“Garantili”, “Risksiz”, “Mevduattan Yüksek” Denip Fon Satıldıysa 2026 — Yanıltıcı Fon Reklamı ve Tanıtımı, Müşteri Temsilcisinin Vaadi, Sosyal Medya Etkileyicileri, SPK ve Reklam Kurulu Şikâyeti, Haksız Rekabet ve Tazminat (III-39.1 m.41; III-55.1 m.33, 40; 6502 m.61; TTK m.56) (SPK Şikâyet Dilekçesiyle)

Fonları tanıtan kuruluşlar, reklam ve tanıtımlarında serbest değildir. Yatırım kuruluşları; yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgilere dayalı ve müşterinin bilgi eksikliğini istismar eden tanıtım yapamaz ve mevzuatın izin verdiği hâller dışında mutlak getiri veya zarara karşı garanti taahhüdünde bulunamaz (III-39.1 m.41/1-2). Bu kurallara, müşterilere yönelik bire bir tanıtım ve bilgilendirmelerde de uyulur (m.41/6). Portföy yönetim şirketleri de portföyün belirli bir getiriyi sağlayacağına dair garanti veremez ve ilan ve reklamlarında bu anlama gelebilecek ifadeleri kullanamaz (III-55.1 m.33/1-g). İzahnamenin onaylanması, bilgilerin Kurulca tekeffülü veya fona ilişkin bir tavsiye anlamına gelmez (III-52.1 m.11/5); bu nedenle “SPK güvencesinde” türü ifadeler yanıltıcıdır. Tanıtıma güvenerek fon alan yatırımcı; SPK’ya ve Reklam Kuruluna şikâyette bulunabilir, haksız rekabet nedeniyle müşteri sıfatıyla dava açabilir (TTK m.56/2), aldatma nedeniyle sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürebilir ve zararının tazminini isteyebilir. Reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispat yükü reklam verene aittir (6502 m.61).

Bu Yazı Kimin İçin?

Tasfiye edilen fonların yatırımcılarıyla yapılan görüşmelerde en sık duyulan cümlelerden biri şudur: “Bana mevduattan yüksek getiri, risksiz dediler.” Kimi yatırımcı bu sözü bir müşteri temsilcisinden, kimi bankanın mobil uygulamasındaki bir tanıtım kartından, kimi de sosyal medyada fon önerisi paylaşan bir hesaptan duymuştur. Fonların bir kısmının bugün tasfiye aşamasında olması, bu tanıtımların hukuki değerini yeniden gündeme getirmektedir.

Bu yazı; fonların ve yatırım hizmetlerinin tanıtımında hangi ifadelerin yasak olduğunu, bu kuralların kimlere uygulandığını, müşteri temsilcisinin sözlü vaatlerinin ve sosyal medya paylaşımlarının nasıl değerlendirileceğini, yanıltıcı bir tanıtımın nasıl ispatlanacağını ve yatırımcının SPK, Reklam Kurulu, hukuk mahkemesi ve savcılık önünde hangi yolları kullanabileceğini anlatır. Sonunda, SPK’ya yapılacak bir şikâyet için dilekçe örneği yer alıyor.

Tebliğ hükümleri SPK’nın resmî mevzuat sistemindeki güncel metinlerden, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği hükümleri 01.08.2026’da yürürlüğe giren değişiklikler işlenmiş konsolide metinden, kanun hükümleri 6362 sayılı Kanunun yürürlükteki metninden alınmıştır.

Fon Tanıtımında Yasak veya Sorunlu İfadeler

Fon ve yatırım hizmetlerinin tanıtımına ilişkin kurallar birden fazla düzenlemeye dağılmıştır. III-39.1 sayılı Tebliğ m.41/1, yatırım kuruluşlarının her türlü yazılı basın, internet, telefon, radyo, televizyon ve benzeri iletişim araçlarıyla yapacakları yayın, ilan, reklam ve duyurularda objektif olmasını; yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgilere dayalı ve müşterilerin tecrübe veya bilgi eksikliklerini istismar edici tanıtım yapmamasını zorunlu kılar. m.41/2, mevzuatın imkân verdiği hâller dışında mutlak getiri veya zarara karşı garanti taahhüdünü yasaklar. Portföy yönetim şirketleri bakımından III-55.1 m.33/1-(g) ve m.40, yatırım danışmanlığı ve TEFAS fonlarına ilişkin öneriler bakımından III-37.1 m.48/2 aynı yönde kurallar koyar.

Tabloda “Yönetmelik” olarak anılan düzenleme, 6502 sayılı Kanuna dayanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğidir. Bu Yönetmeliğin m.7/1 hükmü reklamların doğru ve dürüst olmasını, m.7/4 hükmü tüketicinin güvenini kötüye kullanmamasını ve bilgi eksikliğini istismar etmemesini, m.7/5 hükmü de hizmetin nitelikleri ve riski gibi konularda tüketiciyi doğrudan veya dolaylı olarak yanıltmamasını zorunlu kılar. Aynı Yönetmeliğin 29. maddesi; verilen bilgiler esasen doğru olsa bile sunuluş biçimiyle ortalama tüketiciyi aldatan ve onu normal şartlarda taraf olmayacağı bir işleme yönelten uygulamaları aldatıcı sayar.

Garantili fonlar bu kuralın istisnasıdır. III-55.1 m.33/1-(g), garantili fonlarda garantiye ve koruma amaçlı fonlarda hedeflenen korumaya ilişkin olarak izahnamede belirlenenlerin ötesinde bir açıklama yapılamayacağını belirtir. Yani garantili bir fonun tanıtımında bile garanti, izahnamede yazılı kapsamla sınırlıdır; koruma amaçlı bir fon ise garantili gibi tanıtılamaz.

“Devlet güvencesi” algısı ayrıca ele alınmalıdır. III-52.1 m.11/5, izahnamenin onaylanmasının belgedeki bilgilerin doğru olduğunun Kurulca tekeffülü anlamına gelmeyeceğini ve fon katılma paylarına ilişkin bir tavsiye olarak da kabul edilemeyeceğini açıkça düzenler. Fonun TEFAS’ta işlem görmesi de bir güvence değildir; TEFAS, katılma paylarının alım satımına aracılık edilen bir dağıtım platformudur (III-52.1 m.15/7). Yatırımcı tazmin sisteminin fon yatırımcısını ne ölçüde kapsadığı fon mağduru Yatırımcı Tazmin Merkezinden para alabilir mi yazımızda anlatıldı.

Kim Hangi Kurala Tabi?

Bir tanıtımın hangi kurallara göre değerlendirileceği, tanıtımı yapanın kim olduğuna bağlıdır. Aynı fon için kurucu portföy yönetim şirketi, fonu satan banka veya aracı kurum ve sosyal medyada yorum yapan kişiler farklı kurallara tabidir.

Reklam kuralları yalnızca kuruluşu değil, tanıtımın bütün zincirini bağlar. 6502 sayılı Kanunun 61. maddesi reklam verenlerin, reklam ajanslarının ve mecra kuruluşlarının bu kurallara uymakla yükümlü olduğunu ve reklam verenlerin reklamlarındaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlü olduğunu düzenler. Yönetmelik m.32 ise kurallara aykırı bir reklamın sonradan düzeltilmesinin reklam verenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını belirtir. Kuruluşlar tanıtımlarının örneklerini de saklamak zorundadır: III-55.1 m.40/4 portföy yönetim şirketleri için beş yıl, III-39.1 m.41/7 yatırım kuruluşları için belge ve kayıt düzenlemelerindeki süre boyunca saklama öngörür.

Müşteri Temsilcisinin Sözlü veya Yazılı Vaadi

Fon yatırımcılarının çoğunu ikna eden şey, bir reklam panosu değil, müşteri temsilcisiyle yapılan bir görüşmedir. Bu görüşmelerde söylenen “bu fon batmaz”, “mevduattan fazla kazandırır, zarar etmez”, “yüzde yüz güvenli” gibi ifadeler de reklam kurallarının kapsamındadır. III-39.1 m.41/6, bu maddedeki esaslara müşterilere yönelik bire bir tanıtım ve bilgilendirmelerde de uyulacağını açıkça düzenler. Yani yasak, yalnızca kitlesel reklamlar için değil, şubede, telefonda, e-postayla veya mesajlaşma uygulamasıyla yapılan bireysel tanıtımlar için de geçerlidir.

Bu tür vaatlerin ispatı, çoğu zaman sanıldığından kolaydır. Yatırım kuruluşları telefonla alınan emirlere ilişkin ses kayıtlarını ve müşterilerle yazışmalarını saklamakla yükümlüdür; III-45.1 m.27/1 elektronik olanlar dahil her türlü belgenin ve ses kayıtlarının on yıl saklanmasını öngörür. Müşteri temsilcisinin kişisel telefonundan gönderdiği mesajlar ise yatırımcının kendi cihazındadır ve HMK m.199 uyarınca belge niteliğindedir. Kayıtların nasıl isteneceği fonu mobil uygulamadan aldım ve emir kayıtları ve yerindelik testi yazılarımızda anlatıldı.

Müşteri temsilcisinin vaadi ile uygunsuz satış iddiası çoğu zaman iç içedir. Temsilcinin “risksiz” dediği bir fonun, müşterinin risk profiline uymayan yüksek riskli bir serbest fon olması hâlinde, hem reklam kuralı hem uygunluk testi kuralları ihlal edilmiş olabilir. Bu iki iddia aynı davada birlikte ileri sürülebilir. Uygunsuz satış ve dağıtıcı bankanın sorumluluğu bana uygun olmayan fon satıldı yazımızda ele alındı.

Sosyal Medyadaki Fon Önerileri ve Etkileyiciler

Son yıllarda fon tanıtımının önemli bir kısmı sosyal medyaya taşınmıştır. Burada üç farklı durumu ayırmak gerekir.

Birinci durum, bir kuruluşun ücret ödediği veya menfaat sağladığı bir etkileyici aracılığıyla yapılan reklamdır. Ticari Reklam Yönetmeliğine 01.08.2026’da yürürlüğe giren değişiklikle eklenen m.23/A, sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan reklamların açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir olmasını; reklam verenden maddi kazanç veya fayda sağlanan paylaşımlarda içeriğin reklam olduğunun açıkça belirtilmesini ve “Reklam” veya “Tanıtım” ifadelerinden birine yer verilmesini zorunlu kılar. Reklam olduğu gizlenen tanıtım, örtülü reklamdır ve 6502 m.61 uyarınca yasaktır.

İkinci durum, kişiye özel yatırım önerisidir. III-37.1 m.45/1, belli bir kişiye veya risk ve getiri tercihleri benzer bir gruba yönelik yönlendirici yorum ve tavsiyeyi yatırım danışmanlığı sayar; bu faaliyet ancak Kuruldan izin almış kuruluşlarca yapılabilir. Ücret karşılığında “size şu fonu öneriyorum” diyen, özel mesajla portföy kuran veya ücretli gruplarda kişisel fon tavsiyesi veren kişiler, izinsiz faaliyet riskini taşır. SPKn m.109/2, sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar için iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası öngörür.

Üçüncü durum, yanıltıcı bilgi yaymaktır. SPKn m.107/2, sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi veren, söylenti çıkaran, haber veren, yorum yapan veya rapor hazırlayan ya da bunları yayan ve bu suretle menfaat sağlayanları üç yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırır. Bu suçun oluşması için menfaat sağlanması gerekir; salt görüş bildiren bir paylaşım bu kapsamda değildir.

Yetkili kuruluşların medyada ve elektronik ortamda sunduğu genel yatırım tavsiyeleri ise III-37.1 m.73/3 uyarınca m.78 ve m.79’daki esaslara, yani objektiflik, dayanak gösterme, tarih belirtme ve çıkar çatışmasını açıklama kurallarına tabidir. Mağdurların kendi paylaşımlarında dikkat etmesi gereken sınırlar fon mağduru olarak sosyal medyada paylaşım yazımızda, “zararınızı geri alırız” vaadiyle gelen hesaplara karşı uyarılar ise “fon zararınızı geri alıyoruz” diyenlere dikkat yazımızda anlatıldı.

Yanıltıcı Tanıtımı Nasıl İspatlarsınız?

Tanıtım iddiasının en zayıf noktası, çoğu zaman delildir. Reklamlar yayından kalkar, mobil uygulamadaki kartlar değişir, sosyal medya paylaşımları silinir. Bu nedenle delillerin mümkün olan en erken aşamada ve tarihleri görünür biçimde kaydedilmesi gerekir.

Delillerin kaybolma tehlikesi varsa, dava açılmadan önce HMK m.400 vd. uyarınca delil tespiti istenebilir. İspat yükü bakımından iki kural yatırımcının lehinedir: 6502 m.61 uyarınca reklam veren reklamındaki iddiaların doğruluğunu ispatla yükümlüdür; III-39.1 m.25/6 uyarınca da yatırım kuruluşu risk açıklamalarını yaptığını ispat etmek zorundadır. Delil tespiti delil tespiti, bilirkişi ve uzman görüşü yazımızda anlatıldı.

Tanıtım ile Zarar Arasındaki Bağ

Yanıltıcı bir tanıtımın varlığı, tek başına tazminat için yeterli değildir. Tazminat talebinde yatırımcının, tanıtımın fon alma kararını etkilediğini ve zararın bu karardan doğduğunu ortaya koyması gerekir. Bu bağ, olguların sıralamasıyla kurulur: Tanıtımın tarihi, yatırımcının fonla ilk temas tarihi, satın alma tarihi, yatırımcının önceki yatırım alışkanlıkları ve fonun tanıtımda anlatılan özellikleriyle gerçek özellikleri arasındaki fark.

Ölçü, ortalama yatırımcıdır. Ticari Reklam Yönetmeliği m.7/3 reklamların ortalama tüketicinin algılama düzeyi göz önünde bulundurularak hazırlanmasını, m.29/1 ise ortalama tüketiciyi aldatan veya aldatmaya elverişli olan ve onu normal şartlarda taraf olmayacağı bir işleme yönelten uygulamaları aldatıcı saymasını öngörür. Emekli, ilk kez yatırım yapan veya birikimini mevduattan fona aktaran bir yatırımcı bakımından “mevduat gibi” ifadesinin etkisi, deneyimli bir yatırımcıya göre çok daha belirleyicidir.

“Risk Formunu İmzaladınız” Savunması

Yanıltıcı tanıtım iddiasıyla karşılaşan kuruluşun en sık savunması, yatırımcının genel risk bildirim formunu imzaladığı ve yatırımcı bilgi formunun erişime açık olduğudur. Bu savunma ciddiye alınmalıdır; ancak mevzuat, resmî belgelerin tanıtımdaki yanıltıcılığı kendiliğinden gidermediğini gösteren hükümler içerir.

Ticari Reklam Yönetmeliği m.29/1, verilen bilgiler esasen doğru olsa bile sunuluş biçimiyle ortalama tüketiciyi aldatan uygulamaları aldatıcı sayar. m.30/1 ise öneride önemli bir bilginin gizlenmesini, önerinin anlaşılmaz biçimde veya uygun olmayan bir zamanda sunulmasını aldatıcı ihmal olarak tanımlar. III-39.1 m.25/3 risk açıklamalarının genel ve muğlak ifadeler yerine mümkün olduğunca sayısal ve somut örneklerle yapılmasını, m.25/6 da açıklamaların yalın ve anlaşılır olmasını ve bunun ispatını kuruluşa yükler. Yatırımcı bilgi formunun içeriğinden ise kurucu sorumludur (III-52.1 m.12/1).

Uygulama İçi ve Hedefli Tanıtımlar

Bankaların mobil uygulamalarında gösterilen “size özel” fon kartları, kullanıcının geçmiş işlemlerine ve profiline göre seçildiği için bir tür hedefli tanıtımdır. Ticari Reklam Yönetmeliğine 01.08.2026’da yürürlüğe giren değişiklikle eklenen m.25/A, tüketicilerin çevrimiçi davranışları, geçmiş tercihleri, konum ve demografik verileri gibi kişisel verileri analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel reklam içeriği sunulmasını hedefli reklamcılık olarak tanımlar ve bunun ancak reklamın hangi kriterlerle gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgi sunulması koşuluyla yapılabileceğini düzenler.

Bu hüküm yürürlüğe girdiği tarihten sonraki tanıtımlara uygulanır. Uygulama içi önerilerin sermaye piyasası mevzuatı bakımından ayrıca değerlendirilmesi de gerekir: III-37.1 m.45/6, TEFAS fonlarına ilişkin olarak müşterilerin risk ve getiri tercihlerine göre verilen önerileri yatırım danışmanlığı saymamakla birlikte, bu önerilerde de yanıltıcı ifade ve getiri vaadi yasağına uyulmasını zorunlu kılar. Uygulama içi önerilerin uygunluk testi muafiyeti bakımından sonuçları fonu mobil uygulamadan aldım yazımızda ayrıntılı olarak ele alındı.

Hangi Yollar Kullanılabilir?

