Aracı Kurum Kurmak veya Satın Almak ve SPK Lisans Şartları 2026: SPKn m.39-40, III-39.1 Tebliği — Kuruluş ve Faaliyet İzni, Kurucu Ortak Şartları, Genel Müdür İçin Yedi Yıl, Pay Devrinde Yüzde 10-20-33-50 İzni (m.34), Mevcut Kurumun Çekilmesiyle Kuruluş (m.63), VII-128.7 Lisans Türleri ve İzinsiz Faaliyet Suçu

Türkiye’de aracılık faaliyeti izne tabi bir faaliyettir: Yatırım hizmetlerinin düzenli uğraşı olarak yürütülebilmesi için SPK’dan izin alınması zorunludur ve bu hizmetler ancak yatırım kuruluşlarınca yapılabilir (SPKn m.39/1). İzinsiz faaliyet iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektiren bir suçtur (m.109/2). Aracı kurum kurmak isteyen bir girişimci iki aşamalı bir izin sürecinden geçer: Önce kuruluş izni, sonra faaliyet izni ve yetki belgesi (III-39.1 m.5-17). Anonim ortaklık şekli, nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılmış paylar, SPK’nın belirlediği asgari sermaye, şeffaf ortaklık yapısı ve kurucu ortaklarda aranan geniş itibar şartları vardır. Mevcut bir aracı kurumu satın almak ise ayrı bir izin rejimine tabidir: Yüzde 10, 20, 33 ve 50 eşiklerindeki pay edinimleri SPK iznine bağlıdır ve izinsiz devirler pay defterine kaydedilemez (m.34). Kurumda çalışacak yöneticiler ve ihtisas personeli de görevlerine göre belirli lisanslara sahip olmak zorundadır (VII-128.7). Bu rehber, aracı kurum kurmanın ve satın almanın hukuki yolunu ve SPK lisans sistemini madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Aracı kurumların dar, kısmi ve geniş yetkili gruplara ayrılması ve yetkilendirildikleri hizmetler yatırım kuruluşu türleri rehberimizde, portföy yönetim şirketi kurma şartları bu rehberimizde, SPK lisansının iptali ise lisans iptali rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı, aracı kurum kurmanın ve satın almanın hukuki sürecine odaklanır.

İzin Zorunluluğu ve İzinsiz Faaliyet

Yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için SPK’dan izin alınması zorunludur ve bu hizmetler ancak yatırım kuruluşları tarafından yerine getirilebilir (SPKn m.39/1). Özel kanunlarıyla yetkili kılınmış olsalar dahi Kanundaki şartları taşımayan ve SPK’dan izin almayan kişi ve kuruluşlar yatırım hizmetlerinde bulunamaz (m.39/5). İzin verilenlere, yürütebilecekleri hizmetleri gösteren bir yetki belgesi verilir (m.40/1). İzin almayanlar veya izinleri iptal edilenler bu hizmetlerde bulunamayacakları gibi, esas sözleşmelerinde, ticaret unvanlarında veya ilan ve reklamlarında bu hizmetlerde bulundukları izlenimini uyandıracak hiçbir kelime veya ibare kullanamaz (m.40/2).

Sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (SPKn m.109/2). Bu hüküm, “aracı kurum kurmadan” müşteri parası toplayıp alım satım yapan kişileri, sosyal medya üzerinden yatırım danışmanlığı yapanları ve yabancı platformlar adına Türkiye’de izinsiz pazarlama yapanları kapsar. İzinsiz yatırım danışmanlığı borsa robotu rehberimizde, başkasının parasını borsada işletmenin ceza sorumluluğu ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

Kuruluş Şartları: III-39.1 m.5 ve m.7

SPK’nın aracı kurum kuruluşuna izin verebilmesi için şirketin anonim ortaklık şeklinde kurulması, paylarının tamamının nama yazılı olması ve nakit karşılığı çıkarılması, esas sözleşmesinin Kanun ve düzenlemelere uygun olması, kurucularının gerekli şartları taşıması ve ortaklık yapısının şeffaf ve açık olması gerekir (III-39.1 m.5/1). Kuruluş sermayesi, SPK’nın sermaye yeterliliği düzenlemelerinde geniş yetkili aracı kurumlar için aranan asgari özsermaye tutarının altında olmamak kaydıyla SPK’ca belirlenecek tutardan az olamaz (m.5/1-ç). Bu tutarlar SPK tarafından güncellendiğinden, başvuru tarihinde yürürlükte olan tutarın kontrol edilmesi gerekir.

Aracı kurumların ticaret unvanında “menkul değerler” veya “menkul kıymetler” ibarelerinden birinin yer alması şarttır; geniş yetkili aracı kurumlar “yatırım menkul değerler” veya “yatırım menkul kıymetler” ibarelerini kullanabilir (m.7/1). İşletme adı veya marka kullanılması SPK iznine tabidir ve bunun ticaret unvanıyla bağ kurulabilecek nitelikte olması gerekir (m.7/2); ilan ve reklamlarda işletme adıyla birlikte ticaret unvanının kullanılması şarttır (m.7/3).

Kurucu Ortaklarda Aranan Şartlar: m.6

Aracı kurumun kurucu ortakları, sermaye piyasası sisteminin güvenilirliği açısından sıkı bir uygunluk testine tabidir. Kurucuların müflis olmaması, konkordato ilan etmemiş olması veya hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmemiş olması; faaliyet izni SPK’ca iptal edilmiş kuruluşlarda bu yaptırımı gerektiren olayda sorumluluğunun bulunmaması; Kanunda yazılı suçlardan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunmaması; bankerlerle ilgili 35 sayılı KHK kapsamında tasfiye kararı verilmemiş olması; TCK m.53’teki süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan beş yıl veya daha fazla hapis cezası ya da zimmet, rüşvet, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, aklama ve vergi kaçakçılığı gibi sayılan suçlardan mahkûm olmaması ve gerekli mali güç ile dürüstlük ve itibara sahip bulunması gerekir (III-39.1 m.6/1).

İflas ve izin iptaline ilişkin engeller, ilgili kararların kesinleşmesinden itibaren on yıl geçmesiyle dikkate alınmaz (m.6/2). Tüzel kişi kurucu ortakların önemli etkiye sahip ortakları da aynı şartları taşımak zorundadır (m.6/3); kuruluştan sonraki ortaklık değişikliklerinde yeni ortaklar ve tüzel kişi ortakların önemli etkiye sahip ortakları için de bu şartlar aranır (m.6/4). Kuruluş veya pay oranını artıran ortaklık değişikliği başvurularında ortakların işlem yasaklı olmaması ayrıca şarttır (m.6/5). Aracı kurum, ortaklarının durumunda bir değişiklik olursa bunu üç iş günü içinde SPK’ya bildirir (m.6/6). İşlem yasağının kapsamı bu rehberimizde anlatılmıştır.

Kuruluştan Faaliyete: Başvuru Takvimi

Kurucular, kuruluş şartlarına uygun esas sözleşme ve m.6’daki koşulları taşıdıklarını gösteren belgelerle SPK’ya başvurur; SPK ek bilgi ve belge isteyebilir ve kuruluş, faaliyet izni ve ortaklık yapısı değişikliği başvurularında aracı kurumdan ve tüzel kişi ortaklardan özel bağımsız denetim ve derecelendirme yaptırılmasını talep edebilir (III-39.1 m.8/1-2). Kuruluş izninden sonra altı ay içinde faaliyet izni için başvurulmazsa bu hak düşer; SPK süreyi toplam bir yılı aşmamak üzere uzatabilir (m.17/1). Süresinde başvurmayan veya faaliyet izni başvurusu uygun görülmeyen şirket, bildirimden itibaren üç ay içinde sona erme kararı almak ya da esas sözleşmesindeki unvan, amaç ve faaliyet konularını yatırım hizmetlerini kapsamayacak şekilde değiştirmek zorundadır (m.17/2).

Faaliyet izni için şirketin kuruluş şartlarını kaybetmemiş olması, asgari kuruluş sermayesini nakden ve tamamen ödemiş olması, sermaye yeterliliği yükümlülüklerini yerine getirmesi, uygun organizasyon yapısını kurması, personel ve genel müdür şartlarını sağlaması, gerekli bilgi işlem altyapısını oluşturması, sigorta dahil güvenlik önlemlerini alması ve varsa teminatları tesis etmesi gerekir (m.9/1). Başvurular, belgelerin eksiksiz sunulmasından itibaren azami altı ay içinde karara bağlanır (SPKn m.39/4; m.17/4). Uygun görülen şirkete yürütebileceği hizmetleri gösteren tek bir yetki belgesi verilir ve belge alınmadan faaliyete başlanamaz (m.17/5). Harç makbuzunun bildirimden itibaren bir ay içinde SPK’ya iletilmemesi hâlinde faaliyet izni iptal edilir (m.17/6).

Organizasyon, Yönetim ve Personel

Faaliyet izni için hizmet konularına uygun birimlerin kurulması, yeterli mekân ve teknik donanımın sağlanması, belge, kayıt ve muhasebe birimi oluşturulması, iç kontrol, teftiş ve risk yönetiminden oluşan iç denetim sisteminin kurulması ve organizasyonun çıkar çatışmalarını önleyecek şekilde düzenlenmesi gerekir (III-39.1 m.10/1). Aracı kurumda çalışan yönetici, ihtisas personeli, müfettiş, iç kontrol ve risk yönetim elemanları, mali güç dışındaki kurucu ortak şartlarını taşımak, işlem yasaklı olmamak ve lisanslama düzenlemelerinde aranan lisansa sahip olmak zorundadır (m.13/1-2). Yöneticiler, müfettişler, araştırma uzmanı, yatırım danışmanı, kurumsal finansman uzmanı ve portföy yöneticileri için en az dört yıllık; müşteri temsilcisi, borsa üye temsilcisi ve takas ve operasyon sorumluları için en az iki yıllık yükseköğretim mezuniyeti aranır (m.13/3).

Genel müdür ve yardımcılarının mali piyasalar veya işletmecilik alanında en az yedi yıllık mesleki deneyime ve işin gerektirdiği dürüstlük ve itibara sahip olması gerekir; genel müdür münhasıran bu görev için istihdam edilir ve genel müdürlüğe altı aydan fazla vekâlet edilemez (m.14/1-3). Atanacak kişiler belgeleriyle SPK’ya bildirilir; yedi iş günü içinde olumsuz görüş bildirilmezse atama yapılabilir ve on iş günü içinde Birliğe bildirilir (m.14/4). Unvanı farklı olsa da yetkileri itibarıyla genel müdür veya yardımcısına denk görev yapanlar da bu hükümlere tabidir (m.14/6). Yönetim kurulu en az üç üyeden oluşur ve üyelerin çoğunluğunun dört yıllık yükseköğretim mezunu olması şarttır; yönetim yetkisi murahhas üyelere bırakılacaksa en az iki murahhas üye atanır ve yetki alanları açıkça belirlenir (m.15/1-3). SPK gerekli görürse mesleki sorumluluk sigortası yaptırılmasını isteyebilir (m.16).

Mevcut Bir Aracı Kurumu Satın Almak: m.34

Yeni kuruluş yerine mevcut bir aracı kurumun paylarının satın alınması uygulamada sık tercih edilen bir yoldur. Bu yol da SPK iznine tabidir. Bir kişinin aracı kurum sermayesinin veya oy haklarının yüzde 10’u veya daha fazlasını temsil eden payları edinerek ortak olması ya da bir ortağın paylarının yüzde 10, 20, 33 veya 50’yi aşması ya da bu oranların altına düşmesi sonucunu veren pay devirleri SPK’nın iznine tabidir (III-39.1 m.34/1). Yönetim imtiyazı veren veya intifa hakkı taşıyan payların devri ise orana bakılmaksızın izne tabidir (m.34/2). Aracı kurumda pay sahibi olan tüzel kişilerin kendi ortaklık yapısındaki değişiklikler de, aracı kurumdaki dolaylı pay sahipliğini bu eşiklerde değiştiriyorsa, SPK onayına tabidir (m.34/3). Eşiklere ulaşmayan veya eşikler arasında kalan devirler, devri izleyen on iş günü içinde SPK’ya bildirilir (m.34/4).

En önemli yaptırım m.34/6’dadır: Bu maddeye aykırı olarak gerçekleştirilen devirler pay defterine kaydolunmaz ve aykırı olarak pay defterine yapılan kayıtlar hükümsüzdür. Bu nedenle pay devri sözleşmesinin SPK iznini bir ön koşul olarak düzenlemesi, bedelin izin alınana kadar emanet hesabında tutulması ve iznin alınamaması hâlinde sözleşmenin kendiliğinden sona ermesi yönünde hükümler içermesi gerekir. Yeni ortakların da m.6’daki kurucu ortak şartlarını taşıması ve işlem yasaklı olmaması aranır (m.6/4-5).

Tebliğ ayrıca, halka açık olmayan en az bir aracı kurumun tüm faaliyet izinlerinin iptalini talep ederek yatırım hizmetlerinden çekilmesi durumunda, kuruluş şartlarının sağlanması kaydıyla yeni bir aracı kurum kurulmasına izin verilebileceğini düzenler; çekilen kurumun izinleri, yeni kurumun faaliyete geçtiği gün iptal edilir (m.63). Bu yol, mevcut bir kurumun faaliyetlerini sona erdirip yerine yeni bir yapı kurmak isteyen gruplar için özel bir imkândır.

Satın Alma Öncesi Hukuki İnceleme

Bir aracı kurumu satın almak, lisansla birlikte kurumun bütün geçmişini devralmak demektir. Hukuki inceleme; SPK’nın kurum ve yöneticileri hakkında verdiği idari para cezaları, tedbirler ve suç duyurularını, devam eden inceleme ve denetimleri, müşteri şikâyetleri ve açılmış davaları, sermaye yeterliliği ve teminat durumunu, müşteri varlıklarının mutabakatını, bilgi sistemleri ve MASAK uyumunu ve personelin lisans durumlarını kapsamalıdır. Soruşturma altındaki aracı kurumlarda müşterilerin durumu bu rehberimizde, aracı kurumların tedrici tasfiyesi bu rehberimizde, müşteri varlıklarının korunması ise bu rehberimizde anlatılmıştır.

SPK Lisans Sistemi: VII-128.7

Aracı kurumun yalnızca kendisi değil, kilit personeli de lisanslı olmak zorundadır. Halka açık ortaklıklarda, sermaye piyasası kurumlarında ve bunlara dışarıdan hizmet sağlayan kuruluşlarda çalışanlardan belirli unvan ve niteliklere sahip olanlar, Kurul düzenlemeleriyle zorunlu tutulan lisanslara sahip olmak zorundadır (VII-128.7 m.6/1). Lisans türleri şunlardır: Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1, Düzey 2 ve Düzey 3 Lisansları, Türev Araçlar Lisansı, Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisansı, Kredi Derecelendirme Lisansı, Konut Değerleme Lisansı, Gayrimenkul Değerleme Lisansı ve Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim Lisansı (m.5). Üst düzey lisans, alt düzey lisansın gerektiği görevlerde çalışmaya imkân verir (m.6/2).

Lisans alabilmek için Düzey 1 ve Konut Değerleme Lisansında en az iki yıllık, diğer lisanslarda en az dört yıllık yükseköğretim mezuniyeti ve ilgili sınavda başarı gerekir (m.7). Genel müdür, yardımcıları, birim yöneticileri ve ara yöneticiler dışındaki lisansa tabi personel, lisans alıncaya kadar lisans sahibi bir personele bağlı yardımcı olarak en çok üç yıl çalışabilir; bir lisans sahibine en fazla beş yardımcı bağlanabilir ve yardımcının faaliyetlerinden bağlı olduğu lisans sahibi sorumludur (m.6/3). Lisans sahipleri her üç yılda bir yenileme eğitimine katılmak zorundadır; zamanında tamamlanmazsa lisans askıya alınır ve askı süresince lisans konusu faaliyette bulunulamaz (m.17, m.18/1). Yabancı uyruklular ve yurt dışında finansal piyasalarda en az üç yıl çalışmış Türk vatandaşları, CFA gibi Tebliğ ekinde sayılan uluslararası belgelerle belirli görevlerde çalışabilir (m.26).

Lisans sistemi yalnızca aracı kurumları değil halka açık şirketleri de kapsar: Kurumsal yönetim açısından birinci ve ikinci grupta yer alan halka açık ortaklıklarda yatırımcı ilişkileri bölümü yöneticisinin Düzey 3 ve Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisanslarına, üçüncü gruptakilerde ise Düzey 2 veya Kurumsal Yönetim Derecelendirme Lisansına sahip olması gerekir (VII-128.7 Ek-1). Değerleme kuruluşlarında sorumlu değerleme uzmanları ve uzmanlar için Gayrimenkul Değerleme Lisansı aranır; bu konu değerleme raporu rehberimizde anlatılmıştır.

Lisanssız Personel Çalıştırmanın Sonuçları

Lisans gerektiren bir görevde lisanssız veya lisansı askıya alınmış bir kişinin çalıştırılması, hem kurum hem de kişi bakımından sonuç doğurur. Kurum, faaliyet şartlarından birini kaybetmiş olur ve bunu üç iş günü içinde SPK’ya bildirmekle yükümlüdür (III-39.1 m.17/9); SPK düzenlemelerine aykırılık nedeniyle kişilere ve kuruma idari para cezası verilebilir (SPKn m.103). Lisans sahiplerinin mevzuata aykırı davranışları ise lisanslarının geçici veya sürekli iptaline yol açabilir (VII-128.7 m.18/2). Müşteri açısından ise lisanssız bir kişinin verdiği yatırım tavsiyesi, aracı kurumun özen yükümlülüğü ve sorumluluğu bakımından önemli bir delildir; yanlış tavsiyeden doğan sorumluluk yatırım danışmanı rehberimizde ele alınmıştır.

Şube ve İrtibat Bürosu Açmak

Faaliyet izni alan aracı kurum, merkez dışında şube ve irtibat bürosu açarak büyüyebilir; bu da SPK iznine tabidir (III-39.1 m.42/1). Şube için yeterli mekân ve teknik donanım, merkezle irtibatlı muhasebe ve kayıt düzeni, sigorta dahil güvenlik önlemleri ve personel şartlarını taşıyan bir şube müdürü ile yeterli ihtisas personeli gerekir (m.43/1). İrtibat büroları ise yalnızca aracı kurumu ve hizmetlerini tanıtmak amacıyla kurulan temsil birimleridir ve sadece müşteri emirlerini aracı kuruma iletebilir; en az iki yıllık yükseköğretim mezunu bir büro sorumlusu aranır (m.44/1-2). Başvuru, noter onaylı yönetim kurulu kararı ve fizibilite etüdüyle yapılır ve SPK tarafından 30 iş günü içinde sonuçlandırılır; eksik belgelerin tamamlanması için geçen süre bu süreye dahil edilmez (m.45/1, 3). Şube ve irtibat bürolarının işlemlerinden doğan her türlü hukuki ve cezai sorumluluk aracı kuruma aittir (m.42/4). Bu nedenle bir şubede çalışan personelin müşteriye verdiği zarardan aracı kurum doğrudan sorumlu tutulabilir.

Faaliyete Ara Vermek veya Piyasadan Çıkmak

Aracı kurum projeleri yalnızca kuruluşla ilgili değildir; satıcı tarafın piyasadan nasıl çıkacağı da hukuki bir süreçtir. Aracı kurum, faaliyetlerinin tamamının geçici olarak durdurulması için SPK’ya başvurabilir; bu durumda toplamı iki yılı geçmemek üzere süre verilir (III-39.1 m.57/1). Süre sonunda yeniden faaliyete geçmek veya m.63 kapsamında yeni bir kurum kurulması amacıyla izinlerin iptali için başvurulmaması hâlinde tüm faaliyet izinleri iptal olunur (m.57/2).

Faaliyet izinlerinden tamamen feragat edilmek istendiğinde ise müşterilerle yazılı mutabakat yapılması, izinlerin iptal edileceğine ilişkin ilanın ülke çapında yayımlanan en yüksek tirajlı on gazeteden en az ikisinde, kurumun internet sitesinde ve en az beş iş günü boyunca KAP’ta yayımlanması, mutabakat sağlanamayan müşterilerin varlıklarının Takasbank nezdinde bloke edilmesi ve ihtilaflı tutarların bloke edilmesi gerekir (m.59/2). Bu hükümler, aracı kurumun ortağı veya alıcısı açısından şunu gösterir: Bir kurumu kapatmak, müşteri varlıkları güvence altına alınmadan mümkün değildir ve süreç aylar sürebilir.

Uygulamadan Senaryolar

Senaryo 1: Pay devri izni beklenmeden kapanış. Bir yatırım grubu, küçük bir aracı kurumun paylarının yüzde 70’ini satın alır; taraflar bedeli öder ve yönetim kurulu yeni ortakları pay defterine işler. SPK izni ise henüz alınmamıştır. Bu kayıt III-39.1 m.34/6 uyarınca hükümsüzdür; alıcı hukuken ortak sayılmaz ve genel kurulda oy kullanamaz. Satıcı açısından da devir tamamlanmış sayılmaz. Doğru kurgu, sözleşmenin SPK iznine bağlı kılınması, bedelin emanet hesabında tutulması ve iznin reddi hâlinde karşılıklı iade hükümleridir.

Senaryo 2: Ortak zincirinde sorunlu bir isim. Aracı kurum kurmak için başvuran bir şirketin yüzde 30 ortağı olan bir holdingin önemli etkiye sahip ortağı hakkında güveni kötüye kullanma suçundan kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmaktadır. Kurucu şirket tertemiz olsa da m.6/3 uyarınca tüzel kişi kurucunun önemli etkiye sahip ortaklarında da aynı şartlar arandığından başvuru olumsuz sonuçlanabilir. Ortaklık zincirinin başvurudan önce nihai gerçek kişilere kadar incelenmesi bu yüzden zorunludur.

Senaryo 3: Lisansı askıda olan müşteri temsilcisi. Bir aracı kurumda müşteri temsilcisinin yenileme eğitimini kaçırması nedeniyle lisansı askıya alınmış, ancak kişi müşterilerden emir almaya devam etmiştir. VII-128.7 m.18/1 uyarınca askı süresince lisans konusu faaliyette bulunulamaz. Bu durum kurum için bir faaliyet şartı ihlalidir ve idari yaptırım riskini doğurur; bu dönemde zarar gören müşteri de kurumun özen yükümlülüğünü ihlal ettiğini ileri sürebilir.

Sık Yapılan Hatalar

Girişimciler İçin Kontrol Listesi

Aracı Kurum Pay Devri İçin SPK İzin Başvurusu Örneği

Aşağıdaki metin, mevcut bir aracı kurumun paylarının yüzde 60’ını devralmak isteyen bir yatırımcı adına aracı kurum tarafından SPK’ya yapılacak izin başvurusuna örnektir. SPK’nın başvuru formları ve istediği ek belgeler ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Aracı kurum projeleri, uzun bir izin süreci ve sıkı uygunluk incelemesi gerektirir. Hukukçular Evi Ankara olarak girişimcilere yeni kuruluş, mevcut kurumun satın alınması veya m.63 yolu arasında seçim yapmada danışmanlık veriyor; kurucu ve ortakların uygunluk incelemesini, esas sözleşmeyi, SPK kuruluş ve faaliyet izni başvurularını, pay devri sözleşmesini ve izin başvurusunu hazırlıyoruz. Satın alma öncesinde hedef kurumun SPK yaptırım geçmişini, müşteri uyuşmazlıklarını, sermaye yeterliliğini ve personel lisanslarını inceliyoruz. Lisans iptali, askı ve izinsiz faaliyet suçlamalarına karşı savunma ve idari dava süreçlerini de yürütüyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Aracı kurum kurmak için hangi izinler gerekir?

Önce SPK’dan kuruluş izni, ardından faaliyet izni alınır. Kuruluş izninden sonra altı ay içinde faaliyet izni için başvurulmazsa bu hak düşer; SPK süreyi toplam bir yılı aşmamak üzere uzatabilir (III-39.1 m.17/1). Faaliyet izni verilince yetki belgesi düzenlenir ve belge alınmadan faaliyete başlanamaz (m.17/5).

Aracı kurumun şirket türü ve payları nasıl olmalı?

Aracı kurum anonim ortaklık olmalı, paylarının tamamı nama yazılı ve nakit karşılığı çıkarılmış olmalı, ortaklık yapısı şeffaf ve açık olmalıdır (III-39.1 m.5/1).

Aracı kurumun sermayesi ne kadar olmalı?

Kuruluş sermayesi, sermaye yeterliliği düzenlemelerinde geniş yetkili aracı kurumlar için aranan asgari özsermayenin altında olmamak üzere SPK’ca belirlenen tutardan az olamaz (III-39.1 m.5/1-ç). Tutarlar SPK tarafından güncellendiğinden başvuru tarihindeki tutar kontrol edilmelidir.

Aracı kurum ortağı olmak için şartlar nelerdir?

Müflis olmamak, izni iptal edilen bir kuruluşta sorumluluğu bulunmamak, Kanundaki suçlardan ve TCK m.53’teki süreler geçmiş olsa bile sayılan ağır suçlardan mahkûmiyetinin bulunmaması, gerekli mali güç ve dürüstlük ile itibara sahip olmak gerekir (III-39.1 m.6/1). Ayrıca işlem yasaklı olmamak şartı aranır (m.6/5).

Mevcut bir aracı kurumu satın almak için SPK izni gerekir mi?

Evet. Aracı kurum sermayesinin veya oy haklarının yüzde 10’u veya daha fazlasını edinmek ve yüzde 10, 20, 33 veya 50 eşiklerini aşmak ya da altına düşmek SPK iznine tabidir; yönetim imtiyazlı payların devri orana bakılmaksızın izne tabidir (III-39.1 m.34/1-2).

İzinsiz yapılan pay devrinin sonucu nedir?

SPK izni alınmadan gerçekleştirilen devirler pay defterine kaydolunmaz ve bu hükme aykırı olarak pay defterine yapılan kayıtlar hükümsüzdür (III-39.1 m.34/6).

Aracı kurum genel müdürü olmak için ne gerekir?

Mali piyasalar veya işletmecilik alanında en az yedi yıllık mesleki deneyim, dürüstlük ve itibar ile personel şartlarını taşımak gerekir; kısmi veya geniş yetkili aracı kurumlarda Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 Lisansı aranır (III-39.1 m.14/1; VII-128.7 Ek-1).

Müşteri temsilcisi olmak için hangi lisans gerekir?

Müşteri temsilcileri için Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 Lisansı gerekir; türev araçlarda Türev Araçlar Lisansı aranır (VII-128.7 Ek-1).

Lisans almadan çalışılabilir mi?

Genel müdür, yardımcıları, birim yöneticileri ve ara yöneticiler hariç, lisansa tabi personel lisans alıncaya kadar lisans sahibi bir personele bağlı yardımcı olarak en çok üç yıl çalışabilir; bir lisans sahibine en fazla beş yardımcı bağlanabilir (VII-128.7 m.6/3).

Lisans ne sıklıkla yenilenir?

Lisans sahipleri her üç yılda bir yenileme eğitimine katılmak zorundadır; eğitimi zamanında tamamlamayanların lisansı askıya alınır ve bu süre içinde lisans konusu faaliyette bulunamazlar (VII-128.7 m.17-18).

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Yatırım kuruluşu türleri ve yetki grupları
• Portföy yönetim şirketi kurma şartları
• SPK lisansının iptali
• SPK işlem yasağı
• Borsa robotu ve izinsiz danışmanlık
• Başkasının parasını borsada işletmek
• Aracı kurum soruşturmada
• Aracı kurumlarda tedrici tasfiye
• Yatırım danışmanının sorumluluğu
• kitle fonlama platformu kuruluş şartları