Hisselerimi Aracı Kurumda Nasıl Korurum? 2026: MKK Yatırımcı Blokajı (II-13.1 m.23) ve Otomatik Blokaj, Yatırımcı Bildirim Servisi ve Uyarı Sistemi (m.24), e-YATIRIMCI ile Hesap Kontrolü (m.33), Virman ve Hesap Taşıma (m.17/5-6), İzinsiz Çıkışta SPKn m.46/5, m.110 ve Tazminat

Borsadaki hisseleriniz fiziken değil, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sisteminde sizin adınıza açılmış hesapta kayden durur; ancak bu kayıtlar aracı kurumunuz tarafından tutulur ve değiştirilir (SPKn m.13; II-13.1 m.5). Aracı kurum çalışanının izinsiz işlem yapması, kıymetlerin habersiz başka hesaba aktarılması veya teminat gösterilmesi gibi risklere karşı yatırımcının elinde kanuni ve teknik araçlar vardır. En güçlüsü MKK yatırımcı blokajıdır: Yatırımcı, aracı kurumun tasarruf yetkisini sınırlamak için kendi hesabına blokaj koyabilir ve blokaj çözülene kadar kurum kıymetleri hesaptan çıkaramaz (II-13.1 m.23). Bunun yanında MKK’nın ücretsiz bildirim servisi hesap hareketlerini anında SMS ve e-postayla haber verir (m.24), e-YATIRIMCI ise bütün hesaplarınızı tek ekrandan kontrol etmenizi sağlar (m.33). Aracı kurum değiştirmek isteyen yatırımcı, virman talimatıyla kıymetlerini başka kuruma taşıyabilir (m.17). Bu rehber, hisselerinizi korumanın hukuki ve pratik yollarını ve izinsiz işlem hâlinde başvurulacak yolları madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Hisseleriniz Nerede Duruyor? Kaydi Sistem

Sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracı esastır; kaydi araçlar nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izlenir ve bunlara ilişkin haklar MKK tarafından izlenir (SPKn m.13/1-3). Kayıtlar MKK’nın oluşturduğu elektronik ortamda, MKK üyesi aracı kurum ve bankalar tarafından tutulur; hesaplarda kayıt ve değişiklik, üyelerce hak sahiplerinin talimatlarına uygun şekilde yapılır (II-13.1 m.5/1). Yatırımcı hesabı, hak sahibi adına açılmış hesaptır ve yatırımcı adına bir sicil numarası oluşturulur; başka bir aracı kurumda açılan hesaplarda da aynı sicil numarası kullanılır (m.11).

Bu yapının yatırımcı açısından iki önemli sonucu vardır. Birincisi, hisseleriniz aracı kurumun malı değildir: Yatırımcıların yatırım kuruluşu nezdindeki nakit ve sermaye piyasası araçları kurumun malvarlığından ayrı izlenir, yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılamaz ve kurumun borçları nedeniyle haczedilemez, iflas masasına dahil edilemez (SPKn m.46/5-6). İkincisi, kayıt üzerindeki değişiklikleri aracı kurum yaptığı için, izinsiz bir değişikliği önleyecek ve fark ettirecek araçlara ihtiyaç vardır. MKK’daki kayıtlar, Kurulca aksi kararlaştırılmadıkça Tebliğde düzenlenen hususlar dışında hiçbir sınırlama ve şarta tabi tutulamaz (m.5/5). Rehin, haciz, yatırımcı blokajı ve satış blokajı gibi işlemler, ilgili hesaba bağlı alt hesaplarda izlenir (m.13). Kaydi sistemin genel çerçevesi kaydileştirme ve MKK rehberimizde, müşteri varlıklarının korunması ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

MKK Yatırımcı Blokajı: II-13.1 m.23

Tebliğin en az bilinen ama en güçlü koruma hükmü m.23’tür: MKK nezdindeki yatırımcı hesaplarına ve ortak hesaplarına, ilgili üyenin tasarruf yetkisini sınırlamaya yönelik olarak hesap sahipleri tarafından blokaj konulabilir; blokaj işlemlerine ilişkin esaslar MKK tarafından belirlenir. Yani yatırımcı, aracı kurumun hesabındaki kıymetler üzerinde işlem yapma imkânını kendi iradesiyle kapatabilir. MKK’nın açıklamasına göre yatırımcı blokajına konu kıymetler, blokaj çözülene kadar yatırım hesabının bulunduğu kurumun görevlilerince hesaptan çıkarılamaz.

MKK’nın güncel açıklamalarına göre blokaj, e-YATIRIMCI uygulaması veya MKK Çözüm Merkezi (444 0 655) aracılığıyla konulur ve çözülür; kurum, kıymet sınıfı ve adet tercihine göre yapılabilir. Blokaj talimatı günün her saatinde verilebilir; MKK talimatı hafta içi gece belirli saatler arasında, hafta sonu ise saat sınırlaması olmaksızın uygular. Blokaj her an çözülebilir; ancak aracı kurumların MKK sistemine anlık bağlantısı bulunmayabileceğinden, satış yapılacaksa blokajın bir iş günü önceden çözülmesi önerilir. Para piyasası fonları blokaj kapsamı dışındadır.

Blokaj pay sahipliği haklarını ortadan kaldırmaz. MKK’ya göre blokajdaki paylar temettü dağıtımında dikkate alınır ve genel kurula katılım hakkı verir; sermaye artırımında oluşan yeni paylar da hesaba blokajlı olarak aktarılır. Otomatik blokaj uygulamasında ise belirlenen tarih aralığında yalnızca hesaptaki değil hesaba sonradan gelecek kıymetler de blokaja alınır; gün içinde blokaj çözülse bile sistem, bitiş tarihine kadar kıymetleri yeniden blokaja alır.

Yatırımcı Bildirim Servisi ve Uyarı Sistemi: m.24

Hak sahiplerinin bilgilendirilmesine yönelik olarak MKK yatırımcı uyarı sistemine kayıtlılık Kurul tarafından zorunlu tutulabilir; sisteme kayıtlı olunmaması durumunda MKK tarafından belirlenen ve Kurulca onaylanan işlemlerin gerçekleştirilmesi engellenebilir (II-13.1 m.24). MKK’nın Yatırımcı Bildirim Servisi (YBS), hesapta gerçekleşen işlemleri anlık, günlük, haftalık veya aylık olarak ücretsiz SMS ve e-posta ile bildirir; amacı, portföydeki kıymetlere ilişkin olası hata ve suistimallerin yatırımcı tarafından anında fark edilmesidir. MKK’nın açıklamasına göre SPK kararıyla, bu sisteme kayıtlı olmayan yatırımcıların hesaplarından rehin tesisi veya teminat amaçlı hisse çıkışı engellenmektedir.

Uygulamada izinsiz işlem dosyalarının çoğunda yatırımcı, hesabından çıkan kıymetleri aylar sonra fark eder. Bildirim servisine kayıtlı bir yatırımcı ise aynı gün haberdar olur, blokaj koyar ve aracı kuruma itiraz eder. Erken fark etmek hem zararı sınırlar hem de ispat bakımından büyük avantaj sağlar. MKK ayrıca, tercih edilmesi hâlinde portföy hesap durumu, ekstre ve komisyon raporlarını her ay e-posta ile göndermektedir.

e-YATIRIMCI ile Hesap Kontrolü: m.33

Hak sahiplerine, ilgili üye ve/veya MKK tarafından MKK’da kendileri adına tutulan kayıtlara ilişkin bilgi verilebilir (II-13.1 m.33/1). MKK’nın e-YATIRIMCI uygulaması, e-Devlet entegrasyonuyla giriş yapılarak bütün aracı kurum ve bankalardaki kaydi kıymetlerin, hesap hareketlerinin ve alt hesap dağılımının tek ekrandan görülmesini sağlar. MKK kayıtları gizlidir ve kanunla yetkili kılınanlar dışında kimseye verilemez (m.32/1).

Hesap kontrolünde özellikle alt hesap kodlarına dikkat edilmelidir. Serbest bakiyenin dışında rehin, teminat, ödünç, haciz, tedbir veya transfer blokajı gibi alt hesaplarda kıymet görünmesi, bir işlemin bilginiz dışında yapıldığının işareti olabilir. Alt hesap kodlarının anlamı e-Devlet ve MKK kodları rehberimizde açıklanmıştır. Ödünç işlemlerinin tespiti için ödünç pay rehberimize, satılamayan görünen paylar için bu rehberimize bakılabilir.

Virman ve Hesap Taşıma: m.5 ve m.17

Aracı kurum değiştirmek, yatırımcının en temel haklarındandır. Aracılık ilişkisi vekâlet niteliği taşıdığından yatırımcı sözleşmeyi her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf yalnızca bundan doğan zararı giderir (TBK m.512). Kıymetlerin başka kuruma taşınması, yeni kurumda hesap açıldıktan sonra mevcut kuruma verilecek yazılı virman talimatıyla yapılır. Kayıt değişiklikleri üyeler tarafından hak sahibinin talimatına uygun şekilde yapılır (II-13.1 m.5/1); hesaplar arasındaki virmanlarda sebebin gösterilme usulü MKK tarafından belirlenir ve hak sahipleri hesapları arasındaki virmanlarda üyelerin havuz hesapları kullanılamaz (m.17/5-6). Böylece kıymetler bir hak sahibi hesabından diğerine doğrudan aktarılır ve arada aracı kurumun genel hesabında beklemez.

Virman öncesinde şu hususlar kontrol edilmelidir: Hesaptaki yatırımcı blokajı çözülmüş olmalıdır; rehin, teminat, kredili işlem, ödünç, haciz veya tedbir gibi kısıtlamalar varsa ilgili kıymetler bu kısıtlamalar çözülmeden taşınamaz. Aracı kurumların virman için ücret alıp almayacağı ve tutarı sözleşme ve tarifelere bağlıdır; ücret ve masraflara ilişkin uyuşmazlıklar komisyon rehberimizde ele alınmıştır. Başvuruda eksiklik bulunması hâlinde talep reddedilebilir; ancak ret kararının gerekçeli olarak hak sahibine derhâl bildirilmesi zorunludur (m.5/6). Soruşturma altındaki bir aracı kurumdan virman yapılması bu rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Başkasının Hesabına Virman: Hukuki Nitelik

Hisselerin aile üyesinin veya başka bir kişinin hesabına aktarılması teknik olarak bir virmandır, ancak hukuken payların devri anlamına gelir. Karşılıksız aktarım bağışlama, bedelli aktarım ise satım sözleşmesi niteliğindedir; aktarımın sebebi MKK’nın belirlediği usulle gösterilir (II-13.1 m.17/5-6). Kayden izlenen kıymetler üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihi esas alınır (SPKn m.13/5; II-13.1 m.27). Bu nedenle, örneğin alacaklılardan mal kaçırma amacıyla yapılan aktarımlar icra hukukundaki iptal davalarına, eşler arası aktarımlar mal rejimi tasfiyesine, miras bırakanın sağlığında yaptığı aktarımlar ise tenkis ve muris muvazaası tartışmalarına konu olabilir. Bu tür aktarımlar öncesinde hukuki ve vergisel sonuçlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Vefat hâlinde kıymetlerin mirasçılara geçişi ise külli halefiyet belgesine dayanılarak ilgili üye tarafından kayıtlara yansıtılır (II-13.1 m.25/1); bu süreç mirasta hisse rehberimizde anlatılmıştır.

Hesabınızda İzinsiz İşlem Fark Ettiyseniz

İzinsiz alım satım, hesaptan izinsiz çıkış veya bilginiz dışında teminat gösterme gibi durumlarda hızlı hareket etmek önemlidir. İlk olarak hesapta kalan kıymetlere yatırımcı blokajı konulmalı, ardından aracı kuruma yazılı itiraz yapılarak emir kayıtları, ses kayıtları, talimatlar ve MKK hareket dökümü istenmelidir. Üyeler tarafından hatalı veya eksik kayıtlar düzeltildiğinde düzeltme bilgisinin hak sahibine bildirilmesi zorunludur (II-13.1 m.5/6); bu bildirimin yapılmaması da ayrı bir aykırılıktır.

Hukuki sonuçlar bakımından: Yatırımcı varlıklarının yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılması yasaktır (SPKn m.46/5). Yatırım kuruluşuna tevdi edilen sermaye piyasası araçlarını kendisinin veya başkasının menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâlidir ve ceza üç yıldan az olamaz (SPKn m.110/1-a). Bu suçtan soruşturma yapılması SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlı olduğundan ihbarın SPK’ya yapılması gerekir (SPKn m.115/1). Aracı kurum, çalışanının fiilinden ve özen borcunu ihlalinden doğan zararı tazminle yükümlüdür (TBK m.112). Bu konu aracı kurum çalışanı rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Hesabınız İçin Başkasına Yetki Vermek: Vekâletin Sınırları

Yatırımcılar zaman zaman eşine, çocuğuna veya güvendiği bir kişiye hesabı üzerinde işlem yapma yetkisi verir. Bu durumda vekâletin kapsamı, sözleşmede açıkça gösterilmemişse görülecek işin niteliğine göre belirlenir (TBK m.504/1). Ancak vekil, özel olarak yetkili kılınmadıkça bağışlama yapamaz ve bir hakkı sınırlandıramaz (m.504/3). Bu nedenle yalnızca “hesabımda alım satım yapma” yetkisi verilmiş bir vekilin, payları kendi hesabına veya üçüncü bir kişinin hesabına karşılıksız virman etmesi ya da bir borç için teminat göstermesi, vekâletin kapsamını aşar. Vekil, vekâlet verenin talimatına uygun davranmak ve işi özenle görmekle yükümlüdür; aracı kurum da vekâletnamenin kapsamını kontrol etmeden işlem yapmamalıdır.

Vekâlet verilirken yetkinin hangi hesap ve kıymetler için, hangi işlem türleri için ve ne kadar süreyle geçerli olduğunun açıkça yazılması; virman, teminat ve rehin işlemlerinin özellikle hariç tutulması veya ayrıca onaya bağlanması önerilir. Vekâlet ilişkisi her zaman tek taraflı sona erdirilebilir (TBK m.512); vekâletin sona erdiği aracı kuruma yazılı olarak bildirilmelidir. Bu dönemde bildirim servisi ve yatırımcı blokajı, vekilin işlemlerini izlemenin ve gerektiğinde sınırlamanın en pratik yoludur.

Hesap Güvenliği İçin Pratik Kurallar

Hukuki araçlar kadar günlük alışkanlıklar da önemlidir. Aracı kurum şifrelerinin ve internet bankacılığı bilgilerinin kurum çalışanları dahil hiç kimseyle paylaşılmaması, hesap yönetimi için başkasına vekâlet verilecekse vekâletin kapsamının ve süresinin açıkça sınırlandırılması, “portföyünüzü biz yönetelim” teklifinde bulunan kişilerin portföy yönetimi yetkisi bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir. Yetkisiz kişilerin başkasının parasını borsada işletmesi ayrıca suç oluşturur; bu konu bu rehberimizde anlatılmıştır. Aracı kurumdan gelen işlem teyitleri ve aylık ekstreler, MKK bildirimleriyle düzenli olarak karşılaştırılmalıdır.

Teminat, Rehin ve İntifa Kayıtları: m.22

İzinsiz işlem şikâyetlerinin önemli bir kısmı, yatırımcının hisselerinin onun bilgisi dışında bir kredinin teminatı gösterilmesiyle ilgilidir. Tebliğ bu kayıtları sıkı bir usule bağlar: Kaydi sermaye piyasası araçları üzerinde teminat, rehin veya intifa hakkı kurulması için tarafların bu hakkın tesis edildiğini gösteren belgeleri ilgili üyelere vermesi gerekir; üye durumu ancak bu belgelere dayanarak MKK kayıtlarına yansıtır (II-13.1 m.22/1). Mülkiyetin teminat verende kaldığı teminat sözleşmelerinde kıymetler, aksi kararlaştırılmadıkça teminat verenin hesabına bağlı bir alt hesapta, lehine teminat verilen kişinin kimlik bilgileriyle birlikte izlenir; mülkiyetin teminat alana devredildiği hâllerde ise kıymetler teminat alanın hesabına teminat açıklamasıyla aktarılır ve sözleşme sona erince aynı şekilde iade edilir (m.22/2-3). Rehne konu kıymetler de hakkı tesis edenin hesabına bağlı bir alt hesapta izlenir (m.22/6).

Yatırımcı açısından sonuç açıktır: Sizin imzanızı taşıyan bir teminat veya rehin sözleşmesi yoksa, hisselerinizin bir teminat veya rehin alt hesabına alınmasının hukuki dayanağı yoktur. Ayrıca bildirim servisine kayıtlı olmayan yatırımcıların hesaplarından rehin tesisi veya teminat amaçlı hisse çıkışı engellendiğinden, sisteme kayıt aynı zamanda bu tür işlemlerden haberdar olmanızı da güvence altına alır. Pay rehni ve teminat sözleşmesinin kurulması ve paraya çevrilmesi hisse rehni rehberimizde anlatılmıştır.

Haciz, Tedbir ve İşlem Yasağı Kayıtları: m.26

Kayden izlenen kıymetlere ilişkin tedbir, haciz ve benzeri her türlü idari ve adli talep münhasıran MKK üyeleri tarafından, ilgili hesapta ayrı bir alt hesap oluşturulması suretiyle yerine getirilir (II-13.1 m.26/1; SPKn m.13/7). Üyeler kendilerine gelen haciz ve tedbir taleplerini karşılamak için öncelikle MKK kayıtlarında gerekli değişiklikleri yapmakla yükümlüdür (m.26/2). SPK tarafından MKK’ya bildirilen işlem yasakları MKK tarafından derhâl ilgili hesaplara işlenir; işlem yasağı getirilen kişilerin hesaplarında yapılan teminat, rehin, haciz ve tedbir işlemleri de üyeler tarafından derhâl Kurula bildirilir (m.26/3). Bu nedenle hesabınızda beklenmedik bir kısıtlama gördüğünüzde, alt hesabın türünü ve dayanağını aracı kurumdan yazılı olarak istemeniz, hangi mercie başvuracağınızı belirler. Blokenin kaynağına göre başvurulacak yollar satılamayan hisseler rehberimizde anlatılmıştır.

Yanlış Kayıttan Kim Sorumlu? SPKn m.81/5

Kaydi sistemin yatırımcı lehine en önemli sorumluluk hükmü SPKn m.81/5’tir: MKK ve üyeleri, kayıtların yanlış tutulmasından dolayı hak sahiplerinin uğrayacağı zararlardan kusurları oranında sorumludur. Yani aracı kurumun hatalı virmanı, dayanaksız teminat kaydı, zamanında kaldırılmayan haciz blokesi veya yanlış hesaba yapılan aktarım nedeniyle zarara uğrayan yatırımcı, zararını aracı kurumdan ve kusuru varsa MKK’dan isteyebilir. Kayden izlenen kıymetler üzerindeki hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihinin esas alınması (SPKn m.13/5; II-13.1 m.27), hatalı kaydın zamanında düzeltilmemesinin ciddi sonuçlar doğurabileceğini gösterir. Üye, hatalı veya eksik kaydı düzelttiğinde bunu hak sahibine bildirmekle yükümlüdür (II-13.1 m.5/6).

Sorumluluğun ispatında en güçlü deliller; MKK hareket dökümü, aracı kurumun talimat ve emir kayıtları, bildirim servisi mesajları ve yatırımcının yazılı itirazlarıdır. Aracı kurumla yatırımcı arasındaki tazminat talepleri ticari dava niteliğinde değerlendirildiğinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (TTK m.5/A).

Aracı Kurum Faaliyetini Durdurursa Hesabınız

Hesap güvenliği yalnızca izinsiz işlemle ilgili değildir; aracı kurumun mali durumu da risk oluşturabilir. Yatırımcıların yatırım kuruluşları nezdindeki varlıkları kurumun borçları nedeniyle haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz (SPKn m.46/6). Kaydi sistem sayesinde her yatırımcının kıymetleri MKK’da kendi adına izlendiğinden, kurum faaliyetini durdursa bile kıymetlerin başka bir kuruma aktarılması mümkündür. Kurumun müşteri varlıklarını iade edememesi hâlinde ise Yatırımcı Tazmin Merkezi devreye girer; yatırım kuruluşlarının YTM’ye katılması zorunludur (SPKn m.83/2). Tazmin kapsamı ve limitleri Yatırımcı Tazmin Merkezi rehberimizde, tedrici tasfiye süreci ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Şirket Hesapları ve Ortak Hesaplar İçin Ek Önlemler

Yatırımcı blokajı yalnızca bireysel yatırımcı hesaplarına değil ortak hesaplarına da konulabilir (II-13.1 m.23). Ortak hesapları, payları borsada işlem gören şirketlerin borsada işlem görmeyen nitelikteki payları için ihraççı aracılığıyla açılan hesaplardır; kurucu ve büyük ortakların bu hesaplardaki paylarını koruması bakımından blokaj önemli bir araçtır. Şirket adına tutulan yatırım hesaplarında ise imza yetkilerinin sınırlandırılması, virman ve teminat işlemleri için çift imza şartı konulması, aracı kurumla yapılan sözleşmede talimat verme yetkisinin kimde olduğunun açıkça yazılması ve yönetim kurulu değişikliklerinin aracı kuruma derhâl bildirilmesi gerekir. Şirket varlıklarının aracı kurum ve fonlarda değerlendirilmesinden doğan sorumluluklar şirket olarak fon zararı rehberimizde ele alınmıştır.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Bildirim sayesinde erken fark edilen çıkış. Bildirim servisine kayıtlı bir yatırımcıya, bilgisi olmadığı bir virman işlemine ilişkin SMS gelir. Yatırımcı aynı gece kalan paylarına blokaj koyar, ertesi sabah aracı kuruma yazılı itiraz eder. İnceleme sonucunda kurum çalışanının hesabı başka bir müşterinin açığını kapatmak için kullandığı anlaşılır. Kıymetler iade edilir; olay SPK’ya bildirilir.

Senaryo 2: Blokaj yüzünden kaçırılan satış. Uzun vadeli bir yatırımcı paylarına blokaj koymuştur. Fiyat hızla yükselince blokajı çözer ve hemen satış emri verir, ancak aracı kurum sisteminde bakiye hâlâ blokajlı görünür. MKK’nın açıklamasına göre kurumların anlık bağlantısı bulunmayabileceğinden blokajın bir iş günü önce çözülmesi önerilir. Bu nedenle satış planlanan dönemlerde blokajın önceden kaldırılması gerekir.

Senaryo 3: Geciktirilen virman. Aracı kurumunu değiştirmek isteyen yatırımcı yazılı virman talimatı verir, ancak kurum haftalarca işlem yapmaz ve gerekçe de bildirmez. Bu süre içinde yeni kurumda planladığı işlemleri yapamayan yatırımcı, II-13.1 m.5/1 ve m.5/6 ile SPKn m.46/5’e dayanarak ihtarname gönderir; gecikme nedeniyle uğradığı zararı TBK m.112 uyarınca talep eder.

Sık Yapılan Hatalar

Virman Talimatının Yerine Getirilmemesi Nedeniyle İhtarname Örneği

Aşağıdaki örnek, virman talimatı gerekçesiz olarak yerine getirilmeyen bir yatırımcının aracı kuruma noter aracılığıyla göndereceği ihtarname içindir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Hesap güvenliği ve izinsiz işlem dosyalarında Hukukçular Evi Ankara olarak önce MKK ve aracı kurum kayıtlarını karşılaştırarak hangi işlemin kim tarafından ve hangi talimata dayanılarak yapıldığını tespit ediyoruz. Kayıtların korunması için aracı kuruma ihtarname gönderiyor, SPK başvurusunu ve suç ihbarını hazırlıyor, zarar hesabını yapıp arabuluculuk ve tazminat davası süreçlerini yürütüyoruz. Aracı kurum değiştirmek isteyen ve virman talimatı yerine getirilmeyen yatırımcılar ile başkasının hesabına pay aktarımı planlayan aileler için de hukuki danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yatırımcı blokajı nedir?

Yatırımcının, aracı kurumun hesabındaki sermaye piyasası araçları üzerindeki tasarruf yetkisini sınırlamak için MKK’daki kendi hesabına koyduğu blokajdır (II-13.1 m.23). Blokaj çözülene kadar kurum görevlileri blokajlı kıymetleri hesaptan çıkaramaz.

Yatırımcı blokajı nasıl konulur?

MKK’nın e-YATIRIMCI uygulaması veya MKK Çözüm Merkezi (444 0 655) üzerinden, kurum, kıymet türü ve adet tercihine göre konulur. Talimat günün her saatinde verilebilir; MKK blokajı hafta içi belirli gece saatlerinde, hafta sonu saat sınırı olmaksızın uygular.

Blokajlı hisseler temettü alır mı, genel kurula katılabilir mi?

Evet. MKK’ya göre blokajdaki paylar temettü dağıtımında dikkate alınır ve genel kurula katılım hakkı verir; sermaye artırımında oluşan yeni paylar da hesaba blokajlı olarak aktarılır.

Blokajı kaldırdım ama satış yapamıyorum, neden?

Aracı kurumlar ile MKK sistemi arasında anlık bağlantı bulunmayabilir. MKK, blokajın satıştan bir iş günü önce çözülmesini veya aracı kurumdan güncel bakiyeyi MKK’dan almasının istenmesini önermektedir.

Otomatik blokaj ne işe yarar?

Otomatik blokaj, belirlenen tarih aralığında yalnızca hesaptaki değil hesaba sonradan gelecek kıymetleri de blokaja alır; böylece her seferinde yeniden blokaj koyma ihtiyacı ortadan kalkar.

Hangi kıymetlere blokaj konulamaz?

MKK’nın açıklamasına göre para piyasası fonları yatırımcı blokajının dışındadır. Hangi kıymetlere blokaj konulabileceği SPK tarafından belirlenir.

Yatırımcı Bildirim Servisi zorunlu mu?

Kurul, uyarı sistemine kayıtlılığı zorunlu tutabilir ve kayıtlı olunmaması hâlinde belirli işlemler engellenebilir (II-13.1 m.24). SPK kararıyla, sisteme kayıtlı olmayan yatırımcıların hesaplarından rehin veya teminat amaçlı hisse çıkışı engellenmektedir.

Hisselerimi başka aracı kuruma nasıl taşırım?

Yeni aracı kurumda hesap açıp mevcut aracı kurumunuza yazılı virman talimatı verirsiniz. Kayıt değişiklikleri üyeler tarafından hak sahibinin talimatına uygun yapılır ve hak sahipleri hesapları arasındaki virmanlarda üyelerin havuz hesapları kullanılamaz (II-13.1 m.5/1, m.17/6).

Aracı kurum virman talebimi reddedebilir mi?

Rehin, teminat, kredi, haciz veya tedbir gibi kısıtlamalar varsa bu kısıtlamalar çözülmeden ilgili kıymetler taşınamaz. Başvuruda eksiklik varsa talep reddedilebilir, ancak ret kararının gerekçeli olarak derhâl bildirilmesi zorunludur (II-13.1 m.5/6).

Hesabımdan izinsiz hisse çıkışı olursa ne yapmalıyım?

Önce kalan kıymetlerinize blokaj koyun, aracı kuruma yazılı itiraz edip kayıtları isteyin ve SPK’ya başvurun. Yatırımcı varlıkları yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılamaz (SPKn m.46/5); tevdi edilen kıymetleri kullanmak nitelikli güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir (SPKn m.110/1-a).

Hesabıma hatalı kayıt yapılırsa kim sorumlu?

MKK ve üyeleri, kayıtların yanlış tutulmasından dolayı hak sahiplerinin uğrayacağı zararlardan kusurları oranında sorumludur (SPKn m.81/5). Üye, hatalı kaydı düzelttiğinde bunu hak sahibine bildirmek zorundadır (II-13.1 m.5/6).

Hisselerim benim imzam olmadan teminat gösterilebilir mi?

Hayır. Teminat, rehin veya intifa kaydı için bu hakkın tesis edildiğini gösteren belgelerin üyeye verilmesi gerekir (II-13.1 m.22/1). İmzanızı taşıyan bir sözleşme yoksa kaydın dayanağı yoktur.

Hisselerimi başkasının hesabına virman edebilir miyim?

Evet, hak sahipleri hesapları arasında virman yapılabilir; ancak bu işlem hukuken bir devir niteliğindedir ve karşılıksızsa bağışlama, bedelliyse satış olarak değerlendirilir. Virmanın sebebi MKK’nın belirlediği usulle gösterilir (II-13.1 m.17/5-6).

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Aracı kurum çalışanı paramı veya hisselerimi kullandı
• Hisselerim ödünç verildi mi?
• Borsada satılamaz görünen hisseler
• Aracı kurumum soruşturmada
• E-Devlet’te fon ve MKK alt hesap kodları
• Kaydileştirme, MKK ve takas kesinliği
• Müşteri varlıklarının korunması
• Aracı kurum komisyonu ve masraflar
• Mirasta hisse senedi ve fon
• Virman ve EFT’de müşteri onayı: aracı kurumun iç kontrolü