Fon Portföy Sınırlamaları 2026 (III-52.1 Tebliği m.17-24): İhraççı, Grup, Vade, Repo, Ödünç ve Türev Araç Sınırları — Dilekçe Örneğiyle

Portföy sınırlamaları, riskin tek bir ihraççıda, grupta veya varlık türünde yoğunlaşmasını önler ve fonun iç tüzüğünden bağımsız olarak mevzuattan doğar. III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1 dört ayrı sınır getirir: bir ihraççıda fon toplam değerinin %10’u, %5’i aşan ihraççıların toplamında %40, aynı grupta %20 ve bir ihraççının borçlanma araçlarının tedavüldeki ihraç miktarının %10’u. Kamu ihraçları, varlık kiralama şirketleri ve belirli yapılandırılmış araçlar bakımından istisnalar öngörülmüş, ancak bunlar derecelendirme şartına bağlanmıştır. Fon katılma paylarına yatırım m.18 ile, borsa dışı sözleşmeler m.19 ile, vade yapısı m.20 ile, repo ve kredi m.21 ile, ödünç işlemleri m.22 ile, endeks fonlarda korelasyon m.23 ile ve türev araçlar m.24 ile sınırlanmıştır.

Portföy Sınırlamaları Neyi Korur?

Yatırım fonlarında portföy sınırlamaları, riskin tek bir ihraççıda, grupta veya varlık türünde yoğunlaşmasını önlemeye yöneliktir. Bu sınırlar, fonun kendi iç tüzüğünden bağımsız olarak mevzuattan doğar.

Fon zararı dosyalarında bu hükümler iki yönden kullanılır. Birincisi, portföyün mevzuata aykırı biçimde kurulduğu iddiasının dayanağını oluşturur. İkincisi, saklayıcının uygunluk denetimi yükümlülüğünün ölçütünü verir.

6362 sayılı Kanun m.56/1-(f), portföy saklama hizmetinin; varlık alım satımlarının, portföy yapılarının ve işlemlerinin mevzuat, fon iç tüzüğü veya esas sözleşme hükümlerine uygunluğunun sağlanmasını içerdiğini düzenler. Saklayıcının konumu portföy saklayıcısının sorumluluğu yazımızda ele alındı.

Serbest fonlar bakımından bu sınırlamalar uygulanmaz; bu ayrım serbest fonlar ve nitelikli yatırımcı yazımızda ele alındı.

İhraççı ve Grup Sınırları: m.17

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1, beş ayrı sınır ile bunların istisnalarını düzenler.

(a) bendi, fonun toplam değerinin yüzde onundan fazlasının bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına ve bu araçlara dayalı türev araçlara yatırılamayacağını belirtir. Aynı bent, bu oranın hesaplanmasında ipotek ve varlık teminatlı menkul kıymetlerin dikkate alınmayacağını ve bu varlıklara yapılacak yatırımlar için oranın yüzde yirmi beş olarak uygulanacağını; bu hâlde (b) bendindeki sınırlamanın uygulanmayacağını öngörür.

(b) bendi ikinci bir katman getirir: fon toplam değerinin yüzde beşinden fazla yatırım yapılan ihraççıların para ve sermaye piyasası araçlarının toplam değeri fon toplam değerinin yüzde kırkını aşamaz.

Bu iki bent birlikte okunduğunda şu yapı ortaya çıkar: tek bir ihraççıda yüzde on sınırı, yüzde beşi aşan pozisyonların toplamında ise yüzde kırk sınırı vardır.

(c) bendi grup sınırını düzenler: fon toplam değerinin yüzde yirmisinden fazlası, Kurulun finansal raporlama standartlarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında aynı grubun para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılamaz.

(ç) bendi ihraç miktarına bağlı bir sınır getirir: fon portföyüne bir ihraççının borçlanma araçlarının tedavülde olan ihraç miktarının yüzde onundan fazlası dâhil edilemez. Aynı bent, bu oranın hesaplanmasında ihraççının tüm borçlanma araçlarının, borçlanma aracının fon portföyüne dâhil edildiği tarihteki tedavülde olan ihraç tutarının piyasa değerinin esas alınacağını belirtir.

Bu bent diğerlerinden farklıdır: ölçüt fonun değeri değil, ihraççının tedavüldeki ihraç miktarıdır.

Kamu ve Yapılandırılmış Araçlarda İstisnalar

Bazı ihraççılar ve araçlar bakımından sınırlar kaldırılmış veya gevşetilmiştir.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(d), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Hazine ve Maliye Bakanlığı, ipotek finansmanı kuruluşları ve Türkiye Varlık Fonu tarafından ihraç edilen para ve sermaye piyasası araçları için bu fıkradaki sınırlamaların uygulanmayacağını düzenler. Aynı bent bir üst sınır bırakır: bu bent kapsamında tek bir varlığa yapılan yatırım, fon toplam değerinin yüzde otuz beşini aşamaz.

(e) bendi varlık kiralama şirketleri bakımından özel oranlar getirir: bu şirketler tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçları için, ihraççı olarak fon kullanıcıları dikkate alınarak (a) bendindeki yüzde onluk sınırlama yüzde yirmi beş olarak, (c) bendindeki yüzde yirmilik sınırlama yüzde otuz beş olarak uygulanır ve (b) bendindeki sınırlama uygulanmaz.

Aynı bent, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen sermaye piyasası araçları için bu fıkradaki sınırlamaların uygulanmayacağını belirtir.

(f) bendi, ipotek finansmanı kuruluşlarının kurucusu olduğu konut finansmanı fonları tarafından ihraç edilen ipoteğe dayalı menkul kıymetler ile varlık finansmanı fonları tarafından portföylerinde yer alan tüketici kredilerinden kaynaklanan alacaklar karşılık gösterilmek suretiyle ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetler için (a), (b) ve (c) bentlerindeki sınırlamaların uygulanmayacağını; ancak bu bent kapsamında her bir varlığa yapılan yatırımın fon toplam değerinin yüzde otuz beşini aşamayacağını düzenler.

(g) bendi ise derecelendirme şartı getirir: fon portföyüne dâhil edilecek varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin, portföye dâhil edilme aşamasında yatırım yapılabilir seviyeye denk gelen derecelendirme notunun ilk üç kademesinde nota sahip olması zorunludur. Aynı bent, yatırım yapıldıktan sonraki süreçte ilgili derecelendirme notunun yatırım yapılabilir seviyenin altına düşmemesinin esas olduğunu belirtir.

Bu bent, istisnaların denetimsiz kalmadığını gösterir: sınırlar kalkarken derecelendirme şartı devreye girer.

Fon Katılma Paylarına Yatırım: m.18

Bir fonun başka fonlara yatırım yapması da sınırlanmıştır.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.18/1, fon toplam değerinin en fazla yüzde yirmisinin; fon katılma paylarına, menkul kıymet yatırım ortaklıkları paylarına, yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonu katılma paylarına ve yabancı yatırım fonu katılma paylarına yatırılmak suretiyle değerlendirileceğini düzenler.

Aynı fıkra, Türkiye’de kurulu borsa yatırım fonlarının katılma paylarına yapılan yatırım için bu sınırlamanın uygulanmayacağını belirtir.

Tekil sınırlar da öngörülmüştür: tek bir yatırım fonunun, yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonunun ve yabancı yatırım fonunun katılma paylarına yapılan yatırım tutarı fon toplam değerinin yüzde onunu; Türkiye’de kurulu tek bir borsa yatırım fonunun katılma paylarına yapılan yatırım tutarı ise fon toplam değerinin yüzde yirmisini aşamaz.

Onay şartı bakımından m.18/2, fon portföyüne katılma payı satışına ilişkin izahnamesi Kurulca onaylanan fonların katılma paylarının dâhil edilmesinin esas olduğunu; yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonlarının katılma payları için birinci fıkradaki sınırlama dâhilinde kalmak kaydıyla bu şartın aranmayacağını düzenler.

Hesaplama bakımından m.18/3, m.17/1-(a) ve (b) bentleri uyarınca yapılacak ihraççı sınırı kontrolünde fonların portföylerinde yer alan yatırım fonu ve borsa yatırım fonu katılma paylarının dikkate alınmayacağını belirtir.

Bu hüküm önemlidir: fon katılma payları, ihraççı sınırı hesabının dışında tutulur ve kendi sınırına tabidir.

Fon sepeti fonlarına ilişkin ayrı sınırlar ise m.26’da düzenlenmiştir.

Borsada İşlem Görme ve Borsa Dışı Sözleşmeler: m.19

Portföye alınacak varlıkların nerede işlem göreceği de kurala bağlanmıştır.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.19/1-(a), fon portföyüne borsada işlem gören varlıkların alınmasının ve bu varlıkların alım satımlarının borsa kanalıyla yapılmasının zorunlu olduğunu; ilk ihraçlarda ise borsada işlem görmesi uygun görülen sermaye piyasası araçlarının fon portföyüne dâhil edilebileceğini düzenler.

(b) bendi, fon portföyüne dâhil edilen katılma payları için (a) bendindeki şartların aranmayacağını belirtir.

Dış borçlanma araçları bakımından m.19/2, kamu ve özel sektör dış borçlanma araçlarının borsa dışında yapılacak işlemler ile fon portföyüne dâhil edilmesinin veya fon portföyünden çıkarılmasının mümkün olduğunu düzenler.

Borsa dışı sözleşmeler bakımından m.19/3 dört şart getirir: kurucunun fon adına ve hesabına borsa dışında taraf olduğu sözleşmelerin fonların yatırım stratejisine uygun olması; karşı taraflarının Tebliğin 32. maddesinde belirtilen derecelendirme notuna sahip olması; herhangi bir ilişkiden etkilenmeyecek şekilde objektif koşullarda yapılması ve adil bir fiyat içermesi; fonun fiyat açıklama dönemlerinde gerçeğe uygun değeri üzerinden nakde dönüştürülebilir olması zorunludur.

Üçüncü şart, ilişkili taraf işlemleri bakımından doğrudan bir denetim ölçütü sağlar: sözleşme herhangi bir ilişkiden etkilenmeyecek şekilde objektif koşullarda yapılmalı ve adil bir fiyat içermelidir.

m.19/4, borsa dışı sözleşmelerin üçüncü fıkranın (c) bendindeki ilkelere uygunluğunun temini için uygulanacak güvenilir yöntemler ve sözleşmelerle ilgili genel ilkelerin içtüzük ile izahnamelerde belirleneceğini ve Kamuyu Aydınlatma Platformunda açıklanacağını düzenler.

Vade Yapısı ve Fon Unvanı: m.20

Fonun unvanında yer alan vade ifadesi, portföyün gerçek vade yapısına bağlanmıştır.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.20/1, borçlanma araçları fonlarının unvanlarında vade yapısına yer verilmek istenmesi durumunda, fon portföyünün aylık ağırlıklı ortalama vadesinin; yirmi beş ile doksan gün olması hâlinde “kısa vadeli”, doksan bir ile yedi yüz otuz gün olması hâlinde “orta vadeli”, yedi yüz otuz günden fazla olması hâlinde “uzun vadeli” ifadelerine fon unvanlarında yer verileceğini düzenler.

Bu hüküm, unvan ile portföy arasında doğrudan bir bağ kurar. Unvanında “kısa vadeli” ifadesi bulunan bir fonun portföyünün aylık ağırlıklı ortalama vadesi bu aralığın dışındaysa aykırılık doğar.

m.20/2, para piyasası fonları ile kısa vadeli borçlanma araçları fonlarında vadeye kalan gün sayısı hesaplanamayan varlıkların fon portföyüne dâhil edilemeyeceğini belirtir.

m.20/3, orta vadeli ve uzun vadeli borçlanma araçları fonlarında fon portföyüne en fazla fon toplam değerinin yüzde yirmisi oranında vadeye kalan gün sayısı hesaplanamayan varlıkların dâhil edilebileceğini düzenler.

m.20/4, portföyün ağırlıklı ortalama vadesinin sermaye piyasası araçlarının vadeleri ayrı ayrı dikkate alınarak hesaplanacağını belirtir.

Fon türünün portföy bileşimine bağlanması ise m.6’da düzenlenmiştir; bu husus fon iç tüzüğü ve katılma payı alım satımı yazımızda ele alındı.

Repo, Kredi ve Ters Repo: m.21

Fonun borçlanması ve repo işlemleri ayrı sınırlara tabidir.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.21/1, fon portföylerinde yer alan repo işlemine konu olabilecek varlıkların rayiç değerinin yüzde onuna kadar borsada veya borsa dışında repo yapılabileceğini; fon toplam değerinin yüzde onunu geçmemek üzere fon hesabına kredi alınabileceğini ve/veya borçlanma amacıyla Takasbank Para Piyasası ve yurt içi organize para piyasası işlemleri yapılabileceğini düzenler.

Aynı fıkra bir şeffaflık yükümlülüğü getirir: kredi alınması hâlinde kredinin tutarı, faizi, alındığı tarih ve kredi alınan kuruluş ile geri ödeneceği tarih Kamuyu Aydınlatma Platformunda açıklanır ve Kurula bildirilir.

Ters repo bakımından m.21/2, fon portföyüne borsada veya borsa dışında ters repo sözleşmelerinin dâhil edilmesinin mümkün olduğunu; borsa dışında taraf olunan ters repo sözleşmelerine fon toplam değerinin en fazla yüzde onuna kadar yatırım yapılabileceğini düzenler.

Borsa dışı işlemler bakımından m.21/3, borsa dışı repo ve ters repo işlemlerinin vade ve faiz oranının Kurulun ilgili düzenlemeleri çerçevesinde belirleneceğini; faiz oranının belirlenmesinin, borsada işlem gören benzer vade yapısına sahip sözleşmelerin faiz oranlarının dikkate alınması şartıyla kurucu ve yöneticinin sorumluluğunda olduğunu belirtir.

Aynı fıkra bildirim ve saklama yükümlülüğü getirir: bu tür sözleşmelere taraf olunması durumunda, en geç sözleşme tarihini takip eden iş günü içinde sözleşmenin vadesi, faiz oranı, karşı tarafı ve karşı tarafın derecelendirme notu Kamuyu Aydınlatma Platformunda açıklanır; ilgili bilgi ve belgeler kurucu veya yönetici merkezinde sözleşme tarihini müteakip beş yıl süreyle saklanır.

Beş yıllık saklama yükümlülüğü, dava aşamasında belge talebinin dayanağını oluşturur.

Ödünç İşlemleri: m.22

Fon portföyündeki araçların ödünç verilmesi de sınırlanmıştır.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.22/1, fonların Kurulun ilgili düzenlemeleri çerçevesinde yapılacak bir sözleşme ile herhangi bir anda portföylerindeki sermaye piyasası araçlarının piyasa değerinin en fazla yüzde ellisi tutarındaki sermaye piyasası araçlarını ödünç verebileceğini düzenler.

Teminat bakımından m.22/2, fon portföyünden ödünç verme işleminin; ödünç verilen sermaye piyasası araçlarının en az yüzde yüzü karşılığında Kurulun ilgili düzenlemelerinde özkaynak olarak kabul edilen varlıkların fon adına Takasbank’ta bloke edilmesi şartıyla yapılabileceğini belirtir.

Kıymetli madenler bakımından m.22/3, fonun Kurul düzenlemeleri uyarınca yapılacak bir sözleşme çerçevesinde portföyündeki kıymetli madenlerin piyasa değerlerinin en fazla yüzde yetmiş beşi tutarındaki kıymetli madenleri Türkiye’de kurulu borsalarda ödünç verebileceğini düzenler.

Fesih hakkı bakımından m.22/4, fonun taraf olduğu sermaye piyasası aracı ödünç verme sözleşmelerine, sözleşmenin fon lehine tek taraflı olarak feshedilebileceğine ilişkin bir hükmün konulmasının zorunlu olduğunu belirtir.

Bu son hüküm, sözleşme denetiminde doğrudan kullanılabilir: böyle bir hüküm içermeyen ödünç sözleşmesi mevzuata aykırıdır.

Tahsisli Fonlar ve Endeks Fonlar: m.23

Belirli fon yapıları için özel kurallar öngörülmüştür.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.23/1-(a), katılma payları önceden belirlenmiş kişi veya kuruluşlara tahsis edilmiş fonlarda; katılma payı yatırımcısı olarak tanımlanmış şirketlerin ihraç ettikleri para ve sermaye piyasası araçlarının toplam değerinin, tek bir şirket için azami yüzde beş olmak üzere fon toplam değerinin yüzde yirmi beşini aşamayacağını düzenler.

Bu hüküm, yatırımcı ile ihraççının aynı kişi olmasından doğan çıkar çatışmasını sınırlar.

Endeks fonlar bakımından m.23/2, unvanında “Endeks” ibaresi yer alan fonlarda yöneticinin fonu, fonun getirisi baz alınan endeksin getirisinden önemli ölçüde sapmayacak şekilde yönetmekle yükümlü olduğunu düzenler.

Aynı fıkra sayısal bir ölçüt getirir: Tebliğ ekinde yer alan formüle uygun olarak yapılan hesaplama çerçevesinde, baz alınan endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısı en az yüzde doksan olmalıdır.

Aykırılığın sonucu da düzenlenmiştir: aksi bir durumun varlığının tespiti hâlinde Kurul tarafından söz konusu fonun tasfiyesi veya başka bir fona dönüşümü istenebilir.

Bildirim yükümlülüğü bakımından aynı fıkra, her ayın sonuncu gününde son üç aylık dönemler itibarıyla hesaplanan korelasyon katsayısının belirtilen oranın altına düşmesi hâlinde kurucunun bu durumu, alınacak tedbirlere ilişkin yönetim kurulu kararı ile birlikte izleyen ayın ilk altı iş günü içinde Kurula bildirmekle yükümlü olduğunu düzenler.

Endeks fon dosyalarında bu hüküm doğrudan bir ölçüt sağlar: korelasyon katsayısı yüzde doksanın altına düşmüşse bildirim yapılıp yapılmadığı ve tedbir alınıp alınmadığı denetlenir.

Türev Araçlar: m.24

Türev araç kullanımı hem amaç hem de tutar bakımından sınırlanmıştır.

III-52.1 sayılı Tebliğ m.24/1-(a), fon portföyüne riskten korunma ve/veya yatırım amacıyla fonun türüne ve yatırım stratejisine uygun olacak şekilde ve Kurulca belirlenecek esaslar çerçevesinde türev araçlar dâhil edilebileceğini düzenler. Aynı bent, bu durumda fonun portföy yöneticilerinin tümünün sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisans belgesi ile türev araçlar lisans belgesine sahip olmalarının zorunlu olduğunu belirtir.

(b) bendi tutar sınırını koyar: türev araçlar nedeniyle maruz kalınan açık pozisyon tutarı fon toplam değerini aşamaz.

Derecelendirme şartı bakımından m.24/2, para piyasası fonları ve kısa vadeli borçlanma araçları fonları ile özel sektör borçlanma araçlarına yatırım yapan koruma amaçlı ve garantili fonlarda; fon portföyüne dâhil edilen banka borçlanma araçları dışındaki özel sektör borçlanma araçları ihraççısının Tebliğin 32. maddesinde belirtilen derecelendirme notuna sahip olmasının zorunlu olduğunu düzenler.

m.24/3, fon toplam değerinin en fazla yüzde yirmisinin Takasbank Para Piyasası ve yurt içi organize para piyasası işlemlerinde değerlendirilebileceğini belirtir.

Garantili ve koruma amaçlı fonlarda türev araç kullanımına ilişkin ek sınırlar m.27/7’de düzenlenmiştir; bu rejim garantili ve koruma amaçlı fonlar yazımızda ele alındı.

Sınır Aşımının Sonuçları

Portföy sınırlamalarının aşılması, tek başına bir zarar doğurmaz; ancak birkaç hukuki sonuç doğurur.

Birincisi, kurucunun III-52.1 sayılı Tebliğ m.9/1’deki yükümlülüğü ihlal edilmiş olur: faaliyetlerin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun olarak yürütülmesinden kurucu sorumludur.

İkincisi, saklayıcının 6362 sayılı Kanun m.56/1-(f)’deki denetim yükümlülüğü gündeme gelir: portföy yapılarının ve işlemlerinin mevzuata uygunluğunun sağlanması saklama hizmetinin kapsamındadır.

Üçüncüsü, aykırı işlemden doğan masraf ve zararların fona yansıtılması ayrıca m.33/2’ye aykırılık oluşturur: fon toplam gider oranı limiti içinde kalınsa dahi fondan yapılabilecek harcamalar dışında gider tahakkuk ettirilemez. Bu rejim fon toplam gideri ve gider üst sınırı yazımızda ele alındı.

Dördüncüsü, Kurulun idari yetkileri devreye girebilir. 6362 sayılı Kanun m.96/1, mevzuat ve fon iç tüzüğü hükümlerine aykırı faaliyetlerin tespiti hâlinde Kurulun tedbir alma yetkisini düzenler; bu yetkiler SPK idari para cezası ve iptal davası yazımızda ele alındı.

Zarar ile aykırılık arasındaki bağlantının kurulması ise davacıya düşer: sınır aşımının zarara nasıl yol açtığı gösterilmelidir.

Delil Toplama: Hangi Kayıtlar İstenir?

Bu liste, bilirkişi incelemesinin çerçevesini de belirler. Rapora itiraz usulü bilirkişi raporuna itiraz yazımızda ele alındı.

Portföy Sınırlamalarına Aykırılık Nedeniyle Dava Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, portföy sınırlamalarının aşıldığı iddiasıyla açılacak dava için hazırlanmış çerçevedir. Aşılan sınıra göre hususlar değişir.

Dilekçede hangi bendin hangi tarih aralığında aşıldığının gösterilmesi gerekir; m.17/1 her bent için ayrı bir ölçüt öngörmektedir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, tek bir sınır bulunduğunu sanmaktır. m.17/1, ihraççı, yoğunlaşma, grup ve ihraç miktarı bakımından ayrı ayrı sınırlar getirir.

İkinci hata, istisnaları gözden kaçırmaktır. m.17/1-(d), (e) ve (f) bentleri, kamu ihraçları, varlık kiralama şirketleri ve belirli yapılandırılmış araçlar bakımından sınırları kaldırır veya gevşetir.

Üçüncü hata, istisnaların denetimsiz olduğunu düşünmektir. m.17/1-(g), varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetlerde portföye dâhil edilme aşamasında derecelendirme notunun ilk üç kademesinde olmasını zorunlu tutar.

Dördüncü hata, fon katılma paylarını ihraççı sınırı hesabına katmaktır. m.18/3, ihraççı sınırı kontrolünde portföydeki yatırım fonu ve borsa yatırım fonu katılma paylarının dikkate alınmayacağını belirtir.

Beşinci hata, unvandaki vade ifadesini denetlememektir. m.20/1, unvandaki ifadeyi portföyün aylık ağırlıklı ortalama vadesine bağlar.

Altıncı hata, borsa dışı sözleşmelerde yalnız derecelendirmeye bakmaktır. m.19/3 dört şart öngörür; objektif koşullar ve adil fiyat şartı ilişkili taraf işlemlerinde belirleyicidir.

Yedinci hata, ödünç sözleşmesinde fesih hükmünü aramamaktır. m.22/4, sözleşmenin fon lehine tek taraflı olarak feshedilebileceğine ilişkin hüküm konulmasını zorunlu kılar.

Sekizinci hata, endeks fonlarda korelasyon ölçütünü kullanmamaktır. m.23/2, korelasyon katsayısının en az yüzde doksan olmasını arar ve altına düşmesi hâlinde bildirim yükümlülüğü getirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir ihraççıya ne kadar yatırım yapılabilir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(a), fonun toplam değerinin yüzde onundan fazlasının bir ihraççının para ve sermaye piyasası araçlarına ve bu araçlara dayalı türev araçlara yatırılamayacağını; ipotek ve varlık teminatlı menkul kıymetlerde bu oranın yüzde yirmi beş olarak uygulanacağını düzenler.

Yoğunlaşma sınırı nedir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(b), fon toplam değerinin yüzde beşinden fazla yatırım yapılan ihraççıların para ve sermaye piyasası araçlarının toplam değerinin fon toplam değerinin yüzde kırkını aşamayacağını düzenler.

Aynı gruba yatırım sınırı var mıdır?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(c), fon toplam değerinin yüzde yirmisinden fazlasının Kurulun finansal raporlama standartlarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında aynı grubun para ve sermaye piyasası araçlarına yatırılamayacağını düzenler.

İhraç miktarına bağlı sınır nedir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(ç), fon portföyüne bir ihraççının borçlanma araçlarının tedavülde olan ihraç miktarının yüzde onundan fazlasının dâhil edilemeyeceğini; bu oranın hesabında aracın portföye dâhil edildiği tarihteki tedavülde olan ihraç tutarının piyasa değerinin esas alınacağını düzenler.

Kamu ihraçlarında sınır uygulanır mı?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(d), TCMB, Hazine ve Maliye Bakanlığı, ipotek finansmanı kuruluşları ve Türkiye Varlık Fonu tarafından ihraç edilen araçlar için bu fıkradaki sınırlamaların uygulanmayacağını; ancak bu kapsamda tek bir varlığa yapılan yatırımın fon toplam değerinin yüzde otuz beşini aşamayacağını düzenler.

Yapılandırılmış araçlarda derecelendirme şartı var mıdır?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.17/1-(g), fon portföyüne dâhil edilecek varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymetlerin portföye dâhil edilme aşamasında yatırım yapılabilir seviyeye denk gelen derecelendirme notunun ilk üç kademesinde nota sahip olmasının zorunlu olduğunu; sonraki süreçte notun yatırım yapılabilir seviyenin altına düşmemesinin esas olduğunu düzenler.

Fon, başka fonlara ne kadar yatırım yapabilir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.18/1, fon toplam değerinin en fazla yüzde yirmisinin fon katılma paylarına, menkul kıymet yatırım ortaklıkları paylarına, yabancı borsa yatırım fonu ve yabancı yatırım fonu katılma paylarına yatırılabileceğini; tek bir fonda bu tutarın yüzde onu, Türkiye’de kurulu tek bir borsa yatırım fonunda ise yüzde yirmiyi aşamayacağını düzenler.

Fon katılma payları ihraççı sınırına dâhil midir?

Hayır. III-52.1 sayılı Tebliğ m.18/3, m.17/1’in (a) ve (b) bentleri uyarınca yapılacak ihraççı sınırı kontrolünde fonların portföylerinde yer alan yatırım fonu ve borsa yatırım fonu katılma paylarının dikkate alınmayacağını düzenler.

Borsa dışı sözleşmelerde hangi şartlar aranır?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.19/3 dört şart öngörür: fonun yatırım stratejisine uygunluk; karşı tarafın Tebliğin 32. maddesindeki derecelendirme notuna sahip olması; herhangi bir ilişkiden etkilenmeyecek şekilde objektif koşullarda yapılması ve adil bir fiyat içermesi; fiyat açıklama dönemlerinde gerçeğe uygun değeri üzerinden nakde dönüştürülebilir olması.

Fon unvanındaki vade ifadesi neye bağlıdır?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.20/1, borçlanma araçları fonlarının unvanlarında vade yapısına yer verilmesi hâlinde portföyün aylık ağırlıklı ortalama vadesinin 25-90 gün olması hâlinde kısa vadeli, 91-730 gün olması hâlinde orta vadeli, 730 günden fazla olması hâlinde uzun vadeli ifadelerinin kullanılacağını düzenler.

Fon kredi alabilir mi?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.21/1, fon toplam değerinin yüzde onunu geçmemek üzere fon hesabına kredi alınabileceğini; kredi alınması hâlinde kredinin tutarı, faizi, alındığı tarih ve kredi alınan kuruluş ile geri ödeneceği tarihin KAP’ta açıklanacağını ve Kurula bildirileceğini düzenler.

Borsa dışı ters repo sınırı nedir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.21/2-(b), borsa dışında taraf olunan ters repo sözleşmelerine fon toplam değerinin en fazla yüzde onuna kadar yatırım yapılabileceğini düzenler. m.21/3 ise sözleşmenin vadesi, faiz oranı, karşı tarafı ve karşı tarafın derecelendirme notunun ertesi iş günü KAP’ta açıklanacağını ve belgelerin beş yıl saklanacağını belirtir.

Fon portföyünden ödünç verilebilir mi?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.22/1, fonların herhangi bir anda portföylerindeki sermaye piyasası araçlarının piyasa değerinin en fazla yüzde ellisi tutarındaki araçları ödünç verebileceğini; m.22/2 ise ödünç verilen araçların en az yüzde yüzü karşılığında özkaynak olarak kabul edilen varlıkların fon adına Takasbank’ta bloke edilmesi şartını düzenler.

Endeks fonlarda hangi ölçüt vardır?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.23/2, unvanında Endeks ibaresi yer alan fonlarda baz alınan endeksin değeri ile fonun birim pay değeri arasındaki korelasyon katsayısının en az yüzde doksan olması gerektiğini; aksi hâlde Kurul tarafından fonun tasfiyesi veya başka bir fona dönüşümünün istenebileceğini düzenler.

Türev araçlarda sınır nedir?

III-52.1 sayılı Tebliğ m.24/1-(b), türev araçlar nedeniyle maruz kalınan açık pozisyon tutarının fon toplam değerini aşamayacağını; (a) bendi ise türev araç kullanılması hâlinde portföy yöneticilerinin tümünün ileri düzey lisans belgesi ile türev araçlar lisans belgesine sahip olmalarının zorunlu olduğunu düzenler.

İlgili Rehberler

• Fon iç tüzüğü ve katılma payı alım satımı
• Serbest fonlar ve nitelikli yatırımcı
• Garantili ve koruma amaçlı fonlar
• Fon toplam gideri ve gider üst sınırı
• Portföy saklayıcısının sorumluluğu
• SPK idari para cezası ve iptal davası
• Bilirkişi raporuna itiraz
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi