları | Tavsiye ile yatırım arasındaki illiyet |
| Tavsiye verenin kurucu veya satıcıyla bağlantısı | Menfaat ve çıkar çatışması |
| Aynı tavsiyeyle zarar eden diğer yatırımcılar | Faaliyetin düzenliliği ve kapsamı |
Anonim hesaplarda tavsiye verenin kimliğinin tespiti ayrı bir güçlüktür. Hukuk davası açılabilmesi için karşı tarafın kimliğinin bilinmesi gerekir. Kimlik tespiti çoğu zaman ancak ceza soruşturması kapsamında, yetkili makamların platformlardan bilgi istemesiyle mümkün olur. Bu da SPK’ya ihbarın önemini artırır.
Tavsiye Verenin Yetkisini Nasıl Kontrol Edersiniz?
Bir kişinin yatırım danışmanlığı yapma yetkisine sahip olup olmadığını kontrol etmek, hem yatırım yapmadan önce hem de bir ihbar hazırlarken önemlidir. SPKn m.39 uyarınca yatırım hizmetleri ancak Kuruldan izin almış yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir; bu nedenle ilk soru, tavsiye veren kişinin izinli bir yatırım kuruluşu adına hareket edip etmediğidir.
Yatırımcı, tavsiye verenin bağlı olduğunu söylediği kurumun Kurulca yetkilendirilmiş kuruluşlar arasında yer alıp almadığını, kurumların resmî internet siteleri ve kamuya açık kaynaklar üzerinden kontrol edebilir. Kişinin gerçekten o kurumun çalışanı olup olmadığı, doğrudan kurumun resmî iletişim kanallarından sorulabilir. SPK’nın izinsiz faaliyetlere ilişkin duyuruları ve bültenlerde yer alan kararları da yol gösterici olabilir.
Kendisini lisanslı bir kurumun çalışanı gibi tanıtan ancak ödemeleri kişisel hesaplara isteyen, yalnızca mesajlaşma uygulamaları üzerinden iletişim kuran ve “garantili kazanç” vaat eden hesaplar, en yüksek risk grubundadır. Bu işaretler, dolandırıcılık ihtimalinin de değerlendirilmesini gerektirir.
Diğer Mağdurlarla Birlikte Hareket Etmek
Sosyal medyadaki tavsiyeler çoğu zaman çok sayıda kişiye ulaşır; aynı tavsiyeyle zarar eden başka yatırımcılar da bulunur. Bu yatırımcılarla iletişim kurmak birkaç açıdan yararlıdır.
Birincisi, faaliyetin düzenli ve ticari niteliği, çok sayıda kişiye aynı öneriler verildiğinin gösterilmesiyle daha kolay ispatlanır; bu, izinsiz yatırım danışmanlığı değerlendirmesinde belirleyicidir. İkincisi, SPK’ya yapılan ihbarların birden fazla mağdur tarafından ve belgelerle desteklenerek yapılması, ihbarın ciddiyetini artırır. Üçüncüsü, dava masraflarının paylaşılması ve ortak delillerin kullanılması mümkün olabilir. Birden fazla mağdurun birlikte dava açma imkânları fon mağdurları toplu dava açabilir mi yazımızda ele alındı.
Bununla birlikte ortak hareket ederken de paylaşımlarda dikkatli olunmalı, kişilere yönelik kesin suç isnatlarından ve kişisel verilerin yayılmasından kaçınılmalıdır.
Adım Planı
Yatırımcı için adımlar
| Sıra | Adım |
|---|---|
| 1 | Paylaşımları, mesajları ve ödeme dekontlarını hemen kaydedip tespit ettirmek |
| 2 | Tavsiye verenin kamuya açık bir kurum çalışanı olup olmadığını ve yetki belgesini kontrol etmek |
| 3 | SPK’ya izinsiz faaliyet ve piyasa dolandırıcılığı yönünden ihbarda bulunmak |
| 4 | Payı satan kuruluşun uygunluk ve bilgilendirme yükümlülüklerini incelemek |
| 5 | Ödenen ücret için iade talebini değerlendirmek |
| 6 | Kendi paylaşımlarında suç isnadından kaçınmak |
| 7 | Zamanaşımı sürelerini izlemek |
SPK’ya İzinsiz Yatırım Danışmanlığı ve Piyasa Dolandırıcılığı İhbar Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, ücretli bir mesajlaşma grubunda düzenli olarak belirli fonları öneren ve bu fonların kurucusundan menfaat sağladığı anlaşılan bir kişi hakkında SPK’ya yapılacak ihbar için hazırlanmış bir çerçevedir. Köşeli parantezli kısımlar olaya göre doldurulmalıdır. İhbarda yalnızca belgelenebilen olgulara yer verilmeli, kesin suç isnadından kaçınılmalıdır.
SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIĞI’NA
İHBARDA BULUNAN: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres] — [Telefon] — [E-posta]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]
HAKKINDA İHBARDA BULUNULAN: [Kullanıcı adı / hesap adı], [platform], [bilinen ad soyad ve diğer bilgiler]
KONU: Sermaye piyasasında izinsiz yatırım danışmanlığı ve bilgiye dayalı piyasa dolandırıcılığı şüphesine ilişkin ihbar ile gerekli tedbirlerin alınması ve Cumhuriyet başsavcılığına başvurulması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Hakkında ihbarda bulunulan kişi, [tarih aralığı] döneminde [platform] üzerindeki “[grup adı]” adlı ve aylık [tutar] TL ücretle üye kabul edilen kapalı grupta, [üye sayısı] üyeye düzenli olarak belirli yatırım fonlarını alma ve satma önerileri vermiştir. Müvekkil bu gruba [tarih] tarihinde üye olmuş ve toplam [tutar] TL üyelik ücreti ödemiştir.
2. Hakkında ihbarda bulunulan kişi, [tarih] tarihli paylaşımında [fon unvanı] unvanlı fonu “anapara riski olmayan”, “mevduattan daha güvenli” bir yatırım olarak tanıtmış ve üyelerin birikimlerinin önemli bir kısmını bu fona yatırmalarını önermiştir. Müvekkil bu öneri üzerine [tarih] tarihinde fona [tutar] TL yatırmıştır. Fon, Kurulunuzun 17.09.2026 tarihli 2026/60 sayılı Bülteniyle tasfiyeye alınmıştır.
3. Grupta paylaşılan [belge/mesaj] içeriğinden, hakkında ihbarda bulunulan kişinin söz konusu fonun kurucusuyla [ilişkinin niteliği] ilişkisi bulunduğu ve fona yönlendirilen yatırımlar karşılığında menfaat sağladığı anlaşılmaktadır.
İzin şartı — 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.37 ve m.39
Kanunun 37. maddesi yatırım danışmanlığını yatırım hizmetleri arasında saymakta, 39. maddesi ise bu hizmetlerin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yürütülmesini Kuruldan izin alınmasına bağlamaktadır. Hakkında ihbarda bulunulan kişinin ücret karşılığında, kapalı bir gruba, sürekli ve belirli araçlara yönelik öneriler vermesi, ticari nitelikte ve düzenli bir yatırım danışmanlığı faaliyetidir. Bu faaliyet genel bir piyasa yorumu niteliğinde değildir; öneriler belirli fonlara ve belirli alım zamanlarına yöneliktir. Yapılan araştırmada kişinin Kuruldan alınmış bir izninin veya bir yatırım kuruluşuyla bağlantısının bulunmadığı görülmüştür.
İzinsiz faaliyet — 6362 sayılı Kanun m.109/2
Açıklanan faaliyet, Kanunun 109. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen izinsiz sermaye piyasası faaliyeti suçu kapsamında değerlendirilmelidir.
Bilgiye dayalı piyasa dolandırıcılığı — 6362 sayılı Kanun m.107/2
Hakkında ihbarda bulunulan kişinin yüksek riskli bir fonu “anapara riski olmayan” bir yatırım olarak tanıtması yanıltıcı niteliktedir; üyelik ücretleri ve fonun kurucusundan sağlandığı anlaşılan menfaat birlikte değerlendirildiğinde, bu beyanların yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla ve menfaat karşılığında yapıldığı şüphesi doğmaktadır.
Erişim engeli ve tedbirler — 6362 sayılı Kanun m.99/2 ve m.99/3
Faaliyetin internet üzerinden sürdürülmekte olması nedeniyle, Kanunun 99. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili içeriklere erişimin engellenmesi için gerekli başvurunun yapılmasını ve ikinci fıkrası uyarınca gerekli tedbirlerin alınmasını talep ederiz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; ihbar konusu faaliyetin incelenmesini, gerekli tedbirlerin alınmasını ve erişim engeli için başvuru yapılmasını, Kanunun 115. maddesi uyarınca yetkili Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasını ve başvurumuz hakkında tarafımıza bilgi verilmesini saygıyla talep ederiz.
İhbarda Bulunan Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]
EKLER: Paylaşımların ve grup mesajlarının tespit tutanakları; üyelik ücreti dekontları; fon alım belgeleri; menfaat ilişkisini gösteren belgeler.
İhbar dilekçesinde kullanılan ifadeler dikkatle seçilmelidir. Kesin suç isnadı yerine “şüphe” ve “değerlendirilmesi” gibi ifadeler kullanılması, ihbarın amacını korurken ihbarda bulunanı iftira veya hakaret iddialarına karşı da korur.
Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata, her yanlış çıkan tavsiyenin suç veya tazminat sebebi olduğunu sanmaktır. Genel yorum ile izinsiz danışmanlık farklıdır.
İkinci hata, sermaye piyasası suçları için doğrudan savcılığa gitmektir. SPKn m.115 uyarınca soruşturma SPK’nın başvurusuna bağlıdır.
Üçüncü hata, delilleri geç toplamaktır. Sosyal medya içerikleri kolayca silinir.
Dördüncü hata, yalnızca ekran görüntüsüyle yetinmektir. Noter veya elektronik tespit delilin gücünü artırır.
Beşinci hata, tavsiye verene odaklanıp payı satan kuruluşun yükümlülüklerini incelememektir.
Altıncı hata, ödenen üyelik ücretinin iadesi talebini gözden kaçırmaktır.
Yedinci hata, kendi paylaşımlarında tavsiye veren kişiye kesin suç isnat etmektir.
Sekizinci hata, tavsiye verenden tam tazminat beklemektir. TBK m.52 uyarınca yatırımcının kendi payı dikkate alınır.
Dokuzuncu hata, aynı tavsiyeyle zarar eden diğer yatırımcılarla iletişim kurmamaktır; bu, faaliyetin düzenliliğini göstermede önemli bir delildir.
Onuncu hata, “zararınızı biz alırız” diyen yeni sosyal medya hesaplarına güvenmektir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sosyal medyada fon öneren kişinin sorumluluğu var mı?
Tavsiyenin niteliğine bağlıdır. Düzenli, ticari ve ücret karşılığı verilen tavsiye izne tabi yatırım danışmanlığı olabilir; izinsiz yapılması SPKn m.109/2 uyarınca suçtur.
Yatırım danışmanlığı izne tabi mi?
Evet. SPKn m.37 yatırım danışmanlığını yatırım hizmetleri arasında sayar; m.39 uyarınca düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak yürütülmesi Kurul iznine bağlıdır.
Arkadaşımın tavsiyesiyle fon aldım; sorumlu tutabilir miyim?
Tek seferlik ve karşılıksız bir öneri kural olarak izne tabi faaliyet değildir; sorumluluk için bilerek yanıltma gibi ek unsurlar gerekir.
Genel yorum ile yatırım danışmanlığı nasıl ayrılır?
Hedef kitle, ücret veya menfaat, belirli bir aracı alma-satma önerisi, kişiselleştirme ve süreklilik birlikte değerlendirilir.
İzinsiz faaliyetin cezası nedir?
SPKn m.109/2 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası.
Piyasa dolandırıcılığı ne zaman oluşur?
SPKn m.107/2 uyarınca yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yanlış veya yanıltıcı bilgi verip yayan ve bu suretle menfaat sağlayanlar bakımından.
Yanlış çıkan her tahmin suç mu?
Hayır. Tavsiye verenin bilginin yanıltıcı olduğunu bilerek ve menfaat amacıyla hareket etmesi aranır.
Suç duyurusunu nereye yapmalıyım?
SPKn m.115 uyarınca Sermaye Piyasası Kanunundaki suçlarda soruşturma Kurulun başvurusuna bağlıdır; bu nedenle önce SPK’ya ihbarda bulunulmalıdır.
Dolandırıcılık varsa doğrudan savcılığa gidebilir miyim?
Tavsiye veren sahte kimlik veya belgelerle aldatmışsa Türk Ceza Kanunundaki dolandırıcılık gündeme gelebilir ve bu suç için doğrudan Cumhuriyet başsavcılığına başvurulabilir.
Hesabın erişime kapatılmasını isteyebilir miyim?
SPKn m.99/3 uyarınca izinsiz faaliyetler için Kurulun başvurusu üzerine yurt içinde mahkeme, yurt dışında BTK erişimi engeller; ihbarınızda bunu talep edebilirsiniz.
VIP grup ücretimi geri alabilir miyim?
İzinsiz yatırım danışmanlığına ilişkin sözleşmenin TBK m.27 uyarınca kesin hükümsüz olduğu ileri sürülebilir; ödenen ücret TBK m.77 uyarınca sebepsiz zenginleşme olarak geri istenebilir.
Fon zararımı tavsiye verenden alabilir miyim?
TBK m.49’daki haksız fiil şartları gerçekleşirse istenebilir; ancak TBK m.52 uyarınca kendi kararınızın payı dikkate alınır ve tam tazminat beklemek gerçekçi olmayabilir.
Tavsiye verenin kimliğini bilmiyorum; ne yapabilirim?
Anonim hesaplarda kimlik tespiti çoğu zaman ancak ceza soruşturmasında mümkündür; bu da SPK’ya ihbarın önemini artırır.
Tavsiye verene karşı dava için süre var mı?
Haksız fiile dayanan tazminatta TBK m.72 uyarınca öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl; fiil ceza gerektiriyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Ücret iadesinde TBK m.82 uygulanır.
Tavsiye verenin yetkili olup olmadığını nasıl anlarım?
SPKn m.39 uyarınca yatırım hizmetleri yalnızca izinli yatırım kuruluşlarınca verilebilir; bağlı olduğunu söylediği kurumu ve kişinin gerçekten çalışan olup olmadığını kurumun resmî kanallarından kontrol edin.
Aynı tavsiyeyle zarar eden başkaları varsa ne yapmalıyım?
İletişim kurun; faaliyetin düzenliliğini göstermek, ihbarı güçlendirmek ve masrafları paylaşmak için yararlıdır.
Hangi delilleri toplamalıyım?
Paylaşımların ve grup mesajlarının tespiti, ücret dekontları, yanıltıcı beyanlar, fon alım belgeleri, menfaat ilişkisini gösteren belgeler ve aynı tavsiyeyle zarar eden diğer yatırımcılar.
Ekran görüntüsü yeterli mi?
İlk adım olarak değerlidir; ancak noter veya elektronik tespit ya da mahkemeden delil tespiti delilin güvenilirliğini artırır.
Bankayı da sorumlu tutabilir miyim?
Evet. Tavsiye, payı satan kuruluşun uygunluk testi ve bilgilendirme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz; kuruluşun sorumluluğu ayrıca incelenmelidir.
Öneren kişi banka çalışanıysa ne olur?
Fonu kendi bankasının müşterilerine öneriyorsa bankanın çalışanının davranışından sorumluluğu ayrıca gündeme gelir.
Fonun kurucusu sosyal medya hesaplarına para ödediyse?
Kurucunun bu tanıtımların içeriğinden sorumluluğu ayrıca incelenmelidir.
İhbar ederken nelere dikkat etmeliyim?
Yalnızca belgelenebilen olgulara yer verin; kesin suç isnadı yerine “şüphe” ve “değerlendirilmesi” gibi ifadeler kullanın.
Kendi sosyal medya hesabımda bu kişiyi suçlayabilir miyim?
Kesin suç isnadından kaçının; eleştiri hakkının sınırları ve hakaret-iftira riskleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İlgili Rehberler
- Fon mağduru olarak sosyal medyada paylaşım
- Piyasa bozucu eylemler ve sosyal medya
- Sosyal medyada hisse yönlendirme suç mu
- Fon zararınızı geri alıyoruz diyenlere dikkat
- Bana uygun olmayan fon satıldı
- SPK’ya şikâyet başvurusu
- Durumunuza göre hukuki yol haritası
- Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi
Paylaşımlar silinmeden delil toplayın
Tespit ve ihbar için arayın. 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Tavsiyenin niteliğini ve hak arama yollarınızı birlikte değerlendirelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · Tasfiye edilen fonlar listesi · Tüm hukuk dalları


