Kaydileştirme, MKK ve Takas Kesinliği 2026 (SPKn m.13, m.73-83): Hak Sahipliği, Bildirim Tarihi, MKK Sorumluluğu ve Teminat Koruması — Dilekçe Örneğiyle

Yatırım fonu katılma payları kâğıt senet değildir; kayden ihraç edilir ve elektronik ortamda izlenir. Bu yapı üç noktada sonuç doğurur. SPKn m.13/3 kaydi araçlara ilişkin hakların MKK tarafından izleneceğini, m.13/5 ise hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihinin esas alınacağını düzenler; hak sahipliği kuruluş ekstresiyle değil kayıtla ortaya konulur. m.81/5, MKK ve üyelerinin kayıtların yanlış tutulmasından doğan zarardan kusurları oranında sorumlu olduğunu belirterek ayrı bir sorumluluk kaynağı yaratır. m.79/1 ise tasfiye işlemlerine başlanmış olsa dahi takas talimat ve işlemlerinin geri alınamayacağını öngörür.

Fon Katılma Payının Kayden İzlenmesi

Yatırım fonu katılma payları elden ele geçen kâğıt senetler değildir. Kayden ihraç edilir ve elektronik ortamda izlenir.

Bu yapı, fon dosyalarında üç noktada sonuç doğurur. Birincisi, yatırımcının hak sahipliğinin nasıl ispatlanacağıdır. İkincisi, kayıt hatasından doğan zararın kimden isteneceğidir. Üçüncüsü, tasfiye veya faaliyet durdurma hâlinde takas işlemlerinin akıbetidir.

Bu yazı, kaydileştirme rejimini, Merkezî Kayıt Kuruluşunun konumunu ve takas ile merkezî karşı taraf uygulamasını ele alır.

Katılma payının hukuki niteliği fon türüne göre hukuki fark yazımızda ele alındı.

Kaydileştirme Esası: m.13

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.13/1, sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracının esas olduğunu düzenler.

Aynı fıkra, Kurulun; kayden ihraç edilecek sermaye piyasası araçlarını ve kayden izlenecek hakları belirleyeceğini, türleri ve ihraççıları itibarıyla kaydileştirmeye, kayıtların tutulmasına ve üyelik şartlarını kaybeden ihraççıların paylarının kayden izlenmesinin sona erdirilmesine ilişkin usul ve esasları düzenleyeceğini belirtir.

Hesap yapısı bakımından m.13/2, kaydi sermaye piyasası araçlarının; nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izleneceğini düzenler.

Aynı fıkra bir istisna tanır: Kurul, sermaye piyasası aracının türüne ve ihraççısının veya MKK üyesinin niteliğine göre araçların hak sahibi ismine hesap açılmaksızın hesapların toplu olarak tutulmasına karar verebilir.

Bu istisna, toplu hesap uygulamasının dayanağını oluşturur ve hak sahipliğinin tespitinde ayrı bir inceleme gerektirebilir.

Kayıtların tutulması bakımından m.13/3, kaydi sermaye piyasası araçlarına ilişkin hakların MKK tarafından izleneceğini; kayıtların MKK tarafından oluşturulan elektronik ortamda bu kuruluşun üyelerince tutulacağını belirtir.

Bu fıkra iki kademeli bir yapı kurar: MKK ortamı sağlar, üyeler kaydı tutar.

Teslim yükümlülüğü bakımından m.13/4, kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde tesliminin zorunlu olduğunu; teslim edilen araçların kendiliğinden hükümsüz hâle geleceğini düzenler.

Aynı fıkra, teslim edilmeyen araçların kaydileştirilme kararından sonra borsada işlem göremeyeceğini ve aracı kurumlarca bunların alım satımına aracılık edilemeyeceğini öngörür.

Hakkın Üçüncü Kişilere Karşı İleri Sürülmesi: m.13/5

Bu fıkra, fon dosyalarında ispat bakımından belirleyicidir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.13/5, kayden izlenen sermaye piyasası araçları üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihinin esas alınacağını düzenler.

Bu kural, hak sahipliğinin başlangıcını sözleşme tarihine değil bildirim tarihine bağlar.

Pratik sonucu şudur: katılma payı üzerindeki bir hak iddiası, MKK kaydındaki tarihe göre değerlendirilir.

Pay defteri bakımından m.13/6, payların devrinin Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde ortaklıklar tarafından pay defterine kaydında, ilgililerin başvurusuna gerek kalmaksızın MKK nezdinde izlenen kayıtların esas alınacağını belirtir.

Bu hüküm, MKK kayıtlarını pay defteri bakımından da belirleyici kılar.

Fon dosyalarında bu kurallar iki yönde kullanılır. Yatırımcı bakımından MKK kaydı, hak sahipliğinin temel dayanağıdır. Karşı taraf bakımından ise kayıt tarihi, hakkın ne zamandan itibaren ileri sürülebileceğini belirler.

Belgelerin getirtilmesi usulü fon davasında ispat ve deliller yazımızda ele alındı.

Merkezî Kayıt Kuruluşu ve Sorumluluğu: m.81

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.81/1, Merkezî Kayıt Kuruluşunun; sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek, kaydileştirilen bu araçları ve bunlara bağlı hakları elektronik ortamda üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden izlemek, bu araçların merkezî saklamasını yapmak üzere kurulmuş, özel hukuk tüzel kişiliğini haiz anonim şirket olduğunu düzenler.

m.81/2, MKK’nın kuruluş, faaliyet, üyelik, çalışma ve denetim esasları ile gelirleri ve kâr payı dağıtım esaslarının Kurul tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceğini belirtir.

Ek görevler bakımından m.81/3, MKK’nın birinci fıkradaki görevlerin yanı sıra maddede sayılan faaliyetleri de yerine getireceğini düzenler.

Bilgi isteme bakımından m.81/4, Kurul tarafından çıkarılan düzenlemeler çerçevesinde MKK’nın; iş ve işlemleri ile ilgili olarak gerekli gördüğü hususlarda üyelerinden bilgi ve belge istemeye ve inceleme yapmaya yetkili olduğunu düzenler.

Aynı fıkra, üyelerin MKK’nın görev alanına giren hususlarda özel mevzuatında yer alan hükümlere dayanarak bilgi vermekten imtina edemeyeceklerini belirtir.

Sorumluluk bakımından m.81/5, MKK ve üyelerinin; kayıtların yanlış tutulmasından dolayı hak sahiplerinin uğrayacağı zararlardan kusurları oranında sorumlu olduklarını düzenler.

Bu fıkra fon dosyalarında ayrı bir sorumluluk kaynağı oluşturur. Kusur ölçütü aranır ve sorumluluk kusur oranıyla sınırlıdır.

Gözetim bakımından m.81/6, Kurulun MKK’nın gözetim ve denetim mercii olduğunu belirtir.

Kurulun denetim yetkileri SPK’nın denetim ve tedbir yetkileri yazımızda ele alındı.

Merkezî Saklama Kuruluşları: m.80

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.80/1, merkezî saklama kuruluşlarının; sermaye piyasası araçlarının merkezî saklanması ve bunlara ilişkin hakların kullanımı hizmetlerini veren anonim ortaklık şeklindeki özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kurumlar olduğunu düzenler.

Aynı fıkra izin rejimini gösterir: kuruluşa Kurulun uygun görüşü üzerine ilgili Bakan tarafından izin verilir, faaliyete geçmesi ise Kurul iznine tabidir.

Aynı fıkra ayrıca; bu kuruluşların sermayesine, kâr dağıtımına, faaliyetleri ile faaliyetlerinin geçici ve sürekli durdurulmasına, denetimine, gözetimine, finansal raporlama standartlarına, finansal raporlarının bağımsız denetimine ve diğer kurum ile kuruluşlarla iş birliğine ilişkin usul ve esasların Kurul tarafından belirleneceğini öngörür.

m.80/2, merkezî saklama kuruluşlarında üyelik, teminat, saklama esasları, disiplin, gelir ve diğer konulardaki düzenlemelerin Kurulca veya Kurulun uygun görmesi hâlinde ilgili kuruluşça yapılacağını belirtir.

Merkezî saklama kuruluşu ile fonun portföy saklayıcısı farklı kurumlardır ve yükümlülükleri ayrıdır.

Portföy saklayıcısının görevleri portföy saklayıcısının görevleri ve portföy saklayıcısının sorumluluğu yazılarımızda ele alındı.

Merkezî Karşı Taraf Uygulaması: m.78

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.78/1, Kurulun; merkezî takas kuruluşlarının alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt ettikleri merkezî karşı taraf uygulamasını, piyasalar veya sermaye piyasası araçları itibarıyla zorunlu tutabileceğini düzenler.

Bu tanım kurumun işleyişini gösterir: takas kuruluşu iki tarafın da karşı tarafı hâline gelir.

Aynı fıkra, borsalar veya teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinin de nezdinde işlem gören sermaye piyasası araçlarıyla ilgili merkezî karşı taraf uygulamasına geçmek üzere Kurula başvurabileceklerini; merkezî takas kuruluşlarının organize para piyasalarında bu uygulamaya geçmek üzere Kurula başvurabileceklerini belirtir.

Mali sorumluluk bakımından m.78/2, takas kuruluşlarının merkezî karşı taraf görevini üstlendiği takas işlemlerinde mali sorumluluğun; tesis edilecek limitler dâhilinde ve üyelerden alınacak teminatlar ile diğer garantiler çerçevesinde belirleneceğini düzenler.

Bu yapı, takas riskinin dağıtılmasını sağlar.

Fon dosyalarında bu kurum, para piyasası işlemleri ve repo işlemleri bakımından gündeme gelir; bu konular pay, repo ve borsa para piyasası alacağı yazımızda ele alındı.

Takas Kesinliği ve İptal Edilemezlik: m.79

Bu madde, tasfiye süreçlerinde en çok sonuç doğuran hükümlerden biridir.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.79/1, sermaye piyasası araçlarının takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin; merkezî takas kuruluşlarının üyelerinin faaliyetlerinin geçici ya da sürekli olarak durdurulması, idari ve adli merciler nezdinde tasfiye işlemlerine başlanması durumu da dâhil olmak üzere geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini düzenler.

Bu hüküm iki hâli açıkça kapsar: faaliyetin durdurulması ve tasfiye işlemlerine başlanması.

Sonuç şudur: kurucu şirketin faaliyeti durdurulmuş veya tasfiyeye girmiş olsa dahi, tamamlanmış takas işlemleri geri alınamaz.

Bu kural, takas sisteminin bütünlüğünü korur ancak yatırımcı bakımından da sonuç doğurur: tasfiye kararından önce tamamlanmış işlemler iptal edilemez.

Teminat bakımından m.79/2, üye kuruluşların gerek kendilerine, gerek müşterilerine ve gerekse üçüncü kişilere ait malvarlığı değerlerini teminat gösterdiği hâllerde; Türk Medeni Kanunu’nun iyiniyetle iktisaba ilişkin hükümlerinin teminat konusu kaydi sermaye piyasası araçları üzerindeki mülkiyet veya sınırlı ayni hak iktisabına da uygulanacağını düzenler.

Bu atıf önemlidir: kaydi araçlar üzerindeki iktisapta iyiniyet koruması işler.

Rehin ve teminat ilişkileri fon katılma payı rehinli kredi yazımızda ele alındı.

Teminatların ve Garanti Fonunun Korunması: m.73/2

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.73/1, borsaların sistemlerinin güvenli bir şekilde yönetilebilmesi için gerekli düzenlemeleri yapacaklarını ve önlemleri alacaklarını; gerekli iç kontrol birim ve sistemlerini oluşturmakla yükümlü olduklarını düzenler.

m.73/2 ise güçlü bir koruma getirir: borsalar ve takas kuruluşları nezdinde Kurulca yapılan düzenlemeler uyarınca takas risklerinin önlenmesi amacıyla tutulan teminatlar ile oluşturulan garanti fonundaki varlıklar, amaçları dışında kullanılamaz.

Aynı fıkra bu varlıklar bakımından beş ayrı yasak sayar.

“Kamu alacakları için olsa dahi” ifadesi korumanın kapsamını gösterir: kamu alacağı ayrıcalığı burada işlemez.

“İdari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmez” ifadesi ise doğrudan fon tasfiyesi süreçlerini ilgilendirir.

Fon dosyalarında bu hüküm, alacağın tahsili bakımından bir sınır çizer: takas teminatlarına ve garanti fonuna yönelik takip yapılamaz.

Kurumsal yönetim bakımından m.73/3, kurumsal yönetim ilkelerine ilişkin hükümlerin borsalara, piyasa işleticilerine ve teşkilatlanmış diğer pazar yerlerine kıyasen uygulanacağını belirtir.

İflasta alacak sırası rejimi iflasta alacakların sırası ve tasfiye yazımızda ele alındı.

Yatırımcıları Tazmin Kararı: m.82

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.82/1, Kurulun; yatırım kuruluşlarının sermaye piyasası faaliyetinden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin ya da kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespit edilmesi hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alacağını düzenler.

Aynı fıkra bir süre öngörür: bu karar, durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınır.

Aynı fıkra, Kurulun bu Kanun kapsamındaki tedbir yetkilerinin saklı olduğunu belirtir.

Bankalar bakımından m.82/2, Kurulca bankalar hakkında tazmin kararı verilebilmesi için Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun görüşünün alınacağını düzenler.

Aynı fıkra bir sınır çizer: bankacılık mevzuatı uyarınca mevduat veya katılım fonu olarak kabul edilen nakit ödeme yükümlülüklerine, bu Kanunun yatırımcıların tazminine ilişkin hükümleri uygulanmaz.

Yatırımcı Tazmin Merkezi bakımından m.83/1, yatırımcıların bu Kanundaki şartlar çerçevesinde tazmini amacıyla kamu tüzel kişiliğini haiz YTM’nin kurulduğunu; YTM’nin Kurul tarafından çıkarılacak bir yönetmelik çerçevesinde Kurul tarafından idare ve temsil olunacağını düzenler.

YTM kapsamı ve ödeme sırası Yatırımcı Tazmin Merkezi ve tedricî tasfiye yazılarımızda ele alındı.

Fon Malvarlığının Ayrılığı ve Kayıt Düzeni

Kaydi izleme rejimi, fon malvarlığının hukuki konumuyla birlikte okunduğunda anlam kazanır.

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.52/1, yatırım fonunu tanımlar: bu Kanun hükümleri uyarınca tasarruf sahiplerinden fon katılma payı karşılığında toplanan para ya da diğer varlıklarla, tasarruf sahipleri hesabına inançlı mülkiyet esaslarına göre Kurulca belirlenen varlık ve haklardan oluşan portföy veya portföyleri işletmek amacıyla portföy yönetim şirketleri tarafından fon iç tüzüğü ile kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan malvarlığıdır.

Bu tanımda üç unsur belirleyicidir: inançlı mülkiyet esası, tüzel kişiliğin bulunmaması ve fon iç tüzüğü ile kurulma.

Tüzel kişiliğin bulunmaması, katılma payı sahipliğinin ortaklık payı gibi işlememesi sonucunu doğurur; hak sahipliği kayden izlenir.

Kuruluş şartları bakımından m.52/2, yatırım fonlarının kuruluş izni alabilmesi için kurucunun portföy saklama hizmetini yürütmek üzere Kurulca yetkilendirilmiş bir kuruluş ile anlaşmış olmasının ve fon iç tüzüğünün Kurulca onaylanmasının gerektiğini düzenler.

Ayrılık ilkesi bakımından m.53/1, fonun malvarlığının portföy yönetim şirketi ve portföy saklama hizmetini yürütecek kuruluşun malvarlığından ayrı olduğunu belirtir.

Bu ilke, kurucunun mali durumunun bozulması hâlinde fon malvarlığının korunmasının temelidir.

Teminat yasağı bakımından m.53/2, fon malvarlığının; fon hesabına olması ve fon iç tüzüğünde hüküm bulunması şartıyla kredi almak, türev araç işlemleri, açığa satış işlemleri veya fon adına taraf olunan benzer nitelikteki işlemlerde bulunmak haricinde teminat gösterilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini düzenler.

Aynı fıkra güçlü bir koruma daha getirir: fon malvarlığı, portföy yönetim şirketinin ve portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşun yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi hâlinde dahi başka bir amaçla tasarruf edilemez.

Bu hüküm, kurucu hakkında tedbir alınması hâlinde fon malvarlığının akıbetini belirler.

Kurulun düzenleme yetkisi bakımından m.54/1; fonun kuruluşuna, fon türleri itibarıyla portföylerde bulundurulabilecek varlıklara ve portföy sınırlamalarına, değerleme esaslarına, fon kârının tespiti ve dağıtımı ile fonun faaliyet ve yönetim ilkelerine, birleşmesine, dönüşmesine, sona ermesine ve tasfiyesine ilişkin usul ve esasları Kurulun belirleyeceğini düzenler.

Aynı fıkra ayrıca; fon iç tüzüğü ile yönetim ve saklama sözleşmelerinin düzenlenmesine, katılma paylarının değerine, ihraç ve geri alım fiyatlarının hesaplanmasına ve ilanına, alım satım ilkelerine, fon yönetim ve saklama ücretlerine, katılma paylarının ihracına ve fonların izahname ile diğer kamuyu aydınlatma yükümlülüklerine ilişkin esasları da kapsar.

Fon tasfiyesinin usul ve esasları bu yetkiye dayanır; bu husus SPK tasfiye usul ve esasları yazımızda ele alındı.

Bu tablo ile kayıt rejimi birlikte okunduğunda ortaya çıkan yapı şudur: fon malvarlığı kurucudan ayrıdır ve başka amaçla tasarruf edilemez; yatırımcının bu malvarlığı üzerindeki hak sahipliği ise kayden izlenir ve MKK bildirim tarihine göre belirlenir.

Fon Dosyasında Kayıt ve Takas Boyutu

İlk iki satır dava stratejisini doğrudan etkiler. Hak sahipliği MKK kaydıyla ortaya konulur; kaydın yanlış tutulmasından doğan zarar ise ayrı bir sorumluluk kaynağıdır ve kusur oranıyla sınırlıdır.

Dördüncü ve beşinci satırlar ise tahsil bakımından bir sınır çizer: takas teminatlarına ve garanti fonuna yönelik takip yapılamaz.

MKK Kayıt Talebi Dilekçesi Örneği

Aşağıdaki metin, hak sahipliğinin ve işlem geçmişinin ortaya konulması için mahkemeden celp talebinde bulunulmasına yönelik çerçevedir.

Celp talebinde dönem, hesap bilgisi ve istenen kayıt türü açıkça gösterilmelidir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, hak sahipliğinin yalnız kuruluş ekstresiyle ispatlanabileceğini sanmaktır. SPKn m.13/3, kaydi araçlara ilişkin hakların MKK tarafından izleneceğini öngörür.

İkinci hata, hakkın başlangıcını sözleşme veya talimat tarihine bağlamaktır. m.13/5, üçüncü kişilere karşı ileri sürmede MKK’ya yapılan bildirim tarihini esas alır.

Üçüncü hata, kayıt hatasından doğan zararda yalnız kuruluşa yönelmektir. m.81/5, MKK ve üyelerinin kayıtların yanlış tutulmasından doğan zarardan kusurları oranında sorumlu olduğunu belirtir.

Dördüncü hata, tasfiye kararının önceki takas işlemlerini geçersiz kılacağını düşünmektir. m.79/1, takas talimat ve işlemlerinin tasfiye işlemlerine başlanması hâlinde dahi geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini öngörür.

Beşinci hata, takas teminatlarına haciz koydurmaya çalışmaktır. m.73/2, bu varlıkların kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyeceğini belirtir.

Altıncı hata, garanti fonunun iflas masasına gireceğini sanmaktır. Aynı fıkra, bu varlıkların iflas masasına dâhil edilemeyeceğini ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacağını öngörür.

Yedinci hata, MKK üyesinin özel mevzuata dayanarak bilgi vermeyi reddedebileceğini varsaymaktır. m.81/4, üyelerin MKK’nın görev alanına giren hususlarda imtina edemeyeceklerini belirtir.

Sekizinci hata, merkezî saklama kuruluşu ile portföy saklayıcısını aynı kurum saymaktır. m.80/1 merkezî saklama kuruluşunu ayrı bir kurum olarak tanımlar ve portföy saklayıcısının yükümlülükleri ayrı hükümlerde düzenlenmiştir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sermaye piyasası araçları nasıl ihraç edilir?

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.13/1, sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracının esas olduğunu düzenler.

Kaydi araçlar hangi hesaplarda izlenir?

SPKn m.13/2, kaydi sermaye piyasası araçlarının nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izleneceğini; Kurulun aracın türüne ve ihraççının veya MKK üyesinin niteliğine göre hesapların toplu olarak tutulmasına karar verebileceğini düzenler.

Kayıtları kim tutar?

SPKn m.13/3, kaydi sermaye piyasası araçlarına ilişkin hakların MKK tarafından izleneceğini; kayıtların MKK tarafından oluşturulan elektronik ortamda bu kuruluşun üyelerince tutulacağını düzenler.

Hak üçüncü kişilere karşı ne zamandan itibaren ileri sürülür?

SPKn m.13/5, kayden izlenen sermaye piyasası araçları üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihinin esas alınacağını düzenler.

Teslim edilmeyen senetler ne olur?

SPKn m.13/4, kaydileştirilmesine karar verilen araçların tesliminin zorunlu olduğunu, teslim edilenlerin kendiliğinden hükümsüz hâle geleceğini; teslim edilmeyenlerin ise borsada işlem göremeyeceğini ve alım satımına aracılık edilemeyeceğini düzenler.

MKK nedir?

SPKn m.81/1, Merkezî Kayıt Kuruluşunun; sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri gerçekleştirmek, bunları ve bağlı hakları elektronik ortamda kayden izlemek ve merkezî saklamasını yapmak üzere kurulmuş, özel hukuk tüzel kişiliğini haiz anonim şirket olduğunu düzenler.

Kayıt yanlış tutulursa kim sorumludur?

SPKn m.81/5, MKK ve üyelerinin kayıtların yanlış tutulmasından dolayı hak sahiplerinin uğrayacağı zararlardan kusurları oranında sorumlu olduklarını düzenler.

MKK üyeleri bilgi vermekten kaçınabilir mi?

Hayır. SPKn m.81/4, üyelerin MKK’nın görev alanına giren hususlarda özel mevzuatında yer alan hükümlere dayanarak bilgi vermekten imtina edemeyeceklerini düzenler.

Merkezî saklama kuruluşu nedir?

SPKn m.80/1, merkezî saklama kuruluşlarının sermaye piyasası araçlarının merkezî saklanması ve bunlara ilişkin hakların kullanımı hizmetlerini veren anonim ortaklık şeklindeki özel hukuk tüzel kişiliğini haiz kurumlar olduğunu düzenler.

Merkezî karşı taraf uygulaması nedir?

SPKn m.78/1, merkezî takas kuruluşlarının alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı da alıcı rolünü üstlenerek takasın tamamlanmasını taahhüt ettikleri uygulamayı tanımlar ve Kurulun bunu piyasalar veya araçlar itibarıyla zorunlu tutabileceğini düzenler.

Takas işlemleri tasfiye hâlinde iptal edilebilir mi?

Hayır. SPKn m.79/1, takas talimat ve işlemleri ile ödeme işlemlerinin; üyelerin faaliyetlerinin geçici ya da sürekli olarak durdurulması ve tasfiye işlemlerine başlanması durumu dâhil olmak üzere geri alınamayacağını ve iptal edilemeyeceğini düzenler.

Teminat konusu kaydi araçlarda iyiniyet korunur mu?

SPKn m.79/2, üye kuruluşların malvarlığı değerlerini teminat gösterdiği hâllerde Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükümlerinin teminat konusu kaydi sermaye piyasası araçları üzerindeki mülkiyet veya sınırlı ayni hak iktisabına da uygulanacağını düzenler.

Takas teminatları haczedilebilir mi?

Hayır. SPKn m.73/2, takas risklerinin önlenmesi amacıyla tutulan teminatlar ile garanti fonundaki varlıkların amaçları dışında kullanılamayacağını, kamu alacakları için olsa dahi haczedilemeyeceğini ve rehnedilemeyeceğini düzenler.

Garanti fonu iflas masasına girer mi?

Hayır. SPKn m.73/2, bu varlıkların idari mercilerin tasfiye kararlarından etkilenmeyeceğini, iflas masasına dâhil edilemeyeceğini ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamayacağını düzenler.

Yatırımcıları tazmin kararı ne zaman alınır?

SPKn m.82/1, yatırım kuruluşlarının nakit ödeme veya sermaye piyasası araçları teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin ya da kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespiti hâlinde Kurulun tazmin kararı alacağını ve bu kararın durumun tespitinden itibaren üç ay içinde alınacağını düzenler.

İlgili Rehberler

• Fon türüne göre hukuki fark
• Portföy saklayıcısının görevleri
• SPK’nın denetim ve tedbir yetkileri
• Pay, repo ve borsa para piyasası alacağı
• Yatırımcı Tazmin Merkezi
• Fon davasında ispat ve deliller
• İflasta alacakların sırası ve tasfiye
• Fon Tasfiyesi Hukuk Rehberi