Örtülü Kazanç Aktarımı ve İlişkili Taraf İşlemleri 2026 (SPKn m.21, m.94, m.110): Yasağın Kapsamı, Belgeleme Yükümlülüğü, İade ve Cezai Sorumluluk — Başvuru Örneğiyle
20 Eylül 2026

Örtülü Kazanç Aktarımı ve İlişkili Taraf İşlemleri 2026 (SPKn m.21, m.94, m.110): Yasağın Kapsamı, Belgeleme Yükümlülüğü, İade ve Cezai Sorumluluk — Başvuru Örneğiyle

Fon zararı uyuşmazlıklarında en ağır iddialardan biri, fon portföyünün kurucuya veya ilişkili taraflara kazanç aktarmak amacıyla kullanıldığıdır. SPKn m.21/1 bu yasağı düzenler ve yalnız halka açık ortaklıkları değil kolektif yatırım kuruluşlarını da açıkça kapsar; ilişki sermaye bağıyla sınırlı değildir, yönetim ve denetim bakımından ilişki ile dolaylı ilişki de yeterlidir. m.21/2, yapılması beklenen faaliyetin yapılmamasını da aktarım sayar. m.21/3 işlemin uygunluğunu belgelemeyi ve belgeleri sekiz yıl saklamayı kuruluşa yükler. m.21/4 ise aktarılan tutarın kanuni faiziyle fona iadesini öngörür; m.94 Kurulun dava yetkisini, m.110 ise cezai sorumluluğu düzenler.

Portföy işlemleri emsale uygun mu?

Belgeleme yükümlülüğü kuruluşa aittir. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Kısaca: Kolektif yatırım kuruluşları açıkça kapsamda

Kazanç aktarımı yasaktır. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/1, halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; ilişkide bulundukları kişilerle emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri ile ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı işlemlerde bulunmak suretiyle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak kazanç aktarımında bulunmalarını yasaklar.

Belgeleme yükümlülüğü sekiz yıldır. m.21/3, ilişkili taraf işlemlerinin uygun şartlarda gerçekleştirildiğini belgelemek ve tevsik edici bilgi ile belgeleri en az sekiz yıl saklamak zorunluluğunu getirir.

İade kanuni faiziyle istenir. m.21/4, kazanç aktarımının Kurulca tespiti hâlinde aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte iadesinin talep edileceğini ve kendilerine aktarım yapılanların bunu iade etmek zorunda olduğunu düzenler.

Fon Portföyünden Kazanç Aktarımı

Fon zararı uyuşmazlıklarında en ağır iddialardan biri, fon portföyünün kurucuya veya ilişkili taraflara kazanç aktarmak amacıyla kullanıldığıdır.

Bu iddia, kanunda ayrı bir yasak olarak düzenlenmiştir ve yalnız halka açık ortaklıkları değil kolektif yatırım kuruluşlarını da açıkça kapsar. Yatırım fonları bu kapsamdadır.

Yasağın ihlali üç ayrı sonuç doğurur: iade yükümlülüğü, Kurulun tedbir ve dava yetkileri, cezai sorumluluk.

Bu yazı, örtülü kazanç aktarımı yasağını ve ilişkili taraf işlemlerinde belgeleme yükümlülüğünü ele alır.

Fon malvarlığının hukuki konumu kaydileştirme, MKK ve takas kesinliği yazımızda ele alındı.

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı hiçbir fonun alınması, satılması veya elde tutulması yönünde öneri içermez, herhangi bir kuruluş veya kişi hakkında suç isnadı taşımaz ve somut bir dosya hakkında hukuki görüş niteliği taşımaz. İddiaların varlığı her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Yasağın Kapsamı: m.21/1

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/1, yasağın muhataplarını ve fiili gösterir.

Muhataplar bakımından fıkra; halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarını sayar.

Karşı taraf bakımından fıkra, bu kuruluşların yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide bulundukları gerçek veya tüzel kişileri kapsar.

Bu tanım geniştir: ilişki yalnız sermaye bağıyla sınırlı değildir, yönetim ve denetim bakımından ilişki de yeterlidir; ayrıca dolaylı ilişki de kapsamdadır.

Fiil bakımından fıkra; emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar ya da ticari uygulamalar yapmak veya işlem hacmi üretmek gibi işlemlerde bulunmayı sayar.