Yanıltıcı bir tanıtımla karşılaşan yatırımcının önünde birbirini tamamlayan birkaç yol vardır. Bunların bir kısmı tanıtımı durdurmaya ve yaptırım uygulatmaya, bir kısmı zararın tazminine yöneliktir.

Bu yollar arasında yatırımcı açısından en az bilineni, haksız rekabet davasıdır. TTK m.56/1, haksız rekabet nedeniyle ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşan kişiye; fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin menini, sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını ve yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesini, kusur varsa zararın tazminini ve TBK m.58’deki şartlar varsa manevi tazminat verilmesini isteme hakkı tanır. m.56/2 bu davaları ekonomik çıkarları zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşan müşterilerin de açabileceğini düzenler. Gerçek dışı veya yanıltıcı açıklamalarla yapılan tanıtımlar, TTK m.55’teki dürüstlük kuralına aykırı reklam ve satış yöntemleri arasında yer alır. Bu davaların süresi kısadır: Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren üç yıl. Manevi tazminatın şartları fon zararında manevi tazminat yazımızda anlatıldı.

Aldatma yolu da süreye bağlıdır. TBK m.36 aldatma sonucu sözleşme yapan tarafın hata esaslı olmasa bile sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürebileceğini, m.39 ise bu hakkın aldatmanın öğrenilmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılması gerektiğini düzenler. Fon alımında sözleşmenin geçersizliğinin sonuçları karmaşık olabileceğinden, çoğu dosyada tazminat talebi daha elverişlidir. Zamanaşımı süreleri fon zararında zamanaşımı yazımızda karşılaştırmalı olarak gösterildi.

SPK ve Reklam Kurulu başvuruları ücretsizdir ve tanıtımın durdurulması, kuruluşa yaptırım uygulanması ve kamuya açıklanan kararlarla ileride açılacak davada güçlü bir delil elde edilmesi bakımından yararlıdır. Ancak bu kurumlar yatırımcı lehine tazminata hükmetmez. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre Reklam Kuruluna tüketiciler, kurum ve kuruluşlar ve rakip firmalar başvurabilir; Kurul resen de inceleme başlatabilir. SPK şikâyetinin yolu SPK’ya şikâyet başvurusu yazımızda anlatıldı.

Kime Karşı Dava Açılır?

Tanıtımın sorumluluğu, tanıtımı kimin yaptığına göre belirlenir. Kurucunun hazırladığı ve dağıtıcının kullandığı bir tanıtım materyalinde her iki kuruluşun da sorumluluğu gündeme gelebilir.

Kurucu, saklayıcı ve dağıtıcı arasındaki sorumluluk ayrımı fon tasfiyesinde zararımı kimden alırım yazımızda, bilgilendirme belgelerinden doğan sorumluluk ise izahname ve kamuyu aydınlatma sorumluluğu yazımızda ele alındı. Yatırımcının tüketici sayılması hâlinde görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk bakımından fon yatırımcısı tüketici mi yazımıza bakılabilir.

Tasfiye Sürecinde Bu İddianın Önemi

Tasfiye edilen fonlarda yatırımcının eline geçecek tutar, satışların tamamlanmasıyla belli olacaktır. Tanıtım kaynaklı talepler ise tasfiyenin sonucuna bağlı değildir: Yatırımcı, doğru bilgilendirilseydi fonu hiç almayacağını ileri sürüyorsa, zararın hesabında esas alınacak kıyas, fondan geri alınan tutar ile yatırılan tutar ve kaçırılan alternatif getiri arasındaki farktır. Bu nedenle tanıtım delillerinin tasfiye bitmeden toplanması, TTK m.60 ve TBK m.39’daki bir yıllık kısa sürelerin kaçırılmaması bakımından önemlidir. Zarar hesabının yöntemi fon zararı nasıl hesaplanır yazımızda anlatıldı.

SPK’ya Yanıltıcı Tanıtım Şikâyeti Dilekçe Örneği

Aşağıdaki metin, bir fonun veya yatırım hizmetinin yanıltıcı biçimde tanıtıldığını düşünen yatırımcının SPK’ya yapacağı şikâyet için hazırlanmış bir çerçevedir. Aynı olgular, 6502 sayılı Kanun ve Ticari Reklam Yönetmeliği dayanak gösterilerek Reklam Kuruluna da bildirilebilir. Köşeli parantezli kısımlar doldurulmalı, tanıtımın örnekleri dilekçeye eklenmelidir.

