Yatırım fonu tüzel kişiliği bulunmayan bir malvarlığıdır; yatırımcı ile kurucu arasındaki ilişkinin dayanağı iç tüzüktür. III-52.1 sayılı Tebliğ m.8/1, şemsiye fon içtüzüğünü genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşme olarak nitelendirir. Kurucu bakımından m.9/1, faaliyetlerin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun yürütülmesinden sorumluluk öngörür; m.9/2 ise dışarıdan hizmet alınmasının bu sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını belirtir. Alım satıma esas fiyat m.14/3 uyarınca birim pay değeridir ve m.14/2 gereği fon toplam değerinin katılma payı sayısına bölünmesiyle bulunur. Emrin hangi fiyattan yerine getirileceği fon türüne göre değişir: m.14/5, genel fonlarda emri takip eden ilk hesaplamada bulunacak fiyatı, para piyasası ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında ise en son ilan edilen fiyatı esas alır. Fon türü ise m.6 uyarınca portföyün asgari yüzde seksenlik bileşimine bağlıdır.
Emriniz hangi fiyattan gerçekleşti?
Emir fiyatı fon türüne göre değişir; kural ve istisnası Tebliğde ayrı ayrı düzenlenmiştir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppKısaca: İç tüzük iltihaki bir sözleşmedir
İç tüzüğün hukuki niteliği belirlenmiştir. III-52.1 sayılı Tebliğ m.8/1, şemsiye fon içtüzüğünün; katılma payı sahipleri ile kurucu, portföy saklayıcısı ve varsa yönetici arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesini, Kanunun 56. maddesi kapsamında saklanmasını, vekâlet akdi hükümlerine göre yönetimini ve garantili fonlarda garantiye ilişkin esasları konu alan genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşme olduğunu düzenler.
Alım satıma esas fiyat birim pay değeridir. m.14/2 ve m.14/3, fon birim pay değerinin fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle elde edileceğini ve bu değerin katılma paylarının alım satımına esas teşkil eden fiyat olduğunu belirtir.
Emir hangi fiyattan yerine getirilir? m.14/5, para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda alım satım emirlerinin, emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak pay fiyatı üzerinden yerine getirileceğini düzenler.
Fon Yapısının Sözleşmesel Temeli
Yatırım fonu tüzel kişiliği bulunmayan bir malvarlığıdır. Bu nedenle yatırımcı ile kurucu arasındaki ilişkinin dayanağı, kuruluş belgesi olan iç tüzüktür.
6362 sayılı Kanun m.52/1, yatırım fonunu; tasarruf sahiplerinden fon katılma payı karşılığında toplanan para ya da diğer varlıklarla, tasarruf sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre Kurulca belirlenen varlık ve haklardan oluşan portföy veya portföyleri işletmek amacıyla portföy yönetim şirketleri tarafından fon iç tüzüğü ile kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan malvarlığı olarak tanımlar.
III-52.1 sayılı Tebliğ m.8/1 ise iç tüzüğün niteliğini açıkça belirler: iltihaki bir sözleşmedir ve genel işlem şartlarını içerir.
Bu nitelendirme hukuki sonuç doğurur. Yatırımcı, sözleşmenin içeriğini müzakere etmeden katılır; bu nedenle genel işlem şartlarına ilişkin koruyucu hükümler gündeme gelebilir.
Aynı madde, şemsiye fona bağlı her bir fonun katılma paylarının şemsiye fon içtüzüğüne dayalı olarak ihraç edileceğini belirtir. Fon yapısındaki kuruluşların sorumluluğu portföy saklayıcısının sorumluluğu ve satışa aracılık eden kuruluşun sorumluluğu yazılarımızda ele alındı.
Fon Malvarlığının Ayrılığı
III-52.1 sayılı Tebliğ m.5/1, fonun malvarlığının kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrı olduğunu düzenler.
m.5/2, fon malvarlığının; fonun yönetim stratejisi doğrultusunda, fonun yatırım yapabileceği varlıklar konusunda yeterli bilgi ve sermaye piyasası alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde Kurulun portföy yöneticiliği hizmetine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde yönetilmesinin zorunlu olduğunu belirtir.
Bu fıkrada üç ayrı ölçüt vardır: yönetici niteliği, yatırımcı lehine hareket ve Kurul düzenlemelerine uygunluk. Bu ölçütler, kurucu aleyhine açılacak davada doğrudan dayanak oluşturabilir.
m.5/3, fon portföyündeki varlıkların Kurulun portföy saklama hizmetine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde saklanmasının zorunlu olduğunu öngörür.
Teminat ve rehin bakımından m.5/4, fon malvarlığının; fon hesabına olması ve içtüzükte ve izahnamede hüküm bulunması şartıyla kredi almak, türev araç işlemleri, açığa satış işlemleri veya fon adına taraf olunan benzer nitelikteki işlemlerde bulunmak haricinde teminat gösterilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini belirtir.
Aynı koruma kanun düzeyinde 6362 sayılı Kanun m.53’te de yer alır; bu husus ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir yazımızda ele alındı.
Kurucunun Yetki ve Sorumluluğu
III-52.1 sayılı Tebliğ m.9/1, kurucunun; fonun katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsili, yönetimi, yönetiminin denetlenmesi ile faaliyetlerinin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olduğunu düzenler.
Aynı fıkra, kurucunun fona ait varlıklar üzerinde kendi adına ve fon hesabına mevzuat ve içtüzüğe uygun olarak tasarrufta bulunmaya ve bundan doğan hakları kullanmaya yetkili olduğunu belirtir.
m.9/2 önemli bir kayıt içerir: fonun faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında portföy yöneticiliği hizmeti dâhil dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılması, kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
Bu hüküm, kurucunun “yönetimi dışarıdan aldım” savunmasına karşı doğrudan dayanak oluşturur.
m.9/3, kurucu ile katılma payı sahipleri arasındaki ilişkilere Kanunda, ilgili mevzuatta ve içtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 502 ilâ 514. maddeleri hükümlerinin kıyasen uygulanacağını düzenler.
Bu atıf, vekâlet sözleşmesi hükümlerine yapılmıştır ve ilişkinin niteliğini gösterir. Aynı atıf 6362 sayılı Kanun m.52/4’te de yer alır.
Kurucunun yükümlülükleri
| Konu | Yükümlülük | Dayanak |
|---|---|---|
| Temsil ve yönetim | Katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsil, yönetim ve yönetimin denetlenmesi | Tebliğ m.9/1 |
| Uygunluk | Faaliyetlerin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun yürütülmesi | Tebliğ m.9/1 |
| Dış hizmet | Dışarıdan hizmet alınması sorumluluğu kaldırmaz | Tebliğ m.9/2 |
| Yönetici niteliği | Yeterli bilgi ve en az beş yıllık tecrübe; yatırımcı lehine hareket | Tebliğ m.5/2 |
| Yatırımcı bilgi formu | İçtüzük ve izahname ile tutarlılık, doğruluk, güncellik ve eksik bilgiden sorumluluk | Tebliğ m.12/1 |
| KAP bildirimleri | Eksiksiz yayımlanması, doğruluğu ve güncel tutulması | Tebliğ m.31/4 |
| Uygulanacak hükümler | Boşlukta TBK m.502-514 kıyasen uygulanır | Tebliğ m.9/3; SPKn m.52/4 |
Şemsiye Fon ve Fon Türleri
III-52.1 sayılı Tebliğ m.10/1, yatırım fonlarının şemsiye fon şeklinde kurulmasının zorunlu olduğunu düzenler.
m.10/2, kurucunun taslak içtüzük ve Kurulca esasları belirlenen başvuru formu ile Kurulca istenen diğer bilgi ve belgelerle Kurula başvuracağını; şemsiye fonların kuruluş izni alabilmesi için kurucu ile portföy saklayıcısı arasında yapılan saklama sözleşmesinin kurulacak şemsiye fonu da kapsaması ve içtüzüğün Kurulca onaylanması gerektiğini belirtir.
m.10/3, kuruluş başvurusu kapsamında içtüzükte yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve Kurulca belirlenen içtüzük standardına göre eksiksiz olmasının zorunlu olduğunu öngörür.
Fon türleri m.6’da düzenlenmiştir. Aynı madde, şemsiye fonların belirli türlerde kurulabileceğini ve türün portföy bileşimine bağlandığını gösterir.
Örneğin fon toplam değerinin en az yüzde sekseni devamlı olarak; yerli ve/veya yabancı kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırılan fonları kapsayan şemsiye fonlar borçlanma araçları şemsiye fonu; yerli ve/veya yabancı ihraççıların paylarına yatırılan fonları kapsayanlar hisse senedi şemsiye fonu; borsada işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile bunlara dayalı para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılanlar kıymetli madenler şemsiye fonu; diğer fonların ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşanlar ise fon sepeti şemsiye fonu olarak adlandırılır.
Bu oran ölçütü önemlidir: fonun unvanında yer alan tür, portföyün asgari yüzde seksenlik bileşimine bağlıdır. Portföyün bu orana uymaması, iç tüzük ve izahnameye aykırılık iddiasının dayanağı olabilir.
Katılma Payı İhracı ve Bilgilendirme Dokümanları
III-52.1 sayılı Tebliğ m.11/1, katılma paylarının halka arz edilmesinin veya belirli kişi ve/veya kuruluşlara tahsisli ya da nitelikli yatırımcılara satılmasının zorunlu olduğunu düzenler.
m.11/2, her bir fonun katılma payı ihracı için Kurulca belirlenen standartlara uygun olarak izahname ve yatırımcı bilgi formu düzenleneceğini ve Kurula başvurulacağını belirtir. Aynı fıkra, bir şemsiye fona bağlı olarak oluşturulacak ilk fonun katılma payı ihracı başvurusunun içtüzüğün tescilinden itibaren en geç üç ay içinde yapılmasının zorunlu olduğunu; bu süre içinde başvuru yapılmaması durumunda içtüzüğün kurucu tarafından ticaret sicilinden terkin ettirileceğini öngörür.
Yatırımcı bilgi formu bakımından m.12/1, bu formun; yatırımcıların fonun yapısını, yatırım stratejisini ve risklerini makul ölçüde anlayabilmeleri ve bilgiye dayalı olarak yatırım kararları alabilmeleri amacıyla hazırlanacağını düzenler.
Aynı fıkra sorumluluğu açıkça belirler: kurucu, bu formun içtüzük ve izahname ile tutarlılığından, içeriğinin doğruluğundan, güncelliğinin sağlanmasından ve bu formda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan sorumludur.
m.12/2, formun asgari olarak; fonu tanıtıcı bilgi, yatırım amaçlarının ve yatırım politikasının kısa tanımı ile portföy dağılımı, fonun varsa geçmiş performansı veya fon türüne bağlı olarak performans senaryo analizleri ve maddede sayılan diğer bilgileri içermesinin zorunlu olduğunu belirtir.
Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk bakımından 6362 sayılı Kanun m.32 ayrıca uygulanır ve altı aylık kısa zamanaşımına tabidir; süreler fon zararında zamanaşımı yazımızda ele alındı.
Birim Pay Değeri ve Fiyat Açıklaması
Fon dosyalarında en çok tartışılan konu, katılma payı fiyatının nasıl hesaplandığıdır.
III-52.1 sayılı Tebliğ m.14/1, katılma paylarının itibari değeri olmadığını belirtir.
m.14/2, fon birim pay değerinin fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle elde edileceğini; m.14/3 ise fon birim pay değerinin katılma paylarının alım satımına esas teşkil eden fiyat olduğunu düzenler.
m.14/4, fonların birim pay değerinin günlük olarak hesaplanması ve ilan edilmesinin esas olduğunu; bilgilendirme dokümanlarında hüküm bulunmak kaydıyla aynı gün içinde iki fiyat açıklanabileceğini; Kurulun katılma payı fiyatının günlük olarak hesaplanmasına ve açıklanmasına Tebliğde belirtilen hâller dışında da istisna getirebileceğini belirtir.
Emrin hangi fiyattan yerine getirileceği m.14/5’te düzenlenmiştir: para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda, katılma payı alım satım emirleri emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak pay fiyatı üzerinden yerine getirilir.
Aynı fıkra, para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında alım satım emirlerinin en son ilan edilen birim pay fiyatı üzerinden gerçekleştirileceğini; bilgilendirme dokümanlarında belirtilmek koşuluyla bu fonlarda alım ve satım işlemlerinin farklı birim pay fiyatı üzerinden gerçekleştirilebileceğini öngörür.
m.14/6, bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslara göre hesaplanan birim pay değerinin katılma paylarının alım satım yerlerinde duyurulacağını belirtir.
m.14/7, Tebliğin 31. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen durumlarda, Kurulca uygun görülmesi hâlinde katılma paylarının birim pay değerlerinin hesaplanmayabileceğini ve katılma paylarının alım satımının durdurulabileceğini düzenler.
Fiyat ve emir esasları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İtibari değer | Katılma paylarının itibari değeri yoktur | m.14/1 |
| Birim pay değeri | Fon toplam değeri ÷ katılma payı sayısı | m.14/2 |
| Alım satıma esas fiyat | Birim pay değeri | m.14/3 |
| Hesaplama sıklığı | Günlük hesaplama ve ilan esas; dokümanda hüküm varsa günde iki fiyat | m.14/4 |
| Genel fonlarda emir | Emri takip eden ilk hesaplamada bulunacak fiyat | m.14/5 |
| Para piyasası ve kısa vadeli fonlarda | En son ilan edilen birim pay fiyatı; dokümanda hüküm varsa alım ve satımda farklı fiyat | m.14/5 |
| Duyuru | Alım satım yerlerinde duyurulur | m.14/6 |
| Durdurma | Olağanüstü durumlarda Kurul onayıyla fiyat hesaplanmayabilir ve alım satım durdurulabilir | m.14/7, m.31/3 |
Alım Satım Esasları ve Komisyonlar
III-52.1 sayılı Tebliğ m.15/1, katılma payı alımının birim pay değerinin tam olarak nakden teslim edilerek ödenmesi; katılma payı satımının ise yatırımcıların paylarının bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslara göre fona iade edilmek suretiyle paraya çevrilmesi şartıyla gerçekleştirilebileceğini düzenler.
Aynı fıkra bir istisna öngörür: fon toplam değerinin en az yüzde sekseni oranında altına yatırım yapan fonlarda, katılma payı alım satımında Kurulun onayı alınmak kaydıyla altın da kullanılabilir.
m.15/2, katılma paylarının günlük olarak alım satımının esas olduğunu; fon türü ve niteliği dikkate alınarak günlük alım satıma Kurulca istisna getirilebileceğini belirtir.
Komisyon bakımından aynı fıkra, izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmiş olmak koşuluyla katılma paylarının yatırımcılar tarafından alım ve satımlarında giriş-çıkış komisyonu uygulanabileceğini düzenler.
Aynı fıkra bir yasak getirir: kurucu, yönetici ve yönetim veya sermaye bakımından bunlarla doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili olanlar tarafından kurulan veya yönetilen fonların katılma paylarının fon portföyüne dâhil edilmesi hâlinde bu fonlara giriş ya da çıkış komisyonu ödenemez.
Şeffaflık bakımından aynı fıkra, uygulanan komisyonların bilgilendirme dokümanlarının yanı sıra kurucunun resmî internet sitesinde ve Kamuyu Aydınlatma Platformunda ilan edileceğini öngörür.
Komisyonun paylaşımı bakımından ise elde edilecek komisyon tutarının fon, kurucu, yönetici, katılma paylarının alım satımını yapan kuruluşlar veya portföy saklayıcısı arasında paylaştırılabileceği belirtilmiştir.
İç Tüzük ve İzahname Değişiklikleri
Bilgilendirme dokümanlarındaki değişiklikler belirli bir usule tabidir.
III-52.1 sayılı Tebliğ m.13/1, içtüzük değişikliklerinin; Tebliğin 10. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde incelenerek onaylanacağını ve yapılan inceleme neticesinde başvuruların onaylanmaması hâlinde bu durumun gerekçesi belirtilerek başvuru sahibine bildirileceğini düzenler.
Aynı fıkra, değişikliklerin Tebliğin 10. maddesinin beşinci fıkrası çerçevesinde tescil ve ilan edileceğini belirtir.
Yatırımcı bakımından en önemli hüküm ise aynı fıkranın (c) bendidir: değişiklik, yatırımcıların yatırım yapma kararını etkileyebilecek ve önceden bilgi sahibi olunmasını gerektirecek nitelikte ise, bir duyuru metni ile izin yazısının şirket tarafından tebellüğ edildiği tarihi izleyen iş günü ayrıca Kamuyu Aydınlatma Platformunda ve kurucunun resmî internet sitesinde ilan edilir ve yeni hususların yürürlüğe giriş tarihi on iş gününden az olmamak üzere duyuru metninde belirtilir.
Bu on iş günlük asgari süre, yatırımcıya değişiklik karşısında karar verme imkânı tanır. Süreye uyulmaması, iddia bakımından somut bir dayanak oluşturur.
Aynı fıkranın (ç) bendi, değişikliğin izahnamede değişiklik yapılmasını gerektirir nitelikte olması hâlinde ikinci fıkranın da uygulanacağını öngörür.
