Halka arzda talep vermek pay almayı garanti etmez: II-5.2 sayılı Satış Tebliği m.14/2 uyarınca talep toplanmış olması taleplerin mutlaka karşılanacağı anlamına gelmez. SPK’nın 19.09.2024 tarihli i-SPK.128.23 sayılı İlke Kararı uyarınca piyasa değeri 750 milyon TL ve altındaki ilk halka arzlarda borsada satış zorunludur; daha büyük halka arzlarda borsa dışında talep toplanırsa yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım yapılır ve belirli eşiğin üzerindeki talepler aynı miktarı alır. Mükerrer taleplerde yalnızca en yüksek talep dikkate alınır (m.22); karşılanamayan talep bedeli onaylı dağıtım listesinin tesliminin ertesi iş günü iade edilir (m.23/4). Halka arzdan alınan paylar 90 gün boyunca borsa dışında satılamaz ve virmanlanamaz. Dağıtım kurallara aykırıysa ihraççı, halka arz eden ve yetkili kuruluş sorumludur (m.19/4).
Halka arzda eksik pay mı aldınız?
Talep ve dağıtım kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Talep vermek, pay almayı garanti etmez
Talep karşılanma garantisi değildir. SPK’nın II-5.2 sayılı Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği m.14/2, talep toplanmış olmasının bu taleplerin mutlaka karşılanacağı anlamına gelmediğini açıkça düzenler. Talep, satışa sunulan paydan fazlaysa dağıtım kurallara göre yapılır ve çoğu yatırımcı istediğinden azını alır.
Bireysel yatırımcıya eşit dağıtım yapılır. SPK’nın 19.09.2024 tarihli i-SPK.128.23 sayılı İlke Kararı uyarınca piyasa değeri 750 milyon TL üzerindeki ilk halka arzlarda borsa dışında talep toplanırsa yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım yapılır; 750 milyon TL ve altındaki ilk halka arzlarda ise borsada satış yöntemi zorunludur.
Dağıtım hatalıysa sorumlu vardır. Dağıtımın kurallara ve izahnameye aykırı yapılmasından ihraççı, halka arz eden ve yetkili kuruluş kusurlarına göre sorumludur (II-5.2 m.19/4). Talep ve dağıtım kayıtları beş yıl saklanır (m.24).
Neden Bu Kadar Sık Soruluyor?
Borsa İstanbul’da ilk halka arzlara bireysel yatırımcıların ilgisi son yıllarda çok arttı. Birçok halka arzda, satışa sunulan pay miktarının kat kat üzerinde talep geliyor ve yüz binlerce yatırımcı katılıyor. Bunun doğal sonucu olarak yatırımcılar çoğu zaman talep ettiklerinin çok küçük bir kısmını alıyor; bazıları ise hiç pay alamadığını düşünüyor.
Bu durum yatırımcılarda şu soruları doğuruyor: “Bin lot istedim, neden yalnızca birkaç lot aldım?”, “Benden az talep veren komşum benimle aynı miktarı aldı, bu nasıl olabilir?”, “Aracı kurumum talebimi doğru iletti mi?”, “Paramın geri kalanı ne zaman iade edilir?” ve “Dağıtımda bir yanlışlık olduysa ne yapabilirim?”
Bu yazı, halka arzda dağıtımın hangi kurallara göre yapıldığını, eşit dağıtımın nasıl işlediğini, yatırımcı gruplarını, az pay alınmasının olağan ve olağan dışı sebeplerini, dağıtım listesini, bedel iadesini, halka arzdan alınan paylara ilişkin 90 günlük kısıtlamayı ve dağıtımda bir hata olduğunu düşünen yatırımcının izleyebileceği yolları ele alır.
Hangi Kurallar Uygulanıyor?
Halka arzda dağıtım, birbirini tamamlayan birkaç düzenlemeye tabidir. Temel düzenleme SPK’nın II-5.2 sayılı Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliğidir. Bu Tebliğ, halka arzda kullanılabilecek satış yöntemlerini, yatırımcı gruplarına tahsisatı, dağıtım ilkelerini ve bedel iadesini düzenler.
İlk halka arzlar için ayrıca SPK’nın ilke kararı uygulanır. Kurul, 19.09.2024 tarihli ve 2024/48 sayılı Bülteninde yayımlanan i-SPK.128.23 sayılı İlke Kararıyla, halka açık olmayan ortaklıkların paylarının ilk halka arzlarında yatırımcı taleplerinin yüksek oranda karşılanması amacıyla Tebliğin ilgili hükümlerinin yeni bir karar alınıncaya kadar bu kararda belirtilen şekilde uygulanmasına karar vermiştir. Aynı karar, 30.03.2023 tarihli önceki ilke kararını yürürlükten kaldırmıştır.