SPK’ya yapılan şikâyet ve Reklam Kurulu başvurusu, haksız rekabet davasının ve aldatmaya dayalı talebin bir yıllık sürelerini durdurmaz. Şikâyetin sonucu beklenirken dava ve arabuluculuk süreleri ayrıca takip edilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Tanıtımın ekran görüntüsünü almamak veya müşteri temsilcisinin mesajlarını silmek.
• “Sözlü söylendi, ispatlanamaz” diye düşünmek. Kuruluşlar ses kayıtlarını ve yazışmaları saklamakla yükümlüdür; bire bir tanıtımlar da kurallara tabidir.
• “SPK onaylı” ifadesini devlet güvencesi sanmak. Kurul onayı tekeffül veya tavsiye değildir.
• Reklam Kurulundan veya SPK’dan tazminat beklemek. Bu kurumlar yaptırım uygular; tazminat mahkemeden istenir.
• Haksız rekabet ve aldatma yollarındaki bir yıllık süreleri kaçırmak.
• Ücretli sosyal medya önerisinin kişisel görüş olduğunu varsaymak. Reklam etiketinin bulunup bulunmadığı ve kişiye özel öneri verilip verilmediği ayrıca değerlendirilir.
• Tanıtım iddiasını uygunsuz satış ve risk bildirimi iddialarından ayrı düşünmek. Bu iddialar birlikte ileri sürüldüğünde birbirini güçlendirir.
• Tanıtımın tarihini ve satın alma tarihini ilişkilendirmemek. İlliyet bağı bu sıralamayla kurulur.
• Suç iddiası için şikâyet süresini kaçırmak. Şikâyete bağlı haksız rekabet suçunda süre altı aydır.
• Garantili fon ile koruma amaçlı fonu aynı şey sanmak. Koruma amaçlı fon garanti taşımaz.

Sıkça Sorulan Sorular

Fon reklamında ‘garantili getiri’ denebilir mi?

Kural olarak hayır. III-39.1 m.41/2 mevzuatın imkân verdiği hâller dışında mutlak getiri veya zarara karşı garanti taahhüdünü, III-55.1 m.33/1-(g) de ilan ve reklamlarda bu anlama gelebilecek ifadeleri yasaklar. Garantili fonlarda garanti izahnamedeki kapsamla sınırlıdır.

Müşteri temsilcisinin sözlü vaadi de bu kurala tabi mi?

Evet. III-39.1 m.41/6 uyarınca reklam ve tanıtım esaslarına müşterilere yönelik bire bir tanıtım ve bilgilendirmelerde de uyulur.

‘SPK onaylı fon’ devlet güvencesinde mi demektir?

Hayır. III-52.1 m.11/5 uyarınca izahnamenin onaylanması bilgilerin Kurulca tekeffülü anlamına gelmez ve fon paylarına ilişkin bir tavsiye de değildir.

‘Mevduat gibi ama daha kazançlı’ ifadesi yanıltıcı mı?

Fonun riskini gizleyecek biçimde kullanılması hâlinde III-39.1 m.41/1 ve Ticari Reklam Yönetmeliği m.7/4-5 bakımından yanıltıcı sayılabilir; değerlendirme ifadenin bütününe ve sunuluşuna göre yapılır.

Geçmiş getiri reklamda gösterilebilir mi?

Gösterilebilir; ancak objektif olmalı ve gelecek vaadine dönüştürülmemelidir. Öngörülerin öngörü olduğu belirtilmeli, belirli getiri vaadinde bulunulmamalıdır (III-37.1 m.48/2-e, f; III-55.1 m.40).

Sosyal medya etkileyicisinin fon paylaşımı reklam mı?

Reklam verenden kazanç veya fayda sağlanıyorsa reklamdır ve Ticari Reklam Yönetmeliği m.23/A uyarınca ‘Reklam’ veya ‘Tanıtım’ ibaresiyle açıkça belirtilmelidir. Aksi hâlde örtülü reklam yasağı gündeme gelir.

Sosyal medyada kişiye özel fon önerisi vermek serbest mi?

Belli bir kişiye yönelik yönlendirici tavsiye III-37.1 m.45/1 uyarınca yatırım danışmanlığıdır ve izin gerektirir; izinsiz faaliyet SPKn m.109/2 uyarınca suçtur.

Yanıltıcı tanıtımı nasıl ispatlarım?

Tarihli ekran görüntüleri, bağlantılar, mesajlar ve kuruluştan istenecek kayıtlarla. Reklam veren iddialarının doğruluğunu ispatla yükümlüdür (6502 m.61); gerekirse HMK m.400 uyarınca delil tespiti istenebilir.

Kuruluşlar tanıtım materyallerini saklamak zorunda mı?

Evet. Portföy yönetim şirketleri beş yıl (III-55.1 m.40/4), yatırım kuruluşları belge ve kayıt düzenlemelerindeki süre boyunca (III-39.1 m.41/7) saklar.

SPK’ya şikâyet ne sağlar?

İnceleme, tanıtımın durdurulması ve kaldırılması (SPKn m.100/2) ve idari yaptırım; ancak yatırımcı lehine tazminata hükmedilmez.

Reklam Kuruluna başvurabilir miyim?

Evet. Ticaret Bakanlığının açıklamasına göre tüketiciler başvurabilir; Kurul durdurma, aynı yöntemle düzeltme, idari para cezası ve üç aya kadar tedbiren durdurma kararı verebilir (6502 m.63, m.77/12).

Yatırımcı haksız rekabet davası açabilir mi?

Evet. TTK m.56/2 ekonomik çıkarları zarar gören veya tehlikeye giren müşterilere tespit, men, düzeltme ve tazminat davalarını açma hakkı tanır.

Haksız rekabet davasının süresi nedir?

Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren üç yıldır (TTK m.60).

Aldatıldığımı ileri sürerek alımı geçersiz sayabilir miyim?

TBK m.36 aldatılan tarafın sözleşmeyle bağlı olmadığını ileri sürebileceğini, m.39 bu hakkın öğrenmeden itibaren bir yıl içinde kullanılması gerektiğini düzenler; fon alımında çoğu zaman tazminat yolu daha elverişlidir.

Tanıtım yanıltıcıysa tazminat alabilir miyim?

Tanıtımın alım kararını etkilediği ve zararın bu karardan doğduğu ortaya konursa, dağıtıcıya veya kurucuya karşı tazminat istenebilir; illiyet bağı tanıtım ve alım tarihleriyle kurulur.

Kime karşı dava açmalıyım?

Tanıtımı kim yaptıysa ona: müşteri temsilcisi ve banka uygulaması için dağıtıcıya, kurucunun materyali için portföy yönetim şirketine, yatırımcı bilgi formu için kurucuya.

Yanıltıcı tanıtım suç mudur?

Şartları varsa TTK m.62 uyarınca şikâyete bağlı haksız rekabet suçu, menfaat sağlanmışsa SPKn m.107/2 kapsamında yanıltıcı bilgi yayma, izinsiz faaliyet varsa SPKn m.109/2 gündeme gelebilir.

Şikâyet başvurusu dava sürelerini durdurur mu?

Hayır. SPK ve Reklam Kurulu başvuruları haksız rekabet ve aldatma yollarındaki süreleri durdurmaz; bu süreler ayrıca takip edilmelidir.

Koruma amaçlı fon garantili fon mudur?

Hayır. III-55.1 m.33/1-(g) koruma amaçlı fonlarda hedeflenen korumaya ilişkin olarak izahnamede belirlenenlerin ötesinde açıklama yapılamayacağını düzenler; koruma amaçlı fon garantili gibi tanıtılamaz.

Emeklilere yönelik tanıtımlarda özel bir kural var mı?

Ticari Reklam Yönetmeliği m.5/1-(ç) reklamlarda yaşlıları istismar edici ifade ve görüntülere yer verilemeyeceğini düzenler; bilgi eksikliğinin istismarı yasağı ayrıca uygulanır.

Tanıtım reklamı sonradan düzeltildiyse sorumluluk kalkar mı?

Hayır. Ticari Reklam Yönetmeliği m.32 aykırı reklamın sonradan düzeltilmesinin reklam verenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını düzenler.

İlgili Rehberler

• Bana uygun olmayan fon satıldı
• Fonu mobil uygulamadan aldım
• Katılma payı satışına aracılık eden kuruluşun sorumluluğu
• İzahname ve kamuyu aydınlatma sorumluluğu
• Fon zararında manevi tazminat
• Fon mağduru olarak sosyal medyada paylaşım
• SPK’ya şikâyet başvurusu
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi