Kaydileştirme ve Eski Kâğıt Hisse Senetleri 2026: YTM’ye Geçen Paylar, 6 Eylül 2026 Son Başvuru, Hareketsiz Hesaplar, MKK ve Takasbank

Kaydileştirme, hisse senedi, tahvil ve yatırım fonu katılma payı gibi sermaye piyasası araçlarının kâğıt senet olmaktan çıkarılıp Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) sisteminde hak sahibi adına elektronik kayıtla izlenmesidir. Sermaye Piyasası Kanunu’na (SPKn) göre sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın kayden ihracı esastır (m.13/1). Eski kâğıt hisse senedi sahipleri açısından iki kritik rejim vardır: Birincisi, eski Kanun hükmüyle süresinde teslim edilmediği için mülkiyeti Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) geçen paylardır; Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etmiş, 7 Eylül 2016’da yürürlüğe giren Yönetmelik hak sahiplerine iade yolunu açmış, ancak başvuru için on yıllık süre öngörmüştür ve şirketlerin KAP duyurularına göre son başvuru tarihi 6 Eylül 2026 idi. İkincisi, on yıl boyunca hiç işlem yapılmayan hesaplardaki varlıkların YTM’ye emaneten devridir (m.83/4). Bu rehber, kaydileştirmenin hukuki rejimini, eski senetlerin durumunu, YTM’den iade şartlarını, MKK ve Takasbank’ın görevlerini ve yatırımcının bu kuruluşlara karşı haklarını Kanun ve Yönetmelik maddeleriyle anlatır.

Kaydileştirmenin Hukuki Rejimi

SPKn m.13, sermaye piyasası araçlarının senede bağlanmaksızın elektronik ortamda kayden ihracını esas kabul eder ve Kurula hangi araçların kayden ihraç edileceğini, kaydileştirme usulünü ve kayıtların tutulmasını düzenleme yetkisi verir (m.13/1). Kaydi araçlar nama veya hamiline yazılı olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izlenir (m.13/2). Araçlara ilişkin haklar MKK tarafından izlenir; kayıtlar MKK’nın oluşturduğu elektronik ortamda, MKK üyesi aracı kurum ve bankalar tarafından tutulur (m.13/3). Hakların üçüncü kişilere karşı ileri sürülmesinde MKK’ya yapılan bildirim tarihi esas alınır (m.13/5) ve pay devirlerinin pay defterine kaydında ilgililerin başvurusuna gerek kalmaksızın MKK kayıtları esas alınır (m.13/6).

Kaydi sistemde payların haczinin nasıl uygulandığı için hisse senedi haczi yazımıza, kayıtlarınızı e-Devlet ve MKK üzerinden nasıl kontrol edeceğiniz için e-Devlet, MKK ve TEFAS ile yatırım takibi yazımıza bakabilirsiniz.

Eski Kâğıt Hisse Senetleri: Teslim Zorunluluğu

Kaydileştirilmesine karar verilen sermaye piyasası araçlarının Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde teslimi zorunludur. Teslim edilen senetler kendiliğinden hükümsüz hâle gelir; teslim edilmeyen senetler ise kaydileştirme kararından sonra borsada işlem göremez ve aracı kurumlarca alım satımlarına aracılık edilemez (SPKn m.13/4). Bu nedenle elinde eski kâğıt pay senedi bulunan kişi, senedi kaydi sisteme aktarmadan borsada satamaz.

Kanunun ilk hâlinde m.13/4 ayrıca, kayden izlenmeye başlandığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmeyen araçların YTM’ye intikal edeceğini, üzerlerindeki sınırlı ayni hakların sona ereceğini ve YTM hesabına geçmesinden itibaren üç ay içinde satılacağını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi 22/10/2015 tarihli ve E.2015/29, K.2015/95 sayılı kararıyla bu cümleleri iptal etmiştir; güncel Kanun metninde bu cümlelerin yerinde iptal kaydı bulunmaktadır. İptal kararı, yeni bir YTM’ye intikalin önünü kapatmış; ancak iptalden önce mülkiyeti YTM’ye geçmiş olan araçlar için ayrı bir iade düzenlemesi gerekmiştir.

YTM’ye Geçmemiş Eski Senetler Nasıl Kaydileştirilir?

Her eski kâğıt senet YTM’ye intikal etmiş değildir. Kaydileştirme kararı kapsamında olmayan kapalı şirketlerin senetleri veya YTM’ye intikal etmemiş araçlar bakımından yol farklıdır. Kaydileştirilmesine karar verilen araçlar Kurulca belirlenen esaslar çerçevesinde teslim edilir ve teslim edilen senet kendiliğinden hükümsüz hâle gelir (SPKn m.13/4). Uygulamada senet sahibinin ihraççı şirketin yatırımcı ilişkileri birimine başvurması, senedin aslını tutanakla teslim etmesi ve hak sahipliği tespit edildikten sonra payların MKK üyesi bir aracı kurumdaki hesaba kayden aktarılmasının sağlanması gerekir. Senede ekli kâr payı ve yeni pay alma kuponları da birlikte teslim edilmelidir; eksik kuponlar ilgili dönemlerdeki haklar bakımından sorun yaratabilir.

Borsada işlem görmeyen anonim şirketlerde durum ayrıca Türk Ticaret Kanunu’na tabidir. Hamiline yazılı pay senetlerinin devri 2020’de yapılan değişiklikle ancak devralan tarafından MKK’ya yapılacak bildirimle hüküm ifade eder; bildirim yapılmadıkça paya bağlı haklar kullanılamaz (TTK m.489). Bu nedenle kapalı bir şirketin eski hamiline senedine sahip olan kişinin, hak sahipliğini şirkete ve üçüncü kişilere karşı ileri sürebilmesi için MKK bildirimini yaptırması gerekir.

MKK kayıtlarında payınızın yanında blokaj veya farklı bir kod görüyorsanız anlamı için e-Devlet’te PBLK ne demek yazımıza bakabilirsiniz.

YTM’ye Geçen Payların İadesi: 2016 Yönetmeliği

İptal kararından sonra 6704 sayılı Kanunla SPKn’ye eklenen geçici madde 10, kayden izlenmeye başlandığı tarihi izleyen yedinci yılın sonuna kadar teslim edilmediği için mülkiyeti YTM’ye intikal etmiş araçların iadesini düzenlemiştir: satışı yapılmamış olanlar aynen, satışı yapılmış olanlar Kurulca belirlenen esaslara göre hesaplanan satış tutarları üzerinden nakden ve YTM’nin fiilen elde ettiği getirinin payına düşen nemalarıyla ödenir; bu işlemler damga vergisinden müstesnadır (SPKn geç. m.10). Uygulama esasları 7 Eylül 2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununun 13 üncü Maddesinin Dördüncü Fıkrasının Kısmen İptali Üzerine Yatırımcı Tazmin Merkezi Tarafından Yatırımcılara Yapılacak Ödemelere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” ile belirlenmiştir. Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir (m.13).

Sürecin ilk adımı ihraççı şirkettir. İhraççı, teslim aldığı senetlerin tertip, grup, seri numarası, kupür değeri ve kupon bilgilerini tutanağa ve MKK sistemine eksiksiz işlemek, senetleri MKK’ya teslim edinceye kadar tedavül kabiliyetini engelleyecek şekilde saklamak zorundadır; bu işlemlerin usulüne uygun ve geciktirilmeksizin yerine getirilmesinden ihraççının yönetim kurulu üyeleri sorumludur (Yönetmelik m.6). Senedi teslim almayı geciktiren bir şirket nedeniyle başvuru süresi kaçırılmışsa, bu sorumluluk hükmü ayrıca değerlendirilmelidir.

Yönetmelik 7/9/2016’da yürürlüğe girdiğinden on yıllık başvuru süresi 2026 Eylül ayı başında dolmuştur. Borsa şirketlerinin 2026 yazında KAP’ta yayımladığı duyurularda son başvuru tarihi 6 Eylül 2026 olarak ilan edilmiş ve başvurunun iki aşamalı olduğu hatırlatılmıştır: önce fiziki senet asıllarının tutanakla ihraççı şirkete teslimi, ardından teslim tutanağı, başvuru dilekçesi, kimlik ve varsa veraset veya vekâlet belgesiyle YTM’ye başvuru. Bu yazının yayımlandığı tarih itibarıyla sürenin uzatıldığına ilişkin bir düzenleme tespit edemedik; güncel durumun YTM’nin internet sitesinden veya doğrudan YTM’den yazılı olarak teyit edilmesi en güvenli yoldur.

Süre içinde başvurmamış hak sahipleri için genel bir iade yolu artık bulunmamaktadır. Bununla birlikte, süre içinde yargıya başvurulmuşsa sürenin yargılama boyunca işlemediği (m.5/2), başvurunun posta ile son gün içinde gönderilip gönderilmediği, mirasçılık belgesinin temininde yaşanan gecikmeler ve senedin YTM’ye intikal etmiş bir şirkete ait olup olmadığı gibi hususlar somut dosyada ayrıca incelenmelidir. Mirasçılar için veraset ilamı ve mirasın intikali yazımıza bakabilirsiniz.

On Yıl Hareketsiz Hesaplar: YTM’ye Emaneten Devir

Kâğıt senetlerden bağımsız ikinci bir rejim, aracı kurum veya bankadaki hareketsiz hesaplarla ilgilidir. Yatırım hizmetleri ve faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü emanet ve alacak, hesap sahibinin en son talep, işlem veya yazılı talimat tarihinden başlayarak on yıl içinde talep ve tahsil edilmezse YTM’ye emaneten devredilir (SPKn m.83/4). Bu devir mülkiyetin geçişi değil, emaneten devirdir. Devredilen araçlardan doğan bedelsiz pay ve kâr payı alma hakları korunur; diğer pay sahipliği hakları (örneğin oy hakkı) YTM tarafından hak sahibine iadesine kadar donar. Devir, izleme ve iade usulleri Kurulca belirlenir. Ancak bu fıkrayı değiştiren 7316 sayılı Kanunun yayımlandığı 2021 tarihinden önce YTM’ye gelir kaydedilmiş tutarlar iade edilmez.

YTM’nin yatırımcı tazmini işlevi için Yatırımcı Tazmin Merkezi yazımıza bakabilirsiniz. Uzun süre işlem yapmadığınız bir hesabınız varsa, aracı kurumdan son işlem tarihini ve hesabın YTM’ye devredilip devredilmediğini yazılı olarak sormanız ve e-Devlet üzerinden MKK kayıtlarınızı kontrol etmeniz önerilir.

MKK: Görevleri ve Sorumluluğu

MKK; sermaye piyasası araçlarının kaydileştirilmesine ilişkin işlemleri yürütmek, bu araçları ve bağlı hakları elektronik ortamda üyeler ve hak sahipleri itibarıyla kayden izlemek ve merkezî saklamasını yapmak üzere kurulmuş özel hukuk tüzel kişisi bir anonim şirkettir (SPKn m.81/1). Kaydileştirilen sermaye piyasası araçlarının merkezî saklama kuruluşu MKK’dır (m.80/3). MKK ayrıca şirketler ile ortakları arasında elektronik iletişim platformu ve sermaye piyasası verilerinin toplandığı bir veri bankası oluşturur (m.81/3). Elektronik genel kurul sistemi de bu altyapı üzerinde çalışır.

MKK üyesi aracı kurumun kaydı yanlış işlemesi, bir payın yanlış hesaba aktarılması veya haczin yanlış hesaba uygulanması gibi hâllerde, zarar gören hak sahibi MKK ve üyesine karşı kusurları oranında tazminat isteyebilir (m.81/5). Bu tür uyuşmazlıklarda önce aracı kurumun gün sonu bildirimleri ve hesap ekstreleri ile MKK kayıtları karşılaştırılmalıdır.

Takasbank ve Merkezî Takas: Yatırımcı Açısından Anlamı

Merkezî takas kuruluşları, borsalarda ve teşkilatlanmış diğer pazar yerlerinde işlem gören sermaye piyasası araçlarının teslimi, bedellerinin ödenmesi ve teminat yükümlülüklerine ilişkin işlemleri yürüten anonim ortaklıklardır (SPKn m.77/1). Kurul, takas kuruluşunun alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlendiği merkezî karşı taraf uygulamasını zorunlu tutabilir (m.78/1). Bu sistemin yatırımcı için üç önemli sonucu vardır.

Bu kuralların pratik sonucu şudur: Aracı kurumunuz sorun yaşadığında Takasbank’a doğrudan talep yöneltemezsiniz; talebiniz aracı kuruma, gerekirse YTM’ye yönelir. Buna karşılık, borsada gerçekleşmiş bir işleminizin takası aracı kurumun sonradan tasfiyeye girmesi nedeniyle bozulmaz. Aracı kurumun iflası hâlinde varlıklarınızın durumu için müşteri varlıklarının korunması yazımıza bakabilirsiniz.

Kaydi Paylarda Rehin, Teminat ve İyi Niyetli İktisap

Kaydi sistem, paylar üzerindeki rehin ve teminat işlemlerini de elektronik kayda bağlar. Merkezî takas kuruluşu üyelerinin kendilerine, müşterilerine veya üçüncü kişilere ait değerleri teminat gösterdiği hâllerde, taşınır mülkiyeti ve sınırlı ayni haklarda iyi niyetli iktisabı düzenleyen TMK m.988-991 teminat konusu kaydi sermaye piyasası araçları üzerindeki iktisaba da uygulanır (SPKn m.79/2). Yatırım kuruluşunun bu değerler üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmaması, takas kuruluşunun iyi niyetle ayni hak iktisabına engel olmaz. Bu kural, aracı kurumunuzun izniniz olmadan paylarınızı teminat olarak kullanması hâlinde takas kuruluşuna karşı değil, aracı kuruma karşı hak aramanız gerektiği anlamına gelir. Yetkisiz işlemler ve teminat kullanımı için yetkisiz işlem ve portföy eritme yazımıza bakabilirsiniz.

Kaydi Sistemde Pay Sahipliği Hakları

Kaydi sistemde kâr payı, bedelsiz ve bedelli sermaye artırımından doğan haklar MKK altyapısı üzerinden kullanılır ve bu haklar MKK üyesi aracı kurumdaki hesaba yansır. Payların devrinin pay defterine kaydında MKK kayıtları esas alındığından (SPKn m.13/6), halka açık şirkette genel kurula katılım da MKK’nın elektronik genel kurul sistemi üzerinden yapılır; MKK’nın şirketler ile ortakları arasında iletişim platformu kurma görevi de bu altyapının dayanağıdır (m.81/3-a). Genel kurula katılım ve oy kullanımı için borsada hissem var, genel kurula nasıl katılırım yazımıza bakabilirsiniz. Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihracına imkân veren 7518 sayılı Kanun düzenlemesiyle, Kurul bu araçların kripto varlık hizmet sağlayıcılarının elektronik ortamında izlenmesine ve MKK sistemiyle entegrasyonuna ilişkin esaslar da belirleyebilecektir (m.13/1); bu durumda hakların izlenmesi ve devrinde o elektronik ortamdaki kayıtlar esas alınır.

Hangi Sorunda Kime Başvurulur?

Kaydileştirme ve YTM Sürecinde Süreler

Uygulamadan İki Senaryo

Dededen kalan kâğıt hisse senetleri. Bir aile, vefat eden dedelerinin evraklarında 1990’lara ait bir sanayi şirketinin kâğıt hisse senetlerini buluyor. Önce şirketin paylarının YTM’ye intikal edip etmediği ve senetlerin kaydileştirme kapsamındaki bir şirkete ait olup olmadığı araştırılmalıdır. Paylar YTM’ye intikal etmişse, Yönetmeliğin öngördüğü başvuru süresi 2026 Eylül başında dolduğundan, sürenin kaçırılmış olması ciddi bir engeldir; ailenin süre içinde herhangi bir yargısal başvurusu olup olmadığı ve başvurunun son günlerde postaya verilip verilmediği incelenmelidir (Yönetmelik m.5). Başvuru süresi içinde yapılmış olsaydı, satılmamış paylar bedelsiz paylarıyla birlikte aynen, satılmışsa satış bedeli ve nemasıyla mirasçılara ödenecekti (m.8-9).

Unutulan aracı kurum hesabı. Yurt dışına taşındıktan sonra on iki yıl boyunca hesabında işlem yapmayan bir yatırımcı, hesabındaki payların YTM’ye devredildiğini öğreniyor. Bu devir emaneten yapılmıştır; mülkiyet yatırımcıdadır ve bu dönemde dağıtılan bedelsiz paylar ile kâr payı hakları korunmuştur, oy hakları ise iadeye kadar donmuştur (SPKn m.83/4). Yatırımcı, Kurulca belirlenen usule göre YTM’ye başvurarak iade isteyebilir. Ancak 2021 öncesinde YTM’ye gelir kaydedilmiş tutarlar iade edilmez.

Hukukçular Evi Bu Süreçte Ne Yapar?

Eski kâğıt hisse senetlerinin durumunun tespiti, ihraççı şirket, MKK üyesi ve YTM ile yazışmalar, mirasçılar adına hak sahipliğinin ispatı, YTM’ye emaneten devredilen varlıkların iadesi, kayıt hatalarından doğan zararlar için MKK üyesine karşı tazminat talepleri ve süre sorunlarının hukuki değerlendirmesi konularında destek veriyoruz. Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

✓ Bu yazıdaki SPKn m.13, 77-81, 83 ve geçici m.10 ile TTK m.489 hükümleri mevzuat.gov.tr metninden; Yönetmelik hükümleri 7/9/2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmî Gazete metninden; 6 Eylül 2026 son başvuru tarihi borsa şirketlerinin 2026 KAP duyurularından kontrol edilmiştir. Süre uzatımı olup olmadığı YTM’den ayrıca teyit edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaydileştirme nedir?

Sermaye piyasası araçlarının kâğıt senet yerine MKK sisteminde hak sahibi adına elektronik kayıtla izlenmesidir; kayden ihraç esastır (SPKn m.13/1).

Elimdeki eski kâğıt hisse senediyle borsada işlem yapabilir miyim?

Hayır. Kaydileştirilmesine karar verilen ve teslim edilmeyen senetler borsada işlem göremez ve aracı kurumlar alım satımına aracılık edemez (SPKn m.13/4).

Kaydileştirilmeyen hisseler YTM’ye mi geçti?

Eski Kanun hükmüne göre yedi yıl içinde teslim edilmeyen araçlar YTM’ye intikal etmişti; bu hüküm Anayasa Mahkemesi’nin 22/10/2015 kararıyla iptal edildi ve daha önce intikal etmiş araçlar için iade yolu açıldı (SPKn geç. m.10).

YTM’ye geçen hisseler için son başvuru tarihi neydi?

Yönetmelik 7/9/2016’da yürürlüğe girdi ve on yıllık başvuru süresi öngördü (m.5/1); şirketlerin KAP duyurularında son tarih 6 Eylül 2026 olarak ilan edildi.

6 Eylül 2026’yı kaçırdım, ne yapabilirim?

Genel iade yolu kapanmıştır; ancak süre içinde yargıya başvurulmuşsa süre işlemez (m.5/2). Postaya veriliş tarihi ve diğer özel durumlar somut dosyada incelenmelidir; süre uzatımı olup olmadığı YTM’den teyit edilmelidir.

YTM iade başvurusu nasıl yapılıyordu?

Önce senet asılları tutanakla ihraççı şirkete teslim edilir, ardından teslim tutanağı ve kimlik, taahhütname gibi belgelerle YTM merkezine iadeli taahhütlü posta veya imza karşılığı teslimle başvurulur (Yönetmelik m.5-6).

YTM satılmış hisseler için ne öder?

Satış tutarı (farklı fiyatlarda satışta ağırlıklı ortalama fiyat), bedelsiz paylar ve kâr payları nemasıyla birlikte ödenir (Yönetmelik m.9-10).

Senedin aslı kaybolduysa ne olur?

Zayi hâlinde mahkemeden iptal kararı alınması gerekir; hak sahipliğinde tereddüt varsa YTM mahkeme kararı isteyebilir (Yönetmelik m.5/3, 7/2).

On yıl işlem yapmadığım hesaptaki hisseler ne olur?

YTM’ye emaneten devredilir; bedelsiz pay ve kâr payı hakları korunur, diğer pay sahipliği hakları iadeye kadar donar (SPKn m.83/4).

YTM’ye emaneten devredilen varlıklar geri alınabilir mi?

Evet, Kurulca belirlenen usule göre başvuran hak sahiplerine iade edilir; ancak 2021’de yapılan değişiklikten önce YTM’ye gelir kaydedilmiş tutarlar iade edilmez (SPKn m.83/4).

MKK ile Takasbank arasındaki fark nedir?

MKK kaydileştirme, kayden izleme ve merkezî saklama yapar (SPKn m.81); Takasbank merkezî takas kuruluşu olarak teslim, ödeme ve teminat işlemlerini yürütür (m.77-78).

MKK kayıt hatası yüzünden zarar edersem kimden isterim?

MKK ve üyeleri kayıtların yanlış tutulmasından doğan zarardan kusurları oranında sorumludur (SPKn m.81/5).

Aracı kurum batarsa Takasbank’tan talepte bulunabilir miyim?

Hayır. Takas kuruluşları üyelerinin müşterilerine olan yükümlülüklerinden sorumlu değildir (SPKn m.78/2); talep aracı kuruma ve YTM’ye yöneltilir.

Gerçekleşmiş borsa işlemi aracı kurum tasfiyeye girince iptal olur mu?

Hayır. Takas talimat ve işlemleri, üyenin tasfiyesi dâhil hiçbir durumda geri alınamaz ve iptal edilemez (SPKn m.79/1).

Kapalı şirketin hamiline senedini aldım, ne yapmalıyım?

Hamiline pay senedinin devri, devralanın MKK’ya bildirimiyle hüküm ifade eder; bildirim yapılmadıkça paya bağlı haklar kullanılamaz (TTK m.489).

YTM’ye geçen hisselerin kâr payları da ödenir mi?

Evet, satılmamış paylarda kâr payları nemasıyla nakden ödenir; ancak zamanaşımı nedeniyle Hazineye intikal eden kâr payları bu kapsamda değildir (Yönetmelik m.8/1).

İhraççı şirket senedimi teslim almakta gecikirse ne olur?

İhraççının işlemleri usulüne uygun ve geciktirilmeksizin yapmasından yönetim kurulu üyeleri sorumludur (Yönetmelik m.6/7); gecikme nedeniyle doğan zararlar ayrıca değerlendirilebilir.

Hamiline yazılı kaydi paylar da isme açılmış hesapta mı izlenir?

Evet. Kaydi araçlar nama veya hamiline olmalarına bakılmaksızın isme açılmış hesaplarda izlenir (SPKn m.13/2).