Üçüncü kaynak ise her halka arzın kendi izahnamesidir. Tebliğ, yatırımcı gruplarını, tahsisat oranlarını ve dağıtım esaslarını izahnamede ayrıntılı olarak gösterilmesi gereken hususlar arasında sayar.
Halka arzda dağıtımı belirleyen düzenlemeler
| Düzenleme | Neyi belirler? |
|---|---|
| II-5.2 sayılı Satış Tebliği | Satış yöntemleri, tahsisat, dağıtım ilkeleri, bedel iadesi |
| i-SPK.128.23 sayılı İlke Kararı | İlk halka arzlarda satış yöntemi eşiği, eşit dağıtım, grup sınırları, 90 günlük kısıtlama |
| Borsa İstanbul düzenlemeleri | Borsada satış yönteminin esasları (II-5.2 m.16/2) |
| Halka arzın izahnamesi ve satış duyurusu | O halka arza özgü gruplar, oranlar ve dağıtım yöntemi |
SPK, 2026 yılında da halka arzlarla ilgili yeni ilke kararları almıştır; bunlar arasında ilk halka arz başvurularında belirli şirketlere öncelik tanınmasına ilişkin karar bulunmaktadır. Bu karar, başvuruların değerlendirilme sırasına ilişkindir ve dağıtım esaslarını değiştirmemektedir. Bununla birlikte düzenlemeler sık değiştiğinden, her halka arzda izahname ve satış duyurusundaki güncel esasların kontrol edilmesi gerekir.
Satış Yöntemi: Borsada Satış mı, Talep Toplama mı?
II-5.2 m.13, halka arz yoluyla satışta talep toplama yoluyla satış yöntemi, talep toplanmaksızın satış yöntemi ve borsada satış yönteminin kullanılabileceğini düzenler. Ancak ilk halka arzlarda hangi yöntemin kullanılacağı, İlke Kararıyla halka arzın büyüklüğüne bağlanmıştır.
İlke Kararının birinci maddesi uyarınca halka arz edilen payların piyasa değeri 750.000.000 TL ve altı olan halka arzlarda borsada satış yönteminin uygulanması zorunludur. İkinci maddesi ise piyasa değeri 750.000.000 TL üzeri olan halka arzlarda borsa dışında talep toplama yoluyla satış yönteminin kullanılması durumunda uygulanacak dağıtım esaslarını belirler.
İlk halka arzlarda satış yöntemi
| Halka arz büyüklüğü | Yöntem | Dağıtım esasları nerede? |
|---|---|---|
| 750 milyon TL ve altı | Borsada satış zorunlu | Borsa İstanbul düzenlemeleri ve izahname |
| 750 milyon TL üzeri | Borsada satış veya borsa dışında talep toplama | Talep toplamada II-5.2 ve İlke Kararı; izahname |
II-5.2 m.16/2, borsada satış yönteminin esaslarının borsa tarafından belirleneceğini düzenler. Bu nedenle 750 milyon TL ve altındaki halka arzlarda dağıtımın nasıl yapılacağı, Borsa İstanbul düzenlemeleri çerçevesinde izahnamede ve satış duyurusunda gösterilir. Yatırımcının, kendi halka arzında hangi yöntemin kullanıldığını ve dağıtımın nasıl yapılacağını bu belgelerden öğrenmesi gerekir.
Yatırımcı Grupları ve Tahsisat
Halka arzda paylar tüm yatırımcılara tek bir havuzdan dağıtılmaz; önce yatırımcı gruplarına ayrılır. II-5.2 m.18/1, halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının izahnamede nitelikleri tanımlanan yatırımcı grupları arasında tahsis edilmesi suretiyle satışının mümkün olduğunu ve her bir yatırımcı grubu için yapılacak tahsisat oranlarına izahnamede ayrıntılı olarak yer verileceğini düzenler.
Tebliğ bireysel yatırımcılar için bir alt sınır da koyar. m.18/4, halka arz edilecek sermaye piyasası araçlarının nominal değerinin en az yüzde onunun yurt içi bireysel yatırımcılara ve yüzde onunun yurt içi kurumsal yatırımcılara tahsis edilmesini zorunlu tutar; ancak bu sınırlamaların borsada satış yöntemiyle yapılan halka arzlarda, talep toplanmaksızın yapılan halka arzlarda ve Tebliğde sayılan diğer bazı hâllerde uygulanmadığını da belirtir.
İlke Karar, talep toplama yoluyla yapılan büyük ilk halka arzlar için grup yapısını daha ayrıntılı düzenler.
İlke Kararına göre yatırımcı grupları (750 milyon TL üzeri, talep toplama)
| Grup | Kural | İlke Kararı |
|---|---|---|
| Yurt içi bireysel | Eşit dağıtım | m.2/a |
| Yüksek talepte bulunan yatırımcılar | Toplam tutarın en fazla yüzde onu; eşit veya oransal dağıtım; yatırımcı başına grup tutarının en fazla dörtte biri | m.2/b |
| Yurt içi kurumsal | Yeterli talep varsa en az yüzde ellisi fonlara; kurumsal yatırımcı başına halka arzın en fazla yüzde biri | m.2/c |
| Portföy yönetim şirketinin fonları | Halka arzın en fazla yüzde üçü | m.2/c |
| Portföy yönetim şirketleri ve ilişkilileri kendi hesabına | Halka arzın en fazla yüzde ikisi | m.2/c |
| Yurt dışı | Diğer esasları dolanan dağıtımdan ihraççı ve yetkili kuruluş sorumlu; Kurula taahhütname | m.2/ğ |
İlke Kararı bazı taleplerin kurumsal yatırımcı grubunda değerlendirilmeyeceğini de düzenler. m.2/ç uyarınca portföy yönetim şirketleri, aracı kurumlar ve yatırım ve kalkınma bankaları tarafından bireysel portföy yöneticiliği sözleşmesi imzalamış müşterileri adına iletilen talepler ile gayrimenkul yatırım fonları, girişim sermayesi yatırım fonları ve unvanında serbest veya özel ibaresi yer alan yatırım fonlarının talepleri kurumsal yatırımcı grubu kapsamında değerlendirilmez.
İçeriden bilgiye erişebilecek kişiler için de özel bir sınırlama vardır. m.2/d uyarınca izahnamede halka arzda içsel bilgiye ulaşabilecek kişiler listesinde yer alan kişiler ve bunların eşleri ile birinci derece kan ve sıhri hısımları, yurt içi bireysel yatırımcı grubu dışında kalan diğer hiçbir tahsisat grubundan talepte bulunamazlar.
Grupların Arasında Kaydırma
Bir yatırımcı grubuna yeterli talep gelmemesi hâlinde, o gruba ayrılan payların ne olacağı da dağıtımın sonucunu etkiler. İlke Kararının 2/e maddesi uyarınca talep toplama süresi sonunda bir yatırımcı grubuna tahsis edilen tutarı karşılayacak tutarda talep gelmesi durumunda, o grubun tahsisat oranından diğer gruplara kaydırma yapılamaz. Yeterli talep gelmeyen yatırımcı grubu olması durumunda ise kalan kısım serbestçe diğer gruplara aktarılabilir.
Bu kural, önceki uygulamadan farklıdır. 2023 tarihli önceki ilke kararında karşılanamayan kısmın öncelikle yurt içi bireysel yatırımcı grubuna aktarılması öngörülüyordu; 2024 tarihli İlke Kararı bu önceliği kaldırarak aktarımı serbest bırakmıştır. İnternette hâlâ eski kuralı anlatan kaynaklar bulunduğundan, yatırımcıların bu değişikliği bilmesi önemlidir.
Eşit Dağıtım Nasıl İşler?
Bireysel yatırımcıların en çok merak ettiği konu, eşit dağıtımın nasıl hesaplandığıdır. İlke Kararının 2/a maddesi, yurt içi bireysel yatırımcı grubundaki yatırımcılara Tebliğin 20. maddesinin ikinci fıkrasındaki esaslara göre eşit dağıtım yapılacağını düzenler.
II-5.2 m.20/2 bu esasları şöyle tanımlar. Taleplerin satışa sunulan tutardan az olması hâlinde bütün talepler karşılanır. Taleplerin satışa sunulan tutardan fazla olması durumunda ise önce, varsa belirli bir yatırımcı grubu için ayrılan kısım hariç olmak üzere satışa sunulan toplam tutar talep eden yatırımcı sayısına bölünür ve bu suretle bulunan tutar ve altındaki alım talepleri karşılanır. Ardından kalan tutar, talebi tamamen karşılanamayan yatırımcı sayısına bölünerek aynı şekilde dağıtılır ve bu işleme satışa sunulan paylar tamamen dağıtılıncaya kadar devam edilir.
Bu yöntemin en önemli sonucu şudur: eşit dağıtımda talep edilen miktarın büyüklüğü, belirli bir eşiğin üzerinde sonucu değiştirmez. Bin lot isteyen yatırımcı ile on lot isteyen yatırımcı, eşik on lotun altındaysa aynı miktarı alır.
Varsayımsal eşit dağıtım örneği
| Adım | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Bireysel gruba ayrılan pay | 1.000.000 lot | — |
| Talep eden yatırımcı sayısı | 200.000 kişi | — |
| Birinci tur eşiği | 1.000.000 ÷ 200.000 | 5 lot |
| Eşiğin altında talep edenler | 50.000 kişi, 2’şer lot | Talepleri tamamen karşılanır: 100.000 lot |
| Kalan pay | 1.000.000 − 100.000 | 900.000 lot |
| İkinci tur | 900.000 ÷ 150.000 kişi | Her biri toplam 6 lot alır |
Örnekte 6 lot veya daha fazla talep eden her bireysel yatırımcı, talep miktarı ne olursa olsun 6 lot alır. Bu nedenle çok yüksek tutarda talep veren yatırımcının az pay alması, eşit dağıtımın olağan bir sonucudur ve tek başına bir hata göstermez. Paylar lot bazında bölünemediği için uygulamada küsuratlar izahnamede belirtilen esaslara göre dağıtılır.
Neden Az Pay Aldım? Olağan ve Olağan Dışı Sebepler
Az pay alınmasının sebeplerinin çoğu olağandır ve kuralların doğal sonucudur. Ancak bazı durumlarda bir hata veya kurallara aykırılık da söz konusu olabilir. Aşağıdaki tablo, bu ayrımı yapmaya yardımcı olur.
Az pay alınmasının sebepleri
| Sebep | Nitelik | Dayanak |
|---|---|---|
| Talebin satışa sunulan miktarı çok aşması | Olağan | II-5.2 m.14/2, m.20/2 |
| Eşit dağıtımda yüksek talebin sonucu değiştirmemesi | Olağan | İlke Kararı m.2/a |
| Aynı kişinin birden fazla talebi | Olağan; yalnızca en yüksek talep dikkate alınır | II-5.2 m.22 |
| Talebin süre içinde geri alınması veya değiştirilmesi | Yatırımcının kendi işlemi | II-5.2 m.14/3 |
| Talebin izahnamede belirtilen koşullara uymaması | İzahnameye bağlı | İzahname |
| Talebin hiç iletilmemesi veya geç iletilmesi | Olağan dışı; incelenmeli | II-5.2 m.19/4 |
| Aynı gruptaki yatırımcılara farklı muamele | Olağan dışı; incelenmeli | II-5.2 m.19/1 |
Mükerrer talepler bakımından II-5.2 m.22/1, talep toplama sonucunda dağıtım sırasında bir defadan fazla talepte bulunan yatırımcıların yalnızca en yüksek miktarlı talep tutarlarının hesaplamada dikkate alınacağını düzenler. Farklı aracı kurumlar üzerinden birden fazla talep vermek, bu nedenle daha fazla pay alınmasını sağlamaz.
Bazı halka arzların izahnamelerinde ve satış duyurularında, müşterek hesaplardan talep kabul edilmeyeceği gibi ek koşullar da yer alabilir. Yatırımcının talebini vermeden önce bu koşulları kontrol etmesi gerekir.
Eşit ve Adil Davranma İlkesi
Dağıtımın temel ilkesi eşitliktir. II-5.2 m.19/1, dağıtım sırasında her bir yatırımcıya dahil olduğu grup içerisinde eşit ve adil davranılmasını ve taleplerin hangi yetkili kuruluş tarafından toplandığına bakılmaksızın aynı şekilde değerlendirilmesini esas olarak belirler.
Bu ilkenin yatırımcı bakımından anlamı açıktır: aynı yatırımcı grubunda yer alan iki yatırımcı, taleplerini farklı aracı kurumlar üzerinden vermiş olsalar bile aynı kurallara göre pay almalıdır. Bir aracı kurumun kendi müşterilerine ayrıcalık tanıması veya bir yatırımcının talebini diğerlerinden farklı değerlendirmesi, bu ilkeye aykırıdır.
Kurumsal yatırımcıların aldıkları paylar da bu ilke kapsamında korunur. İlke Kararının 3. maddesi, kurumsal yatırımcıların kendi portföyleri için aldıkları payların hiçbir suretle bireysel yatırımcı hesaplarına aktarılamayacağını düzenler.
Yüksek Talep Grubu ve Oransal Dağıtım
İlke Kararı, büyük halka arzlarda yüksek tutarda talepte bulunmak isteyen yatırımcılar için ayrı bir grup oluşturulmasına imkân verir. m.2/b uyarınca izahnamede tanımlanması şartıyla, kurumsal yatırımcı grubu dışında kalan yüksek talepte bulunacak yatırımcı grubu için halka arz edilecek toplam tutarın yüzde onuna kadar tahsisat yapılabilir ve bu grup için eşit dağıtım veya oransal dağıtım yöntemi kullanılabilir.
Oransal dağıtımda yatırımcılar talepleriyle orantılı pay alır; bu nedenle yüksek talep daha fazla pay anlamına gelir. Ancak bu yöntem teminat şartına bağlanmıştır: aynı madde uyarınca oransal dağıtım yönteminin kullanılması durumunda talepte bulunulan tutarın tamamı kadar nakit ve/veya yüzde 120’si oranında BIST30 endeksinde yer alan pay teminatı gösterilmesi gerekir. Ayrıca yatırımcı bazında talepte bulunulabilecek pay tutarı, gruba tahsis edilen toplam pay tutarının dörtte birini geçemez.
Talebi Değiştirme veya Geri Alma
Yatırımcı, talep verdikten sonra fikrini değiştirebilir. II-5.2 m.14/3, izahnamede aksi belirtilmediği sürece talep toplama yoluyla satış yönteminin kullanıldığı halka arzlarda, izahnamede herhangi bir değişiklik olmasa dahi yatırımcıların talep toplama süresi içerisinde taleplerini değiştirme ya da geri alma hakkına sahip olduğunu düzenler.
Bu hak, talep toplama süresiyle sınırlıdır. Süre sona erdikten sonra verilen talep bağlayıcı hâle gelir ve dağıtım bu talebe göre yapılır. İzahnamede bu hakkı sınırlayan bir hüküm bulunabileceğinden, yatırımcının talep vermeden önce izahnameyi kontrol etmesi gerekir.
Dağıtım Listesi, Teslim ve Bedel İadesi
Talep toplama sona erdikten sonra dağıtım belirli sürelerde tamamlanır. II-5.2 m.23/1, talep toplama süresinin bitimini izleyen iki iş günü içinde yetkili kuruluşun veya konsorsiyum liderinin, pay satın almak isteyen yatırımcıların kimlik bilgilerini, talep ettikleri miktarı, teklif edilen fiyatı, talepte bulunulan asgari miktarı, talebin sisteme girildiği tarih ve saati ve dağıtımı gösteren bir liste düzenleyerek ihraççıya veya halka arz edene vereceğini düzenler. m.23/2 uyarınca ihraççı veya halka arz eden, listenin tesliminden itibaren iki iş günü içinde listeyi onaylar.
İlke Karar bu listenin içeriğini genişletmiştir. m.2/g uyarınca dağıtım listesi, iletilen her bir talep bazında ve Tebliğdeki bilgilere ek olarak talep numarasını, talep formunun yazılı veya elektronik olduğunu gösterir şekilde çeşidini ve verilen teminat tutarı ile türünü de içerecek şekilde hazırlanır. m.2/f ise talep formunun tarih ve saat belirtecek şekilde müteselsil sıra numarasıyla düzenlenmesini öngörür.
Karşılanamayan talepler için ödenen bedel iade edilir. m.23/4, karşılanamayan taleplere ilişkin bedel iadelerinin onaylanan dağıtım listesinin yetkili kuruluş tarafından teslim alınmasını izleyen iş günü içerisinde yerine getirileceğini düzenler; konsorsiyum varsa konsorsiyum lideri üyelere aynı gün bildirimde bulunur ve üyeler bildirimi izleyen iş günü içinde iadeyi yapar.
Dağıtımın takvimi (talep toplama yönteminde)
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Dağıtım listesinin düzenlenmesi | Talep toplamanın bitiminden itibaren iki iş günü | II-5.2 m.23/1 |
| Listenin ihraççı tarafından onayı | Listenin tesliminden itibaren iki iş günü | II-5.2 m.23/2 |
| Payların teslimi | İzahnamedeki esaslara göre | II-5.2 m.23/3 |
| Karşılanamayan talep bedelinin iadesi | Onaylı listenin teslimini izleyen iş günü | II-5.2 m.23/4 |
| Talep ve satış kayıtlarının saklanması | Satış süresinin bitiminden itibaren beş yıl | II-5.2 m.24/1 |
Halka Arzdan Alınan Paylarda 90 Günlük Kısıtlama
Halka arzdan pay alan yatırımcıların bilmesi gereken önemli bir kural, payların belirli bir süre boyunca bazı yollarla elden çıkarılamamasıdır. İlke Kararının 4. maddesi, dağıtımdan pay alan yatırımcıların, dağıtım listesinin kesinleşmesini takiben hesaplarına aktarılan payları, paylar hesaplarına geçtiği tarihten itibaren 90 gün boyunca borsa dışında satamayacaklarını, başka yatırımcı hesaplarına virmanlayamayacaklarını veya borsada özel emir ile ve/veya toptan satış işlemine konu edemeyeceklerini düzenler.
Bu kısıtlama, payların borsada olağan yoldan satılmasını engellemez; yalnızca borsa dışı satışı, hesaplar arası aktarımı ve özel emir ile toptan satışları sınırlar. Aynı madde, halka arz edilen ortaklığın mevcut ortaklarının paylarına ilişkin kısıtlamanın ise izahname onay tarihinden itibaren 180 gün boyunca ve borsada satışı da kapsayacak şekilde uygulanacağını belirtir.
Satış kısıtlamaları (İlke Kararı m.4)
| Kim? | Süre | Kapsam |
|---|---|---|
| Halka arzdan pay alan yatırımcı | Paylar hesaba geçtikten itibaren 90 gün | Borsa dışı satış, virman, özel emir, toptan satış yasak; borsada olağan satış serbest |
| Ortaklığın mevcut ortakları | İzahname onayından itibaren 180 gün | Borsada satış dahil |
Dağıtımda Hata Olduğunu Düşünüyorsanız
Dağıtımın kurallara aykırı yapıldığından şüphelenen yatırımcının elinde somut hukuki dayanaklar vardır. II-5.2 m.19/4, dağıtımın Tebliğ hükümleri ile izahnamede yer alan esaslara uygun olarak yapılmamasından ihraççının ve/veya halka arz edenin ile yetkili kuruluşun ya da varsa konsorsiyum lideri ve eş liderlerin kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olduğunu düzenler. İlke Kararının 5. maddesi de bu sorumluluğu açıkça hatırlatır.
Yatırımcının ilk adımı, talebini ilettiği aracı kurumdan talebine ilişkin kayıtları istemektir: talep formunun sıra numarası ve iletildiği tarih ve saat, talebin konsorsiyum liderine iletilip iletilmediği ve kendisine yapılan dağıtımın hesabı. II-5.2 m.24/1, talepte bulunan tüm yatırımcılara ilişkin listenin ve satış sonuçlarının satış süresinin bitiminden itibaren beş yıl süreyle saklanmasını zorunlu tuttuğundan, bu kayıtlar mevcut olmalıdır. Kişisel verilere erişim hakkı da bu kayıtların istenmesinde kullanılabilir; bu yol KVKK başvurusu yazımızda anlatıldı.
Aracı kurumun cevabı tatmin edici değilse, SPK’ya şikâyette bulunulabilir; bu yol SPK’ya şikâyet başvurusu yazımızda ele alındı. Aracı kurumla uyuşmazlık için ücretsiz ve mahkeme dışı bir yol olan TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti da değerlendirilebilir. Zararın tazmini için dava yolu da açıktır; aracı kuruluşun sorumluluğu satışa aracılık eden kuruluşun sorumluluğu yazımızda ele alındı.
Zararın hesabı ise ayrıca değerlendirilmelidir. Hatalı dağıtım nedeniyle yatırımcının alması gerekenden az pay aldığı ortaya çıkarsa, zarar, eksik tahsis edilen payların işlem görmeye başladıktan sonraki değeri ile halka arz fiyatı arasındaki fark gibi somut unsurlara göre hesaplanır.
Halka Arz Dağıtımına İtiraz ve Bilgi-Belge Talebi İhtarnamesi Örneği
Aşağıdaki metin, talep toplama yoluyla yapılan bir ilk halka arzda, aynı yatırımcı grubundaki diğer yatırımcılardan daha az pay aldığını ve talebinin dağıtıma doğru yansıtılmadığını düşünen bir bireysel yatırımcı adına, talebini ilettiği aracı kuruma gönderilmek üzere hazırlanmış bir çerçevedir. Köşeli parantezli kısımlar olaya göre doldurulmalıdır.
[ ] NOTERLİĞİ ARACILIĞIYLA
İHTAR EDEN: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad] — [Adres]
MUHATAP: [Aracı Kurum Unvanı] A.Ş. — [Adres]
KONU: [Şirket unvanı] paylarının ilk halka arzında müvekkile yapılan dağıtıma itiraz ile talep ve dağıtım kayıtlarının verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [şirket unvanı] paylarının [tarih aralığı] tarihlerinde talep toplama yoluyla gerçekleştirilen ilk halka arzında, bankanız nezdindeki [hesap numarası] numaralı hesabı üzerinden [tarih ve saat] tarihinde yurt içi bireysel yatırımcı grubundan [lot] lot talepte bulunmuş ve talep bedelini hesabında bloke ettirmiştir.
2. Kamuya açıklanan satış sonuçlarına göre yurt içi bireysel yatırımcı grubunda eşit dağıtım yapılmış ve [lot] lot ve üzeri talepte bulunan her yatırımcıya [lot] lot dağıtılmıştır. Müvekkile ise yalnızca [lot] lot dağıtılmıştır.
Grup içinde eşit ve adil davranma — II-5.2 sayılı Tebliğ m.19/1
Tebliğin 19. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dağıtım sırasında her bir yatırımcıya dahil olduğu grup içerisinde eşit ve adil davranılması ve taleplerin hangi yetkili kuruluş tarafından toplandığına bakılmaksızın aynı şekilde değerlendirilmesi esastır. Müvekkilin aynı gruptaki diğer yatırımcılardan daha az pay alması bu ilkeyle bağdaşmamaktadır.
Eşit dağıtım esasları — i-SPK.128.23 sayılı İlke Kararı m.2/a ve II-5.2 sayılı Tebliğ m.20/2
İlke Kararı uyarınca yurt içi bireysel yatırımcı grubundaki yatırımcılara Tebliğin 20. maddesinin ikinci fıkrasındaki esaslara göre eşit dağıtım yapılır. Bu esaslara göre müvekkilin talebi, belirlenen dağıtım eşiğinin üzerinde olduğundan müvekkile gruptaki diğer yatırımcılarla aynı miktarda pay dağıtılması gerekirdi. Müvekkilin mükerrer bir talebi bulunmadığından Tebliğin 22. maddesi de farklı bir sonuç doğurmaz.
Talep ve dağıtım kayıtları — II-5.2 sayılı Tebliğ m.23/1 ve m.24/1; İlke Kararı m.2/f ve m.2/g
Talep formlarının tarih ve saat belirtecek şekilde müteselsil sıra numarasıyla düzenlenmesi ve dağıtım listesinin her bir talep bazında talep numarası dahil ayrıntılı bilgileri içermesi zorunludur; bu kayıtların beş yıl süreyle saklanması gerekmektedir. Müvekkilin talebine ait talep formunun sıra numarası ile tarih ve saatinin, talebin konsorsiyum liderine iletildiği tarih ve saati gösteren kaydın ve müvekkile yapılan dağıtımın hesabının işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren [yedi] gün içinde tarafımıza verilmesini talep ederiz.
Sorumluluk — II-5.2 sayılı Tebliğ m.19/4 ve İlke Kararı m.5
Dağıtımın Tebliğ, İlke Kararı ve izahname esaslarına uygun yapılmamasından yetkili kuruluş kusuruna ve durumun gereklerine göre sorumludur. Müvekkilin talebinin geç iletilmesi, hatalı kaydedilmesi veya dağıtımda eksik değerlendirilmesi hâlinde doğan zarardan bankanız sorumlu olacaktır.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; talep edilen kayıtların verilmesini, müvekkile eksik dağıtılan [lot] lot payın teslim edilmesini veya bu payların işlem görmeye başladıkları tarihten itibaren oluşan değer farkı nedeniyle doğan zararın tazmin edilmesini; aksi hâlde Sermaye Piyasası Kuruluna şikâyet ve yasal yollara başvurulacağını ihtaren bildiririz. Müvekkilin bütün hakları saklıdır.
İhtar Eden Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]
EK: Talep formu ve talep bedelinin blokesine ilişkin hesap hareketi; kamuya açıklanan satış sonuçları.
İhtarname göndermeden önce, müvekkilin talebinin eşik değerinin gerçekten üzerinde olup olmadığı, mükerrer talep bulunup bulunmadığı, talebin süre içinde geri alınıp alınmadığı ve izahnamedeki özel koşullar kontrol edilmelidir. Az pay alınmasının olağan bir sonuç olduğu durumlarda itirazın başarı şansı yoktur.
Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata, talep vermenin pay almayı garanti ettiğini sanmaktır. II-5.2 m.14/2 bunun aksini açıkça belirtir.
İkinci hata, eşit dağıtımda yüksek tutarda talep vermenin daha fazla pay getireceğini düşünmektir. Eşik üzerindeki talepler aynı miktarı alır.
Üçüncü hata, farklı aracı kurumlardan birden fazla talep vererek daha fazla pay alınacağını sanmaktır. II-5.2 m.22 uyarınca yalnızca en yüksek talep dikkate alınır.
Dördüncü hata, izahnameyi ve satış duyurusunu okumadan talep vermektir.
Beşinci hata, eski ilke kararına dayanarak talep gelmeyen grupların paylarının mutlaka bireysel yatırımcılara aktarılacağını sanmaktır; 2024 tarihli İlke Karar bu önceliği kaldırmıştır.
Altıncı hata, halka arzdan alınan payları ilk 90 gün içinde başka bir hesaba virmanlamaya çalışmaktır.
Yedinci hata, yüksek talep grubunda oransal dağıtımın teminat şartını gözden kaçırmaktır.
Sekizinci hata, bedel iadesinin gecikmesini izlememektir. II-5.2 m.23/4 iadenin süresini belirler.
Dokuzuncu hata, dağıtıma itiraz etmeden önce talep kayıtlarını istememektir.
Onuncu hata, az pay alınmasını kendiliğinden bir hata saymaktır; çoğu durumda bu, kuralların olağan sonucudur.
Sıkça Sorulan Sorular
Halka arzda neden az pay aldım?
Talep satışa sunulan miktarı aştığında dağıtım kurallara göre yapılır; II-5.2 m.14/2 uyarınca talep toplanmış olması taleplerin mutlaka karşılanacağı anlamına gelmez.
Eşit dağıtım nasıl hesaplanır?
II-5.2 m.20/2 uyarınca satışa sunulan tutar talep eden yatırımcı sayısına bölünür, bu tutar ve altındaki talepler karşılanır; kalan tutar talebi karşılanamayanlara aynı şekilde bölünerek dağıtım tamamlanır.
Çok yüksek talep verirsem daha fazla pay alır mıyım?
Eşit dağıtımda hayır; belirli eşiğin üzerindeki talepler aynı miktarı alır.
Hangi halka arzlarda eşit dağıtım yapılır?
i-SPK.128.23 uyarınca piyasa değeri 750 milyon TL üzeri olan ilk halka arzlarda borsa dışında talep toplanırsa yurt içi bireysel yatırımcılara eşit dağıtım yapılır.
750 milyon TL ve altındaki halka arzlarda ne olur?
İlke Kararı uyarınca borsada satış yöntemi zorunludur; esaslar II-5.2 m.16/2 uyarınca Borsa İstanbul düzenlemeleri çerçevesinde izahnamede gösterilir.
Farklı aracı kurumlardan talep verirsem ne olur?
II-5.2 m.22 uyarınca bir defadan fazla talepte bulunan yatırımcının yalnızca en yüksek miktarlı talebi dikkate alınır.
Hangi aracı kurumdan talep verdiğim önemli mi?
Hayır. II-5.2 m.19/1 uyarınca talepler hangi yetkili kuruluş tarafından toplandığına bakılmaksızın aynı şekilde değerlendirilir.
Bireysel yatırımcılara en az ne kadar ayrılır?
II-5.2 m.18/4 uyarınca kural olarak nominal değerin en az yüzde onu yurt içi bireysel yatırımcılara ayrılır; borsada satış gibi bazı yöntemlerde bu sınır uygulanmaz.
Talep gelmeyen grubun payları bireysel yatırımcılara mı gider?
2024 tarihli İlke Kararı bu önceliği kaldırmıştır; yeterli talep gelmeyen grubun kalan kısmı serbestçe diğer gruplara aktarılabilir.
Yüksek talep grubu nedir?
İzahnamede tanımlanması şartıyla kurumsal dışı yüksek talepte bulunan yatırımcılar için toplam tutarın yüzde onuna kadar tahsisat yapılabilir; eşit veya oransal dağıtım kullanılabilir.
Oransal dağıtımda teminat gerekir mi?
Evet. İlke Kararı uyarınca talep tutarının tamamı kadar nakit veya yüzde 120’si oranında BIST30 payı teminat gösterilmelidir; yatırımcı başına talep grup tutarının dörtte birini geçemez.
Talebimi geri alabilir miyim?
II-5.2 m.14/3 uyarınca izahnamede aksi belirtilmedikçe talep toplama süresi içinde talebinizi değiştirebilir veya geri alabilirsiniz.
Dağıtım listesi ne zaman hazırlanır?
II-5.2 m.23/1 uyarınca talep toplamanın bitiminden itibaren iki iş günü içinde; ihraççı listeyi iki iş günü içinde onaylar.
Karşılanmayan talebimin parası ne zaman iade edilir?
II-5.2 m.23/4 uyarınca onaylanan dağıtım listesinin yetkili kuruluş tarafından teslim alınmasını izleyen iş günü içinde.
Halka arzdan aldığım payları hemen satabilir miyim?
Borsada olağan yoldan satabilirsiniz; ancak İlke Kararı uyarınca 90 gün boyunca borsa dışında satamaz, başka hesaba virmanlayamaz, özel emir veya toptan satış işlemine konu edemezsiniz.
Şirketin mevcut ortakları paylarını satabilir mi?
İlke Kararı uyarınca izahname onayından itibaren 180 gün boyunca, borsada satış dahil, kısıtlama uygulanır.
Şirket yöneticilerinin yakınları halka arza katılabilir mi?
İçsel bilgiye ulaşabilecek kişiler ve eşleri ile birinci derece kan ve sıhri hısımları yalnızca yurt içi bireysel yatırımcı grubundan talepte bulunabilir.
Dağıtım hatalıysa kim sorumlu?
II-5.2 m.19/4 uyarınca ihraççı ve/veya halka arz eden ile yetkili kuruluş veya konsorsiyum lideri ve eş liderler kusurlarına göre sorumludur.
Talep kayıtlarımı isteyebilir miyim?
Evet. Talep ve satış kayıtları II-5.2 m.24/1 uyarınca beş yıl saklanır; talep formunun sıra numarasını, iletim tarih ve saatini ve dağıtım hesabını aracı kurumdan isteyebilirsiniz.
Dağıtıma nasıl itiraz ederim?
Önce aracı kurumdan kayıtları isteyip yazılı itiraz edin; sonuç alamazsanız SPK’ya şikâyet, TSPB Hakem Heyeti veya dava yollarını değerlendirin.
İlgili Rehberler
- İzahname ve kamuyu aydınlatma sorumluluğu
- Satışa aracılık eden kuruluşun sorumluluğu
- SPK’ya şikâyet başvurusu
- TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti
- KVKK başvurusu ile kayıtlara erişim
- Emir kayıtları ve en iyi gerçekleştirme
- Kaydileştirme, MKK ve takas kesinliği
- Sermaye piyasası suçları
- SPK Hukuk Rehberi
Dağıtım kayıtları beş yıl saklanır
İtiraz etmeden önce kayıtlarınızı isteyin. 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Halka arz sürecindeki talep ve dağıtım kayıtlarınızı birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · İzahname ve kamuyu aydınlatma sorumluluğu · Tüm hukuk dalları


