Katılma Payı Satışına Aracılık Eden Kuruluşun Sorumluluğu 2026 (SPKn m.37, m.45): Emir mi Tavsiye mi, Yetki Belgesi ve İç Kontrol — Dilekçe Örneğiyle
20 Eylül 2026

Katılma Payı Satışına Aracılık Eden Kuruluşun Sorumluluğu 2026 (SPKn m.37, m.45): Emir mi Tavsiye mi, Yetki Belgesi ve İç Kontrol — Dilekçe Örneğiyle

Yatırım fonu yapısında yatırımcının doğrudan muhatap olduğu kuruluş çoğu kez kurucu değil, katılma payı satışına aracılık eden banka veya aracı kurumdur. 6362 sayılı Kanun m.37/1, emirlerin alınması ve iletilmesi ile emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini ayrı yatırım hizmet ve faaliyetleri olarak sayar; yatırım danışmanlığı ise (d) bendinde bağımsız bir faaliyettir. m.39/1, bu faaliyetlerin ancak Kuruldan izin almış yatırım kuruluşlarınca yerine getirilebileceğini düzenler. Yükümlülükler bakımından m.45/1, hizmet sunumunda uyulacak ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini; m.45/5 ise yatırım kuruluşlarının yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve şikâyetlerin takibi ile sonuçlanmasını sağlayan iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir. Halka arzda ise m.10/1, ihraca aracılık eden lider aracı kurumun sorumluluğunu ihraççıdan tazmin edilememe şartına ve kusur ile durumun gereklerine bağlar.

Payı hangi kuruluştan aldınız?

Yatırımcının doğrudan muhatabı çoğu kez kurucu değil, aracılık eden banka veya aracı kurumdur. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Aracılık ayrı bir yetkiye ve ayrı yükümlülüklere tabidir

Aracılık bir yatırım hizmetidir. 6362 sayılı Kanun m.37/1, emirlerin alınması ve iletilmesini, emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini ve sermaye piyasası araçlarının satışına aracılık edilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında sayar.

Yetkisiz faaliyet yasaktır. m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu ve bu hizmetlerin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.

İç kontrol ve şikâyet sistemi kurma yükümlülüğü vardır. m.45/5, yatırım kuruluşlarının; faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve şikâyetlerin takibi ile sonuçlanmasını sağlayan iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir.

Üçüncü Kuruluş: Satışa Aracılık Eden

Yatırım fonu yapısında yatırımcının doğrudan muhatap olduğu kuruluş çoğu kez kurucu portföy yönetim şirketi değildir. Katılma payı alım satımı, banka veya aracı kurum üzerinden gerçekleşir.

Bu kuruluş, fon yapısının üçüncü unsurudur. Kurucunun sorumluluğu yönetim kararlarına, saklayıcının sorumluluğu uygunluk denetimine dayanırken; aracılık eden kuruluşun sorumluluğu müşteri ilişkisine ve yatırım hizmetinin sunumuna dayanır. Saklayıcının konumu portföy saklayıcısının sorumluluğu yazımızda ele alındı.

Bu ayrım, dava açılırken hangi kuruluşa hangi iddianın yöneltileceğini belirler. Aynı olgudan her üç kuruluşun sorumluluğu doğabilir; ancak dayanaklar farklıdır.

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı hiçbir fonun alınması, satılması veya elde tutulması yönünde öneri içermez ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. Sorumluluğun şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri: m.37

6362 sayılı Kanun m.37/1, bu Kanun kapsamına giren yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini sayar.

Yatırım hizmet ve faaliyetleri (6362 s.K. m.37/1)

BentHizmet
(a)Sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesi
(b)Emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesi
(c)Sermaye piyasası araçlarının kendi hesabından alım ve satımı
(ç)Portföy yöneticiliği
(d)Yatırım danışmanlığı
(e)Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yüklenimde bulunularak satışa aracılık edilmesi
(f)Sermaye piyasası araçlarının halka arzında yüklenimde bulunmaksızın satışa aracılık edilmesi
(g)Çok taraflı alım satım sistemlerinin ve borsa dışı diğer teşkilatlanmış pazar yerlerinin işletilmesi
(ğ)Sermaye piyasası araçlarının müşteri namına saklanması ve yönetimi ile portföy saklanması
(h)Kurulca belirlenecek diğer hizmet ve faaliyetlerde bulunulması

Katılma payı satışında (a) ve (b) bentleri doğrudan uygulanır. Emrin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesi bu bentlerin konusudur.

(d) bendindeki yatırım danışmanlığı ise ayrı bir faaliyettir. Bir kuruluşun emir iletmekle yetinmeyip yatırımcıya tavsiyede bulunması hâlinde, bu faaliyetin danışmanlık kapsamına girip girmediği ayrıca değerlendirilir.

Yan hizmetler m.38/1’de sayılmıştır. Bunlar arasında sermaye piyasaları ile ilgili danışmanlık hizmetleri sunulması, yatırım araştırması ve finansal analiz yapılması veya genel tavsiyede bulunulması ile servet yönetimi ve finansal planlama yapılması yer alır.

Yatırım danışmanlığı ile genel tavsiye arasındaki ayrım pratikte önem taşır: birincisi m.37/1-(d) uyarınca yatırım faaliyeti, ikincisi m.38/1-(c) uyarınca yan hizmettir.

Yetki Belgesi ve Yetkisiz Faaliyet

6362 sayılı Kanun m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu; yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.

Aynı fıkra, yatırım ortaklıkları ile portföy yönetim şirketlerine ve borsalara ilişkin hükümlerin saklı olduğunu; Kurulun her bir yatırım hizmet ve faaliyetinin sermaye piyasası aracı veya faaliyet bazında ayrı kuruluşlar tarafından yapılmasına ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkili olduğunu belirtir.

m.39/2, yan hizmetlerin yatırım kuruluşları ve portföy yönetim şirketlerince ayrıca bir yetki belgesine tabi olmaksızın Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde yürütülebileceğini öngörür.

Yetki belgesi bakımından m.40/1, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kurulca izin verilenlere icra edecekleri yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini gösteren yetki belgesi verileceğini; bir yetki belgesi ile bir veya birden fazla yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunma izni verilebileceğini düzenler.

m.40/2, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kuruldan izin almayanlar ile aldıkları izinler iptal olanların bu hizmet ve faaliyetlerde bulunamayacakları gibi; esas sözleşmelerinde, ticaret unvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetler ve faaliyetlerde bulundukları intibaını uyandıracak ifadeler kullanamayacaklarını belirtir.

Bu hükümler, aracılık ilişkisinde ilk kontrol noktasını oluşturur: kuruluşun ilgili faaliyet bakımından yetkili olup olmadığı ve yetki belgesinin kapsamı.

Yatırım Kuruluşlarının Yükümlülükleri: m.45

6362 sayılı Kanun m.45/1, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini düzenler.

Bu fıkra, yükümlülüklerin çerçevesini ikincil düzenlemelere bırakır. Dolayısıyla somut bir dosyada hangi yükümlülüğün ihlal edildiği belirlenirken Kurul düzenlemelerine bakılması gerekir.

m.45/2, yatırım kuruluşu yöneticilerinin m.44’ün birinci fıkrasındaki malî güç şartı dışındaki şartlar ile Kurulca belirlenecek tecrübe ve eğitim şartlarını taşımalarının zorunlu olduğunu belirtir.

m.44/1’de sayılan şartlar arasında; müflis olmama, konkordato ilan etmemiş olma, faaliyet izinlerinden biri Kurulca iptal edilmiş kuruluşlarda bu müeyyideyi gerektiren olayda sorumluluğu bulunan kişilerden olmama, bu Kanunda yazılı suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması ve maddede sayılan suçlardan mahkûm olmama ile gerekli malî güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve itibara sahip bulunma yer alır.

Yatırımcı sınıflandırması bakımından m.45/4, Kurulun yatırım kuruluşlarının yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacıyla yatırımcıları sınıflandırmaya yetkili olduğunu düzenler.

Bu hüküm, uygulamada nitelikli yatırımcı ayrımının dayanağını oluşturur ve savunmalarda sık kullanılır. Ancak sınıflandırmanın amacı maddede açıkça belirtilmiştir: yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi. Dolayısıyla sınıflandırma, korumanın tamamen ortadan kalkması anlamına gelmez.

İç kontrol bakımından m.45/5, yatırım kuruluşlarının; faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde sundukları yatırım hizmet ve faaliyetlerine uygun, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve bu hizmet ve faaliyetlerden doğan yatırımcı şikâyetlerinin takibi ve sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını belirtir.

Bu fıkra, dava dilekçesinde doğrudan dayanak yapılabilir: şikâyetin usulüne uygun karşılanmaması, iç kontrol yükümlülüğünün ihlali olarak ileri sürülebilir.

Aracı kuruluşa ilişkin kontrol noktaları

KonuKuralDayanak
YetkiKuruldan izin zorunlu; hizmetler ancak yatırım kuruluşlarınca yerine getirilirm.39/1
Yetki belgesi kapsamıBelgede icra edilecek hizmet ve faaliyetler gösterilirm.40/1
Yetkisiz faaliyetİzin almayanlar bu hizmetlerde bulunamaz; intiba uyandıracak ifade kullanamazm.40/2
YükümlülüklerHizmet sunumunda uyulacak ilke ve esaslar Kurulca belirlenirm.45/1
Yönetici şartlarım.44/1’deki şartlar ile tecrübe ve eğitim şartlarım.45/2, m.44/1
Yatırımcı sınıflandırmasıSağlanacak korumanın belirlenmesi amacıyla Kurul yetkilidirm.45/4
İç kontrol ve şikâyetYatırımcı hak ve yararlarını gözeten sistem kurma yükümlülüğüm.45/5

İzahname ve Aracı Kurumun Sorumluluğu

Halka arz yoluyla ihraç edilen sermaye piyasası araçlarında aracı kurumun ayrı bir sorumluluğu doğabilir.

6362 sayılı Kanun m.10/1, izahnamede yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan ihraççıların sorumlu olduğunu düzenler.

Aynı fıkra ikinci derecede bir sorumluluk zinciri kurar: zararın söz konusu kişilerden tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde; halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumludur.

Bu hükümde iki kayıt dikkat çeker. Birincisi, sorumluluğun ihraççıdan tazmin edilememe şartına bağlanmış olmasıdır. İkincisi, sorumluluğun kusur ve durumun gerekleri ölçüsünde kurulmasıdır.

m.10/2, bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları gibi izahnamede yer almak üzere hazırlanan raporları hazırlayan kişi ve kurumların da hazırladıkları raporlarda yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden bu Kanun hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğunu belirtir.

Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk ise m.32’de ayrıca düzenlenmiştir ve altı aylık kısa bir zamanaşımına tabidir; süreler fon zararında zamanaşımı yazımızda karşılaştırmalı olarak ele alındı.

Yatırımcı Varlıklarının Korunması

Aracı kuruluş nezdindeki yatırımcı varlıkları bakımından kanun ayrı bir koruma öngörür.

6362 sayılı Kanun m.46/1, Kurulun yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunacaklara teminat yatırma veya bulundurma zorunluluğu getirebileceğini düzenler.

m.46/2, yatırım kuruluşlarının yatırımcılardan kredili sermaye piyasası aracı işlemleri, sermaye piyasası araçlarının ödünç işlemleri veya açığa satış işlemleri ile diğer yatırım hizmet ve faaliyetleri ve yan hizmetler nedeniyle teminat verilmesini isteyebileceklerini belirtir.

m.46/4 ise bu teminatlar bakımından bir koruma getirir: bu maddede düzenlenen teminatlar tevdi amaçları dışında kullanılamaz, üçüncü kişilere devredilemez, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemez ve rehnedilemez.

Fon malvarlığına ilişkin benzer koruma m.53’te düzenlenmiştir; bu husus ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir yazımızda ele alındı.

Yatırımcıların Tazmini ve YTM

Aracı kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirememesi hâlinde ayrı bir mekanizma devreye girer.

6362 sayılı Kanun m.82/1, Kurulun; yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin veya kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alacağını düzenler. Aynı fıkra, bu kararın durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınacağını ve Kurulun bu Kanun kapsamındaki tedbir yetkilerinin saklı olduğunu belirtir.

m.82/2, Kurulca bankalar hakkında birinci fıkra uyarınca tazmin kararı verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşünün alınacağını; bankacılık mevzuatı uyarınca mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilen nakit ödeme yükümlülüklerine bu Kanunun yatırımcıların tazminine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler.

Kurum bakımından m.83/1, yatırımcıların bu Kanundaki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırımcı Tazmin Merkezi kurulduğunu belirtir.

m.83/2, yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılmasının zorunlu olduğunu; katılımlarına, giriş aidatı, yıllık aidat ve ek aidat ödeme zorunluluklarına ilişkin usul ve esasların Kurulca çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceğini düzenler.

Bu mekanizmanın kapsamı sınırlıdır: m.82/1, nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerinin yerine getirilememesi hâline bağlıdır. Yatırım kararından doğan değer kaybı bu kapsamda değildir.

Tazmin mekanizmasının sınırları

KonuKuralDayanak
Tazmin kararının şartıNakit ödeme veya araç teslim yükümlülüğünün yerine getirilememesim.82/1
Karar süresiDurumun tespitinden itibaren üç aym.82/1
Bankalar bakımındanBDDK görüşü alınırm.82/2
Mevduat ve katılım fonuTazmin hükümleri uygulanmazm.82/2
KurumKamu tüzel kişiliğini haiz YTMm.83/1
KatılımYatırım kuruluşları için zorunlum.83/2

Üç Kuruluşun Karşılaştırması

Sorumluluğun dayanakları

KuruluşTemel görevSorumluluğun dayanağı
Kurucu portföy yönetim şirketiFonun kurulması ve yönetimim.52/3, m.55/1
Portföy saklayıcısıVarlıkların saklanması ve uygunluk denetimim.56/1, m.56/2
Satışa aracılık eden kuruluşEmirlerin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesim.37/1-(a),(b); m.45
Yatırım danışmanlığı verenKişiye özel tavsiyem.37/1-(d)
Lider aracı kurum (halka arzda)İhraca aracılıkm.10/1
Bağımsız denetim kuruluşuRapor hazırlamam.10/2, m.32/2

Bu tablo, davalı çevresinin kurulmasında yol gösterir. Her kuruluş bakımından hangi hükme dayanılacağı ve hangi olgunun ispatlanacağı farklıdır.

Davalı tablosunun dilekçede nasıl kurulacağı fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği yazımızda; karşılaşılacak savunmalar ise savunmaların karşılanması yazımızda ele alındı.

Tipik Savunmalar ve Karşılıkları

Aracı kuruluş aleyhine açılan davalarda karşılaşılan savunmalar belirli başlıklarda toplanır.

Birinci savunma, kuruluşun yalnız emri ilettiği ve yatırım kararının yatırımcıya ait olduğu yönündedir. Bu savunma karşısında iki hususun ayrıştırılması gerekir: emrin iletilmesi m.37/1-(a) uyarınca başlı başına bir yatırım faaliyetidir ve m.45 bu faaliyet bakımından yükümlülük öngörür. Ayrıca somut olayda tavsiye verilip verilmediği ayrıca incelenir; tavsiye verilmişse m.37/1-(d) gündeme gelir.

İkinci savunma, yatırımcının nitelikli yatırımcı sayıldığı ve bu nedenle korumadan yararlanamayacağı yönündedir. m.45/4, sınıflandırma yetkisini yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar; sınıflandırmanın kanundan doğan yükümlülükleri tümüyle kaldırdığı sonucu maddeden çıkmaz.

Üçüncü savunma, yatırımcının bilgilendirme belgelerini imzaladığı yönündedir. Bu savunma karşısında belgenin içeriği ile fiilî sunum arasındaki uyum incelenir. İmzalanan bir formun varlığı, m.45/1 uyarınca Kurulca belirlenen ilke ve esaslara uyulduğunu tek başına göstermez.

Dördüncü savunma, zararın piyasa koşullarından kaynaklandığı yönündedir. Burada yapılacak iş, piyasa riskinden doğan değer değişimi ile yükümlülük ihlalinden doğan kaybı ayrıştırmaktır.

Beşinci savunma, kuruluşun yalnız kurucunun belirlediği ürünü sunduğu ve ürünün içeriğinden sorumlu olmadığı yönündedir. Bu savunma, m.45’teki yükümlülüklerin kendi faaliyeti bakımından uygulanacağı gerçeğini değiştirmez; kurucunun sorumluluğu ise ayrı hükümlere dayanır.

Altıncı savunma, şikâyetin usulüne uygun karşılandığı yönündedir. m.45/5, iç kontrol birim ve sistemlerinin şikâyetlerin takibi ve sonuçlanmasını sağlamak üzere kurulmasını arar; başvurunun kayda alınması tek başına yeterli sayılmaz.

Savunma ve karşı dayanak

SavunmaKarşı dayanak
Yalnız emir iletildim.37/1-(a) ve (b): emir iletimi ve gerçekleştirilmesi yatırım faaliyetidir; m.45 yükümlülük öngörür
Tavsiye verilmedim.37/1-(d) ve m.38/1-(c): danışmanlık ile genel tavsiye ayrımı somut olayda incelenir
Nitelikli yatırımcım.45/4: sınıflandırma, sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlıdır
Formlar imzalandım.45/1: Kurulca belirlenen ilke ve esaslara fiilî uygunluk aranır
Zarar piyasa kaynaklıPiyasa riski ile yükümlülük ihlalinden doğan kayıp ayrıştırılır
Şikâyet karşılandım.45/5: takip ve sonuçlandırmayı sağlayan sistem aranır

Delil Toplama: Hangi Belgeler İstenir?

Aracı kuruluşa karşı açılan davada ispat, çoğunlukla kuruluşun kendi kayıtlarına dayanır. Bu nedenle delil listesinin eksiksiz kurulması önem taşır.

Hesap ilişkisine dair belgeler ilk gruptadır: hesap açılış belgeleri, çerçeve sözleşmeler, hesap ekstresi ve işlem dekontları.

Yatırımcı profiline dair belgeler ikinci gruptadır: yatırımcı bilgi formu, risk profili belgeleri ve varsa sınıflandırmaya ilişkin kayıtlar. m.45/4’teki sınıflandırma tartışması bu belgeler üzerinden yürür.

Sunum ve iletişime dair kayıtlar üçüncü gruptadır: şube görüşme kayıtları, telefon ses kayıtları, dijital kanal üzerinden yapılan bilgilendirmeler ve yazışmalar. Tavsiye verilip verilmediği bu kayıtlarla ortaya konur.

Ürüne dair belgeler dördüncü gruptadır: fon iç tüzüğü, yatırımcı bilgi formu ve fona ilişkin tanıtım materyalleri.

Şikâyet sürecine dair belgeler beşinci gruptadır: yatırımcının başvurusu, kuruluşun cevabı ve iç kontrol birimince yapılan işlemler. m.45/5 bakımından bu belgeler doğrudan dayanak oluşturur.

Kurul kayıtları ise altıncı gruptadır: bültenler, denetim ve inceleme sonuçları ile varsa idari işlemler. Bu belgeler aynı zamanda zamanaşımının başlangıcının tespitinde kullanılır; bu husus fon zararında zamanaşımı yazımızda ele alındı.

Delil listesi

GrupBelgelerNeyi ispatlar
Hesap ilişkisiHesap açılış belgeleri, çerçeve sözleşme, ekstre, dekontlarİşlemin varlığı ve tarihi
Yatırımcı profiliBilgi formu, risk profili, sınıflandırma kayıtlarıÜrünün profile uygunluğu
Sunum ve iletişimGörüşme ve ses kayıtları, dijital bildirimler, yazışmalarTavsiye verilip verilmediği
Ürün belgeleriFon iç tüzüğü, yatırımcı bilgi formu, tanıtım materyalleriBilgilendirmenin içeriği
Şikâyet süreciBaşvuru, cevap, iç kontrol işlemlerim.45/5 yükümlülüğüne uygunluk
Kurul kayıtlarıBültenler, denetim sonuçları, idari işlemlerAykırılığın tespiti ve öğrenme tarihi

Aracı Kuruluşa Karşı Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, katılma payı satışına aracılık eden kuruluş aleyhine açılacak dava için hazırlanmış çerçevedir. İddianın dayanağı, kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğüne göre değişir.

[ ] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE

DAVACI: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

DAVALILAR: 1- [Satışa aracılık eden yatırım kuruluşu] — [Adres]
    2- [Kurucu portföy yönetim şirketi] — [Adres]

KONU: Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [tutar] TL zararın faiziyle birlikte tahsili istemidir.

DAVA DEĞERİ: [ ] TL

AÇIKLAMALAR

1. Müvekkil, birinci davalı nezdindeki [ ] numaralı yatırım hesabı üzerinden [tarih] tarihinde [fon adı] unvanlı fonun katılma paylarını [tutar] TL bedelle edinmiştir. Hesap ekstresi ve işlem dekontları ekte sunulmuştur.

2. [Tarih] tarihinde Sermaye Piyasası Kurulu’nun [ ] sayılı Bülteni ile fonun tasfiyesine karar verilmiş; tasfiye sonucunda müvekkile [tutar] TL ödeme yapılmıştır. Müvekkilin zararı [tutar] TL’dir.

Birinci davalının sıfatı — Sermaye Piyasası Kanunu m.37

Anılan maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri, sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesi ile emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında saymaktadır. Birinci davalı, müvekkilin katılma payı alım işlemlerinde bu sıfatla hareket etmiştir.

[Tavsiye verilmişse] Yatırım danışmanlığı — Sermaye Piyasası Kanunu m.37/1-(d)

Anılan bent, yatırım danışmanlığını ayrı bir yatırım faaliyeti olarak düzenlemektedir. Müvekkile [tarih] tarihinde birinci davalı çalışanı tarafından [kanal: şube görüşmesi, telefon, dijital kanal] üzerinden anılan fona yatırım yapması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu husus ekte sunulan [kayıt/yazışma] ile sabittir.

Yükümlülüklere aykırılık — Sermaye Piyasası Kanunu m.45

Anılan maddenin birinci fıkrası, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve hizmet sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini öngörmektedir. Birinci davalı, [somut aykırılık: müvekkilin risk profiline uygun olmayan ürünün sunulması, ürüne ilişkin bilgilendirmenin yapılmaması, işlem öncesi gerekli değerlendirmelerin yapılmaması gibi] suretiyle yükümlülüklerine aykırı davranmıştır.

İç kontrol ve şikâyet yükümlülüğü — Sermaye Piyasası Kanunu m.45/5

Anılan fıkra, yatırım kuruluşlarının yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve yatırımcı şikâyetlerinin takibi ile sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını düzenlemektedir. Müvekkilin [tarih] tarihli başvurusu usulüne uygun biçimde karşılanmamış ve sonuçlandırılmamıştır.

[Nitelikli yatırımcı savunmasına karşı] Sermaye Piyasası Kanunu m.45/4

Anılan fıkra, Kurulun yatırımcıları sınıflandırma yetkisini, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlamaktadır. Sınıflandırma, kuruluşun kanundan ve Kurul düzenlemelerinden doğan yükümlülüklerini tümüyle ortadan kaldırmaz.

HUKUKİ SEBEPLER: 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.10, m.32, m.37, m.38, m.39, m.40, m.45, m.46, m.52, m.56; ilgili Kurul tebliğleri; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat.

DELİLLER: Müvekkilin hesap ekstresi, işlem dekontları ve hesap açılış belgeleri; yatırımcı bilgi formu ve risk profili belgeleri; birinci davalı ile müvekkil arasındaki yazışmalar ve ses kayıtları; fon iç tüzüğü ve bilgilendirme dokümanları; Sermaye Piyasası Kurulu bültenleri ve işlemleri; müvekkilin şikâyet başvurusu ve verilen cevap; bilirkişi incelemesi; tanık ve her türlü yasal delil.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1. Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla [tutar] TL zararın, [tarih] tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

2. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.

Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]

Dilekçede kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğünün ve hangi yükümlülüğün ihlal edildiğinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; m.37 faaliyetleri, m.45 ise yükümlülükleri ayrı hükümlerde düzenlemektedir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, aracı kuruluşu yalnız işlem aracısı saymaktır. m.37/1, emirlerin alınması, iletilmesi ve gerçekleştirilmesini ayrı yatırım faaliyetleri olarak düzenler ve m.45 bu faaliyetler bakımından yükümlülük öngörür.

İkinci hata, yatırım danışmanlığı ile genel tavsiyeyi ayırmamaktır. Birincisi m.37/1-(d) uyarınca yatırım faaliyeti, ikincisi m.38/1-(c) uyarınca yan hizmettir.

Üçüncü hata, yetki belgesinin kapsamını kontrol etmemektir. m.40/1, yetki belgesinde icra edilecek hizmet ve faaliyetlerin gösterileceğini belirtir.

Dördüncü hata, nitelikli yatırımcı savunmasını mutlak saymaktır. m.45/4, sınıflandırma yetkisini yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar.

Beşinci hata, iç kontrol ve şikâyet yükümlülüğünü göz ardı etmektir. m.45/5, bu sistemlerin kurulmasını açık bir yükümlülük olarak düzenler.

Altıncı hata, izahname sorumluluğunda sıralamayı atlamaktır. m.10/1, lider aracı kurumun sorumluluğunu ihraççıdan tazmin edilememe şartına ve kusur ile durumun gereklerine bağlar.

Yedinci hata, Yatırımcı Tazmin Merkezi mekanizmasını her zarar için işleyen bir güvence sanmaktır. m.82/1, tazmin kararını nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerinin yerine getirilememesi hâline bağlar.

Sekizinci hata, üç kuruluşun sorumluluğunu tek bir dayanağa indirgemektir. Kurucu bakımından m.52/3 ve m.55/1, saklayıcı bakımından m.56, aracı kuruluş bakımından m.37 ve m.45 ayrı ayrı gösterilmelidir.

Kurul kararlarına karşı: Savunma usulü, altmış günlük dava süresi ve yürütmenin durdurulması SPK idari para cezası ve iptal davası yazımızda ele alındı.
Özel tasfiye rejimi: Takip yasağı, ödeme sırası ve tazmin süreci tedricî tasfiye yazımızda ele alındı.
Mevzuat ölçütleri: İç tüzüğün niteliği, birim pay değeri ve emir fiyatı fon iç tüzüğü ve katılma payı alım satımı yazımızda ele alındı.
Serbest fonlar: Sınırın kaynağı, nitelikli yatırımcı vasfı ve satış kuruluşunun belge yükümlülüğü serbest fonlar ve nitelikli yatırımcı yazımızda ele alındı.
Garanti ve koruma: İki fon türü arasındaki fark ve garantinin koşulsuzluğu garantili ve koruma amaçlı fonlar yazımızda ele alındı.
Hâkim şirket: Topluluk hükümleri ve alacaklının dava hakkı şirketler topluluğunda sorumluluk yazımızda ele alındı.
Taraflar: İhbar, müdahale ve bekletici mesele davanın ihbarı, müdahale ve bekletici mesele yazımızda ele alındı.
Sahtelik: İmza inkârı, kademeli inceleme ve isticvap belgede sahtelik iddiası yazımızda ele alındı.
Kayıtlara erişim: Talimat, ses kaydı ve risk profilini mahkeme kararı olmadan istemek fon yatırımcısının KVKK başvurusu yazımızda ele alındı.
Yabancı unsur: Yurt dışındaki yatırımcı, yabancı fon ve yabancı mahkeme kaydı yabancı unsurlu fon uyuşmazlıkları yazımızda ele alındı.
Bireysel yatırımcı için: Uygunluk testi muafiyetinin şartları, serbest fonda 10 milyon TL eşiği, imzalanan formların değeri ve tüketici mahkemesinde dava dilekçesi bana uygun olmayan fon satıldı yazımızda ele alındı.
Dağıtıcıya karşı ücretsiz yol: Kuruluşa başvuru, otuz günlük cevap süresi, Heyete başvuru ve kuruluşun belge sunma yükümlülüğü TSPB Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti yazımızda ele alındı.

Fonun “garantili”, “risksiz” veya “mevduattan yüksek getirili” olarak tanıtılması, müşteri temsilcisinin bire bir vaatleri ve sosyal medya önerileri bakımından reklam kuralları ve başvuru yolları yanıltıcı fon reklamı ve tanıtımı yazımızda anlatıldı.

Halka arzda aracı kurumun sorumluluğu: Talebin iletilmesi, eşit dağıtım ve dağıtım hatasında sorumluluk (II-5.2 m.19/4) halka arzdan neden pay alamadım yazımızda ele alındı.
Lider aracı kurumun sorumluluğu: Halka arzda izahname ve fiyat tespit raporundan doğan sorumluluk (SPKn m.10) halka arzdan sonra hisse düştü yazımızda ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Katılma payı satışına aracılık hangi faaliyettir?

6362 sayılı Kanun m.37/1’in (a) bendi sermaye piyasası araçlarıyla ilgili emirlerin alınması ve iletilmesini, (b) bendi ise emirlerin müşteri adına ve hesabına veya kendi adına ve müşteri hesabına gerçekleştirilmesini yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında sayar.

Bu faaliyetler için izin gerekir mi?

6362 sayılı Kanun m.39/1, yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğunu ve bu hizmetlerin ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebileceğini düzenler.

Yetki belgesi neyi gösterir?

6362 sayılı Kanun m.40/1, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinde bulunmak üzere Kurulca izin verilenlere icra edecekleri yatırım hizmetleri ve faaliyetlerini gösteren yetki belgesi verileceğini; bir yetki belgesi ile bir veya birden fazla faaliyette bulunma izni verilebileceğini düzenler.

İzin almadan faaliyette bulunulabilir mi?

6362 sayılı Kanun m.40/2, Kuruldan izin almayanlar ile aldıkları izinler iptal olanların bu hizmet ve faaliyetlerde bulunamayacakları gibi esas sözleşmelerinde, ticaret unvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetlerde bulundukları intibaını uyandıracak ifadeler kullanamayacaklarını düzenler.

Yatırım danışmanlığı ile genel tavsiye farkı nedir?

Yatırım danışmanlığı 6362 sayılı Kanun m.37/1-(d) uyarınca bir yatırım hizmet ve faaliyetidir. Genel tavsiyede bulunulması ise m.38/1-(c) uyarınca yan hizmet kapsamındadır; aynı bent yatırım araştırması ve finansal analiz yapılmasını da kapsar.

Yatırım kuruluşlarının yükümlülükleri nerede düzenlenmiştir?

6362 sayılı Kanun m.45/1, yatırım kuruluşlarının yükümlülüklerinin ve yatırım hizmet ve faaliyetleri ile yan hizmetlerin sunumu sırasında uyacakları ilke ve esasların Kurulca belirleneceğini düzenler.

İç kontrol ve şikâyet sistemi zorunlu mudur?

6362 sayılı Kanun m.45/5, yatırım kuruluşlarının faaliyetleri nedeniyle oluşabilecek riskleri de dikkate alacak şekilde sundukları hizmetlere uygun, yatırımcı hak ve yararlarını gözeten ve yatırımcı şikâyetlerinin takibi ile sonuçlanmasını sağlamak üzere gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını düzenler.

Nitelikli yatırımcı sınıflandırması korumayı kaldırır mı?

6362 sayılı Kanun m.45/4, Kurulun yatırımcıları sınıflandırma yetkisini, yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinin icrası esnasında yatırımcılara sağlanacak korumanın belirlenmesi amacına bağlar. Sınıflandırmanın amacı maddede açıkça korumanın belirlenmesi olarak gösterilmiştir.

Yatırım kuruluşu yöneticilerinde hangi şartlar aranır?

6362 sayılı Kanun m.45/2, yatırım kuruluşu yöneticilerinin m.44’ün birinci fıkrasındaki malî güç şartı dışındaki şartlar ile Kurulca belirlenecek tecrübe ve eğitim şartlarını taşımalarının zorunlu olduğunu düzenler.

İzahnameden doğan sorumlulukta aracı kurumun yeri nedir?

6362 sayılı Kanun m.10/1, izahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan ihraççıların sorumlu olduğunu; zararın bu kişilerden tazmin edilememesi veya edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyelerinin kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yükletilebildiği ölçüde sorumlu olduğunu düzenler.

Rapor hazırlayan kuruluşlar sorumlu mudur?

6362 sayılı Kanun m.10/2, bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları gibi izahnamede yer almak üzere hazırlanan raporları hazırlayan kişi ve kurumların da hazırladıkları raporlardaki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden bu Kanun hükümleri çerçevesinde sorumlu olduğunu düzenler.

Yatırımcı teminatları haczedilebilir mi?

6362 sayılı Kanun m.46/4, bu maddede düzenlenen teminatların tevdi amaçları dışında kullanılamayacağını, üçüncü kişilere devredilemeyeceğini, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini düzenler.

Yatırımcı tazmin kararı hangi hâlde alınır?

6362 sayılı Kanun m.82/1, Kurulun; yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin veya kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alacağını ve bu kararın durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınacağını düzenler.

Yatırımcı Tazmin Merkezi nedir?

6362 sayılı Kanun m.83/1, yatırımcıların bu Kanundaki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz YTM kurulduğunu; m.83/2 ise yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılmasının zorunlu olduğunu düzenler.

Bankalar bakımından tazmin nasıl işler?

6362 sayılı Kanun m.82/2, Kurulca bankalar hakkında tazmin kararı verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşünün alınacağını; bankacılık mevzuatı uyarınca mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilen nakit ödeme yükümlülüklerine bu Kanunun yatırımcıların tazminine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağını düzenler.

İlgili Rehberler

Emir mi iletildi, tavsiye mi verildi?

Yatırım danışmanlığı ile emir iletimi farklı hükümlere tabidir. Değerlendirme için: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Kuruluşun hangi faaliyeti yürüttüğünü ve hangi yükümlülüğün ihlal edildiğini birlikte belirleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.

Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi  ·  12. Yargı Paketi rehberi  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk