Portföy Yöneticisinin Kişisel Sorumluluğu 2026: Fon Zararında Kurucu mu Yönetici mi? — Yardımcı Kişi Sorumluluğu (TBK m.116, III-52.1 m.9), Haksız Fiil (TBK m.49), TTK m.553 İhtimali, SPKn m.110 Güveni Kötüye Kullanma, SPK Lisans İptali ve Tahsil (İhtarname Örneğiyle)

Fonu fiilen yöneten portföy yöneticisi kişisel olarak sorumlu tutulabilir, ancak yatırımcının ilk ve genellikle en güçlü muhatabı kurucudur: III-52.1 m.9/2 uyarınca portföy yöneticiliği dâhil dışarıdan hizmet kurucunun sorumluluğunu kaldırmaz, m.9/3 vekâlet hükümlerini kıyasen uygular ve TBK m.116 uyarınca kurucu yardımcılarının fiillerinden sorumludur. Portföy yöneticisi, fonu yatırımcı lehine yönetme yükümlülüğünü (III-52.1 m.5/2) kusurla ihlal ederse TBK m.49 uyarınca sorumludur; ispat yükü yatırımcıdadır (m.50). Tevdi edilen kıymetlerin kötüye kullanılması SPKn m.110 uyarınca suçtur; SPK m.96/2 uyarınca lisansı iptal edebilir ve imza yetkisini kaldırabilir.

Bu Yazı Neden Ayrı Bir Konu?

Fon tasfiyesinden etkilenen yatırımcıların sıkça sorduğu sorulardan biri, fonu fiilen yöneten kişinin, yani portföy yöneticisinin, kişisel olarak sorumlu tutulup tutulamayacağıdır. Bu soru, portföy yönetim şirketinin yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğundan farklıdır.

Yönetim kurulu üyeleri şirketin organlarıdır ve sorumlulukları Türk Ticaret Kanununun organ sorumluluğu hükümlerine tabidir; bu konu yönetim kurulu sorumluluğu yazımızda ele alındı. Portföy yöneticisi ise çoğu zaman şirketin organı değil, fon portföyünü yönetmekle görevlendirilmiş lisanslı bir çalışandır. Bazı durumlarda portföy yöneticiliği hizmeti başka bir şirketten de alınabilir.

Bu yazı, portföy yöneticisinin görev ve yükümlülüklerini, yatırımcının ilk muhatabının neden kurucu olduğunu, portföy yöneticisinin kişisel hukuki ve cezai sorumluluğunu, SPK’nın bu kişiler hakkındaki yetkilerini, tahsil imkânlarını ve bir dosyada kime karşı nasıl hareket edileceğini ele alır.

Portföy Yöneticisi Kimdir, Ne Yapar?

Yatırım fonu, onu kuran portföy yönetim şirketinin kararlarıyla değil, fon portföyünü yöneten kişilerin günlük yatırım kararlarıyla şekillenir. Hangi varlığın alınacağı, ne zaman satılacağı ve portföyün nasıl dağıtılacağı bu kişilerin sorumluluğundadır.

III-52.1 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği m.5/2, fon malvarlığının, fonun yönetim stratejisi doğrultusunda, fonun yatırım yapabileceği varlıklar konusunda yeterli bilgi ve sermaye piyasası alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde Kurulun portföy yöneticiliği hizmetine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde yönetilmesini zorunlu tutar.

Bazı fonlar için ek nitelikler aranır. m.24/1-(a), fon portföyüne türev araçlar dâhil edilmesi hâlinde fonun portföy yöneticilerinin tümünün sermaye piyasası faaliyetleri ileri düzey lisans belgesi ile türev araçlar lisans belgesine sahip olmalarını zorunlu tutar. m.25/5 ise serbest fonların portföy yöneticilerinin tümünün bu lisanslara ve bu fonlar konusunda gerekli bilgi ve tecrübeye sahip olmalarını arar.

m.5/2’deki “yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde” ifadesi, portföy yöneticisinin sorumluluğu bakımından belirleyicidir. Bu hüküm, yatırımcıyı korumaya yönelik bir kuraldır; ihlali, aşağıda açıklanan haksız fiil sorumluluğunda hukuka aykırılığın dayanağını oluşturur.

Neden Önce Kurucu? Yardımcı Kişinin Fiilinden Sorumluluk

Portföy yöneticisinin kişisel sorumluluğu mümkün olsa da, yatırımcının ilk ve çoğu zaman en güçlü muhatabı fonun kurucusu olan portföy yönetim şirketidir. Bunun üç nedeni vardır.

Birincisi, kurucunun sorumluluğu dışarıdan hizmet alınmasıyla ortadan kalkmaz. III-52.1 m.9/2, fonun faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında portföy yöneticiliği hizmeti dâhil dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılmasının kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını düzenler.

İkincisi, kurucu ile yatırımcı arasındaki ilişki sözleşme niteliğindedir. m.9/3, kurucu ile katılma payı sahipleri arasındaki ilişkilere, Kanunda, ilgili mevzuatta ve içtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde TBK’nın 502 ilâ 514. maddelerinin, yani vekâlet sözleşmesi hükümlerinin kıyasen uygulanacağını öngörür. TBK m.506, vekilin üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlü olduğunu ve sorumluluğunun basiretli bir vekilin davranışı esas alınarak belirleneceğini düzenler.

Üçüncüsü, sözleşme ilişkisinde kurucu, portföy yöneticisinin fiillerinden yardımcı kişi olarak sorumludur. TBK m.116, borçlunun borcun ifasını yanında çalışanlar gibi yardımcılarına kanuna uygun surette bırakmış olsa bile, onların işi yürüttükleri sırada diğer tarafa verdikleri zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Aynı madde, bu sorumluluğun önceden yapılan bir anlaşmayla kaldırılabileceğini belirtmekle birlikte, uzmanlık gerektiren ve ancak izinle yürütülebilen hizmetlerde bu imkânı sınırlar. Portföy yöneticiliği SPK iznine tabi bir faaliyettir.

Haksız fiil hükümleri bakımından da kurucu sorumludur. TBK m.66, adam çalıştıranın çalışanın kendisine verilen işin yapılması sırasında başkalarına verdiği zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Ancak bu maddede adam çalıştıran, çalışanını seçerken, talimat verirken ve gözetimde bulunurken gerekli özeni gösterdiğini ya da işletmenin çalışma düzeninin zararın doğmasını önlemeye elverişli olduğunu ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. m.116’da ise böyle bir kurtuluş imkânı öngörülmemiştir; bu nedenle sözleşme ilişkisine dayanan talepler yatırımcı için genellikle daha güçlüdür.

Kurucunun sorumluluğunun temeli fon zararında sorumluluk temeli yazımızda ele alındı.

Portföy Yöneticiliği Başka Şirkete Devredildiyse

Bazı fonlarda portföy yöneticiliği hizmeti, kurucu dışındaki bir şirketten alınır. Bu durumda yatırımcı, kurucunun yanında bu şirkete karşı da hareket edebilir mi?

Vekâlet hükümleri bu soruya bir cevap sunar. TBK m.507, vekilin yetkisi dışına çıkarak işi başkasına gördürmesi hâlinde onun fiilinden kendisi yapmış gibi sorumlu olacağını; başkasına vekâlet vermeye yetkili ise sadece seçmede ve talimat vermede gerekli özeni göstermekle yükümlü olacağını düzenler. Aynı madde, vekâlet verenin her iki durumda da vekilin kendi yerine koyduğu kişiye karşı sahip olduğu hakları doğrudan doğruya o kişiye karşı ileri sürebileceğini belirtir.

III-52.1 m.9/3 vekâlet hükümlerini kurucu ile yatırımcı arasındaki ilişkiye kıyasen uyguladığından, bu doğrudan talep imkânının portföy yöneticiliği hizmeti veren şirkete karşı ileri sürülmesi savunulabilir. Ancak m.9/2 kurucunun sorumluluğunu ayrıca korduğundan, yatırımcının kurucuyu muhatap almaya devam etmesi en güvenli yoldur. Hizmet sağlayıcıya karşı talep, kurucuya ek bir muhatap olarak değerlendirilmelidir.

Portföy Yöneticisinin Kişisel Hukuki Sorumluluğu

Portföy yöneticisinin yatırımcıyla doğrudan bir sözleşmesi yoktur. Bu nedenle yatırımcının yöneticiye karşı talebi, kural olarak haksız fiil hükümlerine dayanır.

TBK m.49/1, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar verenin bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu düzenler. Portföy yöneticisinin sorumluluğu bakımından hukuka aykırılık, yatırımcıyı korumaya yönelik kuralların ihlaliyle kurulabilir: III-52.1 m.5/2’deki yatırımcı lehine yönetim yükümlülüğünün ağır biçimde ihlali veya SPKn m.110’da tanımlanan suçların işlenmesi bu nitelikte olabilir.

İspat yükü ise yatırımcı aleyhinedir. TBK m.50, zarar görenin zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altında olduğunu düzenler. Portföy yöneticisinin kusurunu ispat etmek, fon işlemlerinin ayrıntılı incelenmesini gerektirir; bu nedenle SPK’nın incelemeleri ve varsa ceza soruşturmasının bulguları bu davalarda büyük önem taşır.

Birden çok sorumlu varsa sorumluluk müteselsildir. TBK m.61, birden çok kişinin birlikte bir zarara sebebiyet vermesi veya aynı zarardan çeşitli sebeplerden dolayı sorumlu olması hâlinde müteselsil sorumluluk hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Yatırımcı, zararın tamamını kurucudan, portföy yöneticisinden veya her ikisinden isteyebilir; ancak tahsil ettiği toplam tutar zararını aşamaz.

Yönetim Yetkisi Devredilmişse: TTK m.553 İhtimali

Portföy yöneticisinin şirketin organı olmadığını söyledik. Ancak bazı durumlarda yöneticiye şirket yönetiminde devredilmiş bir yetki verilmiş olabilir. Bu durumda Türk Ticaret Kanununun organ sorumluluğu hükümleri gündeme gelebilir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.367/1, yönetim kurulunun esas sözleşmeye konulacak bir hükümle ve düzenleyeceği bir iç yönergeye göre yönetimi kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabileceğini düzenler. m.553/1 ise kurucuların, yönetim kurulu üyelerinin, yöneticilerin ve tasfiye memurlarının kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ihlal etmeleri hâlinde, kusurlarının bulunmadığını ispatlamadıkça şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumlu olacaklarını öngörür.

Bu hükmün iki önemli özelliği vardır. Birincisi, “yöneticiler” de sorumlular arasında sayılmıştır; m.367 uyarınca yönetim yetkisi devredilen bir kişi bu kapsama girebilir. İkincisi, m.553/1 kusur karinesi öngörür: kusursuzluğunu ispat yükü sorumludadır. Bu, TBK m.50’deki genel kurala göre yatırımcı lehine bir farktır.

Ancak bu yolun kullanılması iki soruya bağlıdır: portföy yöneticisinin gerçekten m.367 anlamında yönetim yetkisi devralmış bir “yönetici” olup olmadığı ve yatırımcının kurucuya karşı tazminat alacağı nedeniyle şirket alacaklısı sıfatıyla doğrudan uğradığı zararı bu hükme dayanarak isteyip isteyemeyeceği. Her iki soru da somut olaya ve şirketin iç yönergesine göre değerlendirilir. Bu nedenle TTK m.553 yolu, TBK m.49’a dayanan talebe ek olarak ileri sürülebilecek bir ihtimal olarak görülmelidir.

Suç Boyutu: Güveni Kötüye Kullanma ve Piyasa Dolandırıcılığı

Portföy yöneticisinin bazı fiilleri, kişisel hukuki sorumluluğun yanında cezai sorumluluk da doğurur. Sermaye Piyasası Kanunu bu fiilleri özel suç tipleri olarak düzenler.

SPKn m.110/1, güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâllerini sayar ve bu hâllerde 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 155. maddesinin ikinci fıkrasına göre hükmolunacak cezanın üç yıldan az olamayacağını düzenler. Fon yatırımcısı bakımından iki bent özellikle önemlidir. (a) bendi, yatırım kuruluşuna sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle veya idare etmek için ya da her ne nam altında olursa olsun tevdi veya teslim edilen sermaye piyasası araçlarını, nakit ve diğer her türlü kıymeti kendisinin veya başkasının menfaatine satmayı, kullanmayı, rehnetmeyi, gizlemeyi veya inkâr etmeyi kapsar. (c) bendi ise kolektif yatırım kuruluşlarının, yönetim, denetim veya sermaye bakımından ilişkide bulundukları kişilerle emsallerine uygunluk, piyasa teamülleri ve dürüstlük ilkelerine aykırı olarak farklı fiyat veya şartlar içeren işlemler yaparak malvarlıklarını azaltmayı kapsar.

m.110/2, yatırım kuruluşu bünyesinde tutulan kayıtları bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan kişilerin iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılacağını düzenler. Bu hüküm, fon işlemlerine ilişkin kayıtların korunması bakımından önemlidir.

m.110/3 ise yatırımcı için dikkat çekici bir etkin pişmanlık hükmü içerir: (b) ve (c) bentleri kapsamındaki suçu işleyen kişi, Kanunun 21. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan ödemenin yanı sıra bunun iki katı parayı Hazineye soruşturma başlamadan önce öderse hakkında cezaya hükmolunmaz; soruşturma evresinde öderse ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar öderse üçte biri oranında indirilir. Bu hüküm, örtülü işlemlerle fondan aktarılan değerlerin iadesini teşvik eder.

Fon işlemleriyle fiyatların yapay olarak etkilenmesi ise piyasa dolandırıcılığı kapsamında değerlendirilebilir. SPKn m.115 uyarınca bu Kanunda tanımlanan suçlardan dolayı soruşturma yapılması, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır ve bu başvuru muhakeme şartı niteliğindedir.

Örtülü kazanç aktarımı örtülü kazanç aktarımı ve ilişkili taraf işlemleri, suç duyurusu ve katılma ise sermaye piyasası suçları ve suç duyurusu ile katılan ve mağdur hakları yazılarımızda ele alındı.

SPK’nın Portföy Yöneticisi Hakkındaki Yetkileri

Portföy yöneticisi, SPK’nın lisansladığı bir meslek mensubudur ve Kurul bu kişiler hakkında doğrudan yaptırım uygulayabilir.

SPKn m.96/2, Kurulun hukuka aykırı faaliyet veya işlemlerde sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve çalışanların sahip oldukları lisansları geçici veya sürekli olarak iptal etmeye, haklarında suç duyurusunda bulunulması kararından itibaren yargılama sonuçlanıncaya kadar imza yetkilerini sınırlandırmaya veya kaldırmaya yetkili olduğunu düzenler. Aynı fıkra, sorumluluğu mahkeme kararıyla tespit edilen yönetim kurulu üyelerinin görevden alınması yetkisini de içerir.

Bu yaptırımlar yatırımcıya doğrudan tazminat sağlamaz; ancak iki önemli sonucu vardır. Birincisi, SPK’nın bir kişi hakkında sorumluluk tespiti yapması, tazminat davasında kusurun ispatını kolaylaştırır. İkincisi, lisans iptali ve imza yetkisinin kaldırılması, zararın artmasını önler.

Tahsil: Yöneticinin Malvarlığına Ulaşmak

Bir kişinin sorumluluğunun tespit edilmesi, alacağın tahsil edileceği anlamına gelmez. Portföy yöneticisinin kişisel malvarlığı, fon zararının büyüklüğü karşısında sınırlı kalabilir. Bu nedenle tahsil imkânları dava stratejisinin başında değerlendirilmelidir.

Alacağın güvence altına alınması için ihtiyati haciz yolu vardır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.257, vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para borcu için alacaklının borçlunun malvarlığının ihtiyaten haczini isteyebileceğini düzenler. Ceza soruşturması varsa, şüphelilerin malvarlığı değerleri üzerinde el koyma tedbirleri de uygulanabilir; mağdurun bu değerlerden tahsil imkânı ayrıca değerlendirilir.

Kurucunun sorumluluğu ise tahsil bakımından genellikle daha güçlüdür. Kurucu ödeme yaparsa, TBK m.66 uyarınca zarar veren çalışana ancak onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebilir; bu rücu ilişkisi yatırımcıyı ilgilendirmez.

El koyma ve mağdurun tahsilatı fon yöneticilerinin malvarlığına el konuldu yazımızda ele alındı.

Kime Karşı Hareket Edilmeli?

Fon zararında birden fazla muhatap vardır ve her birinin sorumluluk temeli, ispat yükü ve tahsil imkânı farklıdır. Doğru strateji çoğu zaman birden fazla muhatabı birlikte hedeflemektir.

Muhatapların seçimi, yargı yolu ve görevli mahkeme bakımından da sonuç doğurur. Kurucuya, kişisel olarak yöneticiye ve SPK’ya karşı talepler farklı mahkemelerin görev alanına girebilir. Bu nedenle bir talep planı yapılırken hangi talebin hangi yargı yerinde ileri sürüleceği birlikte değerlendirilmelidir. Uygunsuz satış bana uygun olmayan fon satıldı, SPK’ya karşı dava ise SPK’ya karşı tam yargı davası yazılarımızda ele alındı.

Delil: Yöneticinin Kararlarını Nasıl Görebilirsiniz?

Portföy yöneticisinin kusurunu ispat etmek, fonun yatırım kararlarının incelenmesini gerektirir. Bu kararların izleri çeşitli kaynaklarda bulunur.

Fonun KAP’ta yayımlanan portföy dağılım raporları, fonun hangi varlıklara, hangi oranlarda yatırım yaptığını gösterir; zaman içindeki değişimler yönetim kararlarının izini sürmeye yarar. Ayrıntılar KAP portföy dağılım raporu nasıl okunur yazımızda ele alındı. SPK’nın inceleme dosyası ve verdiği kararlar ile ceza soruşturmasının bulguları, dava sırasında mahkeme aracılığıyla getirtilebilir; bu konu SPK’ya şikâyet başvurusu yazımızda anlatıldı.

Kurucunun elindeki kayıtlar da önemlidir. Yatırım kararlarına ilişkin kayıtların korunması, kayıtları bozmayı suç olarak tanımlayan SPKn m.110/2 karşısında ayrıca önem kazanır. Aşağıdaki ihtarname, bu kayıtların korunmasını da talep eder.

Kurucuya ve Portföy Yöneticisine İhtarname Örneği

Aşağıdaki metin, tasfiye edilen bir fonun yatırımcısı adına, kurucu portföy yönetim şirketine ve fonun portföy yöneticisine sorumluluklarını hatırlatmak, kayıtların korunmasını istemek ve haklarını saklı tutmak için hazırlanmış bir çerçevedir. Suç isnadı içermez; iddialar incelenmesi gereken hususlar olarak kurulmuştur. Köşeli parantezli kısımlar dosyaya göre doldurulmalıdır.

İhtarname zamanaşımını kesmez; TBK m.154’te sayılan kesme sebepleri arasında değildir. Bu nedenle ihtarname, süreleri koruyan işlemlerin yerine değil, onlara hazırlık olarak kullanılmalıdır. Süreler fon uyuşmazlığı süre hesaplama aracı ile hesaplanabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, yalnızca portföy yöneticisini hedef almaktır. Kurucu, III-52.1 m.9 ve TBK m.116 uyarınca sorumludur ve tahsil bakımından genellikle daha güçlüdür.

İkinci hata, kurucunun “portföy yönetimini başka şirket yapıyordu” savunmasını kabul etmektir. m.9/2 bu savunmayı engeller.

Üçüncü hata, portföy yöneticisine karşı davada ispat yükünü hafife almaktır. TBK m.50 kusurun ispatını zarar görene yükler.

Dördüncü hata, yönetim kurulu sorumluluğu ile portföy yöneticisinin sorumluluğunu karıştırmaktır. Temelleri ve ispat kuralları farklıdır.

Beşinci hata, SPK’nın lisans iptali ve imza yetkisi kararlarını takip etmemektir. Bu kararlar kusurun ispatını kolaylaştırır.

Altıncı hata, ceza soruşturmasının sonucunu beklerken zamanaşımını kaçırmaktır.

Yedinci hata, kayıtların korunmasını erken aşamada istememektir.

Sekizinci hata, tahsil imkânını değerlendirmeden yalnızca kişisel sorumluluğa odaklanmaktır.

Dokuzuncu hata, bir kişiye suç isnadında bulunurken somut delile dayanmamaktır. İddialar belge ve inceleme bulgularıyla kurulmalıdır.

Onuncu hata, farklı muhataplara karşı taleplerin farklı yargı yerlerine ait olabileceğini gözden kaçırmaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Fonun portföy yöneticisi kişisel olarak sorumlu tutulabilir mi?

Evet. Fonu yatırımcı lehine yönetme yükümlülüğünü (III-52.1 m.5/2) kusurlu ve hukuka aykırı biçimde ihlal eden portföy yöneticisi TBK m.49 uyarınca kişisel olarak sorumlu olabilir.

Portföy yöneticisine karşı kusuru kim ispat eder?

TBK m.50 uyarınca zarar gören, yani yatırımcı; zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.

Neden önce kurucuya karşı hareket edilmeli?

III-52.1 m.9/2 dışarıdan hizmet alınmasının kurucunun sorumluluğunu kaldırmadığını, m.9/3 vekâlet hükümlerinin kıyasen uygulanacağını düzenler; TBK m.116 uyarınca kurucu yardımcılarının fiillerinden sorumludur ve tahsil imkânı genellikle daha güçlüdür.

Kurucu “portföyü başka şirket yönetiyordu” diyebilir mi?

Hayır. III-52.1 m.9/2 uyarınca portföy yöneticiliği dâhil dışarıdan sağlanan hizmetler kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

TBK m.116 ile m.66 arasındaki fark nedir?

m.116 sözleşme ilişkisinde yardımcı kişinin fiilinden sorumluluğu düzenler ve kurtuluş kanıtı öngörmez; m.66 ise haksız fiilde adam çalıştıranın sorumluluğudur ve özen ile işletme düzeninin ispatıyla kurtuluş imkânı tanır.

Portföy yönetimi başka şirkete devredildiyse o şirkete dava açılabilir mi?

TBK m.507 vekâlet verenin vekilin yerine koyduğu kişiye karşı doğrudan hak ileri sürebileceğini düzenler; III-52.1 m.9/3’teki kıyasen uygulama nedeniyle bu yol savunulabilir, ancak kurucu da muhatap alınmalıdır.

Portföy yöneticisi ile kurucu birlikte sorumlu mudur?

Evet. TBK m.61 uyarınca aynı zarardan sorumlu olanlar müteselsilen sorumludur; tahsil edilen toplam tutar zararı aşamaz.

Portföy yöneticisi TTK m.553 kapsamında sorumlu olabilir mi?

TTK m.553/1 “yöneticiler”i de sayar ve kusur karinesi öngörür; m.367 uyarınca yönetim yetkisi devredilmiş bir portföy yöneticisi bu kapsama girebilir, ancak bu somut olaya göre değerlendirilir.

Portföy yöneticisinin hangi fiilleri suçtur?

Tevdi edilen kıymetleri kendi veya başkası menfaatine kullanmak ve ilişkili kişilerle emsale aykırı işlemlerle fon malvarlığını azaltmak SPKn m.110/1 uyarınca nitelikli güveni kötüye kullanmadır; kayıtları bozmak m.110/2’de ayrıca cezalandırılır.

Güveni kötüye kullanmada etkin pişmanlık var mı?

Evet. SPKn m.110/3 uyarınca (b) ve (c) bentlerinde m.21/4’teki ödeme ile iki katı Hazineye ödenirse ceza düşer veya indirilir; bu hüküm fondan aktarılan değerlerin iadesini teşvik eder.

Portföy yöneticisi hakkında soruşturma nasıl başlar?

SPKn m.115 uyarınca Kanunda tanımlanan suçlardan soruşturma, Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlıdır; bu bir muhakeme şartıdır.

SPK portföy yöneticisinin lisansını iptal edebilir mi?

Evet. SPKn m.96/2 uyarınca sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve çalışanların lisansları geçici veya sürekli iptal edilebilir; suç duyurusu kararından itibaren imza yetkileri sınırlandırılabilir veya kaldırılabilir.

Portföy yöneticisi olmak için hangi şartlar aranır?

III-52.1 m.5/2 sermaye piyasasında en az beş yıllık tecrübe arar; türev işlem yapan fonlarda (m.24/1-a) ve serbest fonlarda (m.25/5) ileri düzey ve türev araçlar lisansı gerekir.

Portföy yöneticisinin malvarlığına nasıl ulaşılır?

İİK m.257 uyarınca ihtiyati haciz istenebilir; ceza soruşturması varsa malvarlığı değerleri üzerinde el koyma tedbirleri de gündeme gelebilir.

Kurucu tazminat öderse yöneticiye ne olur?

TBK m.66 uyarınca adam çalıştıran, ödediği tazminat için zarar veren çalışana onun bizzat sorumlu olduğu ölçüde rücu edebilir; bu iç ilişki yatırımcıyı etkilemez.

Yöneticinin kararlarını nereden görebilirim?

KAP’taki portföy dağılım raporlarından; SPK’nın inceleme dosyası ve ceza soruşturmasının bulguları ise dava sırasında mahkeme aracılığıyla getirtilebilir.

Kayıtların silinmesinden endişe ediyorum; ne yapabilirim?

Kurucuya kayıtların korunmasını talep eden bir ihtarname gönderebilirsiniz; SPKn m.110/2 yatırım kuruluşu kayıtlarını bozmayı suç olarak tanımlar.

Portföy yöneticisine karşı dava hangi mahkemede açılır?

Kurucuya, kişisel olarak yöneticiye ve SPK’ya karşı talepler farklı yargı yerlerine ait olabilir; bu nedenle talep planı yapılırken görevli mahkeme birlikte değerlendirilmelidir.

İhtarname zamanaşımını keser mi?

Hayır. TBK m.154’te sayılan kesme sebepleri arasında değildir; ihtarname süreleri koruyan işlemlere hazırlık olarak kullanılmalıdır.

Portföy yöneticisine karşı zamanaşımı ne kadar?

TBK m.72 uyarınca öğrenmeden itibaren iki yıl ve fiilden itibaren on yıl; fiil suç oluşturuyorsa daha uzun ceza zamanaşımı uygulanabilir.

İlgili Rehberler

• Yönetim kurulu sorumluluğu
• Fon zararında sorumluluk temeli
• Örtülü kazanç aktarımı
• Sermaye piyasası suçları ve suç duyurusu
• Fon yöneticilerinin malvarlığına el konuldu
• KAP portföy dağılım raporu nasıl okunur
• Durumunuza göre hukuki yol haritası
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi