Hisselerim Ödünç Verildi mi? 2026: Takasbank Ödünç Pay Piyasası (ÖPP) ve Seri: V, No: 65 m.31-34 — Ödünç Talimatı Şartı, Komisyon Geliri, Temettü ile Bedelli ve Bedelsiz Haklar, Oy Hakkının Kaybı, Geri Çağırma, Ödünç Alan İade Etmezse Ne Olur, İzinsiz Ödünçte SPKn m.46/5 ve m.110

Borsada açığa satış yapanlar sattıkları payları çoğu zaman ödünç alarak teslim eder. Bu payların bir kısmı, hesaplarında hisse tutan bireysel yatırımcılardan gelir. Ödünç pay işlemi, ödünç verenin paylarını belirli bir süre için ödünç alana vermesi ve aynı cins payı mislen geri almasıdır (Seri: V, No: 65 m.31/1). Yatırımcı bu karşılıkta komisyon kazanır, kâr payı ve sermaye artırımı gibi mali haklarını korur; ancak ödünç süresince oy hakkını kaybeder ve payları satamaz. Aracı kurumun müşteri paylarını ödünç verebilmesi için ayrı bir çerçeve sözleşme ve her işlemden önce müşterinin talimatı gerekir (m.11, m.31/2); yatırımcının yazılı açık izni olmadan varlıklarının kullanılması yasaktır (SPKn m.46/5). Takasbank Ödünç Pay Piyasası (ÖPP) ise bu işlemlerde merkezi karşı taraf olarak ödünç verene karşı iade yükümlülüğünü üstlenir. Bu rehber, “hisselerim ödünç verildi mi?” sorusunun cevabını, ödünç verenin haklarını, risklerini ve izinsiz ödünç verme hâlinde başvurulacak yolları madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Açığa satış ve kredili işlemlerin genel rejimi kredili işlemler ve açığa satış rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı konuya ödünç veren yatırımcının gözünden bakar.

Ödünç Pay İşlemi Nedir, Neden Yapılır?

Seri: V, No: 65 sayılı Tebliğe göre sermaye piyasası aracı ödünç alma ve verme işlemi, çerçeve sözleşmede belirlenen esaslar dahilinde, ödünç veren tarafından ödünç alana belirli bir dönem için sermaye piyasası araçlarının verilmesi ve aynı cins aracın mislen geri alınmasıdır (m.31/1). Tebliğ 2499 sayılı eski Kanun döneminde çıkarılmış olsa da 6362 sayılı SPKn’nin geçici 1. maddesi uyarınca Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanmaya devam etmektedir. Kanun da Kurula ödünç alma ve verme ile açığa satış işlemlerinin ilke ve esaslarını belirleme yetkisi vermiştir (SPKn m.39/7) ve ödünç vermeyi yatırım kuruluşlarının yan hizmetleri arasında saymıştır (m.38/1-b).

İşlemin özü, belirli payların değil aynı cins ve miktarda payın iadesidir. Bu yönüyle TBK m.386’daki tüketim ödüncüne benzer: Ödünç veren, bir miktar tüketilebilen şeyi ödünç alana devreder, ödünç alan da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlenir. Paylar ödünç süresince ödünç alanın hesabına geçer ve ödünç alan bunları satabilir. Bu nedenle ödünç veren, ödünç süresince paylar üzerinde tasarruf edemez; elindeki şey artık bir pay değil, aynı cins payın iadesini isteme hakkıdır.

Payları ödünç alanlar genellikle açığa satış yapan yatırımcılar ve kurumlar, takas yükümlülüğünü yerine getirmek isteyen aracı kurumlar veya piyasa yapıcılardır. Açığa satış yapan kişi, sattığı payları takas günü teslim edebilmek için ödünç alır; fiyat düştüğünde daha ucuza geri alıp ödüncü kapatır.

Kimin İzniyle? Çerçeve Sözleşme ve Talimat Şartı

Ödünç alma ve verme işlemlerinde bulunulabilmesi için aracı kurum ile müşteri arasında “sermaye piyasası araçları ödünç alma ve verme işlemleri çerçeve sözleşmesi” imzalanması zorunludur (V-65 m.11/1). Bu sözleşme genel aracılık çerçeve sözleşmesinden ayrıdır; hesap açarken imzalanan standart sözleşme tek başına ödünç verme yetkisi vermez. Çerçeve sözleşmelerde mevzuata aykırı, müşterinin haklarını ciddi şekilde zedeleyen ve aracı kurum lehine tek taraflı olağanüstü haklar tanıyan hükümlere ve emirlerin ispatının müşteriye yüklenmesine ilişkin hükümlere yer verilemez (m.11/3).

Asıl koruma m.31/2’dedir: Aracı kurumlar, müşteriler tarafından yetki verilmiş olması şartıyla, müşterilerin hesaplarındaki sermaye piyasası araçlarını her ödünç verme işleminden önce müşterinin yazılı veya herhangi bir iletişim aracıyla (faks, telefon, elektronik ortam ve benzeri) talimatını alarak ödünç verebilir. Yani iki şart birlikte aranır: Sözleşmeyle verilmiş bir yetki ve her işlem için ayrı bir talimat. Kanun düzeyinde de yatırımcıların yatırım kuruluşu nezdindeki nakit ve sermaye piyasası araçları, yazılı açık izinleri olmadan tevdi amacı dışında kendilerine veya üçüncü kişilere menfaat sağlayacak şekilde kullanılamaz (SPKn m.46/5).

Uygulamada bazı aracı kurumlar “otomatik ödünç verme” adıyla sürekli talimat alır. Böyle bir genel talimatın her işlemden önce talimat alınması şartını karşılayıp karşılamadığı, talimatın kapsamına, süresine, hangi paylar ve hangi komisyon aralığı için verildiğine ve müşterinin istediği an geri alabilmesine göre değerlendirilir. Talimatın bulunduğunu ispat yükü aracı kurumdadır; çerçeve sözleşmeyle bu yük müşteriye yüklenemez (m.11/3).

Takasbank Ödünç Pay Piyasası Nasıl İşler?

Ödünç işlemleri aracı kurumun kendi müşterileri arasında yapılabileceği gibi Takasbank tarafından kurulan ve işletilen Ödünç Pay Piyasası’nda da yapılabilir. ÖPP, teminat göstererek pay ödünç almak veya vermek isteyen aracı kurum ve bankalar ile müşterilerinin taleplerinin karşılaştığı piyasadır (ÖPP Uygulama Esasları Prosedürü m.4/k). Takasbank bu piyasada açık teklif yöntemiyle merkezi karşı taraftır: Ödünç verene karşı ödünç alan, ödünç alana karşı ödünç veren konumundadır (m.10/1). Takasbank, işlemin vadesinde ödünce konu kıymetleri ödünç verene iade etmek ve iade tarihine kadar işlem komisyonunu ödemekle yükümlüdür; iade mümkün olmazsa nakit karşılığı ödenir (m.10/4).

Önemli bir ayrıntı: Takasbank’ın muhatabı üye aracı kurumdur ve üyelerin müşterilerine karşı olan yükümlülüklerinden Takasbank sorumlu tutulamaz (m.10/2). Yani yatırımcının doğrudan alacaklı olduğu taraf aracı kurumudur; Takasbank güvencesi, aracı kurum üzerinden işler.

ÖPP’de yalnızca kredili alım ve açığa satışa konu olabilen Yıldız Pazar ve Ana Pazar payları ile borsa yatırım fonu katılma belgeleri ödünç verilebilir (m.13/1). Ödünç verenler için limit şartı yoktur (m.14/5). Bir payın ÖPP’deki açık işlemlerinin toplamı halka açık tutarın yüzde 20’sini, üye bazında yüzde 5’ini, tek bir sicil bazında yüzde 3’ünü geçemez (m.14/8). Ödünç teklifi verildiği anda paylar MKK’daki serbest alt hesaptan ÖPP alt hesabına aktarılır; işlem gerçekleşmezse seans sonunda serbest alt hesaba geri döner, gerçekleşirse valör günü ödünç alanın hesabına geçer (m.19/8, m.22/1, m.23/6). Ödünç veren üyeden teminat istenmez; ödünç alandan ise teminat alınır ve teminat, borcun yüzde 110’u sürdürme seviyesinin altına düşerse tamamlatılır (m.33/3-4, m.34).

Prosedürdeki saat, oran ve sınırlar Takasbank tarafından genel mektuplarla değiştirilebildiğinden, uyuşmazlık tarihindeki güncel metnin kontrol edilmesi gerekir.

ÖPP Dışındaki Ödünç İşlemleri

Aracı kurum, müşterisinin paylarını ÖPP yerine kendi bünyesinde başka bir müşterisine veya kendi portföyüne de ödünç verebilir. Bu durumda Takasbank’ın merkezi karşı taraf güvencesi yoktur ve korumayı Tebliğ sağlar. Ödünç alan, ödünç aldığı payların cari değerinin yüzde 100’ünden az olmamak üzere özkaynak (teminat) verir (V-65 m.33/1). Özkaynak ile ödünç verilen payların cari değeri arasındaki fark, ödünç veren adına aracı kurum tarafından her gün izlenir; özkaynak yüzde 100’ün altına düşerse ödünç alana aynı gün tamamlama bildirimi yapılır ve bildirim günü tamamlanmazsa teminat kullanılarak yükümlülük yerine getirilir (m.33/3-4). Ödünç alan aracı kurumun kendisi ise bildirime gerek olmaksızın özkaynağı başlangıç seviyesine tamamlaması gerekir (m.33/3).

Ödünç borcu; tamamlama bildirimine rağmen özkaynağın tamamlanmaması, sözleşmedeki sürenin sona ermesi veya payın ilgili listeden çıkarılması hâllerinde muaccel olur (m.34/1). Tebliğde hüküm bulunmayan hâllerde çerçeve sözleşme ve genel hukuk hükümleri uygulanır (m.34/3). Sözleşmede geri verme zamanı belirlenmemişse, TBK m.392 uyarınca ödünç alan ilk istemden itibaren altı hafta geçmedikçe geri vermekle yükümlü değildir; bu nedenle çerçeve sözleşmede iade süresinin açıkça yazılması yatırımcı lehinedir.

Ödünç Veren Ne Kazanır, Neyi Kaybeder?

Ödünç verenin kazancı işlem komisyonudur. ÖPP’de komisyon her gün için ödünce konu payın piyasa değeri üzerinden hesaplanır ve önceki günün tutarına eklenir; vadesi bir ay veya daha kısa işlemlerde vade sonunda, daha uzun vadeli veya vadesiz işlemlerde ay sonları itibarıyla ödünç alandan tahsil edilip ödünç verene aktarılır (Prosedür m.44/e). Komisyonun ne kadarının yatırımcıya, ne kadarının aracı kuruma kalacağı çerçeve sözleşmeye bağlıdır; bu oranın sözleşmede açıkça yazılması gerekir. Aracı kurum ücret ve masraflarına ilişkin uyuşmazlıklar komisyon rehberimizde ele alınmıştır.

Mali haklar ödünç verende kalır: Paylardan doğan bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı ile kâr payı hakları ödünç verene aittir (Prosedür m.45/1). Tebliğ de ödünç süresinde ödenen temettünün ödünç alan tarafından ödünç verene ödenmesini zorunlu tutar (V-65 m.32/1). ÖPP’de ödünç alan, MKK’nın ödünç verenin vergi durumuna göre bildirdiği net veya brüt tutarı dağıtım günü Takasbank’a yatırır ve tutar ödünç verenin hesabına geçer (Prosedür m.45/a). Bedelsiz artırımda ödünç alanın pay borcu artırım oranında yükselir ve vade sonunda artan paylar da iade edilir (m.45/b).

Bedelli sermaye artırımı ise en dikkat isteyen kalemdir. Artırımın başlangıç tarihinde rüçhan hakları kadar “R” kodlu işlem oluşur ve ödünç alan, rüçhan haklarını belirli bir süre içinde ödünç verene iade eder. Ödünç veren artırıma Takasbank üzerinden katılmak isterse bunu artırım başlangıç tarihinde belirlenen saate kadar beyan etmeli ve bedeli yatırmalıdır; beyan edip ödemeyi yapmayan ödünç verenin işlemleri iptal olur ve hakları kaybedilir; beyan ve artırım kısmi yapılamaz (m.45/c). Bu nedenle bedelli artırım takvimini aracı kurumunuzla birlikte izlemeniz gerekir.

Oy Hakkı ve Genel Kurul

Ödünç veren, ödünce konu paylara ilişkin yönetsel haklarını, yani oy hakkını kaybeder (Prosedür m.45/1). Kayden izlenen paylarda genel kurula katılma hakkı, yönetim kurulunun düzenlediği hazır bulunanlar listesine bağlıdır (TTK m.415/1-2); paylar ödünçteyken yatırımcının hesabında görünmeyeceğinden bu listeye giremez. Genel kurulda önemli bir karar alınacaksa ya da azlık haklarını kullanmak için belirli bir oran gerekiyorsa, payların zamanında geri çağrılması gerekir. Azlık haklarının kullanımı yüzde 5 azlık rehberimizde anlatılmıştır.

Geri Çağırma, Erken Kapama ve Vade Uzatımı

ÖPP’de işlemler vadeli veya vadesiz olabilir. Vadeli işlemlerde, vade içermeyen işlemler dışında ödünç alanın vadeden önce iade ederek işlemi sona erdirme hakkı yoktur (Prosedür m.46/1); ödünç veren de kural olarak vadeyi beklemek durumundadır. Vadesiz işlemler ödünç alana erken kapama, ödünç verene geri çağırma hakkı verir ve kapatma talebi gelmedikçe en çok bir yıl sürer (m.17/4). Ödünç veren, geri çağırma bildirimini saat 12.00’ye kadar yaparsa ödünç alan payları T+2 günü, sonrasında yaparsa T+3 günü iade etmelidir (m.44/d). Vadesi gelen ödünç borçlarının son kapama saati 17.00’dir ve iade edilen paylar ödünç verenin MKK’daki serbest alt hesabına aktarılır (m.44/b). Her iki tarafın kabulüyle vadesi gelen sözleşme, vade ve komisyon değiştirilerek uzatılabilir (m.44/c).

Ödünç Alan İade Etmezse Ne Olur?

ÖPP’de ödünç verenin karşı tarafı Takasbank olduğundan, ödünç alanın temerrüdü ödünç vereni doğrudan etkilemez. Takasbank’ın ödünç verene karşı sorumluluğu; işlem komisyonu, payın vade tarihinde teslimi, teslim edilemezse piyasadan temin edilerek iadesi ve bu da mümkün olmazsa nakit karşılığının ödenmesidir (Prosedür m.47/1). Temerrüt hâlinde Takasbank payı ödünç alandan, piyasadan veya temerrüt sırasından temin etmeye çalışır; ödünç veren, vade gününde veya ertesi iş günü belirlenen saate kadar yazılı olarak talep ederse, teslim edilemeyen miktarın vade günü sonundaki piyasa değeri kadar ödeme yapılır (m.47/5). Nakit talep edilmezse Takasbank üç iş günü boyunca payı temin etmeye çalışır; temin edilemeyen kısım için bu süredeki en yüksek ağırlıklı ortalama fiyattan hesaplanan piyasa değeri ödünç verenin hesabına alacak kaydedilir (m.47/6). Borç kapanana kadar ödünç verene komisyon ödenmeye devam eder (m.47/7).

Bu güvenceyi ödünç alanın teminatları ve üyelerin katkı paylarından oluşan garanti fonu destekler (m.36). Takasbank’ın merkezi karşı taraf olarak aldığı teminatlar üzerindeki hakları sınırlandırılamaz (SPKn m.79; Prosedür m.26/4). Yatırımcı için asıl risk, kendi aracı kurumunun durumudur: Takasbank’ın muhatabı üye olduğundan, iade edilen paylar veya ödenen nakit aracı kurum hesabı üzerinden yatırımcıya ulaşır. Aracı kurumun soruşturma veya tasfiye sürecine girmesi hâlinde yapılacaklar bu rehberimizde, müşteri varlıklarının ayrılığı ilkesi ise müşteri varlıklarının korunması rehberimizde anlatılmıştır.

Hisselerim Gerçekten Ödünç Verildi mi? Nasıl Anlaşılır?

Yatırımcıların şüphesi çoğu zaman genel kurula katılamadıklarında, hesaplarında beklemedikleri bir komisyon kaydı gördüklerinde veya bir hisseyi satmak istediklerinde satılabilir bakiyenin eksik göründüğünü fark ettiklerinde başlar. Kontrol için şu kayıtlara bakılmalıdır:

Kayıtların istenmesi için aracı kuruma yazılı başvuru yapılabilir; kişisel verilere ilişkin bilgi talebi hakkı da ayrıca kullanılabilir. Aracı kurumun kayıt tutma ve ispat yükümlülükleri re’sen satış rehberimizde ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

İzinsiz Ödünç Verme: Hukuki Sonuçlar

Çerçeve sözleşme veya işlem öncesi talimat olmadan müşteri paylarının ödünç verilmesi birkaç açıdan hukuka aykırıdır. Birincisi, Tebliğin açık emredici hükmüne aykırıdır (V-65 m.31/2). İkincisi, yatırımcı varlıklarının yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılması yasağını ihlal eder (SPKn m.46/5). Üçüncüsü, aracılık sözleşmesinden doğan özen ve sadakat borcuna aykırıdır; bu nedenle aracı kurum, yatırımcının uğradığı zararı TBK m.112 uyarınca tazmin etmekle yükümlüdür. Zarar kalemleri arasında kullanılamayan oy hakkı nedeniyle kaçırılan fırsatlar, kaybedilen bedelli artırım hakkı, payların satılamaması nedeniyle oluşan fiyat farkı ve yatırımcıya ödenmeyen komisyonlar sayılabilir.

Ceza hukuku boyutu da vardır. Yatırım kuruluşuna sermaye piyasası faaliyetleri sebebiyle veya emanetçi sıfatıyla kayden veya fiziken tevdi edilen sermaye piyasası araçlarını kendisinin veya başkasının menfaatine satmak, kullanmak, rehnetmek, gizlemek veya inkâr etmek, güveni kötüye kullanma suçunun nitelikli hâlidir ve bu durumda ceza üç yıldan az olamaz (SPKn m.110/1-a). Payların izinsiz ödünç verilerek komisyon elde edilmesi, fiilin “kullanmak” unsuru bakımından bu hükmün kapsamında değerlendirilebilir; menfaat ve kast unsurları somut olayda ayrıca incelenir. Bu suçun unsurları ve şikâyet süreci aracı kurum çalışanı rehberimizde anlatılmıştır. Ayrıca Kurul, kurumun mevzuata aykırı işlemleri nedeniyle idari tedbir ve para cezası uygulayabilir (SPKn m.103).

ÖPP ile Kurum İçi Ödünç Arasındaki Farklar

Ödünç verilen payın hangi kanaldan gittiği, yatırımcının risk durumunu doğrudan etkiler. ÖPP’de karşı taraf Takasbank’tır; ödünç alanın teminatı, sürdürme seviyesi ve garanti fonu Takasbank tarafından yönetilir. Kurum içi ödünçte ise ödünç alan genellikle aynı aracı kurumun başka bir müşterisi veya aracı kurumun kendi portföyüdür ve koruma, Tebliğin yüzde 100 teminat ve günlük izleme kurallarına dayanır. Kurum içi işlemde aracı kurum hem ödünç verenin hem ödünç alanın aracısı olduğundan çıkar çatışması riski daha yüksektir; komisyon oranının piyasa koşullarına uygun belirlenip belirlenmediği ve teminatın gerçekten günlük izlenip izlenmediği özellikle sorgulanmalıdır.

Ödünç Vermeden Önce Sözleşmede Nelere Bakılmalı?

Paylarını bilerek ve komisyon geliri elde etmek amacıyla ödünç vermek isteyen yatırımcı için bu işlem makul bir getiri kaynağı olabilir. Ancak imzalanacak çerçeve sözleşmenin ve verilecek talimatın içeriği, sonradan doğabilecek uyuşmazlıkları belirler. Aşağıdaki kalemlerin yazılı olarak netleştirilmesi gerekir:

Aracılık ilişkisi vekâlet niteliği taşıdığından, yatırımcı aracı kuruma verdiği ödünç yetkisini her zaman tek taraflı olarak sona erdirebilir; uygun olmayan zamanda sona erdiren taraf yalnızca bundan doğan zararı giderir (TBK m.512). Yetkinin geri alınması hâlinde açık işlemlerin vadesiz olanlarının geri çağrılması, vadeli olanların ise vade sonunda kapatılması gerekir.

Uyuşmazlıkta Başvuru Yolları

İzinsiz ödünç verme veya ödünç işleminden doğan zararlar için ilk adım aracı kuruma yazılı başvuru ve ihtarnamedir. Uzlaşma sağlanamazsa Sermaye Piyasası Kuruluna şikâyet yoluna gidilebilir; SPK aracı kurumun mevzuata uygun davranıp davranmadığını inceler, ancak yatırımcının zararının tazmini için hukuk mahkemesinde dava açılması gerekir. Aracı kurum ile yatırımcı arasındaki tazminat talepleri ticari dava niteliğinde değerlendirildiğinde, konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m.5/A). Suç şüphesi bulunan durumlarda, SPKn’de tanımlanan suçlardan soruşturma yapılması Kurulun Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvurusuna bağlı olduğundan (SPKn m.115/1), ihbarın SPK’ya yapılması gerekir; bu süreç bu rehberimizde anlatılmıştır.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Genel kurula katılamayan yatırımcı. Bir yatırımcı, azlık hakkını kullanmak için genel kurula gitmek ister, ancak hazır bulunanlar listesinde adı yoktur. İnceleme sonucunda paylarının vadesiz olarak ÖPP’de ödünç verildiği anlaşılır. Yatırımcı ödünç çerçeve sözleşmesi imzalamış, ancak işlem öncesinde talimat vermemiştir. Bu durumda aracı kurumun V-65 m.31/2’ye aykırı davrandığı ileri sürülebilir; yatırımcı derhâl geri çağırma yapılmasını ve talimat kayıtlarını ister, genel kurula katılamamasından doğan zararı için tazminat talep edebilir.

Senaryo 2: Kaçırılan bedelli artırım. Paylarını bilerek ödünç veren bir yatırımcı, şirketin bedelli sermaye artırımını takip etmez. Artırım başlangıç tarihinde süresinde beyan ve ödeme yapılmadığı için rüçhan hakları kupon olarak kendisine iade edilir ve katılım fırsatını kaçırır. Bu durumda Prosedür m.45/c’deki mekanizma çalışmış olur; aracı kurumun sözleşme veya mevzuat gereği bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ayrıca incelenir.

Senaryo 3: Ödünç alanın temerrüdü. Vadeli ödünç işleminin sonunda ödünç alan payları iade edemez. Yatırımcı panik yapar, ancak ÖPP’de karşı tarafı Takasbank’tır. Takasbank payları temin etmeye çalışır; yatırımcı dilerse vade günü veya ertesi iş günü yazılı talepte bulunarak piyasa değeri üzerinden nakit alabilir. Temerrüt süresince komisyon işlemeye devam eder.

Sık Yapılan Hatalar

İzinsiz Ödünç Verme Nedeniyle Aracı Kuruma İhtarname Örneği

Aşağıdaki örnek, paylarının talimatı olmadan ödünç verildiğini düşünen bir yatırımcının aracı kuruma noter aracılığıyla göndereceği ihtarname içindir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Payların izinsiz ödünç verilmesi dosyalarında Hukukçular Evi Ankara olarak önce çerçeve sözleşmeleri, talimat kayıtlarını, hesap ekstrelerini ve MKK hareketlerini inceliyoruz. İşlemlerin derhâl sona erdirilmesi için aracı kuruma ihtarname gönderiyor, kayıtların verilmesini sağlıyor, zarar hesabını yapıyor ve tazminat davası açıyoruz. Gerekli durumlarda Sermaye Piyasası Kuruluna şikâyet ve suç ihbarı süreçlerini yürütüyoruz. Paylarını bilerek ödünç vermek isteyen yatırımcılara da sözleşmedeki komisyon paylaşımı, vade, geri çağırma ve sermaye artırımı hükümleri konusunda danışmanlık veriyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracı kurum hisselerimi bana sormadan ödünç verebilir mi?

Hayır. Müşterinin hesabındaki payların ödünç verilebilmesi için ödünç alma ve verme çerçeve sözleşmesinin imzalanmış olması ve her ödünç verme işleminden önce müşterinin yazılı veya bir iletişim aracıyla verilmiş talimatının alınması gerekir (Seri: V, No: 65 m.11 ve m.31/2). Yatırımcı varlıkları yazılı açık izin olmadan tevdi amacı dışında kullanılamaz (SPKn m.46/5).

Hisselerimi ödünç verirsem ne kazanırım?

Ödünç veren, ödünç süresi boyunca işlem komisyonu kazanır. Takasbank ÖPP’de komisyon oranı taraflarca serbestçe belirlenir ve her gün için piyasa değeri üzerinden hesaplanır; bir aydan kısa vadelerde vade sonunda, daha uzun veya vadesiz işlemlerde ay sonlarında ödenir (ÖPP Prosedürü m.18, m.44).

Ödünçteki hisselerimin temettüsü kime ödenir?

Kâr payı ödünç verene aittir. Ödünç alan, kâr payı tutarını dağıtım günü Takasbank’a yatırır ve tutar ödünç verenin hesabına aktarılır (V-65 m.32/1; ÖPP Prosedürü m.45).

Ödünçteki hisselerimde bedelsiz sermaye artırımı olursa ne olur?

Bedelsiz artırım günü ödünç alanın pay borcu artırım oranında yükselir ve ödünç alan, vade sonunda artan payları da iade etmekle yükümlüdür (ÖPP Prosedürü m.45/b).

Bedelli sermaye artırımında rüçhan hakkımı kullanabilir miyim?

Evet, ancak süreye dikkat etmek gerekir. Ödünç veren, katılacağını belirlenen saate kadar beyan edip bedeli yatırırsa artırıma Takasbank üzerinden katılır; aksi hâlde rüçhan hakları ödünç alan tarafından kupon olarak iade edilir ve beyan edilip ödeme yapılmazsa haklar kaybedilir (ÖPP Prosedürü m.45/c).

Ödünçteki hisselerimle genel kurulda oy kullanabilir miyim?

Hayır. Ödünç veren, ödünce konu paylara ilişkin oy hakkını kaybeder (ÖPP Prosedürü m.45/1). Oy kullanmak istiyorsanız payların genel kurul öncesinde hesabınıza dönmesini sağlamanız gerekir.

Ödünç verdiğim hisseleri ne zaman geri alabilirim?

Vadeli işlemlerde vade sonunda iade edilir. Vadesiz işlemlerde ödünç veren geri çağırma hakkına sahiptir; saat 12.00’ye kadar yapılan geri çağırmada iade T+2, sonrasında T+3 günü yapılır (ÖPP Prosedürü m.17/4 ve m.44/d).

Ödünç alan hisseleri iade etmezse ne olur?

Takasbank ÖPP’de merkezi karşı taraftır ve vadede kıymeti iade etmekle yükümlüdür. Kıymet temin edilemezse ödünç verene Prosedürde belirlenen esaslara göre nakit karşılığı ödenir ve temerrüt süresince komisyon işlemeye devam eder (ÖPP Prosedürü m.10/4 ve m.47).

Hisselerimin ödünçte olduğunu nasıl anlarım?

Aracı kurum hesap ekstresinde ödünç işlemi ve komisyon kayıtları, MKK kayıtlarında ise payların serbest alt hesaptan ÖPP alt hesabına aktarılması ve ardından hesaptan çıkışı görülür. Aracı kurumdan ödünç işlemlerine ilişkin talimat, sözleşme ve işlem dökümünü yazılı olarak isteyebilirsiniz.

İzinsiz ödünç verme suç mudur?

Yatırım kuruluşuna tevdi edilen sermaye piyasası araçlarını kendisinin veya başkasının menfaatine kullanmak, SPKn m.110/1-a kapsamında güveni kötüye kullanmanın nitelikli hâlini oluşturabilir ve bu durumda ceza üç yıldan az olamaz. Somut olayda menfaat ve kast unsurları ayrıca değerlendirilir.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Kredili işlemler ve açığa satış
• Aracı kurum çalışanı paramı veya hisselerimi kullandı
• Hisse rehni ile kredi
• Borsa şirketinde yüzde 5 azlık hakları
• Aracı kurum hisselerimi re’sen sattı
• Aracı kurum komisyonu ve masraflar
• Aracı kurumum soruşturmada
• Müşteri varlıklarının korunması
• Aracı kurum kurmak ve SPK lisansları
• Takasbank merkezi karşı taraf sistemi ve yatırımcı