Yatırım fonu yapısında yatırımcının doğrudan muhatap olduğu kuruluş çoğu kez kurucu değil, katılma payı satışına aracılık eden banka veya aracı kurumdur. 6362 sayılı Kanun m.37/1, emirlerin alınması ve iletilmesi ile emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini ayrı yatırım hizmet ve faaliyetleri olarak sayar; yatırım danışmanlığı ise (d) bendinde bağımsız bir faaliyettir. m.39/1, bu faaliyetlerin ancak Kuruldan izin almış yatırım kuruluşlarınca yerine getirilebileceğini düzenler. Yükümlülükler bakımından m.45/1, hizmet sunumunda uyulacak ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini; m.45/5 ise yatırım kuruluşlarının yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve şikâyetlerin takibi ile sonuçlanmasını sağlayan iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir. Halka arzda ise m.10/1, ihraca aracılık eden lider aracı kurumun sorumluluğunu ihraççıdan tazmin edilememe şartına ve kusur ile durumun gereklerine bağlar.
Payı hangi kuruluştan aldınız?
Yatırımcının doğrudan muhatabı çoğu kez kurucu değil, aracılık eden banka veya aracı kurumdur. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: Aracılık ayrı bir yetkiye ve ayrı yükümlülüklere tabidir
Aracılık bir yatırım hizmetidir. 6362 sayılı Kanun m.37/1, emirlerin alınması ve iletilmesini, emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini ve sermaye piyasası araçlarının satışına aracılık edilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında sayar.
Yetkisiz faaliyet yasaktır. m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu ve bu hizmetlerin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.
İç kontrol ve şikâyet sistemi kurma yükümlülüğü vardır. m.45/5, yatırım kuruluşlarının; faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve şikâyetlerin takibi ile sonuçlanmasını sağlayan iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir.
Üçüncü Kuruluş: Satışa Aracılık Eden
Yatırım fonu yapısında yatırımcının doğrudan muhatap olduğu kuruluş çoğu kez kurucu portföy yönetim şirketi değildir. Katılma payı alım satımı, banka veya aracı kurum üzerinden gerçekleşir.
Bu kuruluş, fon yapısının üçüncü unsurudur. Kurucunun sorumluluğu yönetim kararlarına, saklayıcının sorumluluğu uygunluk denetimine dayanırken; aracılık eden kuruluşun sorumluluğu müşteri ilişkisine ve yatırım hizmetinin sunumuna dayanır. Saklayıcının konumu portföy saklayıcısının sorumluluğu yazımızda ele alındı.
Bu ayrım, dava açılırken hangi kuruluşa hangi iddianın yöneltileceğini belirler. Aynı olgudan her üç kuruluşun sorumluluğu doğabilir; ancak dayanaklar farklıdır.
Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri: m.37
6362 sayılı Kanun m.37/1, bu Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini sayar.
Yatırım hizmet ve faaliyetleri (6362 s.K. m.37/1)
| Bent | Hizmet |
|---|---|
| (a) | Sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesi |
| (b) | Emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesi |
| (c) | Sermaye piyasası araçlarının kendi hesabından alım ve satımı |
| (ç) | Portföy yöneticiliği |
| (d) | Yatırım danışmanlığı |
| (e) | Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yüklenimde bulunularak satışa aracılık edilmesi |
| (f) | Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yüklenimde bulunmaksızın satışa aracılık edilmesi |
| (g) | Çok taraflı alım satım sistemlerinin ve borsa dışı diğer teşkilatlanmış pazar yerlerinin işletilmesi |
| (ğ) | Sermaye piyasası araçlarının müşteri namına saklanması ve yönetimi ile portföy saklanması |
| (h) | Kurulca belirlenecek diğer hizmet ve faaliyetlerde bulunulması |
Katılma payı satışında (a) ve (b) bentleri doğrudan uygulanır. Emrin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesi bu bentlerin konusudur.
(d) bendindeki yatırım danışmanlığı ise ayrı bir faaliyettir. Bir kuruluşun emir iletmekle yetinmeyip yatırımcıya tavsiyede bulunması hâlinde, bu faaliyetin danışmanlık kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilir.
Yan hizmetler m.38/1’de sayılmıştır. Bunlar arasında sermaye piyasaları ile ilgili danışmanlık hizmetleri sunulması, yatırım araştırması ve finansal analiz yapılması veya genel tavsiyede bulunulması ile servet yönetimi ve finansal planlama yapılması yer alır.
Yatırım danışmanlığı ile genel tavsiye arasındaki ayrım pratikte önem taşır: birincisi m.37/1-(d) uyarınca yatırım faaliyeti, ikincisi m.38/1-(c) uyarınca yan hizmettir.
Yetki Belgesi ve Yetkisiz Faaliyet
6362 sayılı Kanun m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu; yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.
Aynı fıkra, yatırım ortaklıkları ile portföy yönetim şirketlerine ve borsalara ilişkin hükümlerin saklı olduğunu; Kurulun her bir yatırım hizmet ve faaliyetinin sermaye piyasası aracı veya faaliyet bazında ayrı kuruluşlar tarafından yapılmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğunu belirtir.
m.39/2, yan hizmetlerin yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerince ayrıca bir yetki belgesine tabi olmaksızın Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yürütülebileceğini öngörür.
Yetki belgesi bakımından m.40/1, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kurulca izin verilenlere icra edecekleri yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini gösteren yetki belgesi verileceğini; bir yetki belgesi ile bir veya birden fazla yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunma izni verilebileceğini düzenler.
m.40/2, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kuruldan izin almayanlar ile aldıkları izinler iptal olanların bu hizmet ve faaliyetlerde bulunamayacakları gibi; esas sözleşmelerinde, ticaret unvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetler ve faaliyetlerde bulundukları intibaını uyandıracak ifadeler kullanamayacaklarını belirtir.
Bu hükümler, aracılık ilişkisinde ilk kontrol noktasını oluşturur: kuruluşun ilgili faaliyet bakımından yetkili olup olmadığı ve yetki belgesinin kapsamı.
Yatırım Kuruluşlarının Yükümlülükleri: m.45
6362 sayılı Kanun m.45/1, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini düzenler.
Bu fıkra, yükümlülüklerin çerçevesini ikincil düzenlemelere bırakır. Dolayısıyla somut bir dosyada hangi yükümlülüğün ihlal edildiği belirlenirken Kurul düzenlemelerine bakılması gerekir.
m.45/2, yatırım kuruluşu yöneticilerinin m.44’ün birinci fıkrasındaki malî güç şartı dışındaki şartlar ile Kurulca belirlenecek tecrübe ve eğitim şartlarını taşımalarının zorunlu olduğunu belirtir.
m.44/1’de sayılan şartlar arasında; müflis olmama, konkordato ilan etmemiş olma, faaliyet izinlerinden biri Kurulca iptal edilmiş kuruluşlarda bu müeyyideyi gerektiren olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmama, bu Kanunda yazılı suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması ve maddede sayılan suçlardan mahkûm olmama ile gerekli malî güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve itibara sahip bulunma yer alır.
Yatırımcı sınıflandırması bakımından m.45/4, Kurulun yatırım kuruluşlarının yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacıyla yatırımcıları sınıflandırmaya yetkili olduğunu düzenler.
Bu hüküm, uygulamada nitelikli yatırımcı ayrımının dayanağını oluşturur ve savunmalarda sık kullanılır. Ancak sınıflandırmanın amacı maddede açıkça belirtilmiştir: yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi. Dolayısıyla sınıflandırma, korumanın tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez.
İç kontrol bakımından m.45/5, yatırım kuruluşlarının; faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde sundukları yatırım hizmet ve faaliyetlerine uygun, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve bu hizmet ve faaliyetlerden doğan yatırımcı şikâyetlerinin takibi ve sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir.
Bu fıkra, dava dilekçesinde doğrudan dayanak yapılabilir: şikâyetin usulüne uygun karşılanmaması, iç kontrol yükümlülüğünün ihlali olarak ileri sürülebilir.
Aracı kuruluşa ilişkin kontrol noktaları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yetki | Kuruldan izin zorunlu; hizmetler ancak yatırım kuruluşlarınca yerine getirilir | m.39/1 |
| Yetki belgesi kapsamı | Belgede icra edilecek hizmet ve faaliyetler gösterilir | m.40/1 |
| Yetkisiz faaliyet | İzin almayanlar bu hizmetlerde bulunamaz; intiba uyandıracak ifade kullanamaz | m.40/2 |
| Yükümlülükler | Hizmet sunumunda uyulacak ilke ve esaslar Kurulca belirlenir | m.45/1 |
| Yönetici şartları | m.44/1’deki şartlar ile tecrübe ve eğitim şartları | m.45/2, m.44/1 |
| Yatırımcı sınıflandırması | Sağlanacak korumanın belirlenmesi amacıyla Kurul yetkilidir | m.45/4 |
| İç kontrol ve şikâyet | Yatırımcı hak ve yararlarını gözeten sistem kurma yükümlülüğü | m.45/5 |
İzahname ve Aracı Kurumun Sorumluluğu
Halka arz yoluyla ihraç edilen sermaye piyasası araçlarında aracı kurumun ayrı bir sorumluluğu doğabilir.
6362 sayılı Kanun m.10/1, izahnamede yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan ihraççıların sorumlu olduğunu düzenler.
Aynı fıkra ikinci derecede bir sorumluluk zinciri kurar: zararın söz konusu kişilerden tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde; halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumludur.
Bu hükümde iki kayıt dikkat çeker. Birincisi, sorumluluğun ihraççıdan tazmin edilememe şartına bağlanmış olmasıdır. İkincisi, sorumluluğun kusur ve durumun gerekleri ölçüsünde kurulmasıdır.
m.10/2, bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları gibi izahnamede yer almak üzere hazırlanan raporları hazırlayan kişi ve kurumların da hazırladıkları raporlarda yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden bu Kanun hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğunu belirtir.
Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk ise m.32’de ayrıca düzenlenmiştir ve altı aylık kısa bir zamanaşımına tabidir; süreler fon zararında zamanaşımı yazımızda karşılaştırmalı olarak ele alındı.
Yatırımcı Varlıklarının Korunması
Aracı kuruluş nezdindeki yatırımcı varlıkları bakımından kanun ayrı bir koruma öngörür.
6362 sayılı Kanun m.46/1, Kurulun yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunacaklara teminat yatırma veya bulundurma zorunluluğu getirebileceğini düzenler.
m.46/2, yatırım kuruluşlarının yatırımcılardan kredili sermaye piyasası aracı işlemleri, sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemleri veya açığa satış işlemleri ile diğer yatırım hizmet ve faaliyetleri ve yan hizmetler nedeniyle teminat verilmesini isteyebileceklerini belirtir.
m.46/4 ise bu teminatlar bakımından bir koruma getirir: bu maddede düzenlenen teminatlar tevdi amaçları dışında kullanılamaz, üçüncü kişilere devredilemez, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez ve rehnedilemez.
Fon malvarlığına ilişkin benzer koruma m.53’te düzenlenmiştir; bu husus ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir yazımızda ele alındı.
Yatırımcıların Tazmini ve YTM
Aracı kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde ayrı bir mekanizma devreye girer.
6362 sayılı Kanun m.82/1, Kurulun; yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin veya kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alacağını düzenler. Aynı fıkra, bu kararın durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınacağını ve Kurulun bu Kanun kapsamındaki tedbir yetkilerinin saklı olduğunu belirtir.
m.82/2, Kurulca bankalar hakkında birinci fıkra uyarınca tazmin kararı verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşünün alınacağını; bankacılık mevzuatı uyarınca mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilen nakit ödeme yükümlülüklerine bu Kanunun yatırımcıların tazminine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler.
Kurum bakımından m.83/1, yatırımcıların bu Kanundaki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırımcı Tazmin Merkezi kurulduğunu belirtir.
m.83/2, yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılmasının zorunlu olduğunu; katılımlarına, giriş aidatı, yıllık aidat ve ek aidat ödeme zorunluluklarına ilişkin usul ve esasların Kurulca çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceğini düzenler.
Bu mekanizmanın kapsamı sınırlıdır: m.82/1, nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerinin yerine getirilememesi hâline bağlıdır. Yatırım kararından doğan değer kaybı bu kapsamda değildir.
Tazmin mekanizmasının sınırları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tazmin kararının şartı | Nakit ödeme veya araç teslim yükümlülüğünün yerine getirilememesi | m.82/1 |
| Karar süresi | Durumun tespitinden itibaren üç ay | m.82/1 |
| Bankalar bakımından | BDDK görüşü alınır | m.82/2 |
| Mevduat ve katılım fonu | Tazmin hükümleri uygulanmaz | m.82/2 |
| Kurum | Kamu tüzel kişiliğini haiz YTM | m.83/1 |
| Katılım | Yatırım kuruluşları için zorunlu | m.83/2 |
Üç Kuruluşun Karşılaştırması
Sorumluluğun dayanakları
| Kuruluş | Temel görev | Sorumluluğun dayanağı |
|---|---|---|
| Kurucu portföy yönetim şirketi | Fonun kurulması ve yönetimi | m.52/3, m.55/1 |
| Portföy saklayıcısı | Varlıkların saklanması ve uygunluk denetimi | m.56/1, m.56/2 |
| Satışa aracılık eden kuruluş | Emirlerin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesi | m.37/1-(a),(b); m.45 |
| Yatırım danışmanlığı veren | Kişiye özel tavsiye | m.37/1-(d) |
| Lider aracı kurum (halka arzda) | İhraca aracılık | m.10/1 |
| Bağımsız denetim kuruluşu | Rapor hazırlama | m.10/2, m.32/2 |
Bu tablo, davalı çevresinin kurulmasında yol gösterir. Her kuruluş bakımından hangi hükme dayanılacağı ve hangi olgunun ispatlanacağı farklıdır.
Davalı tablosunun dilekçede nasıl kurulacağı fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği yazımızda; karşılaşılacak savunmalar ise savunmaların karşılanması yazımızda ele alındı.
Tipik Savunmalar ve Karşılıkları
Aracı kuruluş aleyhine açılan davalarda karşılaşılan savunmalar belirli başlıklarda toplanır.
Birinci savunma, kuruluşun yalnız emri ilettiği ve yatırım kararının yatırımcıya ait olduğu yönündedir. Bu savunma karşısında iki hususun ayrıştırılması gerekir: emrin iletilmesi m.37/1-(a) uyarınca başlı başına bir yatırım faaliyetidir ve m.45 bu faaliyet bakımından yükümlülük öngörür. Ayrıca somut olayda tavsiye verilip verilmediği ayrıca incelenir; tavsiye verilmişse m.37/1-(d) gündeme gelir.
İkinci savunma, yatırımcının nitelikli yatırımcı sayıldığı ve bu nedenle korumadan yararlanamayacağı yönündedir. m.45/4, sınıflandırma yetkisini yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar; sınıflandırmanın kanundan doğan yükümlülükleri tümüyle kaldırdığı sonucu maddeden çıkmaz.
Üçüncü savunma, yatırımcının bilgilendirme belgelerini imzaladığı yönündedir. Bu savunma karşısında belgenin içeriği ile fiilî sunum arasındaki uyum incelenir. İmzalanan bir formun varlığı, m.45/1 uyarınca Kurulca belirlenen ilke ve esaslara uyulduğunu tek başına göstermez.
Dördüncü savunma, zararın piyasa koşullarından kaynaklandığı yönündedir. Burada yapılacak iş, piyasa riskinden doğan değer değişimi ile yükümlülük ihlalinden doğan kaybı ayrıştırmaktır.
Beşinci savunma, kuruluşun yalnız kurucunun belirlediği ürünü sunduğu ve ürünün içeriğinden sorumlu olmadığı yönündedir. Bu savunma, m.45’teki yükümlülüklerin kendi faaliyeti bakımından uygulanacağı gerçeğini değiştirmez; kurucunun sorumluluğu ise ayrı hükümlere dayanır.
Altıncı savunma, şikâyetin usulüne uygun karşılandığı yönündedir. m.45/5, iç kontrol birim ve sistemlerinin şikâyetlerin takibi ve sonuçlanmasını sağlamak üzere kurulmasını arar; başvurunun kayda alınması tek başına yeterli sayılmaz.
Savunma ve karşı dayanak
| Savunma | Karşı dayanak |
|---|---|
| Yalnız emir iletildi | m.37/1-(a) ve (b): emir iletimi ve gerçekleştirilmesi yatırım faaliyetidir; m.45 yükümlülük öngörür |
| Tavsiye verilmedi | m.37/1-(d) ve m.38/1-(c): danışmanlık ile genel tavsiye ayrımı somut olayda incelenir |
| Nitelikli yatırımcı | m.45/4: sınıflandırma, sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlıdır |
| Formlar imzalandı | m.45/1: Kurulca belirlenen ilke ve esaslara fiilî uygunluk aranır |
| Zarar piyasa kaynaklı | Piyasa riski ile yükümlülük ihlalinden doğan kayıp ayrıştırılır |
| Şikâyet karşılandı | m.45/5: takip ve sonuçlandırmayı sağlayan sistem aranır |
Delil Toplama: Hangi Belgeler İstenir?
Aracı kuruluşa karşı açılan davada ispat, çoğunlukla kuruluşun kendi kayıtlarına dayanır. Bu nedenle delil listesinin eksiksiz kurulması önem taşır.
Hesap ilişkisine dair belgeler ilk gruptadır: hesap açılış belgeleri, çerçeve sözleşmeler, hesap ekstresi ve işlem dekontları.
Yatırımcı profiline dair belgeler ikinci gruptadır: yatırımcı bilgi formu, risk profili belgeleri ve varsa sınıflandırmaya ilişkin kayıtlar. m.45/4’teki sınıflandırma tartışması bu belgeler üzerinden yürür.
Sunum ve iletişime dair kayıtlar üçüncü gruptadır: şube görüşme kayıtları, telefon ses kayıtları, dijital kanal üzerinden yapılan bilgilendirmeler ve yazışmalar. Tavsiye verilip verilmediği bu kayıtlarla ortaya konur.
Ürüne dair belgeler dördüncü gruptadır: fon iç tüzüğü, yatırımcı bilgi formu ve fona ilişkin tanıtım materyalleri.
Şikâyet sürecine dair belgeler beşinci gruptadır: yatırımcının başvurusu, kuruluşun cevabı ve iç kontrol birimince yapılan işlemler. m.45/5 bakımından bu belgeler doğrudan dayanak oluşturur.
Kurul kayıtları ise altıncı gruptadır: bültenler, denetim ve inceleme sonuçları ile varsa idari işlemler. Bu belgeler aynı zamanda zamanaşımının başlangıcının tespitinde kullanılır; bu husus fon zararında zamanaşımı yazımızda ele alındı.
Delil listesi
| Grup | Belgeler | Neyi ispatlar |
|---|---|---|
| Hesap ilişkisi | Hesap açılış belgeleri, çerçeve sözleşme, ekstre, dekontlar | İşlemin varlığı ve tarihi |
| Yatırımcı profili | Bilgi formu, risk profili, sınıflandırma kayıtları | Ürünün profile uygunluğu |
| Sunum ve iletişim | Görüşme ve ses kayıtları, dijital bildirimler, yazışmalar | Tavsiye verilip verilmediği |
| Ürün belgeleri | Fon iç tüzüğü, yatırımcı bilgi formu, tanıtım materyalleri | Bilgilendirmenin içeriği |
| Şikâyet süreci | Başvuru, cevap, iç kontrol işlemleri | m.45/5 yükümlülüğüne uygunluk |
| Kurul kayıtları | Bültenler, denetim sonuçları, idari işlemler | Aykırılığın tespiti ve öğrenme tarihi |
Aracı Kuruluşa Karşı Dava Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, katılma payı satışına aracılık eden kuruluş aleyhine açılacak dava için hazırlanmış çerçevedir. İddianın dayanağı, kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğüne göre değişir.
[ ] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALILAR: 1- [Satışa aracılık eden yatırım kuruluşu] — [Adres]
2- [Kurucu portföy yönetim şirketi] — [Adres]
KONU: Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [tutar] TL zararın faiziyle birlikte tahsili istemidir.
DAVA DEĞERİ: [ ] TL
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, birinci davalı nezdindeki [ ] numaralı yatırım hesabı üzerinden [tarih] tarihinde [fon adı] unvanlı fonun katılma paylarını [tutar] TL bedelle edinmiştir. Hesap ekstresi ve işlem dekontları ekte sunulmuştur.
2. [Tarih] tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu’nun [ ] sayılı Bülteni ile fonun tasfiyesine karar verilmiş; tasfiye sonucunda müvekkile [tutar] TL ödeme yapılmıştır. Müvekkilin zararı [tutar] TL’dir.
Birinci davalının sıfatı — Sermaye Piyasası Kanunu m.37
Anılan maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri, sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesi ile emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında saymaktadır. Birinci davalı, müvekkilin katılma payı alım işlemlerinde bu sıfatla hareket etmiştir.
[Tavsiye verilmişse] Yatırım danışmanlığı — Sermaye Piyasası Kanunu m.37/1-(d)
Anılan bent, yatırım danışmanlığını ayrı bir yatırım faaliyeti olarak düzenlemektedir. Müvekkile [tarih] tarihinde birinci davalı çalışanı tarafından [kanal: şube görüşmesi, telefon, dijital kanal] üzerinden anılan fona yatırım yapması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu husus ekte sunulan [kayıt/yazışma] ile sabittir.
Yükümlülüklere aykırılık — Sermaye Piyasası Kanunu m.45
Anılan maddenin birinci fıkrası, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve hizmet sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini öngörmektedir. Birinci davalı, [somut aykırılık: müvekkilin risk profiline uygun olmayan ürünün sunulması, ürüne ilişkin bilgilendirmenin yapılmaması, işlem öncesi gerekli değerlendirmelerin yapılmaması gibi] suretiyle yükümlülüklerine aykırı davranmıştır.
İç kontrol ve şikâyet yükümlülüğü — Sermaye Piyasası Kanunu m.45/5
Anılan fıkra, yatırım kuruluşlarının yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve yatırımcı şikâyetlerinin takibi ile sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını düzenlemektedir. Müvekkilin [tarih] tarihli başvurusu usulüne uygun biçimde karşılanmamış ve sonuçlandırılmamıştır.
[Nitelikli yatırımcı savunmasına karşı] Sermaye Piyasası Kanunu m.45/4
Anılan fıkra, Kurulun yatırımcıları sınıflandırma yetkisini, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlamaktadır. Sınıflandırma, kuruluşun kanundan ve Kurul düzenlemelerinden doğan yükümlülüklerini tümüyle ortadan kaldırmaz.
HUKUKİ SEBEPLER: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.10, m.32, m.37, m.38, m.39, m.40, m.45, m.46, m.52, m.56; ilgili Kurul tebliğleri; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Müvekkilin hesap ekstresi, işlem dekontları ve hesap açılış belgeleri; yatırımcı bilgi formu ve risk profili belgeleri; birinci davalı ile müvekkil arasındaki yazışmalar ve ses kayıtları; fon iç tüzüğü ve bilgilendirme dokümanları; Sermaye Piyasası Kurulu bültenleri ve işlemleri; müvekkilin şikâyet başvurusu ve verilen cevap; bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [tutar] TL zararın, [tarih] tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,
2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]
Dilekçede kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğünün ve hangi yükümlülüğün ihlal edildiğinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; m.37 faaliyetleri, m.45 ise yükümlülükleri ayrı hükümlerde düzenlemektedir.
Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata, aracı kuruluşu yalnız işlem aracısı saymaktır. m.37/1, emirlerin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesini ayrı yatırım faaliyetleri olarak düzenler ve m.45 bu faaliyetler bakımından yükümlülük öngörür.
İkinci hata, yatırım danışmanlığı ile genel tavsiyeyi ayırmamaktır. Birincisi m.37/1-(d) uyarınca yatırım faaliyeti, ikincisi m.38/1-(c) uyarınca yan hizmettir.
Üçüncü hata, yetki belgesinin kapsamını kontrol etmemektir. m.40/1, yetki belgesinde icra edilecek hizmet ve faaliyetlerin gösterileceğini belirtir.
Dördüncü hata, nitelikli yatırımcı savunmasını mutlak saymaktır. m.45/4, sınıflandırma yetkisini yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar.
Beşinci hata, iç kontrol ve şikâyet yükümlülüğünü göz ardı etmektir. m.45/5, bu sistemlerin kurulmasını açık bir yükümlülük olarak düzenler.
Altıncı hata, izahname sorumluluğunda sıralamayı atlamaktır. m.10/1, lider aracı kurumun sorumluluğunu ihraççıdan tazmin edilememe şartına ve kusur ile durumun gereklerine bağlar.
Yedinci hata, Yatırımcı Tazmin Merkezi mekanizmasını her zarar için işleyen bir güvence sanmaktır. m.82/1, tazmin kararını nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerinin yerine getirilememesi hâline bağlar.
Sekizinci hata, üç kuruluşun sorumluluğunu tek bir dayanağa indirgemektir. Kurucu bakımından m.52/3 ve m.55/1, saklayıcı bakımından m.56, aracı kuruluş bakımından m.37 ve m.45 ayrı ayrı gösterilmelidir.
Fonun “garantili”, “risksiz” veya “mevduattan yüksek getirili” olarak tanıtılması, müşteri temsilcisinin bire bir vaatleri ve sosyal medya önerileri bakımından reklam kuralları ve başvuru yolları yanıltıcı fon reklamı ve tanıtımı yazımızda anlatıldı.
Sıkça Sorulan Sorular
Katılma payı satışına aracılık hangi faaliyettir?
6362 sayılı Kanun m.37/1’in (a) bendi sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesini, (b) bendi ise emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında sayar.
Bu faaliyetler için izin gerekir mi?
6362 sayılı Kanun m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu ve bu hizmetlerin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.
Yetki belgesi neyi gösterir?
6362 sayılı Kanun m.40/1, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kurulca izin verilenlere icra edecekleri yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini gösteren yetki belgesi verileceğini; bir yetki belgesi ile bir veya birden fazla faaliyette bulunma izni verilebileceğini düzenler.
İzin almadan faaliyette bulunulabilir mi?
6362 sayılı Kanun m.40/2, Kuruldan izin almayanlar ile aldıkları izinler iptal olanların bu hizmet ve faaliyetlerde bulunamayacakları gibi esas sözleşmelerinde, ticaret unvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetlerde bulundukları intibaını uyandıracak ifadeler kullanamayacaklarını düzenler.
Yatırım danışmanlığı ile genel tavsiye farkı nedir?
Yatırım danışmanlığı 6362 sayılı Kanun m.37/1-(d) uyarınca bir yatırım hizmet ve faaliyetidir. Genel tavsiyede bulunulması ise m.38/1-(c) uyarınca yan hizmet kapsamındadır; aynı bent yatırım araştırması ve finansal analiz yapılmasını da kapsar.
Yatırım kuruluşlarının yükümlülükleri nerede düzenlenmiştir?
6362 sayılı Kanun m.45/1, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini düzenler.
İç kontrol ve şikâyet sistemi zorunlu mudur?
6362 sayılı Kanun m.45/5, yatırım kuruluşlarının faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde sundukları hizmetlere uygun, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve yatırımcı şikâyetlerinin takibi ile sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını düzenler.
Nitelikli yatırımcı sınıflandırması korumayı kaldırır mı?
6362 sayılı Kanun m.45/4, Kurulun yatırımcıları sınıflandırma yetkisini, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar. Sınıflandırmanın amacı maddede açıkça korumanın belirlenmesi olarak gösterilmiştir.
Yatırım kuruluşu yöneticilerinde hangi şartlar aranır?
6362 sayılı Kanun m.45/2, yatırım kuruluşu yöneticilerinin m.44’ün birinci fıkrasındaki malî güç şartı dışındaki şartlar ile Kurulca belirlenecek tecrübe ve eğitim şartlarını taşımalarının zorunlu olduğunu düzenler.
İzahnameden doğan sorumlulukta aracı kurumun yeri nedir?
6362 sayılı Kanun m.10/1, izahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan ihraççıların sorumlu olduğunu; zararın bu kişilerden tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyelerinin kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olduğunu düzenler.
Rapor hazırlayan kuruluşlar sorumlu mudur?
6362 sayılı Kanun m.10/2, bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları gibi izahnamede yer almak üzere hazırlanan raporları hazırlayan kişi ve kurumların da hazırladıkları raporlardaki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden bu Kanun hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğunu düzenler.
Yatırımcı teminatları haczedilebilir mi?
6362 sayılı Kanun m.46/4, bu maddede düzenlenen teminatların tevdi amaçları dışında kullanılamayacağını, üçüncü kişilere devredilemeyeceğini, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini düzenler.
Yatırımcı tazmin kararı hangi hâlde alınır?
6362 sayılı Kanun m.82/1, Kurulun; yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin veya kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alacağını ve bu kararın durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınacağını düzenler.
Yatırımcı Tazmin Merkezi nedir?
6362 sayılı Kanun m.83/1, yatırımcıların bu Kanundaki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz YTM kurulduğunu; m.83/2 ise yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılmasının zorunlu olduğunu düzenler.
Bankalar bakımından tazmin nasıl işler?
6362 sayılı Kanun m.82/2, Kurulca bankalar hakkında tazmin kararı verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşünün alınacağını; bankacılık mevzuatı uyarınca mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilen nakit ödeme yükümlülüklerine bu Kanunun yatırımcıların tazminine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler.
İlgili Rehberler
- Yanıltıcı fon reklamı ve tanıtımı: garantili getiri vaadi
- Fonu mobil uygulamadan aldım: elektronik onay, dijital uygunluk testi ve banka sorumluluğu
- Portföy saklayıcısının sorumluluğu
- Fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği
- Fon davasında savunmaların karşılanması
- Fon zararında zamanaşımı
- İhtiyati haciz ve ihtiyati tedbir
- Fon mağdurları toplu dava açabilir mi?
- Tasfiyede param eksik geldi
- Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi
Emir mi iletildi, tavsiye mi verildi?
Yatırım danışmanlığı ile emir iletimi farklı hükümlere tabidir. Değerlendirme için: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğünü ve hangi yükümlülüğün ihlal edildiğini birlikte belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · 12. Yargı Paketi rehberi · Tüm hukuk dalları


