Kredili Menkul Kıymet İşlemleri ve Açığa Satış 2026: Yüzde 50/35 Özkaynak, Tamamlama Çağrısı, Re’sen Satış ve Temerrüt

Kredili menkul kıymet işlemi, yatırımcının pay alımının bir kısmını aracı kurumdan aldığı krediyle finanse etmesidir; açığa satış ise sahip olunmayan sermaye piyasası aracının satılmasıdır. Her ikisi de Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alım, Açığa Satış ve Ödünç Alma ve Verme İşlemleri Hakkında Tebliğ (Seri: V, No: 65) ile ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Tebliğ’e göre kredili alımda başlangıçta asgari yüzde 50 özkaynak yatırılır ve işlem süresince özkaynak oranı asgari yüzde 35’in altına düşemez (m.17); oran düştüğünde aracı kurum özkaynak tamamlama bildirimi yapar ve iki iş gününü geçmeyen sözleşme süresinde tamamlanmazsa ayrıca ihbarname göndermeden kıymetleri satarak krediyi kapatabilir (m.18). SPK, 2025 ve 2026’daki piyasa dalgalanmalarında bu oranı geçici olarak esnetmiş ve açığa satışı yasaklamıştır; son olarak 17 Eylül 2026 tarihli kararla, ikinci bir duyuruya kadar ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar sürdürme oranının aracı kurumların risk politikasına göre asgari yüzde 20 olarak uygulanabilmesine imkân tanınmış; bu uygulama 3 Ekim 2026 tarihli 65/1779 sayılı kararla 30 Ekim 2026 seans sonuna kadar uzatılmıştır (SPK 2026/68 bülten analizi). Bu rehberde kredili işlem, açığa satış ve ödünç işlemlerinin mevzuatını, özkaynak hesabını, tamamlama çağrısını, re’sen satışı, mahsup yasağını ve temerrüt sonuçlarını madde madde anlatıyoruz.

Hukuki Çerçeve

Yatırım kuruluşlarının yatırım hizmetleriyle sınırlı olarak kredi ya da ödünç vermesi SPKn m.38/1-b’de yan hizmet olarak sayılmıştır. Bu işlemlerin ayrıntılı rejimi Seri: V, No: 65 sayılı Tebliğ ile düzenlenir; Tebliğ 2021’de yapılan değişiklikle (Seri: V, No: 137) güncellenmiştir. Alım satım aracılığı yetkisi bulunan aracı kurumlar bu işlemlere Kurul’dan ayrıca izin almadan aracılık edebilir; bankaların müşterilerine sermaye piyasası aracı alımı için açtığı krediler de genel ve özel limitler dışında Tebliğ esaslarına tabidir (m.4). Aracı kurum, özkaynak oranlarının takibi ve müşteri risklerinin günlük raporlanmasıyla görevli personel ve sorumlu bir genel müdür yardımcısı atamak, ayrıca bir kredi komitesi oluşturmak zorundadır (m.5).

Çerçeve sözleşmeler müteselsil numaralı en az iki nüsha düzenlenir ve bir örneği müşteriye verilir; sözleşmelere mevzuata aykırı, müşteri haklarını ciddi şekilde zedeleyen, aracı kurum lehine tek taraflı olağanüstü haklar sağlayan ve emirlerin ispatını müşteriye yükleyen hükümler konulamaz; sözleşmede hüküm yoksa genel hükümler uygulanır (m.11). Sözleşme hükümlerinin genel denetimi için aracılık çerçeve sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Kıymetler Kredili Alınabilir?

Kredili alım ve açığa satışa konu olabilecek sermaye piyasası araçları, borsanın yetkili organlarınca piyasa değeri, likidite, dolaşımdaki pay sayısı ve işlem sıklığı dikkate alınarak bir veya birden fazla gruba ayrılıp listeye alınır ve Kurul onayıyla ilan edilir (m.6/1). Kurul bazı araçların listeden çıkarılmasını isteyebilir. Listeden çıkarılan araçlar tasfiye için üç ayı geçmemek üzere bir sonraki değişiklik dönemine kadar geçici liste kapsamına alınır; müşteri talep eder ve aracı kurum kabul ederse kredi listedeki başka bir araçla değiştirilerek devam edebilir (m.6/3-4).

Aracı Kurumun Kredi Limitleri

Tebliğ, yatırımcıyı olduğu kadar aracı kurumun mali yapısını da korumak için kredi hacmine sınırlar koyar. Aracı kurumların belirli bir anda kullandırdıkları kredilerin toplamı ile açığa sattıkları payların değeri, her faaliyet için ayrı hesaplanmak üzere son üç ay sonu özsermayelerinin ortalamasının iki katını geçemez (m.7/1). Bir müşteriye açılacak kredi bu ortalama özsermayenin yüzde 10’unu aşamaz; sürdürme teminatının işlem süresince yüzde 50 ve üzerinde uygulanması hâlinde bu sınır iki katına çıkarılabilir (m.8/1-2). Tüm müşteri hesaplarındaki kredili pozisyonlarda tek bir şirketin payları ortalama özsermayenin yüzde 50’sini aşamaz (m.8/4). Kurul, kurumun mali yapısına göre bu limitleri düşürebilir veya kurumun bu işlemleri yapmasını yasaklayabilir (m.7/4).

Risk grubu kuralı uygulamada önemlidir: aile bireylerinin veya ortak hareket eden kişilerin ayrı hesaplarda kullandığı krediler toplanarak tek müşteri limitine tabi tutulur (m.8/3). Limit aşımı hâlinde kurum yeni kredi açmayı reddedebilir; bu, yatırımcının sözleşmeye dayalı bir kredi hakkı bulunmadığı anlamına gelir.

Özkaynak: Başlangıç ve Sürdürme Oranı

Kredili alımda özkaynak, işleme konu kıymetlerin cari değeri ile bu kıymetlere ödenen kâr payı, faiz ve benzeri gelirlerin toplamından kredi tutarı ve günlük tahakkuk eden faizin düşülmesiyle hesaplanır (m.17/1). Müşteri başlangıçta asgari yüzde 50 oranında özkaynak yatırmak zorundadır; işlem süresince özkaynak oranının asgari yüzde 35 olması zorunludur (m.17/2). Açığa satışta da başlangıç oranı yüzde 50, sürdürme oranı yüzde 35’tir (m.25/2). Kurul, oranları genel olarak veya aracı kurumlar itibarıyla artırıp azaltmaya, araç veya pazar bazında belirlemeye yetkilidir; aracı kurumlar da müşterinin mali yapısına ve aracın riskine göre daha yüksek oran uygulayabilir (m.12).

Formülün pratik sonucu şudur: kredi tutarı sabit kalırken fiyat düştükçe oran hızla düşer. Örneğin 100.000 TL özkaynak ve 100.000 TL krediyle alınan 200.000 TL’lik payın değeri yüzde 23 düşerek 154.000 TL’ye inerse özkaynak oranı (154.000 − 100.000) ÷ 154.000 = yaklaşık yüzde 35’e iner ve tamamlama bildirimi eşiğine gelinir. Kredi faizi günlük tahakkuk ettiği için fiyat sabit kalsa bile oran zamanla aşınır.

2025-2026 Geçici Tedbirleri ve Güncel Durum

SPK, piyasa dalgalanması dönemlerinde bu oranları ve açığa satış imkânını geçici kararlarla değiştirmektedir. 23.03.2025 tarihli ve 18/574 sayılı kararla Borsa İstanbul pay piyasalarında açığa satış yasaklanmış ve sürdürme özkaynak oranının aracı kurumların risk politikasına göre esnek uygulanmasına imkân tanınmış; bu uygulama uzatılarak 29 Ağustos 2025’e kadar sürmüştür. 1 Mart 2026 tarihli ve 11/417 sayılı kararla benzer tedbirler yeniden getirilmiş, en son 13 Haziran 2026 tarihli ve 36/1097 sayılı kararla 26 Haziran 2026 seans sonuna kadar uzatılmış ve bu tarihte sona ermiştir. Ardından, fon tasfiye kararlarının da yer aldığı 17 Eylül 2026 tarihli ve 2026/60 sayılı bültende duyurulan kararla, teminat tamamlama çağrılarından doğan zorunlu satış baskısını hafifletmek amacıyla sürdürme oranının ikinci bir duyuruya kadar ve en geç 2 Ekim 2026 seans sonuna kadar asgari yüzde 20 olarak uygulanabilmesine yeniden imkân tanınmıştır. Kurul, 3 Ekim 2026 tarihli ve 2026/68 sayılı bültende duyurulan 65/1779 sayılı kararıyla bu uygulamanın 30 Ekim 2026 seans sonuna kadar devamına karar vermiştir. Bu esneklik aracı kurumları bağlamaz; kurum kendi risk politikasına göre yüzde 35’i uygulamaya devam edebilir.

Eylül 2026 tedbirinin ayrıntıları için özkaynak koruma oranı yüzde 20’ye indirildi mi, bülten takibi için SPK bülten analizi ve geçici tedbirlerle birlikte kolaylaştırılan geri alımlar için pay geri alım programı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Özkaynak Olarak Kabul Edilen Kıymetler ve Ağırlıkları

Özkaynak olarak nakit (Türk lirası ve konvertibl döviz), listedeki sermaye piyasası araçları, yatırım fonu katılma payları, borsada işlem görmesi kaydıyla devlet tahvili, hazine bonosu ve borsa yatırım fonu payları, Borsa İstanbul’da işlem gören standart altın ve kıymetli madenler ile Kurul’un uygun gördüğü diğer araçlar kabul edilir (m.12/1). Ancak bu kıymetler özkaynak oranı hesabına farklı ağırlıklarla girer.

Müşterinin peşin aldığı araçlar yazılı onayı olmadan kredili işlem ve açığa satışta özkaynak olarak kullanılamaz; kredili alınan araçlar ise hiçbir surette açığa satışta özkaynak olarak kullanılamaz (m.12/4). İşlem sırası beş iş gününden fazla kapalı kalan ve borsa kararıyla kapalılığı süren paylar teminat niteliğini kaybeder ve özkaynak hesabında dikkate alınmaz (m.13/3). Bu kural, işlem sırası durdurulan paylarda beklenmedik tamamlama çağrılarının kaynağıdır; ayrıntı için işlem sırasının geçici durdurulması yazımıza bakabilirsiniz.

Değerleme: Oran Hangi Fiyatla Hesaplanır?

Özkaynak oranı hesabında kullanılan cari değer Tebliğde belirlenmiştir: alım günü alış fiyatı ve komisyonlar, izleyen günlerde bir önceki seansın ağırlıklı ortalama fiyatı, önceki seansta işlem yoksa en iyi alış ve satış fiyatlı emirlerin aritmetik ortalaması esas alınır; yatırım fonu payları kurucunun açıkladığı alış fiyatıyla, dövizler piyasa fiyatı veya TCMB döviz alış kuruyla değerlenir (m.13). Aracı kurumun gün içi anlık fiyatla yaptığı hesaplama bu esaslardan farklıysa, tamamlama çağrısının dayanağı tartışmalı hâle gelir.

Özkaynak Tamamlama Bildirimi ve Re’sen Satış

Aracı kurumlar müşterilerin kredi hesabındaki özkaynak tutarını her iş günü hesaplamak ve raporlamak zorundadır (m.18/1). Özkaynak gerekli tutarın altına düşerse kurum, eksikliğin tespit edildiği gün, oranı başlangıç oranına tamamlayacak nakit veya sermaye piyasası aracı yatırılması için müşteriye en seri iletişim aracıyla (faks, telefon, elektronik ortam) ulaşarak bildirimde bulunur ve teyit alır (m.18/2). Özkaynak bildirimden itibaren iki iş gününü geçmeyecek şekilde sözleşmede belirlenen sürede tamamlanmazsa aracı kurum ayrıca ihbarname göndermeksizin kredili alınan ve özkaynak olarak verilen araçları satarak krediyi kapatabilir; bildirimden tamamlanıncaya kadar müşterinin hiçbir alım emri yerine getirilmez (m.18/3).

Uyuşmazlıkların büyük kısmı bu aşamada doğar: bildirimin yapılıp yapılmadığı ve teyit alınıp alınmadığı, sözleşmedeki sürenin beklenip beklenmediği, satışın hesaplanan açığı kapatacak tutarla sınırlı tutulup tutulmadığı ve satışın makul fiyattan yapılıp yapılmadığı. Tebliğ bildirim ve teyidi kuruma yüklediğinden, bu adımların ispatı kurumdadır. Müşteri ayrıca, zararını durdurmak için yüzde 35’e ulaşmadan daha yüksek bir oranda re’sen satış yapılmasını sağlayan bir hükmü sözleşmeye koydurabilir (m.17/5). Satış usulüne ilişkin uyuşmazlıklar için yetkisiz işlem ve portföy eritme ve satışın yürütülmesi için en iyi gerçekleştirme yazılarımıza bakabilirsiniz.

Kredisiz Alımda Takas Temerrüdü

Kredili işlem sözleşmesi olmasa bile, takası gerçekleşmemiş alımlarda da teminat kuralları vardır. Müşterinin açık takas pozisyonu için Borsa İstanbul düzenlemelerindeki teminat oranı sağlanamazsa oranı daha da düşürecek emirler kabul edilmez; gün sonunda da sağlanamazsa ertesi gün ilk seansın başında oranı sağlayacak tutarda kıymet sözleşme hükümleri çerçevesinde re’sen satılır (m.9). Kredili olmayan bir alımda takas günü bedel ödenmezse işlem limitler bakımından kredili sayılır ve aracı kurum takas tarihini izleyen üç iş günü içinde müşterinin yazılı onayıyla işlemi kredili alıma çevirmek, sözleşmede hüküm varsa yükümlülük tutarı kadar aracı satmak veya genel hükümleri uygulamak suretiyle temerrüdü tasfiye etmek zorundadır (m.16/2-3).

Kredinin Muacceliyeti ve Tasfiye

Muaccel hâle gelen kredi karşılığında, sözleşmede hüküm bulunması kaydıyla, özkaynak olarak yatırılan kıymetler nakde çevrilerek tasfiye edilebilir veya Tebliğdeki değerleme esaslarına göre aracı kurumun hesabına geçirilebilir; Tebliğde hüküm bulunmayan hâllerde çerçeve sözleşme ve genel hükümler uygulanır (m.22/2-3). Üçüncü hâl özellikle gözden kaçar: listeden çıkarma kararı yatırımcının hiçbir kusuru olmadan krediyi muaccel kılar; ancak müşteri talep eder ve kurum kabul ederse kredi listedeki başka bir araçla devam ettirilebilir (m.6/4).

Mahsup Yasağı, Teminatın Korunması ve Hakların Kullanımı

Mahsup yasağı çok az bilinir: aracı kurumun, diğer hesabınızdaki paraları veya fonları yazılı talimatınız olmadan kredi hesabındaki açığa aktarması Tebliğe aykırıdır (m.10/2). Varlıkların ayrı tutulması ilkesi için müşteri varlıklarının korunması yazımıza bakabilirsiniz.

Açığa Satış ve Ödünç İşlemleri

Açığa satış, sahip olunmayan aracın satılması veya satış emrinin verilmesidir; takas yükümlülüğünün ödünç alınan araçlarla yerine getirilmesi de açığa satıştır (m.24/1). Müşteri açığa satış olduğunu emir verirken aracı kuruma bildirmek zorundadır; aracı kurum da emri borsaya iletirken açığa satış olduğunu belirtir ve bildirmediği emirlerden sorumludur (m.24/2, m.28). İhraççının yönetim kurulu üyeleri, üst düzey personeli, yüzde 10 veya daha fazla paya sahip ortakları ile bunlarla birlikte hareket edenler ve eş ve çocuklarının o ihraççının araçlarında açığa satış yapması yasaktır (m.30). Borsa ve Kurul, açığa satışın yalnızca son işlem fiyatının üzerindeki fiyattan yapılabilmesi gibi fiyat kuralları getirebilir (m.29). Ödünç işlemlerde ödünç alan, ödünç aldığı aracın cari değerinin en az yüzde 100’ü kadar özkaynak verir; eksik kalırsa aynı gün tamamlanması esastır (m.33).

Temerrüt: Borsaya Bildirim ve Altı Ay Emir Yasağı

Üç ay içinde iki defadan fazla nakit veya sermaye piyasası aracı takas yükümlülüğünü ya da özkaynak tamamlama yükümlülüğünü yerine getirmeyen müşteriler, aracı kurum tarafından iki iş günü içinde Borsa’ya bildirilir ve kimlik bilgileri Borsa tarafından ilan edilir. Belirli bir tutarın veya müşterinin net varlığının yüzde 5’inin altındaki temerrütler bildirilmeyebilir; bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında artırılır. İlan edilen müşterilerin alım ve satım emirleri, emre konu nakit veya menkul kıymet hesaplarında bulunmadıkça veya peşin tevdi edilmedikçe, ilan tarihinden itibaren altı ay boyunca hiçbir aracı kurumca kabul edilmez; bu kişiler yükümlülükleri sona erinceye kadar vekâletle başkalarının hesaplarında da işlem yapamaz (m.35).

Yasak aracı kurum değiştirerek aşılamaz; tüm aracı kurumları bağlar. İlan kararının dayanağı olan temerrütlerin gerçekten oluşup oluşmadığı, özellikle tamamlama bildiriminin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı, itiraz edilebilecek temel konudur. Kaldıraçlı işlemlerin genel rejimi için kaldıraç kuralları ve kripto yasağı yazımıza bakabilirsiniz.

Faiz, Masraf ve Kaldıraç Farkı

Kredi faizi günlük olarak tahakkuk eder ve özkaynak hesabında kredi tutarına eklenir (m.17/1). Faiz oranı ve hesaplama yöntemi çerçeve sözleşmede belirlenir; tahakkuk eden faiz ile komisyon ve masrafların aylık hesap ekstresinde açıkça gösterilmesi zorunludur (III-45.1 m.17/2-c). Kredili pay işlemleri ile döviz ve emtia üzerindeki kaldıraçlı işlemler ayrı rejimlere tabidir: kaldıraçlı işlemlerde pozisyonun açıldığı sırada kaldıraç oranı 10:1’i geçemez ve teminatı aşan zarar genel müşteriden istenemez (III-37.1 m.27/1, m.19/1-d). Kredili pay işleminde ise böyle bir koruma yoktur; özkaynak tamamen erirse kalan kredi borcundan müşteri sorumludur ve alacak genel hükümlere göre takip edilir. Hesap ve saklama altyapısı için kaydileştirme ve merkezi saklama yazımıza bakabilirsiniz.

Yatırımcı Kontrol Listesi

Kontrol için her hafta e-Devlet üzerinden MKK kaydınızı ve aracı kurum ekstrenizi karşılaştırmanız önerilir; ayrıntı için e-Devlet ve MKK ile yatırım takibi yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamadan İki Senaryo

Tedbir bitişinde gelen çağrı. Bir yatırımcı Mayıs 2026’da, esnek oran döneminde yüzde 25 özkaynak oranıyla kredili pozisyon taşıyor. Tedbir 26 Haziran 2026’da sona erince oran yeniden yüzde 35’e dönüyor ve ertesi gün tamamlama bildirimi alıyor. Aracı kurum, iki iş gününü geçmeyen sözleşme süresi dolmadan satış yaparsa m.18/3’e aykırı davranmış olur; süre dolduktan sonra ise ihbarname olmaksızın satış yetkisi vardır. Yatırımcı bildirimin tarihini ve teyit kaydını, satışın hangi fiyatla ve açığı kapatacak tutarla sınırlı olarak yapılıp yapılmadığını kurumdan istemelidir.

Diğer hesaptan yapılan virman. Kredi hesabında açık oluşan bir yatırımcının aynı kurumdaki yatırım fonu hesabından, talimatı olmadan fon payları satılarak kredi hesabına aktarılıyor. Tebliğ, özkaynak yükümlülüklerinin diğer hesaplardaki varlıklar teminat gösterilerek kapatılmasını yasaklar ve virmanı yalnızca yazılı müşteri talimatına bağlar (m.10/2). Yazılı talimat yoksa fon satışından doğan zarar ve kaçırılan getiri için kurumun sorumluluğu gündeme gelir.

Kredili İşlem, VİOP ve Tezgahüstü Türev: Teminat Rejimlerinin Karşılaştırması

Kaldıraçla işlem yapmanın tek yolu kredili menkul kıymet işlemi değildir; vadeli işlem ve opsiyon piyasası ile aracı kurumla yapılan tezgahüstü türev işlemler de teminat karşılığında pozisyon almayı mümkün kılar. Ancak üçünün teminat, tamamlama ve kapatma kuralları farklı düzenlemelere tabidir. Kredili işlemlerde özkaynak oranı ve tamamlama bildirimi Seri V No 65 Tebliğine göre işler; özkaynağın, bildirimden itibaren iki iş gününü geçmeyecek şekilde çerçeve sözleşmede belirlenen süre içinde tamamlanmaması hâlinde aracı kurum ayrıca ihbar gerekmeksizin krediyi kapatmak için satış yapabilir ve bildirim alan müşterinin alım emirleri özkaynak tamamlanıncaya kadar yerine getirilmez (V-65 m.18). Tezgahüstü türevlerde ise başlangıç ve sürdürme teminatı ile pozisyon kapatma oranı aracı kurumun teminatlandırma politikasına ve çerçeve sözleşmeye göre belirlenir ve kapatma oranı sürdürme oranının altında olmalıdır (III-37.1 m.25/Ç). VİOP’ta ise teminat tamamlama ve resen kapatma, Takasbank ve Borsa kurallarına göre yürür.

Tezgahüstü türevlerin kuralları bu rehberimizde, VİOP’ta teminat tamamlama ve resen kapatma bu rehberimizde, merkezî karşı tarafın işleyişi ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Sistem Kesintisi Sırasında Özkaynak Tamamlama

Özkaynak tamamlama çağrısının geldiği gün aracı kurumun mobil uygulaması veya internet şubesi çalışmıyorsa, müşteri para yatırmak veya pozisyonunu azaltmak için gereken işlemleri yapamayabilir. Aracı kurum, tamamlama bildirimini en seri iletişim aracıyla yapmak ve teyit almakla yükümlüdür (V-65 m.18/2); bilgi sistemlerini kesintisiz ve yeterli kapasitede işletmek ve kesintilere karşı önlem almakla da yükümlüdür. Kurumun kendi sistem kesintisi nedeniyle müşteri tamamlama yapamamışsa, bu süre zarfında yapılan resen satışların hukuka uygunluğu sorgulanabilir. Sistem kesintisinde aracı kurumun sorumluluğu bu rehberimizde anlatılmıştır.

Usulsüz Resen Satış Nedeniyle Aracı Kuruma İhtarname Örneği

Aşağıdaki örnek, özkaynak tamamlama bildirimi usulüne uygun yapılmadan ve süre beklenmeden kredili hesabındaki payları satılan bir müşterinin aracı kuruma göndereceği ihtarname içindir. Resen satışlara ilişkin genel uyuşmazlıklar bu rehberimizde ayrıca anlatılmıştır.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Kredili işlem uyuşmazlıkları çoğu zaman tamamlama bildiriminin usulü, re’sen satışın zamanı ve tutarı, mahsup yasağına aykırı virmanlar, değerleme fiyatı, Borsa’ya temerrüt bildirimi ve altı aylık emir yasağı etrafında şekillenir. Aracı kurumdan kayıt talebi, SPK başvurusu, temerrüt ilanına itiraz ve tazminat davası süreçlerinde destek veriyoruz. Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

✓ Bu yazıdaki Seri: V, No: 65 sayılı Tebliğ m.4-14, 16-26, 28-31, 33 ve 35 hükümleri Tebliğin konsolide metninden; SPKn m.38, III-37.1 m.19 ve 27 ile III-45.1 m.17 mevzuat.gov.tr’den; 2025-2026 geçici tedbirleri SPK duyuruları ve bu duyuruları aktaran hukuk bültenlerinden kontrol edilmiştir. Yazı reklam yasağına aykırı vaat veya garanti içermez.

Sıkça Sorulan Sorular

Kredili işlemde başlangıç özkaynağı ne kadar?

Asgari yüzde 50; açılan krediyle alınan kıymetlerin cari değeri kadar nakit veya menkul kıymetin peşin yatırılmasıdır (Seri: V, No: 65 m.17/2).

Sürdürme özkaynak oranı 2026’da kaç?

Tebliğe göre yüzde 35’tir (m.17/2). 17 Eylül 2026 tarihli kararla tanınan ve 3 Ekim 2026 tarihli 65/1779 sayılı kararla uzatılan esneklik uyarınca 30 Ekim 2026 seans sonuna kadar aracı kurumun takdiriyle asgari yüzde 20 olarak uygulanabilir; kurum yüzde 35’i uygulamaya devam edebilir.

Özkaynak oranı nasıl hesaplanır?

(İşleme konu kıymetlerin cari piyasa değeri − kredi tutarı) ÷ işleme konu kıymetlerin cari piyasa değeri (m.17/3).

Aracı kurum daha yüksek oran uygulayabilir mi?

Evet. Müşterinin mali yapısına ve aracın riskine göre daha yüksek özkaynak oranı uygulanabilir (m.12).

Tamamlama bildirimine ne kadar sürede cevap vermeliyim?

Sözleşmede belirlenen ve bildirimden itibaren iki iş gününü geçmeyen süre içinde (m.18/3).

Tamamlamazsam ihbarname gönderilir mi?

Hayır. Süre dolunca aracı kurum ayrıca ihbarname göndermeden kıymetleri satarak krediyi kapatabilir (m.18/3).

Tamamlama beklerken alım yapabilir miyim?

Hayır. Bildirimden özkaynak tamamlanıncaya kadar alım emirleri yerine getirilmez (m.18/3).

Diğer hesabımdaki paralar kredi açığına kullanılabilir mi?

Yazılı talimatınız olmadan hayır; özkaynak yükümlülükleri diğer hesaplardaki varlıklar teminat gösterilerek kapatılamaz (m.10/2).

Kredi hangi hâllerde muaccel olur?

Özkaynağın süresinde tamamlanmaması, kredi süresinin dolması ve kredili alınan aracın listeden çıkarılması hâllerinde (m.22).

Hangi kıymetler özkaynak sayılır?

Nakit, listedeki araçlar, yatırım fonu ve borsa yatırım fonu payları, borsada işlem gören devlet tahvili ve hazine bonosu, standart altın ve kıymetli madenler; farklı ağırlıklarla (m.12).

İşlem sırası kapanan hisse özkaynak sayılır mı?

İşlem sırası beş iş gününden fazla kapalı kalan ve kapalılığı borsa kararıyla süren paylar teminat niteliğini kaybeder (m.13/3).

Temerrüde düşersem ne olur?

Üç ayda iki defadan fazla temerrütte aracı kurum sizi Borsa’ya bildirir; ilan tarihinden itibaren altı ay boyunca peşin tevdi olmadan hiçbir aracı kurumda emriniz kabul edilmez (m.35).

Açığa satış şu an serbest mi?

27 Haziran 2026’dan itibaren 62/1863 sayılı karar rejimi uygulanmaktadır; BIST-50 endeksindeki paylarda açığa satış yapılabilmektedir. 17 Eylül 2026 kararı açığa satışa ilişkin bir yasak getirmemiştir; yeni geçici yasaklar için SPK bülteni takip edilmelidir.

Şirket yöneticileri açığa satış yapabilir mi?

Hayır. Yönetim kurulu üyeleri, üst düzey personel, yüzde 10 ve üzeri pay sahipleri ile bunlarla birlikte hareket edenler ve yakınlarının o ihraççının araçlarında açığa satışı yasaktır (m.30).

Kredili aldığım hisselerin temettüsü kime ait?

Faiz ve temettü gelirleri ile oy hakkı müşteriye aittir; bedelsiz ve yeni pay alma hakları müşteri hesabına aracı kurumca kullanılır (m.20).

Kredili işlem ile VİOP ve tezgahüstü türev teminatları aynı mı?

Hayır. Kredili işlemler Seri V No 65 Tebliğine, tezgahüstü türevler III-37.1 m.25-25/Ç hükümlerine, VİOP ise Borsa ve Takasbank kurallarına tabidir; tamamlama süreleri ve kapatma kuralları farklıdır.

Tamamlama bildirimi almadan hisselerim satılabilir mi?

Hayır. Aracı kurum eksikliğin tespit edildiği gün en seri iletişim aracıyla bildirim yapmak ve teyit almak zorundadır; ihbarsız satış yetkisi ancak bildirimden sonra belirlenen süre içinde özkaynak tamamlanmazsa doğar (Seri V No 65 m.18).