Olağanüstü Durumlar ve Alım Satımın Durdurulması
III-52.1 sayılı Tebliğ m.31/3, savaş, doğal afetler, ekonomik kriz, iletişim sistemlerinin çökmesi, portföydeki varlıkların ilgili olduğu pazarın, piyasanın veya platformun kapanması, bilgisayar sistemlerinde meydana gelebilecek arızalar ve şirketin malî durumunu etkileyebilecek önemli bir bilginin ortaya çıkması gibi olağanüstü durumların meydana gelmesi hâlinde, değerleme esaslarının tespiti hususunda kurucunun yönetim kurulunun karar alabileceğini düzenler.
Aynı fıkra usul şartları getirir: bu durumda değerleme esaslarının gerekçeli olarak karar defterine yazılarak Kurula ve portföy saklayıcısına bildirilmesi zorunludur. Ayrıca söz konusu olaylarla ilgili olarak kamuya bilgi verilir.
Bu hüküm, fiyat hesaplamasının durdurulduğu veya değerleme esaslarının değiştirildiği dönemlerde denetim ölçütünü oluşturur: karar defterine gerekçeli yazım, Kurula ve saklayıcıya bildirim ve kamuya bilgi verme.
Bildirim yükümlülükleri bakımından m.31/4, Kamuyu Aydınlatma Platformunda ilan edilmesi gereken bilgi ve belgelerin eksiksiz olarak yayımlanması, doğruluğu ve güncel tutulmasının kurucunun sorumluluğunda olduğunu belirtir.
m.31/5, fonun reklam ve ilanları ile ilgili olarak Kurulun bu konudaki düzenlemelerine uyulacağını öngörür.
Portföy Sınırlamaları ve Türev Araçlar
Fon portföyünün bileşimi de Tebliğ ile sınırlanmıştır.
III-52.1 sayılı Tebliğ m.24/1-(a), fon portföyüne riskten korunma ve/veya yatırım amacıyla fonun türüne ve yatırım stratejisine uygun olacak şekilde ve Kurulca belirlenecek esaslar çerçevesinde türev araçlar dâhil edilebileceğini düzenler. Aynı bent, bu durumda fonun portföy yöneticilerinin tümünün sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisans belgesi ile türev araçlar lisans belgesine sahip olmalarının zorunlu olduğunu belirtir.
m.24/1-(b), türev araçlar nedeniyle maruz kalınan açık pozisyon tutarının fon toplam değerini aşamayacağını öngörür.
m.24/2, para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları ile özel sektör borçlanma araçlarına yatırım yapan koruma amaçlı ve garantili fonlarda; fon portföyüne dâhil edilen banka borçlanma araçları dışındaki özel sektör borçlanma araçları ihraççısının Tebliğin 32. maddesinde belirtilen derecelendirme notuna sahip olmasının zorunlu olduğunu düzenler.
Bu hükümler, portföy bileşimine ilişkin iddiaların somutlaştırılmasında kullanılır. Türev araç pozisyonunun sınırı aşması veya derecelendirme notu şartının karşılanmaması, iç tüzük ve mevzuata aykırılık iddiasının dayanağını oluşturabilir.
Saklayıcının bu işlemleri denetleme yükümlülüğü 6362 sayılı Kanun m.56/1-(f)’de düzenlenmiştir.
Dava Açarken Kullanılacak Ölçütler
Fon zararı davasında iddianın somutlaştırılması için Tebliğ hükümleri doğrudan ölçüt sağlar.
İddia ve dayanak eşleşmesi
| İddia | Dayanak |
|---|---|
| Portföy, fonun türüne uygun bileşimde değil | Tebliğ m.6 (asgari %80 oranı) |
| Yönetim yatırımcı lehine ve çıkarını gözeterek yapılmadı | Tebliğ m.5/2 |
| Portföy yöneticisi nitelik şartlarını taşımıyor | Tebliğ m.5/2, m.24/1-(a) |
| Faaliyetler içtüzük ve izahnameye aykırı yürütüldü | Tebliğ m.9/1 |
| Dış hizmet alındığı gerekçesiyle sorumluluktan kaçınılıyor | Tebliğ m.9/2 |
| Yatırımcı bilgi formu yanlış, yanıltıcı veya eksik | Tebliğ m.12/1 |
| Emir yanlış fiyattan gerçekleştirildi | Tebliğ m.14/5 |
| Fiyat günlük hesaplanmadı veya ilan edilmedi | Tebliğ m.14/4 |
| Değişiklik on iş günlük süreye uyulmadan yürürlüğe girdi | Tebliğ m.13/1-(c) |
| Olağanüstü durumda usule uyulmadı | Tebliğ m.31/3 |
| Türev araç açık pozisyonu fon toplam değerini aştı | Tebliğ m.24/1-(b) |
| İlişkili fonlara komisyon ödendi | Tebliğ m.15/2 |
Bu ölçütler, dava dilekçesinde soyut bir “kötü yönetim” iddiası yerine hükme bağlı somut aykırılıklar ileri sürülmesini sağlar. Dilekçenin kurulması fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği yazımızda ele alındı.
Belge Talebi Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki metin, dava öncesinde veya yargılama sırasında fon belgelerinin celbi için hazırlanmış çerçevedir. Talep edilecek belgeler, ileri sürülen iddiaya göre belirlenir.
[ ] ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE
DOSYA NO: [ ] Esas
DAVACI: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALILAR: [Kurucu portföy yönetim şirketi] ve diğerleri
KONU: Delil tespitine esas belgelerin celbi talebimizdir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, [fon adı] unvanlı fonun katılma payı sahibidir. Dava konusu zarar, fonun yönetiminin ve bilgilendirme dokümanlarının mevzuata aykırılığından doğmuştur.
Portföy bileşimine ilişkin belgeler — III-52.1 sayılı Tebliğ m.6 ve m.24
Anılan Tebliğ’in 6. maddesi, şemsiye fon türlerini portföyün asgari yüzde seksenlik bileşimine bağlamakta; 24. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ise türev araçlar nedeniyle maruz kalınan açık pozisyon tutarının fon toplam değerini aşamayacağını öngörmektedir. Bu hususların denetlenebilmesi için fonun dava konusu dönemdeki günlük portföy dağılım raporlarının ve türev araç pozisyonlarına ilişkin kayıtlarının celbini talep ediyoruz.
Fiyat hesaplamasına ilişkin belgeler — III-52.1 sayılı Tebliğ m.14
Anılan maddenin ikinci fıkrası, birim pay değerinin fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle elde edileceğini; beşinci fıkrası ise emirlerin hangi fiyat üzerinden yerine getirileceğini düzenlemektedir. Fonun dava konusu dönemdeki günlük birim pay değeri hesaplamalarının, fon toplam değeri hesaplamalarına esas kayıtların ve müvekkilin emirlerinin hangi fiyat üzerinden gerçekleştirildiğine ilişkin işlem kayıtlarının celbini talep ediyoruz.
Bilgilendirme dokümanlarına ilişkin belgeler — III-52.1 sayılı Tebliğ m.12 ve m.13
Anılan Tebliğ’in 12. maddesi yatırımcı bilgi formunun içeriğinden kurucunun sorumlu olduğunu; 13. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ise yatırım kararını etkileyebilecek değişikliklerin duyuru metniyle ilan edileceğini ve yürürlüğe giriş tarihinin on iş gününden az olmamak üzere belirtileceğini öngörmektedir. Fonun içtüzüğü, izahnamesi, yatırımcı bilgi formu ile dava konusu dönemde yapılan değişikliklere ilişkin duyuru metinleri ve ilan tarihlerinin celbini talep ediyoruz.
Olağanüstü duruma ilişkin belgeler — III-52.1 sayılı Tebliğ m.31/3
Anılan fıkra, olağanüstü durumlarda değerleme esaslarının tespiti hususunda kurucunun yönetim kurulunun karar alabileceğini; bu durumda esasların gerekçeli olarak karar defterine yazılarak Kurula ve portföy saklayıcısına bildirilmesinin zorunlu olduğunu düzenlemektedir. Varsa bu yöndeki yönetim kurulu kararlarının, karar defteri kayıtlarının ve yapılan bildirimlerin celbini talep ediyoruz.
Saklayıcı nezdindeki belgeler — Sermaye Piyasası Kanunu m.56
Anılan maddenin birinci fıkrası, portföy saklama hizmetinin birim katılma payı değerinin belirlenen değerleme esaslarına göre hesaplanmasının ve portföy yapısının mevzuata uygunluğunun sağlanmasını içerdiğini öngörmektedir. Portföy saklayıcısı nezdindeki denetim ve uygunluk kayıtlarının celbini talep ediyoruz.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle belirtilen bilgi ve belgelerin davalılardan, portföy saklayıcısından ve gerekli görülmesi hâlinde Sermaye Piyasası Kurulu’ndan celbine karar verilmesini vekâleten talep ederiz.
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]
Talepte hangi belgenin hangi hükmün denetimi için istendiğinin gösterilmesi, celp kararının kapsamını belirler.
Sık Yapılan Hatalar
Birinci hata, iç tüzüğü sıradan bir sözleşme saymaktır. Tebliğ m.8/1, iç tüzüğün genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşme olduğunu belirtir.
İkinci hata, kurucunun dış hizmet aldığı gerekçesiyle sorumluluktan kurtulacağını düşünmektir. Tebliğ m.9/2, dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılmasının kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını öngörür.
Üçüncü hata, emrin verildiği andaki fiyattan işlem yapılacağını varsaymaktır. Tebliğ m.14/5, genel kural olarak emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak pay fiyatının esas alınacağını düzenler.
Dördüncü hata, tüm fonlarda aynı fiyatlama kuralının geçerli olduğunu sanmaktır. Aynı fıkra, para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında en son ilan edilen birim pay fiyatının esas alınacağını belirtir.
Beşinci hata, fon türünün yalnız unvandan ibaret olduğunu düşünmektir. Tebliğ m.6, türü portföyün asgari yüzde seksenlik bileşimine bağlar.
Altıncı hata, iç tüzük değişikliğinin hemen yürürlüğe gireceğini varsaymaktır. Tebliğ m.13/1-(c), yatırım kararını etkileyebilecek değişikliklerde yürürlüğe giriş tarihinin on iş gününden az olmamak üzere duyuru metninde belirtileceğini öngörür.
Yedinci hata, olağanüstü durumda usul şartlarını göz ardı etmektir. Tebliğ m.31/3, değerleme esaslarının gerekçeli olarak karar defterine yazılmasını, Kurula ve portföy saklayıcısına bildirilmesini ve kamuya bilgi verilmesini zorunlu tutar.
Sekizinci hata, iddiayı somutlaştırmamaktır. Tebliğ hükümleri, soyut bir kötü yönetim iddiası yerine hangi hükmün hangi işlem bakımından ihlal edildiğinin gösterilmesine imkân verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Fon iç tüzüğünün hukuki niteliği nedir?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.8/1, şemsiye fon içtüzüğünün; katılma payı sahipleri ile kurucu, portföy saklayıcısı ve varsa yönetici arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesini, Kanunun 56. maddesi kapsamında saklanmasını, vekâlet akdi hükümlerine göre yönetimini ve garantili fonlarda garantiye ilişkin esasları konu alan genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşme olduğunu düzenler.
Kurucunun sorumluluğu nedir?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.9/1, kurucunun; fonun katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsili, yönetimi, yönetiminin denetlenmesi ile faaliyetlerinin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olduğunu düzenler.
Portföy yönetimi dışarıdan alınırsa sorumluluk değişir mi?
Hayır. III-52.1 sayılı Tebliğ m.9/2, fonun faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında portföy yöneticiliği hizmeti dâhil dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılmasının kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını düzenler.
Fon yöneticilerinde hangi nitelikler aranır?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.5/2, fon malvarlığının; fonun yatırım yapabileceği varlıklar konusunda yeterli bilgi ve sermaye piyasası alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde yönetilmesinin zorunlu olduğunu düzenler.
Birim pay değeri nasıl hesaplanır?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.14/2, fon birim pay değerinin fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle elde edileceğini; m.14/3 ise bu değerin katılma paylarının alım satımına esas teşkil eden fiyat olduğunu düzenler. m.14/1, katılma paylarının itibari değeri olmadığını belirtir.
Fiyat ne sıklıkla açıklanır?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.14/4, fonların birim pay değerinin günlük olarak hesaplanması ve ilan edilmesinin esas olduğunu; bilgilendirme dokümanlarında hüküm bulunmak kaydıyla aynı gün içinde iki fiyat açıklanabileceğini düzenler.
Emir hangi fiyattan gerçekleştirilir?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.14/5, para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonları dışındaki fonlarda alım satım emirlerinin emrin verilmesini takip eden ilk hesaplamada bulunacak pay fiyatı üzerinden yerine getirileceğini; para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında ise en son ilan edilen birim pay fiyatı üzerinden gerçekleştirileceğini düzenler.
Katılma payı alım satımı nasıl yapılır?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.15/1, katılma payı alımının birim pay değerinin tam olarak nakden teslim edilerek ödenmesi; katılma payı satımının ise yatırımcıların paylarının bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslara göre fona iade edilmek suretiyle paraya çevrilmesi şartıyla gerçekleştirilebileceğini düzenler.
Giriş çıkış komisyonu alınabilir mi?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.15/2, izahnamede ve yatırımcı bilgi formunda şartları belirlenmiş olmak koşuluyla katılma paylarının alım ve satımlarında giriş-çıkış komisyonu uygulanabileceğini; ancak kurucu, yönetici ve bunlarla ilişkili olanlar tarafından kurulan veya yönetilen fonların katılma paylarının fon portföyüne dâhil edilmesi hâlinde bu fonlara giriş ya da çıkış komisyonu ödenemeyeceğini düzenler.
Fon türü neye göre belirlenir?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.6, şemsiye fon türlerini portföy bileşimine bağlar. Örneğin fon toplam değerinin en az yüzde sekseni devamlı olarak borçlanma araçlarına yatırılan fonları kapsayanlar borçlanma araçları şemsiye fonu, paylara yatırılanlar hisse senedi şemsiye fonu, kıymetli madenlere yatırılanlar kıymetli madenler şemsiye fonu, diğer fonların ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşanlar ise fon sepeti şemsiye fonu olarak adlandırılır.
Yatırımcı bilgi formundan kim sorumludur?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.12/1, kurucunun; bu formun içtüzük ve izahname ile tutarlılığından, içeriğinin doğruluğundan, güncelliğinin sağlanmasından ve formda yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan sorumlu olduğunu düzenler.
İç tüzük değişikliği ne zaman yürürlüğe girer?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.13/1-(c), değişiklik yatırımcıların yatırım yapma kararını etkileyebilecek ve önceden bilgi sahibi olunmasını gerektirecek nitelikteyse bir duyuru metniyle KAP’ta ve kurucunun resmî internet sitesinde ilan edileceğini ve yeni hususların yürürlüğe giriş tarihinin on iş gününden az olmamak üzere duyuru metninde belirtileceğini düzenler.
Alım satım durdurulabilir mi?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.14/7, Tebliğin 31. maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen durumlarda Kurulca uygun görülmesi hâlinde katılma paylarının birim pay değerlerinin hesaplanmayabileceğini ve katılma paylarının alım satımının durdurulabileceğini düzenler.
Olağanüstü durumda hangi usul izlenir?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.31/3, savaş, doğal afet, ekonomik kriz, piyasanın kapanması, sistem arızaları ve malî durumu etkileyebilecek önemli bir bilginin ortaya çıkması gibi hâllerde değerleme esaslarının tespiti hususunda kurucunun yönetim kurulunun karar alabileceğini; esasların gerekçeli olarak karar defterine yazılarak Kurula ve portföy saklayıcısına bildirilmesinin zorunlu olduğunu ve kamuya bilgi verileceğini düzenler.
Türev araçlarda sınır var mıdır?
III-52.1 sayılı Tebliğ m.24/1-(b), türev araçlar nedeniyle maruz kalınan açık pozisyon tutarının fon toplam değerini aşamayacağını düzenler. Aynı fıkranın (a) bendi, türev araç kullanılması hâlinde fonun portföy yöneticilerinin tümünün sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisans belgesi ile türev araçlar lisans belgesine sahip olmalarının zorunlu olduğunu belirtir.
İlgili Rehberler
- Portföy saklayıcısının sorumluluğu
- Satışa aracılık eden kuruluşun sorumluluğu
- Fon zararı kısmi dava dilekçesi örneği
- Fon zararında zamanaşımı
- Sermaye piyasası suçları
- SPK idari para cezası ve iptal davası
- Tedricî tasfiye
- Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi
İddiayı hükme bağlayın
Soyut kötü yönetim iddiası yerine hangi maddenin ihlal edildiği gösterilmelidir. Değerlendirme için: 0554 648 37 15
📞 Hemen Arayın 💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
İç tüzük ve izahname hükümleriyle fiilî uygulamayı birlikte karşılaştıralım. Telefon: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.
Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi · 12. Yargı Paketi rehberi · Tüm hukuk dalları


