Halka Açık Şirketin Bağış Sınırı 2026: SPKn m.19/5 ve Kâr Payı Tebliği m.6 — Esas Sözleşme Şartı, Genel Kurulun Belirlediği Sınır, SPK’nın Üst Sınır Yetkisi, Bağışın Dağıtılabilir Kâra Eklenmesi, KAP ve Genel Kurul Bilgilendirmesi, Bağış Politikası, Örtülü Kazanç Riski ve Vergi İndirimi (KVK m.10)

Bir şirketin bağış yapması, sosyal sorumluluk ve itibar açısından olumlu bir adımdır; ancak halka açık şirkette her bağış, aynı zamanda pay sahiplerine ait olabilecek kârdan karşılıksız bir çıkış demektir. Bu nedenle Sermaye Piyasası Kanunu halka açık şirketlerin bağışlarını üç koşula bağlar: Bağış yapılabilmesi için esas sözleşmede hüküm bulunması şarttır; yapılacak bağışın sınırı genel kurulca belirlenir; SPK da bağış tutarına üst sınır getirebilir (SPKn m.19/5). Kanun ayrıca bağışların dağıtılabilir kâr matrahına eklenmesini öngörür; böylece bağış, pay sahiplerinin kâr payını azaltmanın bir aracına dönüşemez. SPK’nın Kâr Payı Tebliği (II-19.1) bağışların özel durum açıklamasıyla kamuya duyurulmasını ve olağan genel kurulda ortakların bilgisine sunulmasını zorunlu tutar ve örtülü kazanç aktarımı yasağını saklı tutar (m.6). Kurumsal yönetim ilkeleri ise genel kurulca onaylanan bir bağış politikası öngörür. Bu rehber, halka açık şirketlerin bağış kurallarını, dağıtılabilir kâr hesabını, vergi indirimi ile ilişkisini ve pay sahiplerinin haklarını madde madde anlatır.

Kısa Cevap

Kâr dağıtım politikası ve kâr payı hakkının genel çerçevesi temettü rehberimizde, izahnamede vaat edilen temettünün dağıtılmaması bu rehberimizde anlatılmıştır. Bu yazı, halka açık şirketlerin bağışlarına odaklanır.

Neden Özel Bir Kural Var?

Bağış, karşılıksız bir malvarlığı çıkışıdır. Halka açık bir şirkette bu çıkış, pay sahiplerine kâr payı olarak dağıtılabilecek kaynakları azaltır. Kontrol eden ortağın kendisine yakın bir vakfa, derneğe veya kuruluşa şirket kaynaklarından bağış yaptırması, diğer pay sahipleri açısından fiilen kârın yeniden dağıtılması anlamına gelebilir. Kanun koyucu bu nedenle bağışı yasaklamamış, ancak onu şeffaf ve pay sahiplerinin denetimine açık bir sürece bağlamıştır.

SPKn m.19/5, halka açık ortaklıklar tarafından bağış yapılabilmesi veya pay sahibi dışındaki kişilere kârdan pay dağıtılabilmesi için esas sözleşmede hüküm bulunmasını şart koşar; yapılacak bağışın sınırı genel kurulca belirlenir, SPK bağış tutarına üst sınır getirmeye yetkilidir ve ilgili mali yıl içinde yapılan bağışlar dağıtılabilir kâr matrahına eklenir. Kâr Payı Tebliği bu kuralı tekrar eder, esas sözleşmede sınır belirtilmemişse sınırın genel kurulca belirleneceğini açıkça yazar ve kamuyu aydınlatma ile örtülü kazanç yasağına ilişkin hükümler ekler (II-19.1 m.6).

Birinci Şart: Esas Sözleşmede Hüküm

Halka açık şirketin bağış yapabilmesi için esas sözleşmesinde bu yönde bir hüküm bulunmalıdır. Hüküm yoksa yönetim kurulu, ne kadar küçük olursa olsun bağış kararı alamaz; önce esas sözleşmenin değiştirilmesi gerekir. Halka açık şirketlerde esas sözleşme değişiklikleri için SPK’nın uygun görüşü alınır ve genel kurulda, esas sözleşmede daha ağır nisap yoksa TTK m.418’deki nisaplar uygulanır (SPKn m.29/3). Uygulamada pek çok halka açık şirketin esas sözleşmesinde “bağış ve yardımlar” başlıklı bir madde bulunur; bu madde genellikle bağışın sınırının genel kurulca belirleneceğini, SPK düzenlemelerine ve örtülü kazanç yasağına uyulacağını ve bağışların dağıtılabilir kâr matrahına ekleneceğini tekrar eder.

Esas sözleşmede hüküm bulunmadan yapılan bağış, kanuni şarta aykırıdır. Bu durumda bağış kararını alan yönetim kurulu üyeleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal etmiş sayılır ve şirkete, pay sahiplerine ve alacaklılara karşı sorumlu olur (TTK m.553). SPK da mevzuata aykırı işlemlerin giderilmesi için gerekli tedbirleri alabilir.

Bağışın Hukuki Niteliği ve Şirketi Bağlayıcılığı

Bağış, özel hukuk bakımından bir bağışlama sözleşmesidir: Bağışlayanın, malvarlığından bağışlanana karşılıksız bir kazandırma yapmayı üstlendiği sözleşme (TBK m.285). Şirketin bağış yapması, ticari amaçla doğrudan bağlantılı olmasa da hukuken mümkündür. Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna giren her türlü işlemi yapabilir; kanuna ve esas sözleşmeye aykırı işlemler nedeniyle şirketin rücu hakkı saklıdır (TTK m.371/1). İşletme konusu dışında yapılan işlemler de, üçüncü kişinin bunu bildiği veya bilebilecek durumda olduğu ispat edilmedikçe şirketi bağlar (m.371/2).

Bu kural, halka açık şirketin kanuni şartlara aykırı yaptığı bir bağışın yararlanıcıya karşı her durumda kendiliğinden geçersiz sayılmayabileceğini, buna karşılık şirket içinde karar alan yöneticilere rücu edilebileceğini gösterir. Yararlanıcı ilişkili bir kuruluşsa ve bağışın esas sözleşme veya genel kurul şartlarına aykırı olduğunu biliyorsa, iade talebi güçlenir. Uygulamada asıl yaptırım mekanizması, yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu ve SPK’nın örtülü kazanç kapsamında iade davası açma yetkisidir.

İkinci Şart: Genel Kurulun Belirlediği Sınır

Yapılacak bağışın sınırı, esas sözleşmede belirtilmeyen durumlarda genel kurulca belirlenir (II-19.1 m.6/1). Uygulamada bu, olağan genel kurul gündemine “… yılında yapılacak bağışlar için üst sınır belirlenmesi” şeklinde bir madde konulması ve genel kurulun belirli bir tutar veya dağıtılabilir kâra ya da hasılata oranlanmış bir sınır belirlemesiyle yapılır. Yönetim kurulu, dönem içinde bu sınır içinde kalarak bağış kararı alır. Sınırın aşılması, genel kurulun belirlediği çerçevenin dışına çıkılması anlamına gelir ve esas sözleşme hükmü bulunmadan yapılan bağış gibi sorumluluk doğurur.

Genel kurul sınırı belirlerken, bağışın şirketin faaliyet konusu, finansal durumu ve kurumsal amaçlarıyla orantılı olmasına dikkat etmelidir. Olağanüstü durumlarda, örneğin büyük bir afet sonrasında, dönem içinde sınırın artırılması gerekirse, bunun için yeniden genel kurul kararı gerekir; yönetim kurulu kendi kararıyla sınırı aşamaz.

SPK’nın Üst Sınır Yetkisi

SPKn m.19/5, SPK’ya bağış tutarına üst sınır getirme yetkisi verir. Bu yetki, genel kurulların kontrol eden ortakların etkisiyle aşırı yüksek sınırlar belirlemesine karşı bir güvencedir. SPK bu yetkisini genel bir düzenlemeyle veya belirli bir şirket için özel bir kararla kullanabilir. Bu nedenle bağış sınırı belirlenirken, yalnızca esas sözleşme ve genel kurul kararı değil, SPK’nın yürürlükteki genel ve özel kararları da kontrol edilmelidir.

Bağış Dağıtılabilir Kâra Eklenir

SPKn m.19/5’in en önemli hükmü, ilgili mali yıl içinde yapılan bağışların dağıtılabilir kâr matrahına eklenmesidir. Bu, kâr payı hesaplanırken bağışın yapılmamış gibi kabul edilmesi demektir. Böylece şirketin bağış yaparak dağıtılabilir kârı düşürmesi ve pay sahiplerine daha az kâr payı dağıtması önlenir. Kâr dağıtım politikasında belirlenen oran, bağış eklenmiş matraha uygulanır.

Payları borsada işlem görmeyen halka açık ortaklıklar için bu kural daha da belirgindir: Bu ortaklıklar için kâr payı dağıtım oranı, bağışlar eklenmiş net dağıtılabilir dönem kârının yüzde yirmisinden az olamaz (II-19.1 m.7/1). Bağış, pay sahiplerinin asgari kâr payı hakkını azaltmak için kullanılamaz.

Ayni Bağışlar ve Tutarın Belirlenmesi

Bağış yalnızca nakit olarak yapılmaz; şirket bir taşınmaz, araç, ekipman veya ürün de bağışlayabilir. Ayni bağışlarda genel kurulun belirlediği sınırın aşılıp aşılmadığı ve dağıtılabilir kâr matrahına eklenecek tutar hesaplanırken bağışlanan varlığın değerinin belirlenmesi gerekir. Değerin düşük gösterilmesi, genel kurul sınırının dolaylı yoldan aşılması sonucunu doğurabilir. Önemli tutardaki ayni bağışlarda, özellikle ilişkili bir kuruluşa gayrimenkul bağışında, bağımsız bir değerleme yaptırılması ve bu değerin genel kurul bilgilendirmesinde açıkça gösterilmesi, hem şeffaflık hem de yöneticilerin sorumluluğu bakımından temkinli yoldur. Değerleme raporlarına ilişkin kurallar hatalı değerleme raporu rehberimizde anlatılmıştır.

Payları Borsada İşlem Görmeyen Halka Açık Ortaklıklar

Pay sahibi sayısı beş yüzü aştığı için halka açık sayılan ancak payları borsada işlem görmeyen ortaklıklar için kâr dağıtımında daha katı kurallar vardır. Bu ortaklıklar için kâr payı dağıtım oranı, bağışlar eklenmiş net dağıtılabilir dönem kârının yüzde yirmisinden az olamaz ve kâr payının tam ve nakden dağıtılması zorunludur (II-19.1 m.7/1-2). Bu ortaklıklarda pay sahiplerinin paylarını borsada satarak çıkma imkânı bulunmadığından, bağış yoluyla kâr dağıtımının azaltılmasına karşı koruma daha da önemlidir.

Kamuyu Aydınlatma ve Bağış Politikası

Kâr Payı Tebliği m.6/2’ye göre bağış ve ödemeler, SPK’nın özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde kamuya duyurulur ve olağan genel kurulda ortakların bilgisine sunulur. Önemli tutardaki bağışlar KAP’ta özel durum açıklamasıyla duyurulmalı, yıl içinde yapılan bütün bağışlar ise olağan genel kurulda ayrı bir gündem maddesiyle pay sahiplerine bildirilmelidir. KAP açıklamalarının genel çerçevesi için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Kurumsal Yönetim İlkesi 1.3.10, bağış ve yardımlara ilişkin bir politika oluşturularak genel kurul onayına sunulmasını, onaylanan politika doğrultusunda dönem içinde yapılan tüm bağış ve yardımların tutarı ve yararlanıcıları ile politika değişiklikleri hakkında genel kurulda ayrı bir gündem maddesiyle bilgi verilmesini öngörür. Bu ilke, Kurumsal Yönetim Tebliğinde zorunlu tutulan ilkeler arasında sayılmamıştır; ancak uygulanmıyorsa şirketin yıllık faaliyet raporunda gerekçesini açıklaması gerekir (II-17.1 m.8/1). Yararlanıcıların isimleriyle açıklanması, özellikle ilişkili taraflara yapılan bağışların pay sahiplerince görülebilmesi bakımından önemlidir.

Örtülü Kazanç Aktarımı ve İlişkili Kuruluşlar

Kâr Payı Tebliği, bağışlarda SPK’nın örtülü kazanç aktarımı yasağına ilişkin düzenlemelerinin ve uyulması zorunlu kurumsal yönetim ilkelerinin saklı olduğunu açıkça belirtir (II-19.1 m.6/3). SPKn m.21/1’e göre halka açık ortaklıkların, yönetim, denetim veya sermaye bakımından doğrudan veya dolaylı olarak ilişkide bulundukları kişilerle, emsallerine, piyasa teamüllerine ve ticari hayatın basiret ve dürüstlük ilkelerine aykırı işlemler yaparak kârlarını veya malvarlıklarını azaltmaları yasaktır.

Bu kural özellikle kontrol eden ortağın veya ailesinin kurduğu vakıflara ve derneklere yapılan bağışlarda önem kazanır. Ana ortağın vakfına yapılan ve vakfın faaliyetleri üzerinden ana ortağın itibarına veya ekonomik çıkarına hizmet eden yüksek tutarlı bir bağış, esas sözleşme ve genel kurul şartları yerine getirilmiş olsa bile örtülü kazanç aktarımı sayılabilir. Bu durumda SPK, denetim sonuçlarının ortaklara duyurulmasını isteyebilir ve belirlediği tutarın iadesi için dava açabilir (SPKn m.94/1). Örtülü kazanç aktarımı ve ilişkili taraf işlemleri bu rehberimizde ayrıntılı anlatılmıştır.

SPK’nın Tedbir ve Yaptırım Yetkileri

Bağış kurallarına aykırılık, SPK’nın birden fazla yetkisini harekete geçirebilir. İhraççıların kanuna, sermaye piyasası mevzuatına veya esas sözleşmeye aykırı işlemleri sermayenin veya malvarlığının azalmasına yol açmışsa Kurul, aykırılıkların giderilmesi için tedbir alınmasını isteyebilir; hukuka aykırılığın tespitinden itibaren üç ay ve her hâlde işlemden itibaren üç yıl içinde iptal davası, beş yıl içinde butlan veya yokluk tespiti davası açabilir; sorumluların imza yetkilerinin kaldırılmasını sağlayabilir (SPKn m.92/1). Bağış örtülü kazanç aktarımı niteliğindeyse Kurul, denetim sonuçlarının ortaklara duyurulmasını isteyebilir ve belirlediği tutarın iadesi için dava açabilir (m.94/1). Kâr Payı Tebliğine ve kamuyu aydınlatma düzenlemelerine aykırılık ise kişilere ve şirkete idari para cezası verilmesine yol açabilir (m.103). İdari yaptırım sürecine karşı savunma için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Bağış ve Kâr Dağıtım Politikası

Halka açık şirketlerin kâr dağıtım politikasında asgari olarak kâr payı dağıtılıp dağıtılmayacağı, dağıtılacaksa ortaklar ve kâra katılan diğer kişiler için belirlenen oran, ödeme şekli, ödeme zamanı ve kâr payı avansı esasları yer alır (II-19.1 m.4/2). Bağışlar kâr dağıtım politikasının bir unsuru değildir; ancak politikada belirlenen dağıtım oranı, bağış eklenmiş dağıtılabilir kâr matrahına uygulanır. Bu nedenle bir şirketin bağış tutarını artırması, pay sahiplerine dağıtılacak kâr payını kendiliğinden azaltmaz; bağış, dağıtılabilir kâr hesabında yapılmamış gibi kabul edilir ve kâr payı şirketin kalan kaynaklarından ödenir. Kâr dağıtım politikasının bağlayıcılığı ve izahnamede vaat edilen temettü için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Yönetim Kurulunun Sorumluluğu

Yönetim kurulu üyeleri görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetmekle yükümlüdür (TTK m.369/1). Bağış kararı alırken yönetim kurulunun, esas sözleşmede hüküm bulunup bulunmadığını, genel kurulun belirlediği sınırın aşılıp aşılmadığını, SPK’nın bir üst sınır belirleyip belirlemediğini, yararlanıcının ilişkili taraf olup olmadığını ve bağışın şirketin menfaatine uygun bir amaca hizmet edip etmediğini değerlendirmesi gerekir. Bu şartlardan birine aykırı bağış, şirket zararından doğan sorumluluk için dayanak oluşturur (TTK m.553). Yönetim kurulu sorumluluğunun genel çerçevesi için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Pay Sahipleri Ne Yapabilir?

Bağış uygulamasından rahatsız olan pay sahiplerinin birden fazla hukuki aracı vardır. Genel kurulda yönetim kurulundan yapılan bağışların amacı, yararlanıcıları ve karar süreci hakkında bilgi isteyebilir; bilgi verilmezse on gün içinde mahkemeye başvurabilir (TTK m.437/2, 437/5). Bağış sınırını belirleyen genel kurul kararı kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırıysa, karara muhalif kalıp tutanağa geçirterek üç ay içinde iptal davası açabilir (TTK m.445-446). Hukuka aykırı bağış nedeniyle şirketin uğradığı zararın tazmini için sorumluluk davası açabilir; ancak tazminat şirkete ödenir (TTK m.555). Ayrıca SPK’ya başvurarak örtülü kazanç aktarımı incelemesi yapılmasını isteyebilir.

Halka açık şirketlerde sermayenin yüzde beşini temsil eden pay sahipleri, bağış uygulamasının özel denetimle incelenmesini genel kurul reddederse mahkemeden isteyebilir (TTK m.439); bu ve diğer azlık hakları azlık hakları rehberimizde anlatılmıştır. Genel kurul kararlarının iptali için bu rehberimize, SPK’ya başvuru için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Vergi Boyutu: KVK m.10

Sermaye piyasası mevzuatındaki bağış sınırı ile vergi mevzuatındaki bağış indirimi birbirinden bağımsızdır. SPK kuralları bağışın yapılabilmesinin şartlarını belirlerken, vergi kuralları bağışın kurum kazancından ne ölçüde indirilebileceğini düzenler. Bir bağış SPK kurallarına uygun olsa bile vergiden indirilemeyebilir; tersine, vergiden indirilebilir bir bağış da esas sözleşme ve genel kurul şartları yerine getirilmeden yapılamaz.

Vergi indirimi için bağışın makbuz karşılığı yapılması ve yararlanıcının kanunda sayılan kuruluşlardan olması gerekir. Dernek ve vakıfların vergisel durumu için bu rehberimize bakabilirsiniz.

Sponsorluk, Reklam ve Sosyal Sorumluluk Harcamaları

Her sosyal sorumluluk harcaması bağış değildir. Karşılığında reklam, tanıtım veya isim hakkı gibi bir edim alınan sponsorluk, ivazlı bir ticari işlemdir; şirketin olağan pazarlama giderleri arasında değerlendirilebilir. Buna karşılık karşılığı olmayan veya karşılığı ödenen tutarla açıkça orantısız olan ödemeler, “sponsorluk” adı altında yapılsa bile bağış niteliği taşıyabilir. Bu ayrım, hem esas sözleşme ve genel kurul sınırı bakımından hem de dağıtılabilir kâra ekleme ve kamuyu aydınlatma yükümlülükleri bakımından önemlidir. Temkinli yaklaşım, karşılığı belirsiz ödemelerin bağış olarak değerlendirilmesi ve sınır ile bildirim kurallarına tabi tutulmasıdır. Sponsorluk sözleşmelerinde şirketin elde edeceği tanıtım hakları ile ödenen bedel arasındaki dengenin yazılı olarak belgelenmesi, bu tartışmayı baştan önler.

Pay Sahibi Dışındaki Kişilere Kârdan Pay

SPKn m.19/5 yalnızca bağışları değil, pay sahibi dışındaki kişilere kârdan pay dağıtılmasını da esas sözleşme hükmüne bağlar. Yönetim kurulu üyelerine, çalışanlara veya intifa senedi sahiplerine kârdan pay verilmesi bu kapsamdadır. Ayrıca kanunen ayrılması gereken yedek akçeler ve esas sözleşmede pay sahipleri için belirlenen kâr payı ayrılmadıkça, bu kişilere kârdan pay dağıtılmasına karar verilemez ve belirlenen kâr payı ödenmedikçe bu kişilere kârdan pay dağıtılamaz (SPKn m.19/2). Çalışanlara yönelik pay edindirme programları ise ayrı bir hukuki yapıya tabidir; bu konu bu rehberimizde anlatılmıştır.

İyi Bir Bağış Politikasında Neler Olmalı?

Kurumsal Yönetim İlkesi 1.3.10’un öngördüğü bağış politikası, genel kurulun her yıl belirlediği sınırı tamamlayan bir çerçeve belgedir. Politikanın açık ve denetlenebilir olması, hem yönetim kurulunun takdir yetkisini sınırlar hem de pay sahiplerine bağış uygulamasını değerlendirme imkânı verir.

Sık Yapılan Hatalar

Şirketler İçin Kontrol Listesi

Uygulamadan Üç Senaryo

Afet sonrası bağış. Büyük bir deprem sonrasında bir halka açık şirket, Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyasına önemli bir tutar bağışlamak ister. Esas sözleşmede bağış hükmü vardır, ancak genel kurulun o yıl için belirlediği sınır, planlanan tutarın altındadır. Şirket, sınırı aşmamak için bağışı sınır içinde tutar veya sınırın artırılması için olağanüstü genel kurula gider. Yapılan bağış KAP’ta açıklanır, dağıtılabilir kâr matrahına eklenir ve vergi bakımından tamamı kurum kazancından indirilebilir (KVK m.10/1-e).

Ana ortağın vakfına düzenli bağış. Bir holding şirketi, her yıl net kârının belirgin bir kısmını ana ortağın ailesinin kurduğu bir vakfa bağışlar; genel kurulda yalnızca toplam bağış tutarı açıklanır, yararlanıcı belirtilmez. Küçük pay sahipleri genel kurulda yararlanıcıyı sorar, cevap alamayınca bilgi alma hakkı için mahkemeye başvurur ve SPK’ya örtülü kazanç aktarımı şüphesiyle bildirimde bulunur. Esas sözleşme ve genel kurul sınırı şartları sağlanmış olsa bile, bağışın ilişkili tarafa, orantısız ve sürekli olarak yapılması, örtülü kazanç incelemesi için yeterli gerekçedir.

Yönetim kuruluna kârdan pay. Bir halka açık şirketin genel kurulu, yönetim kurulu üyelerine dönem kârından yüzde iki oranında pay verilmesine karar verir; ancak esas sözleşmede pay sahibi dışındaki kişilere kârdan pay dağıtılabileceğine dair hüküm yoktur ve pay sahipleri için esas sözleşmede öngörülen birinci kâr payı henüz ödenmemiştir. Bu karar iki yönden kanuna aykırıdır: Pay sahibi dışındaki kişilere kârdan pay için esas sözleşme hükmü şarttır (SPKn m.19/5) ve pay sahipleri için belirlenen kâr payı ödenmedikçe yönetim kurulu üyelerine kârdan pay dağıtılamaz (m.19/2). Karara muhalif kalan pay sahipleri üç ay içinde iptal davası açabilir; SPK da aykırılığın giderilmesini isteyebilir.

Genel Kurul Gündem Maddesi ve Karar Metni Örneği

Aşağıdaki metin, olağan genel kurulda bağışlar hakkında bilgi verilmesi, bağış politikasının onaylanması ve yıllık bağış sınırının belirlenmesi için kullanılabilecek bir gündem maddesi ve karar örneğidir.

Hukukçular Evi Ankara Bu Dosyalarda Ne Yapar?

Halka açık şirketlerin bağış uygulaması, şirketin sosyal sorumluluk hedefleri ile pay sahiplerinin kâr hakları arasında bir denge gerektirir. Hukukçular Evi Ankara olarak şirketler için esas sözleşmedeki bağış hükmünü, bağış politikasını, genel kurul gündem ve karar metinlerini hazırlıyor; ilişkili taraflara yapılacak bağışlarda örtülü kazanç riskini değerlendiriyor, KAP açıklamaları ve vergi indirimi şartları konusunda danışmanlık veriyoruz. Pay sahipleri için ise bağış uygulamasına ilişkin bilgi alma taleplerini, genel kurul kararlarının iptali ve yönetim kurulu sorumluluğu davalarını, SPK başvurularını yürütüyoruz. Ayni bağışlarda değerleme, afet dönemlerinde olağanüstü genel kurul süreci ve yönetim kurulu üyelerine kârdan pay verilmesine ilişkin kararların hukuka uygunluğu konularında da destek sağlıyoruz. Bize 0554 648 37 15 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Halka açık şirket bağış yapabilir mi?

Evet, ancak esas sözleşmesinde bağış yapılabileceğine dair hüküm bulunması şarttır (SPKn m.19/5; II-19.1 m.6/1). Hüküm yoksa önce esas sözleşme değişikliği yapılması gerekir.

Bağış sınırını kim belirler?

Esas sözleşmede sınır belirtilmemişse yapılacak bağışın sınırı genel kurulca belirlenir; SPK da bağış tutarına üst sınır getirmeye yetkilidir (SPKn m.19/5; II-19.1 m.6/1).

Bağış yapılınca kâr payı azalır mı?

Bağışlar dağıtılabilir kâr matrahına eklenir (SPKn m.19/5). Böylece kâr payı, bağış yapılmamış gibi daha yüksek bir matrah üzerinden hesaplanır ve bağış yoluyla pay sahiplerinin kâr payı hakkı dolaylı olarak azaltılamaz.

Bağışların kamuya açıklanması gerekir mi?

Evet. Bağış ve ödemeler özel durum düzenlemeleri çerçevesinde kamuya duyurulur ve olağan genel kurulda ortakların bilgisine sunulur (II-19.1 m.6/2).

Bağış politikası zorunlu mu?

Kurumsal Yönetim İlkesi 1.3.10, bağış ve yardımlara ilişkin politika oluşturularak genel kurul onayına sunulmasını ve yapılan bağışların tutarı ile yararlanıcıları hakkında ayrı gündem maddesiyle bilgi verilmesini öngörür. Bu ilke zorunlu ilkeler arasında sayılmamıştır; uygulanmıyorsa gerekçesi faaliyet raporunda açıklanır.

Şirket ana ortağın vakfına bağış yapabilir mi?

Bağış mümkündür; ancak örtülü kazanç aktarımı yasağına ilişkin düzenlemeler saklıdır (II-19.1 m.6/3). İlişkili taraf niteliğindeki bir vakfa emsallere ve dürüstlük ilkelerine aykırı biçimde yapılan bağış, kazanç aktarımı sayılabilir (SPKn m.21/1).

Esas sözleşmede hüküm yokken yapılan bağışın sonucu nedir?

Kanuni şart yerine getirilmeden yapılan bağış hukuka aykırıdır; karar alan yönetim kurulu üyelerinin şirkete ve pay sahiplerine karşı sorumluluğu gündeme gelir (TTK m.553) ve SPK tedbir uygulayabilir.

Bağışlar vergiden düşülebilir mi?

Kamu idarelerine, vergi muafiyeti tanınan vakıflara, kamu yararına çalışan derneklere ve bilimsel araştırma kuruluşlarına makbuz karşılığı yapılan bağışlar kurum kazancının yüzde beşine kadar indirilebilir (KVK m.10/1-c); Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına yapılan bağışların tamamı indirilebilir (m.10/1-e).

SPK hukuka aykırı bağışa karşı ne yapabilir?

Kurul aykırılığın giderilmesini isteyebilir, iptal veya butlan davası açabilir (SPKn m.92/1), örtülü kazanç niteliğindeki bağışların iadesi için dava açabilir (m.94/1) ve idari para cezası verebilir (m.103).

Sponsorluk harcaması bağış sayılır mı?

Karşılığında reklam veya tanıtım hakkı alınan sponsorluk, ivazsız bir bağıştan farklıdır. Vergi mevzuatında spor sponsorluğu ayrıca düzenlenmiştir (KVK m.10/1-b). Sermaye piyasası mevzuatı bakımından ise işlemin gerçek niteliği önemlidir; karşılığı olmayan veya karşılığı orantısız ödemeler bağış olarak değerlendirilebilir.

Pay sahibi bağışa itiraz edebilir mi?

Genel kurulda bilgi alma hakkını kullanabilir (TTK m.437), sınır belirleme kararına karşı iptal davası açabilir (TTK m.445), hukuka aykırı bağış nedeniyle şirket zararının tazminini isteyebilir (TTK m.555) ve SPK’ya başvurabilir.

İlgili Rehberler

• SPK Hukuk Rehberi
• Temettü hakkı ve kâr payı
• İzahnamede vaat edilen temettü
• Örtülü kazanç aktarımı ve ilişkili taraf işlemleri
• Örtülü kazanç aktarımı yasağı
• Yönetim kurulu sorumluluğu
• Yüzde 5 azlığın hakları
• Genel kurul kararlarının iptali
• Bağımsız yönetim kurulu üyesi
• Dernek ve vakıfların vergilendirilmesi