Sonuç bakımından fıkra iki alternatif öngörür: kârların veya malvarlığının azaltılması ya da kârların veya malvarlığının artmasının engellenmesi.

İkinci alternatif önemlidir: doğrudan bir azalma olmasa dahi artışın engellenmesi de kazanç aktarımı sayılır.

Yasağın unsurları (SPKn m.21/1)

Unsurİçerik
MuhatapHalka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıkları
Karşı tarafYönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan ya da dolaylı ilişkide bulunulan gerçek veya tüzel kişiler
ÖlçütEmsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkeleri
FiilFarklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar; ticari uygulamalar; işlem hacmi üretmek
SonuçKârın veya malvarlığının azalması ya da artışının engellenmesi

Fon dosyalarında bu unsurlar somut olarak şu iddialara dönüşebilir: portföye ilişkili taraftan emsalin üzerinde bedelle varlık alınması, portföyden ilişkili tarafa emsalin altında bedelle satış yapılması veya gereksiz işlem hacmi üretilerek komisyon doğurulması.

Portföy yönetim şirketinin yükümlülükleri portföy yönetim şirketinin yükümlülükleri ve sorumluluğu yazımızda ele alındı.

İhmal Suretiyle Aktarım: m.21/2

Kanun yalnız aktif işlemleri değil, yapılması beklenen faaliyetin yapılmamasını da kapsar.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/2, halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının; esas sözleşmeleri veya iç tüzükleri çerçevesinde basiretli ve dürüst bir tacir olarak ya da piyasa teamülleri uyarınca kârlarını veya malvarlıklarını korumak veya artırmak için yapmaları beklenen faaliyetleri yapmamaları yoluyla, ilişkili oldukları gerçek veya tüzel kişilerin kârlarının ya da malvarlıklarının artmasını sağlamalarının da örtülü kazanç aktarımı sayılacağını düzenler.

Bu fıkrada ölçüt iki kaynağa dayanır: esas sözleşme veya iç tüzük ile piyasa teamülleri.

Fon bakımından iç tüzüğe yapılan atıf doğrudan uygulanır: fon iç tüzüğü çerçevesinde yapılması beklenen bir faaliyetin yapılmaması bu kapsamda değerlendirilebilir.

Fon dosyalarında bu fıkra şu iddialarda kullanılabilir: portföydeki bir hakkın kullanılmaması, alacağın zamanında takip edilmemesi veya elverişli bir işlemden kaçınılması yoluyla ilişkili tarafın yararlandırılması.

Fon iç tüzüğü ve yönetim ilkeleri fon portföy sınırlamaları yazımızda ele alındı.

Belgeleme ve Saklama Yükümlülüğü: m.21/3

Bu fıkra ispat bakımından belirleyicidir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/3, halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşlarının; ilişkili taraf işlemlerinin emsallerine, piyasa teamüllerine, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine uygun şartlarda gerçekleştirilmiş olduğunu belgelemek ve bu durumu tevsik edici bilgi ve belgeleri en az sekiz yıl süre ile saklamak zorunda olduklarını düzenler.

Bu hüküm iki ayrı yükümlülük getirir: belgeleme ve sekiz yıl saklama.

Belgeleme yükümlülüğünün kuruluşa ait olması, uyuşmazlıkta ispat bakımından sonuç doğurur: işlemin uygunluğunu ortaya koyacak belgeler kuruluşun elindedir ve kuruluş bunları saklamakla yükümlüdür.

Sekiz yıllık süre, ticari defterler için öngörülen genel saklama süresinden farklıdır ve ayrıca gözetilmelidir.

Belgelerin ibrazı ve ibraz edilmemesinin sonuçları fon davasında ispat ve deliller yazımızda ele alındı.

Aynı fıkra son olarak, birinci fıkrada belirtilen ilkelere aykırılığın tespitinde izlenmesi gereken usul ve esasların Kurul tarafından belirleneceğini öngörür.

İade Yükümlülüğü: m.21/4

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/4, kazanç aktarımının Kurulca tespiti hâlinde; halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının, Kurulca belirlenecek süre içinde kendilerine kazanç aktarımı yapılan taraflardan aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte malvarlığı veya kârı azaltılan ortaklığa ya da kolektif yatırım kuruluşuna iadesini talep edeceğini düzenler.

Aynı fıkra karşı taraf bakımından da yükümlülük getirir: kendilerine kazanç aktarımı yapılan taraflar, Kurulca belirlenecek süre içinde aktarılan tutarı kanuni faizi ile birlikte iade etmek zorundadır.

Bu yapıda iade, fona yapılır: malvarlığı veya kârı azaltılan kolektif yatırım kuruluşuna.

Aynı fıkra son olarak, örtülü kazanç aktarımı yasağının ihlali ile ilgili m.94 ve m.110 ile ilgili mevzuatta öngörülen hukuki, cezai ve idari yaptırımların saklı olduğunu belirtir.

Dolayısıyla iade yükümlülüğü, diğer sorumluluk yollarını kapatmaz.

Kurulun Yetkileri: m.94

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.94/1, Kurulun; m.21’de belirtilen işlemlerde bulundukları tespit edilen halka açık ortaklıklar, kolektif yatırım kuruluşları ve bunların bağlı ortaklıkları ile iştiraklerinden, denetleme sonuçlarının Kurul tarafından belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde ortaklara duyurulmasını istemeye ve Kurulca belirlenen tutarın tayin edilen süre içinde iadesi için dava açmaya yetkili olduğunu düzenler.

Bu fıkrada iki ayrı yetki vardır: denetleme sonuçlarının duyurulmasını istemek ve iade için dava açmak.

m.94/2, m.92’nin birinci ve üçüncü fıkralarının bu hâlde de uygulanacağını öngörür.

Bu atıf iki sonuç doğurur. Birincisi, m.92/1’deki tedbir yetkileri devreye girer: aykırılıkların giderilmesinin istenmesi, iptal ile butlan davası açılması ve sorumluların imza yetkilerinin kaldırılması. İkincisi, m.92/3’teki harç ve teminat muafiyeti uygulanır.

Kurulun tedbir yetkileri SPK’nın denetim ve tedbir yetkileri yazımızda ele alındı.

Yatırımcı bakımından bu hüküm dolaylı bir sonuç doğurur: Kurulun açacağı iade davası, fonun malvarlığını yeniden oluşturmaya yöneliktir. Yatırımcının kendi zararına ilişkin talebi ise ayrıdır.

Cezai Sorumluluk: m.110

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.110/1, maddede sayılan fiillerin güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâlini oluşturduğunu; bu durumda Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükmüne göre hükmolunacak cezanın üç yıldan az olamayacağını düzenler.

Nitelikli güveni kötüye kullanma hâlleri (SPKn m.110/1)

BentFiil
(a)Yatırım kuruluşuna, fon kuruluna ve teminat sorumlularına; sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle veya emanetçi sıfatıyla ya da idare etmek, teminat olarak veya her ne nam altında olursa olsun kayden ya da fiziken tevdi veya teslim edilen sermaye piyasası araçları, nakit ve diğer her türlü kıymeti kendisinin veya başkasının menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek
(b)Yönetim, denetim veya sermaye bakımından dolaylı ya da dolaysız ilişkili bulunduğu diğer bir teşebbüs veya şahısla emsallerine göre bariz şekilde farklı fiyat, ücret ve bedel uygulamak; örtülü işlemlerde bulunarak halka açık ortaklıkların kârını veya malvarlığını azaltmak
(c)Halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının ilişkide bulundukları kişilerle emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri ile basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı işlemlerde bulunarak kârlarını veya malvarlıklarını azaltmak ya da artmasını engellemek

(a) bendi fon kurulunu açıkça sayar; (c) bendi ise kolektif yatırım kuruluşlarını kapsar.

Kayıtların bozulması bakımından m.110/2; yatırım kuruluşu, fon kurulu ve teminat sorumluları bünyesinde tutulan kayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişilerin maddede gösterilen hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacaklarını düzenler.

Aynı fıkra, Türk Ceza Kanunu’nun belgede sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerinden mahkûmiyete bağlanan kanuni sonuçların bu suçtan mahkûm olanlar hakkında da uygulanacağını belirtir.

Etkin pişmanlık bakımından m.110/3, birinci fıkranın (b) ve (c) bentleri kapsamına giren güveni kötüye kullanma suçunu işleyen kişinin; etkin pişmanlık göstererek m.21/4’teki ödemenin yanı sıra bunun iki katı parayı Hazineye ödemesi hâlinde maddede gösterilen indirimlerden yararlanacağını düzenler.

Etkin pişmanlık kademeleri (SPKn m.110/3)

ZamanSonuç
Henüz soruşturma başlamadan önce ödemeCezaya hükmolunmaz
Soruşturma evresinde ödemeVerilecek ceza yarısı oranında indirilir
Kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödemeVerilecek ceza üçte biri oranında indirilir

Bu düzenleme yatırımcı bakımından da sonuç doğurur: etkin pişmanlık için m.21/4’teki ödemenin yapılması gerektiğinden, iade fona yapılır.

Sermaye piyasası suçları ve Kurul başvurusu sermaye piyasası suçları yazımızda ele alındı.

Üç Yaptırım Yolunun Birlikte İşleyişi

Yasağın ihlalinde üç yol

YolİçerikDayanak
İadeAktarılan tutar kanuni faiziyle fona iade edilirm.21/4
Kurulun dava yetkisiDenetleme sonuçlarının duyurulması ve iade için davam.94/1
Kurulun tedbirleriAykırılığın giderilmesi, iptal ve butlan davası, imza yetkisinin kaldırılmasım.94/2, m.92/1
Cezai sorumlulukNitelikli güveni kötüye kullanma; ceza üç yıldan az olamazm.110/1
Kayıt suçuKayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişilerm.110/2
Belge sorumluluğuİşlemin belgelenmemesi ve saklama yükümlülüğüne aykırılıkm.21/3

Bu yollar birbirini dışlamaz. m.21/4 son cümlesi, iade yükümlülüğünün yanında hukuki, cezai ve idari yaptırımların saklı olduğunu açıkça belirtir.

Yatırımcının kendi zararına ilişkin tazminat talebi ise genel hükümlere ve sorumluluk hükümlerine dayanır; bu talep Kurulun iade davasından ayrıdır.

Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluk izahname ve kamuyu aydınlatma sorumluluğu yazımızda ele alındı.

Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı

Örtülü kazanç aktarımı yasağının yanında, ortaklık yapısını değiştiren işlemler için ayrı bir koruma rejimi öngörülmüştür. Bu rejim halka açık ortaklıklara ilişkin olmakla birlikte, fon dosyalarında kurucu şirket bakımından gündeme gelebilir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.23/1, halka açık ortaklıkların; birleşme ve bölünme işlemlerine taraf olması, tür değiştirmesi, imtiyaz öngörmesi veya mevcut imtiyazların kapsam ya da konusunu değiştirmesi gibi yatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak, ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemlerin bu Kanunun uygulanmasında önemli nitelikte işlem sayılacağını düzenler.

Aynı fıkra, Kurulun; önemli nitelikteki işlemleri, önemlilik ölçüsü de dâhil olmak üzere bu nitelikteki işlemlerde bulunulabilmesi veya kararların alınabilmesi için uyulması zorunlu usul ve esasları, halka açık ortaklıkların niteliğine göre belirlemeye yetkili olduğunu belirtir.

Aykırılığın sonucu bakımından m.23/2, Kurulun; düzenlenen zorunluluklara uyulmaksızın gerçekleştirilen işlemlerin ortadan kaldırılmasına yönelik Kurul kararının tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde işlem öncesi durumun aynen sağlanmaması hâlinde idari para cezası verebileceğini ve bu işlemlerin iptali için Türk Ticaret Kanunu’nun genel kurul kararlarının iptaline ilişkin hükümleri çerçevesinde dava açabileceğini düzenler.

Bu fıkrada iki yaptırım birlikte öngörülür: otuz günlük süre içinde eski hâle getirilmezse idari para cezası ve iptal davası.

İdari para cezalarına karşı başvuru yolları SPK idari para cezası ve iptal davası yazımızda ele alındı.

Ayrılma hakkı bakımından m.24/1, önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılıp da olumsuz oy veren ve bu muhalefeti tutanağa geçirten pay sahiplerinin, paylarını halka açık ortaklığa satarak ayrılma hakkına sahip olduklarını düzenler.

Aynı fıkra ortaklığa yükümlülük getirir: halka açık ortaklık bu payları pay sahibinin talebi üzerine, Kurulca belirlenecek esaslara göre adil bir bedel üzerinden satın almakla yükümlüdür.

Aynı fıkra ayrıca Kurulun, ayrılma hakkını, hakka konu işlemin kamuya açıklandığı tarihte sahip olunan paylar için kullanılabilmesine ilişkin esasları belirlemeye yetkili olduğunu ve ayrılma talebine konu payların ortaklık tarafından satın alınmasından önce diğer pay sahiplerine veya yatırımcılara önerilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyebileceğini öngörür.

Muhalefet şartının aranmayacağı hâller bakımından m.24/2, pay sahibinin önemli nitelikteki işlemlere ilişkin genel kurul toplantısına katılmasına veya oy kullanmasına haksız bir biçimde izin verilmemesi, çağrının usulüne göre yapılmaması veya gündemin gereği gibi ilan edilmemesi hâllerinde; genel kurul kararlarına muhalif kalma ve muhalefet şerhini tutanağa kaydettirme şartı aranmaksızın birinci fıkra hükmünün uygulanacağını düzenler.

Bu fıkra önemlidir: usule aykırılık hâllerinde muhalefet şerhi aranmaz.

m.24/3, ayrılma hakkının doğmadığı hâller ile bu hakkın kullandırılması yükümlülüğünden muafiyet verilmesine, hakkın kullanılmasına ve adil bedelin hesaplanmasına ilişkin usul ve esasların Kurul tarafından belirleneceğini belirtir.

Önemli nitelikteki işlemler ve ayrılma hakkı

KonuKuralDayanak
KapsamBirleşme, bölünme, tür değiştirme, imtiyaz öngörme veya imtiyazların değiştirilmesi gibi temel işlemlerm.23/1
ÖlçütYatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak nitelikm.23/1
Aykırılığın sonucuOtuz gün içinde eski hâl sağlanmazsa idari para cezası ve iptal davasım.23/2
Ayrılma hakkıOlumsuz oy veren ve muhalefeti tutanağa geçirten pay sahiplerim.24/1
BedelKurulca belirlenecek esaslara göre adil bedelm.24/1
Muhalefet şartının aranmadığı hâllerKatılıma veya oy kullanmaya haksız izin verilmemesi, usulsüz çağrı, gündemin gereği gibi ilan edilmemesim.24/2

Şirketler Topluluğu Hükümleriyle İlişki

Örtülü kazanç aktarımı iddiası, çoğu kez grup yapısı içinde gündeme gelir. Bu durumda Türk Ticaret Kanunu’nun şirketler topluluğuna ilişkin hükümleri de birlikte değerlendirilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.202/1-(a), hâkim şirketin hâkimiyetini bağlı şirketi kayba uğratacak şekilde kullanamayacağını düzenler ve yasak yönlendirmeler arasında fon devrini açıkça sayar.

Bu hüküm, kurucu şirketin bir grup içinde yer aldığı hâllerde ayrı bir dayanak oluşturur.

Şirketler topluluğunda sorumluluk rejimi şirketler topluluğunda sorumluluk yazımızda ele alındı.

İki rejim arasındaki fark şudur: Sermaye Piyasası Kanunu m.21, kolektif yatırım kuruluşunu ve ilişkili tarafı esas alırken; Türk Ticaret Kanunu m.202, hâkim şirket ile bağlı şirket ilişkisini esas alır.

Dolayısıyla somut dosyada hangi ilişkinin bulunduğuna göre dayanak seçilir; iki rejim birlikte de ileri sürülebilir.

Ayrıca bağlılık raporu yükümlülüğü, ilişkili taraf işlemlerinin belgelenmesi bakımından ek bir kaynak oluşturur.

İki rejimin karşılaştırması

KonuSPKn m.21TTK m.202
İlişki türüYönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan ya da dolaylı ilişkiHâkim şirket ile bağlı şirket ilişkisi
KorunanHalka açık ortaklık veya kolektif yatırım kuruluşuBağlı şirket ve alacaklıları
ÖlçütEmsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, basiret ve dürüstlükKayba uğratacak şekilde hâkimiyetin kullanılması
SonuçKanuni faiziyle iade; Kurulun dava yetkisiDenkleştirme veya tazminat; alacaklının dava hakkı
Belgelemeİşlemin uygunluğunu belgeleme ve sekiz yıl saklamaBağlılık raporu

Fon Dosyasında İddia Kurgusu

İddia ve dayanak eşleştirmesi

İddiaDayanak
İlişkili taraftan emsalin üzerinde bedelle varlık alınmasım.21/1
İlişkili tarafa emsalin altında bedelle satışm.21/1
Gereksiz işlem hacmi üretilerek komisyon doğurulmasım.21/1
İç tüzük gereği yapılması beklenen faaliyetin yapılmamasım.21/2
İşlemin uygunluğunun belgelenememesim.21/3
Sekiz yıllık saklama yükümlülüğüne aykırılıkm.21/3
Aktarılan tutarın iade edilmemesim.21/4
Kayıtların değiştirilmesi veya erişilmez kılınmasım.110/2

Bu tablodaki beşinci ve altıncı satırlar ispat bakımından ayrı değer taşır. Kuruluş, işlemin uygunluğunu belgelemekle ve belgeleri sekiz yıl saklamakla yükümlü olduğundan, bu belgelerin sunulamaması ayrıca değerlendirilir.

İkinci fıkraya dayalı iddia ise dikkatli kurulmalıdır: yapılmayan faaliyetin, esas sözleşme veya iç tüzük çerçevesinde ya da piyasa teamülleri uyarınca yapılmasının beklenmesi gerekir.

Kurula Başvuru Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, örtülü kazanç aktarımı iddiasıyla Kurula yapılacak başvuru için hazırlanmış çerçevedir.

SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANLIĞINA

BAŞVURAN: [Ad Soyad] — [TC Kimlik No] — [Adres] — [Telefon, e-posta]

VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]

İLGİLİ KURULUŞ: [Kurucu portföy yönetim şirketi unvanı]

İLGİLİ FON: [Fon adı ve kodu]

KONU: Örtülü kazanç aktarımı iddiamızın incelenmesi ve gerekli işlemlerin yapılması talebimizdir.

AÇIKLAMALAR

1. Başvuran, [fon adı] unvanlı fonun [adet] adet katılma payına sahiptir. Paylar [tarih] tarihinde edinilmiş olup hesap ekstresi ektedir.

2. [Somut iddia: fon portföyüne ilişkili taraftan yapılan alım veya ilişkili tarafa yapılan satış, tarih, varlık, bedel ve emsal bedel karşılaştırmasıyla açıklanır. Dayanak olarak fon portföy dağılım raporları, KAP açıklamaları ve varsa bağımsız denetim raporları gösterilir.]

Kazanç aktarımı yasağı — Sermaye Piyasası Kanunu m.21

Anılan maddenin birinci fıkrası, kolektif yatırım kuruluşlarının; yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkide bulundukları gerçek veya tüzel kişilerle emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar ya da ticari uygulamalar yapmak suretiyle kârlarını veya malvarlıklarını azaltarak kazanç aktarımında bulunmalarını yasaklamaktadır. Yukarıda açıklanan işlemler bu kapsamda değerlendirilmeyi gerektirmektedir.

Belgeleme ve saklama yükümlülüğü — Sermaye Piyasası Kanunu m.21

Anılan maddenin üçüncü fıkrası, kolektif yatırım kuruluşlarının ilişkili taraf işlemlerinin emsallerine, piyasa teamüllerine, ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine uygun şartlarda gerçekleştirilmiş olduğunu belgelemek ve tevsik edici bilgi ve belgeleri en az sekiz yıl süre ile saklamak zorunda olduklarını öngörmektedir. İlgili kuruluştan söz konusu işlemlere ilişkin tevsik edici belgelerin istenmesini talep ederiz.

İade yükümlülüğü — Sermaye Piyasası Kanunu m.21

Anılan maddenin dördüncü fıkrası, kazanç aktarımının Kurulca tespiti hâlinde aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte malvarlığı veya kârı azaltılan kolektif yatırım kuruluşuna iadesinin talep edileceğini ve kendilerine aktarım yapılan tarafların bu tutarı iade etmek zorunda olduğunu öngörmektedir.

Kurulun yetkileri — Sermaye Piyasası Kanunu m.94

Anılan maddenin birinci fıkrası, Kurulun; 21. maddede belirtilen işlemlerde bulundukları tespit edilen kolektif yatırım kuruluşlarından denetleme sonuçlarının ortaklara duyurulmasını istemeye ve Kurulca belirlenen tutarın iadesi için dava açmaya yetkili olduğunu; ikinci fıkrası ise 92. maddenin birinci ve üçüncü fıkralarının bu hâlde de uygulanacağını öngörmektedir.

TALEP EDİLEN HUSUSLAR:

a) Yukarıda açıklanan işlemler bakımından inceleme başlatılması,

b) İlgili kuruluştan işlemlerin emsallerine uygunluğunu tevsik edici belgelerin istenmesi,

c) Aykırılık tespit edilmesi hâlinde Kanunun 21. ve 94. maddeleri kapsamında gerekli işlemlerin yapılması,

d) Başvuru sonucundan tarafımıza bilgi verilmesi.

EKLER: Hesap ekstresi ve işlem dekontları; ilgili döneme ait fon portföy dağılım raporları; kamuyu aydınlatma açıklamaları; [diğer dayanak belgeler]; vekâletname.

Başvuran Vekili
Av. [Ad Soyad] — [İmza]

Kurula başvuru, yatırımcının kendi zararına ilişkin tazminat davası açma hakkını ortadan kaldırmaz.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, yasağın yalnız halka açık ortaklıkları kapsadığını sanmaktır. SPKn m.21/1, kolektif yatırım kuruluşlarını da açıkça sayar.

İkinci hata, ilişkiyi yalnız sermaye bağıyla sınırlı görmektir. Aynı fıkra, yönetim veya denetim bakımından ilişkiyi ve dolaylı ilişkiyi de kapsar.

Üçüncü hata, malvarlığında fiilî azalma aramaktır. Aynı fıkra, kârın veya malvarlığının artmasının engellenmesini de kapsar.

Dördüncü hata, yalnız aktif işlemleri kapsamda görmektir. m.21/2, yapılması beklenen faaliyetin yapılmamasını da örtülü kazanç aktarımı sayar.

Beşinci hata, belgeleme yükümlülüğünün önemini gözden kaçırmaktır. m.21/3, işlemin uygunluğunu belgelemeyi ve belgeleri sekiz yıl saklamayı kuruluşa yükler.

Altıncı hata, iadenin yatırımcıya yapılacağını sanmaktır. m.21/4, iadenin malvarlığı veya kârı azaltılan kolektif yatırım kuruluşuna yapılacağını öngörür.

Yedinci hata, iade yükümlülüğünün diğer yaptırımları kapattığını düşünmektir. Aynı fıkra, hukuki, cezai ve idari yaptırımların saklı olduğunu belirtir.

Sekizinci hata, Kurulun iade davasıyla yatırımcının tazminat davasını aynı saymaktır. m.94/1’deki dava fonun malvarlığını yeniden oluşturmaya yöneliktir; yatırımcının kendi zararına ilişkin talebi ayrıdır.

Ceza sürecinde yatırımcı: Katılma, KYOK’a itiraz ve bağımsız kanun yolu sermaye piyasası suçlarında katılan ve mağdur hakları yazımızda ele alındı.
Fonu yöneten kişi bakımından: SPKn m.110/1-(c) kapsamındaki örtülü işlemlerde portföy yöneticisinin kişisel sorumluluğu ve etkin pişmanlık portföy yöneticisinin kişisel sorumluluğu yazımızda ele alındı.
Halka arz gelirinin ilişkili taraflara aktarılması: Fon kullanım raporları, örtülü kazanç aktarımı şüphesinde SPK’ya ihbar ve özel denetim halka arz geliri izahnamede belirtilen yere kullanılmadı yazımızda ele alındı.

Sıkça Sorulan Sorular

Örtülü kazanç aktarımı yasağı kimleri kapsar?

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.21/1, halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarını kapsar. Yatırım fonları kolektif yatırım kuruluşu olduğundan bu kapsamdadır.

İlişkili taraf nasıl belirlenir?

SPKn m.21/1, yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide bulunulan gerçek veya tüzel kişileri kapsar. İlişki yalnız sermaye bağıyla sınırlı değildir.

Hangi ölçüte göre değerlendirme yapılır?

SPKn m.21/1; emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri ile ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerini ölçüt olarak öngörür.

Hangi fiiller yasak kapsamındadır?

SPKn m.21/1; farklı fiyat, ücret, bedel veya şartlar içeren anlaşmalar ya da ticari uygulamalar yapmayı ve işlem hacmi üretmek gibi işlemlerde bulunmayı sayar.

Malvarlığında fiilî azalma şart mıdır?

Hayır. SPKn m.21/1, kârların veya malvarlığının azaltılmasının yanında artmasının engellenmesini de kapsar.

Yapılmayan işlemler de kapsamda mıdır?

SPKn m.21/2, esas sözleşme veya iç tüzük çerçevesinde basiretli ve dürüst bir tacir olarak ya da piyasa teamülleri uyarınca kârı veya malvarlığını korumak veya artırmak için yapılması beklenen faaliyetlerin yapılmaması yoluyla ilişkili kişilerin yararlandırılmasını da örtülü kazanç aktarımı sayar.

İşlemlerin uygunluğunu kim belgeler?

SPKn m.21/3, halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşlarının ilişkili taraf işlemlerinin uygun şartlarda gerçekleştirildiğini belgelemek zorunda olduklarını düzenler.

Belgeler ne kadar süreyle saklanır?

SPKn m.21/3, tevsik edici bilgi ve belgelerin en az sekiz yıl süre ile saklanmasını zorunlu kılar.

Aktarılan tutar kime iade edilir?

SPKn m.21/4, aktarılan tutarın kanuni faizi ile birlikte malvarlığı veya kârı azaltılan ortaklığa ya da kolektif yatırım kuruluşuna iade edileceğini düzenler.

İade yükümlülüğü diğer yaptırımları kaldırır mı?

Hayır. SPKn m.21/4, örtülü kazanç aktarımı yasağının ihlali ile ilgili 94 ve 110. maddeler ile ilgili mevzuatta öngörülen hukuki, cezai ve idari yaptırımların saklı olduğunu belirtir.

Kurulun bu konuda hangi yetkileri vardır?

SPKn m.94/1, Kurulun denetleme sonuçlarının ortaklara duyurulmasını istemeye ve Kurulca belirlenen tutarın tayin edilen süre içinde iadesi için dava açmaya yetkili olduğunu; m.94/2 ise 92. maddenin birinci ve üçüncü fıkralarının uygulanacağını düzenler.

Örtülü kazanç aktarımı suç oluşturur mu?

SPKn m.110/1, maddede sayılan fiillerin güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâlini oluşturduğunu ve bu durumda hükmolunacak cezanın üç yıldan az olamayacağını düzenler.

Kolektif yatırım kuruluşları cezai hükümde sayılıyor mu?

SPKn m.110/1-(c), halka açık ortaklıklar ve kolektif yatırım kuruluşları ile bunların iştirak ve bağlı ortaklıklarının ilişkide bulundukları kişilerle emsallerine aykırı işlemlerde bulunarak kârlarını veya malvarlıklarını azaltmalarını ya da artmasını engellemelerini sayar.

Kayıtların değiştirilmesi ayrı bir suç mudur?

SPKn m.110/2, yatırım kuruluşu, fon kurulu ve teminat sorumluları bünyesinde tutulan kayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişilerin maddede gösterilen hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacaklarını düzenler.

Etkin pişmanlık hükmü nasıl işler?

SPKn m.110/3, m.21/4’teki ödemenin yanı sıra bunun iki katı paranın Hazineye ödenmesi hâlinde; soruşturma başlamadan önce ödemede cezaya hükmolunmayacağını, soruşturma evresinde ödemede cezanın yarı, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödemede ise üçte bir oranında indirileceğini düzenler.

İlgili Rehberler

İade kanuni faiziyle fona yapılır

Yatırımcının kendi talebi ise ayrıdır. Değerlendirme için: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın 💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Portföy işlemlerini emsal ölçütüyle birlikte inceleyelim. Telefon: 0554 648 37 15

İletişime Geçin

Bu içerik sermaye piyasası hukuku alanındadır.

Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi  ·  Tasfiye edilen fonlar listesi  ·  Tüm hukuk dalları

Post by Av. Fatma Öztürk