SPK bülteninde “sahip olduğu tüm lisansların işlem yapma yasağı süresi boyunca iptal edilmesine karar verilmiştir” cümlesiyle karşılaştıysanız veya SPL’nin Lisanslama ve Sicil Tutma Sistemi’nde lisansınızın “Geçici İptal”, “Süresiz İptal” ya da askıya alınmış statüsünde göründüğünü fark ettiyseniz, önce hangi hükme göre lisansınızı kaybettiğinizi belirlemeniz gerekir; çünkü sermaye piyasası mevzuatında lisans beş ayrı yoldan kaybedilir ve her birinin süresi, geri dönüşü ve itiraz yolu farklıdır. Kısa cevap: suç duyurusuyla birlikte işlem yasağı getirilen kişilerin tüm lisansları V-101.1 sayılı Tebliğ m.17 uyarınca yasak süresi boyunca iptal edilir ve bu sürede lisans sınavına girilemez; yenileme eğitimini zamanında tamamlamayanların lisansı VII-128.7 sayılı Tebliğ m.18/1 uyarınca askıya alınır ve eğitim tamamlanınca yeniden geçerli olur; mevzuata veya Kurul kararlarına aykırılıkta geçici ya da sürekli iptal (m.18/2), mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı fiillerde ise iptal (m.18/3) söz konusudur; kopya veya başkasının yerine sınava girme gibi hâllerde sınav geçersiz sayılır ve 3 yıla kadar sınav yasağı gelir (m.13). Lisansı iptal edilen kişi lisans gerektiren unvan ve görevde çalışamaz; bu durum iş sözleşmesini, yeni işe girişi ve kamuya açık sicil kaydını doğrudan etkiler. Bu yazı, beş yolu madde madde, iş hayatına etkisini ve Kurul kararlarına karşı başvuru ile iptal davası yollarını birlikte anlatır.
Bu yazının kaynakları. 14.08.2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan VII-128.7 sayılı Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunanlar İçin Lisanslama ve Sicil Tutmaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (8.1.2025 ve 28.8.2025 tarihli değişiklikler dâhil güncel metin), V-101.1 sayılı Bilgi Suistimali ve Piyasa Dolandırıcılığı İncelemelerinde Uygulanacak Tedbirler Tebliği, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, SPL’nin lisans statülerine ilişkin açıklaması ve SPK bültenlerindeki lisans iptali kararları. Kişi adlarına yer verilmemiştir.
Lisansınız iptal edildi veya askıya alındı mı?
Hangi hükme göre iptal edildiği, sürenin ne zaman biteceği, işvereninizle ilişkinin nasıl yürütüleceği ve dava süresi ilk günlerde netleşmelidir. Bülten sayfasını, SPL statü ekranını ve varsa işveren yazışmalarını WhatsApp üzerinden gönderebilirsiniz.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsAppSermaye Piyasası Lisansı Nedir, Kimler İçin Zorunludur?
Sermaye piyasası lisansı, VII-128.7 sayılı Tebliğ m.4/1-(ç)’deki tanımıyla, sınavlarda başarılı olunması ve diğer lisans alma koşullarının sağlanması hâlinde ilgili faaliyet alanı itibarıyla Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından verilen ve mesleki yeterliliği gösteren belgedir. Tebliğ, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 128. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendine dayanır (m.3). Lisansın hukuki önemi, bir unvan veya görevin yalnızca lisans sahibi tarafından yürütülebilmesinden gelir: halka açık ortaklıklarda, sermaye piyasası kurumlarında ve bu kurumlara dışarıdan hizmet sağlayan kuruluşlarda belirli unvan veya niteliklere sahip olanlar, Kurul düzenlemeleriyle zorunlu tutulduğu hâllerde Tebliğ’de sayılan lisanslardan bir veya birkaçına sahip olmak zorundadır (m.6/1). Hangi unvan ve görev için hangi lisansın gerektiği Tebliğ’in Ek-1 listesinde belirlenir; Kurul bu listenin dışında da lisans zorunluluğu getirebilir veya kaldırabilir (m.25).
VII-128.7 Tebliğ m.5’e göre dokuz lisans türü
| Lisans | Mezuniyet şartı (m.7/2) | Not |
|---|---|---|
| Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 | En az 2 yıllık yükseköğretim | Temel düzey görevler |
| Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 2 | En az 4 yıllık yükseköğretim | Düzey 1 gerektiren görevlerde de çalışılabilir (m.6/2) |
| Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 | En az 4 yıllık yükseköğretim | Düzey 1 ve 2 gerektiren görevlerde de çalışılabilir (m.6/2) |
| Türev Araçlar | En az 4 yıllık yükseköğretim | Türev işlemlere ilişkin görevler |
| Kurumsal Yönetim Derecelendirme | En az 4 yıllık yükseköğretim | Derecelendirme kuruluşları |
| Kredi Derecelendirme | En az 4 yıllık yükseköğretim | Derecelendirme kuruluşları |
| Konut Değerleme | En az 2 yıllık yükseköğretim | Konut değerleme görevleri |
| Gayrimenkul Değerleme | En az 4 yıllık yükseköğretim | Konut Değerleme gerektiren görevlerde de çalışılabilir (m.6/2) |
| Bilgi Sistemleri Bağımsız Denetim | En az 4 yıllık yükseköğretim | 2020 değişikliğiyle eklendi |
Lisansın alınması bir kez yapılan bir işlem değildir; lisans sahibinin her 3 yılda bir yenileme eğitimine katılması gerekir (m.17/1) ve sicil kaydı, lisans sahibi kişinin çalıştığı kurum tarafından sürekli güncellenir (m.19). Lisansın “kaybedilmesi” de bu nedenle tek bir işlem değildir: yenileme eğitimindeki bir aksaklıktan bir ceza soruşturmasına kadar farklı olaylar, farklı hukuki sonuçlarla lisansı devre dışı bırakır.
Lisansı Kaybetmenin Beş Yolu
Sermaye piyasası mevzuatında lisansın kullanılamaz hâle gelmesine yol açan beş ayrı hüküm vardır. Aşağıdaki tablo, bu yolları dayanakları, süreleri ve geri dönüş koşullarıyla birlikte gösterir. Hakkınızdaki kararın hangi satıra girdiğini belirlemek, izleyeceğiniz yolun ilk adımıdır.
Lisansın kaybedilmesi: beş yol
| Yol | Dayanak | Koşul | Süre | Geri dönüş |
|---|---|---|---|---|
| Askıya alma | VII-128.7 m.18/1 | Zamanı geldiği hâlde lisans yenileme eğitiminin tamamlanmaması | Eğitim tamamlanana kadar | Yenileme eğitiminin tamamlanmasıyla lisans yeniden geçerli olur |
| Geçici veya sürekli iptal | VII-128.7 m.18/2 | Kanuna, Kanun’a dayanan düzenlemelere, standart ve formlara veya Kurul’un genel ve özel nitelikteki kararlarına aykırı hareket | Kurul’un belirlediği esaslara göre geçici veya sürekli | Geçici iptalde süre sonunda; sürekli iptalde yok |
| Dürüstlük ve itibara aykırılık nedeniyle iptal | VII-128.7 m.18/3 | Mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı nitelikteki fiillerin tespiti | Hükümde süre öngörülmemiştir | Kararın idari yargıda iptali |
| Suç duyurusu ve işlem yasağına bağlı iptal | V-101.1 m.17 | m.106 veya m.107 fiilleri nedeniyle suç duyurusu kararıyla birlikte işlem yasağı | İşlem yasağı süresi boyunca (çoğunlukla 2 yıl, mahsupla daha kısa) | Yasak süresinin dolması veya yasağın takipsizlik ya da beraatle kaldırılması |
| Sınavın geçersiz sayılması ve sınav yasağı | VII-128.7 m.13 | Gerçek dışı beyan, kopya, başkasının yerine sınava girme, sınav kurallarına aykırılık | Kopya ve yerine girme hâllerinde 3 yılı geçmemek üzere sınav yasağı | Yasak süresinden sonra yeniden sınav |
SPL’nin açıklamasına göre lisansları Kurul kararıyla geçici veya sürekli iptal edilen kişilerin lisans durumları Lisanslama ve Sicil Tutma Sistemi üzerinden “Geçici İptal” veya “Süresiz İptal” statüsüne alınır. Askıya alınan lisanslar ise ayrı bir statüde izlenir. 8.1.2025 tarihli değişiklikle m.18/1’e eklenen cümle uyarınca, lisansı askıya alınanların lisans konusu faaliyetlerine ilişkin takip ve denetimde SPL kayıtları esas alınır; yani uygulamada belirleyici olan, kişinin elindeki lisans belgesi değil, SPL sistemindeki güncel statüdür.
Suç Duyurusu ve İşlem Yasağına Bağlı İptal: V-101.1 Tebliğ m.17
Son dönemde SPK bültenlerinde en sık görülen lisans iptali türü budur. V-101.1 sayılı Tebliğ m.17/1’e göre, Kanun’un 106. ve 107. maddelerine aykırı fiiller nedeniyle haklarında suç duyurusunda bulunulmasına karar verilerek işlem yapma yasağı getirilen kişilerin sahip oldukları sermaye piyasası lisansları, işlem yapma yasağı süresi boyunca iptal edilir. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre lisansları bu şekilde iptal edilen kişiler iptal süresi boyunca yapılacak hiçbir lisanslama sınavına katılamaz; üçüncü fıkraya göre bu kişilerin kimlik bilgilerini ve lisans iptal sürelerini SPL takip eder.
SPK’nın 16.09.2026 tarihli 2026/59 sayılı Bülteni bu hükmün güncel ve geniş bir uygulamasıdır: üç ayrı pay piyasasındaki işlemler nedeniyle suç duyurusuna muhatap olan ve lisans sahibi olan kişilerin tüm lisanslarının işlem yapma yasağı süresi boyunca iptaline karar verilmiştir. Bültende şirket bazında 19 iptal kaydı yer almakla birlikte, bazı kişiler birden fazla listede geçtiğinden kararlar 11 farklı kişiyi kapsar. Kararın bütünü SPK 2026/59 Bülteni analizi yazımızda incelenmiştir.
İşlem yasağı basamağına göre lisans sonucu
| İşlem yasağı basamağı | Tebliğ maddesi | Lisans sonucu | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Makul şüphe — 6 ay (uzatılırsa 12 ay) | V-101.1 m.5/1, m.6/1 | m.17 uyarınca iptal yok | m.17/1’in koşulu suç duyurusu kararıdır; makul şüphe yasağı tek başına yetmez |
| Suç duyurusu — 2 yıl | V-101.1 m.5/2, m.6/2 | Tüm lisanslar yasak süresince iptal | Mahsup yapılmışsa iptal süresi de kalan yasak süresi kadardır |
| Sürekli yasak — 5 yıl | V-101.1 m.7 | Tüm lisanslar yasak süresince iptal | m.7 de suç duyurusuna bağlıdır; iptal süresi 5 yıla uzar |
Hükmün üç özelliği pratikte belirleyicidir. Birincisi, iptal belirli bir lisansla sınırlı değildir; kişinin sahip olduğu bütün lisansları kapsar. Düzey 3 lisansı ile birlikte Türev Araçlar veya Gayrimenkul Değerleme lisansına sahip bir kişi, fiil hangi alanla ilgili olursa olsun hepsini yasak süresince kaybeder. İkincisi, süre işlem yasağının süresine bağlıdır; bağımsız bir süre değildir. Tebliğ m.6/3 uyarınca aynı fiil için daha önce 6 aylık geçici yasakta kalınan süre 2 yıldan düşülüyorsa, lisans iptalinin süresi de fiilen bu kalan süredir. Üçüncüsü, yasak m.8/2 uyarınca takipsizlik veya beraat kararının Kurul’a tebliğiyle erken kaldırılırsa, “işlem yapma yasağı süresi boyunca” öngörülen lisans iptali de dayanağını yitirir. İşlem yasağının bütün basamakları, süre hesabı ve kaldırılma yolları SPK işlem yasağı rehberimizde anlatılmıştır.
Askıya Alma: Yenileme Eğitimi Kaçırılınca Ne Olur?
Lisansını kaybedenlerin önemli bir kısmı herhangi bir yaptırıma muhatap olmadan, yalnızca yenileme eğitimini kaçırdığı için lisansını kullanamaz hâle gelir. VII-128.7 m.17/1’e göre lisans sahipleri her 3 yılda bir lisans yenileme eğitimine katılmak zorundadır; eğitimin içeriği ve yapılış usulü SPL tarafından belirlenir ve Kurul onayıyla uygulanır. İlk yenileme tarihinin hesabında, ilgili lisans için gerekli sınav notlarının alındığı son sınav tarihi esas alınır (m.17/2). Eğitim sonunda sınav yapılmaz; ancak eğitimin içeriğindeki not verilmeyen değerlendirme sorularının doğru cevaplanması ve eğitim süresinin en az yüzde 90’ına katılım zorunludur; bu koşulları sağlamayanlar eğitimi yeniden almak zorundadır (m.17/3).
m.18/1’e göre zamanı geldiği hâlde yenileme eğitimini tamamlamayanların lisansı askıya alınır ve lisansı askıya alınanlar lisans konusu faaliyette bulunamaz. Askıya alınan lisans, yenileme eğitimlerinin tamamlanmasıyla yeniden geçerli hâle gelir. SPK Aracılık Faaliyetleri Dairesi, 26.12.2023 tarihli yazısıyla bu hükümleri Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği aracılığıyla üyelere ayrıca hatırlatmıştır; bu hatırlatma, askıya alınmış lisansla çalışmanın denetimde tespit edilen bir sorun olduğunu gösterir.
Askıya alma ile iptal arasındaki farklar
| Konu | Askıya alma (m.18/1) | İptal (m.18/2, m.18/3, V-101.1 m.17) |
|---|---|---|
| Sebep | Yenileme eğitiminin zamanında tamamlanmaması | Mevzuata aykırılık, dürüstlük ve itibara aykırı fiil, suç duyurusu ve işlem yasağı |
| Karar mercii | Kendiliğinden işler; SPL kayıtları esas alınır | Kurul kararı |
| Lisans konusu faaliyet | Yapılamaz | Yapılamaz |
| Geri dönüş | Eğitimi tamamlamak yeterli | Sürenin dolması, yasağın kaldırılması veya kararın iptali |
| Sınav yasağı | Yok | V-101.1 m.17/2 uyarınca iptal süresince var |
Askıya alınmış lisansla çalışmaya devam etmek, lisans sahibini ve kurumu ikinci bir riske sokar: m.18/2, Kanun’a ve Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere aykırı hareket edildiğinin tespiti hâlinde lisansın geçici veya sürekli iptalini öngörür. Yani basit bir eğitim eksikliği, zamanında giderilmezse iptal sebebine dönüşebilir. Yenileme tarihini SPL sisteminden düzenli olarak kontrol etmek, lisans sahibinin kendi sorumluluğundadır.
Mevzuata Aykırılık Nedeniyle Geçici veya Sürekli İptal: m.18/2
VII-128.7 m.18/2, lisanslı kişilerin Kanun’a, Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket ettiklerinin tespit edilmesi hâlinde lisanslarının geçici veya sürekli olarak iptal edilmesine ilişkin esasların Kurul tarafından belirleneceğini düzenler. Bu hüküm, iptalin koşulunu geniş tutar ancak iptalin süresini ve ölçüsünü Kurul’un belirleyeceği esaslara bırakır.
Hükmün dili, 6362 sayılı Kanun’un idari para cezasını düzenleyen 103/1 maddesindeki aykırılık tanımıyla neredeyse aynıdır: m.103/1 de bu Kanun’a dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket eden kişilere idari para cezası verileceğini öngörür. Bu paralellik, aynı aykırılığın hem idari para cezasına hem lisans iptaline konu olabileceği anlamına gelir; iki karar birbirinden bağımsızdır ve her birine karşı ayrı ayrı idari yargı yolu açıktır. İdari para cezasının usulü ve iptal davası SPK idari para cezası ve iptal davası yazımızda anlatılmıştır.
Geçici ve sürekli iptal ayrımı, kararın ölçülülüğü bakımından iptal davasında tartışılabilecek ilk başlıktır. Aykırılığın ağırlığı, tekrarlanıp tekrarlanmadığı, kişinin kastı veya ihmali ve aykırılıktan doğan zarar, geçici iptal yerine sürekli iptal tercihinin gerekçesinde yer almalıdır. Bir işlem eksikliği ile bilinçli bir mevzuat ihlali aynı sonuca bağlanamaz.
Dürüstlük ve İtibara Aykırı Fiiller: m.18/3
23.7.2020 tarihli değişiklikle Tebliğ’e eklenen m.18/3, lisans sahibi kişilerin mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı nitelikteki fiillerinin tespit edilmesi hâlinde sahip oldukları lisansların Kurul tarafından iptal edileceğini düzenler. Bu hüküm, m.18/2’den iki yönüyle ayrılır. Birincisi, iptalin sebebi belirli bir mevzuat hükmüne aykırılık değil, “mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibar” gibi değerlendirme gerektiren bir kavramdır. İkincisi, hükümde geçici veya sürekli ayrımı yapılmamış, “iptal edilir” denilmiştir.
Belirsiz kavrama dayanan bir yaptırım, idari yargı denetiminde en çok tartışılan yaptırımdır. Bu tür bir kararda şu sorular sebep unsuru bakımından belirleyicidir: tespit edilen fiil somut olarak nedir; fiil mesleki faaliyetle bağlantılı mıdır; fiilin varlığı hangi delille tespit edilmiştir; fiil bir ceza soruşturmasının konusuysa ve soruşturma henüz sonuçlanmamışsa, kesinleşmemiş bir isnat “tespit” sayılabilir mi? Anayasa m.38/4’teki masumiyet karinesi ceza hukukuna ilişkindir; ancak idari yaptırımın sebebi bir suç isnadıysa, idarenin fiili kendi incelemesiyle ayrıca ve somut olarak ortaya koyması gerekir. Bu sorular iptal davasında dilekçenin merkezine yerleştirilmelidir.
Sınavın Geçersiz Sayılması ve Sınav Yasağı: m.13
Lisansı henüz almamış ya da yeni bir lisans için sınava giren kişiler için en ağır sonuç, sınavın geçersiz sayılması ve sınav yasağıdır. VII-128.7 m.13/1’e göre gerçek dışı beyanda bulunduğu veya sınava girme koşullarını taşımadığı sonradan anlaşılanların, sınav tutanağı ile kopya çekmeye teşebbüs ettiği, kopya çektiği, kopya verdiği veya kopya çekilmesine imkân sağladığı tespit edilenlerin, başkasının yerine sınava girenler ile kendi yerine başkasını sokanların ve sınav kurallarına uymayanların sınavları Sınav Kurulu kararıyla geçersiz sayılır.
Sınav geçersizliği, sınav yasağı ve itiraz süreleri
| Konu | Kural | Madde |
|---|---|---|
| Kopya ve başkasının yerine sınava girme | Sınav geçersiz; ilgili sınav tarihinden itibaren 3 yılı geçmemek üzere Sınav Kurulu’nca belirlenen süre boyunca elektronik sınavlar dâhil hiçbir sınava alınmama | m.13/1-b, c; m.13/2 |
| Gerçek dışı beyan, koşulları taşımama, kurallara uymama | Sınav geçersiz; sınav yasağı hükmü uygulanmaz | m.13/1-a, ç |
| Geçersizlik veya sınava alınmama kararına itiraz | Bildirimin tebliğini izleyen 7 iş günü içinde Kurul’a yazılı itiraz; Kurul 15 iş günü içinde karar verir | m.13/2 |
| Soruların önceden bilindiğinin tespiti | Katılanların tümü için sınav Kurul kararıyla iptal edilir | m.13/5 |
| Sınav sonucuna itiraz | Sonuçların ilanını izleyen 7 iş günü içinde SPL’ye; SPL 15 iş günü içinde inceler; sonuca karşı 7 iş günü içinde Kurul’a itiraz; Kurul 15 iş günü içinde karar verir | m.14/2 |
| Başvurunun reddi | Koşulları taşımama, eksik belge, gerçeği yansıtmayan bilgi | m.11/2 |
Buradaki 7 iş günlük süreler, idari yargıdaki altmış günlük dava süresinden çok kısadır ve kaçırılması hâlinde itiraz hakkı kaybedilir. Kurul’un itirazı reddetmesi üzerine idari yargı yolu ayrıca açıktır.
Lisans İptalinin İş Hayatına Etkisi
Lisans iptalinin en somut sonucu, kişinin lisans gerektiren unvan ve görevde çalışamamasıdır. Tebliğ m.6/1 ve m.25 lisansı bu görevlerin ön koşulu hâline getirir; lisansı iptal edilen veya askıya alınan kişi, iptal veya askı süresince bu görevleri yürütemez. Bu sonuç, kişinin kendisiyle sınırlı kalmaz; işvereni ve ileride çalışacağı kurumları da bağlar.
Lisans iptalinde kimin ne yapması gerekir?
| Taraf | Yükümlülük veya sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Lisansı iptal edilen kişi | İptal süresince lisans gerektiren unvan ve görevde çalışamaz; V-101.1 m.17 kapsamındaysa lisans sınavına da giremez | VII-128.7 m.6, m.25; V-101.1 m.17/2 |
| Mevcut işveren kurum | Lisans gerektiren görevdeki kişinin görevinin değişmesini veya görevden ayrılmasını keyfiyeti izleyen 10 iş günü içinde SPL’ye bildirmek | VII-128.7 m.19/1 |
| Dışarıdan hizmet alan kurum | Personelin dışarıdan hizmet sağlayan kuruluş bünyesinde istihdam edilmesi hâlinde de bildirim yükümlülüğü devam eder | VII-128.7 m.19/1 |
| Yeni işveren kurum | Sicile konu personelin sicil bilgilerini hizmet akdini imzalamadan önce SPL sisteminden takip etmek zorundadır | VII-128.7 m.20/1 |
| Kamuoyu | Lisans almaya hak kazanmış kişilerin lisanslarına ilişkin bilgiler SPL’nin internet sitesinde kamuya açık tutulur | VII-128.7 m.21/1 |
Yardımcı olarak çalışma mümkün mü?
Tebliğ m.6/3, genel müdürler, genel müdür yardımcıları, birim yöneticileri ve ara yöneticiler hariç, lisansa tabi personelin lisans alıncaya kadar ilgili lisans sahibi bir personele bağlı olarak yardımcı şeklinde çalışabileceğini ve bu sürenin farklı kurumlarda ve farklı lisans alanlarında dahi olsa 3 yılı geçemeyeceğini düzenler. Hükmün lafzı, lisansı henüz almamış kişilere yöneliktir; lisansı iptal edilen kişinin aynı işi “yardımcı” unvanıyla sürdürmesine ilişkin açık bir hüküm yoktur. Bu yolun, iptal kararının amacını dolanma olarak değerlendirilme riski yüksektir; özellikle V-101.1 m.17 kapsamındaki iptalde bu risk alınmamalıdır. Lisans gerektirmeyen bir görevde çalışmak ise iptal kararıyla engellenmiş değildir.
İş sözleşmesi bakımından
Lisansın iptali, işçinin lisans gerektiren görevini hukuken yerine getirememesi sonucunu doğurur. İşveren bu durumda önce lisans gerektirmeyen başka bir görevin mümkün olup olmadığını değerlendirebilir. Fesih yoluna gidilirse, otuz veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık kıdemi olan işçi bakımından feshin 4857 sayılı İş Kanunu m.18/1 uyarınca işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanması gerekir; işçinin davranışı veya verimiyle ilgili nedenlerle fesihte m.19/2 uyarınca işçinin savunması alınmalıdır. Lisans iptalinin dayanağı henüz kesinleşmemiş bir suç isnadıysa, fesih gerekçesinin isnadın kendisine mi, yoksa görevin yasal olarak yürütülememesine mi dayandığı, işe iade tartışmasının merkezine yerleşir. İşçi–işveren uyuşmazlıklarının genel çerçevesi için işçi–işveren davaları sayfamıza bakılabilir.
İptal Süresi Bitince Lisans Nasıl Geri Gelir?
Lisansın yeniden kullanılabilir hâle gelmesi, iptalin hangi hükme dayandığına göre değişir. Aşağıdaki tablo, en sık karşılaşılan senaryoları gösterir.
Lisansın yeniden kullanılabilir hâle gelmesi
| Senaryo | Sonuç | Kontrol edilmesi gereken |
|---|---|---|
| V-101.1 m.17 iptali; işlem yasağı süresi doldu | İptal “yasak süresi boyunca” öngörüldüğünden yasakla birlikte sona erer | SPL statüsünün güncellendiği; iptal süresi içinde yenileme eğitim tarihinin geçip geçmediği |
| V-101.1 m.17 iptali; takipsizlik veya beraat | Yasak m.8/2 uyarınca Kurul’ca kaldırılınca iptalin dayanağı kalmaz | Kesinleşmiş kararın Kurul’a tebliği; Kurul kararının SPL’ye ulaşması |
| m.18/1 askıya alma | Yenileme eğitimi tamamlanınca lisans yeniden geçerli olur | Eğitim süresinin en az yüzde 90’ına katılım ve değerlendirme sorularının doğru cevaplanması |
| m.18/2 geçici iptal | Kararda belirlenen süre sonunda | Kurul kararındaki süre; SPL’deki “Geçici İptal” statüsünün kalkması |
| m.18/2 sürekli iptal veya m.18/3 iptali | Kendiliğinden geri dönüş yok | İdari yargıda iptal veya yürütmenin durdurulması kararı |
Uzun süreli iptallerde gözden kaçan bir nokta, yenileme eğitimidir. Yenileme eğitimi 3 yılda bir zorunludur (m.17/1); iptal süresi içinde yenileme tarihi geçmişse, iptal sona erdiğinde lisansın bu kez m.18/1 uyarınca askıya alınmış statüde görünmesi mümkündür. Bu nedenle iptal süresinin sonuna yaklaşırken yenileme durumunu SPL’den teyit etmek ve gerekiyorsa eğitimi planlamak gerekir. Yeni bir lisans için sınava girilecekse, m.12/2 ve 12/3 uyarınca son sınav tarihinden geriye doğru 3 yıldan eski notların kullanılabilmesi için ilgili konuların yenileme eğitimlerinin tamamlanması gerektiği de hesaba katılmalıdır.
Lisans İptaline Karşı Hukuki Yollar
Kurul’un lisans iptali kararları idari işlemdir ve Anayasa m.125/1 uyarınca bunlara karşı yargı yolu açıktır. İzlenecek yol, iptalin türüne göre değişir.
İptal türüne göre başvuru ve dava yolları
| İptal türü | İlk başvuru | Dava | Dikkat edilecek |
|---|---|---|---|
| V-101.1 m.17 (işlem yasağına bağlı) | İsteğe bağlı olarak Kurul’a başvuru (İYUK m.11) | İşlem yasağı ve lisans iptaline karşı birlikte iptal davası; yürütmenin durdurulması | İptal yasağa bağlı olduğundan asıl hedef yasağın hukuka aykırılığıdır |
| VII-128.7 m.18/2 | İsteğe bağlı olarak Kurul’a başvuru (İYUK m.11) | İptal davası ve yürütmenin durdurulması | Geçici yerine sürekli iptal tercihinin gerekçesi ve ölçülülüğü |
| VII-128.7 m.18/3 | İsteğe bağlı olarak Kurul’a başvuru (İYUK m.11) | İptal davası ve yürütmenin durdurulması | Fiilin somut olarak tespit edilip edilmediği; mesleki bağlantı |
| m.13 sınav geçersizliği ve sınav yasağı | Zorunlu olarak 7 iş günü içinde Kurul’a yazılı itiraz | Kurul’un itiraz kararına karşı iptal davası | 7 iş günlük sürenin tebliğden itibaren işlemesi |
| m.18/1 askıya alma | Yenileme eğitimini tamamlamak | Kayıt hatası varsa SPL ve Kurul’a başvuru | Eğitim tarihinin hesabında son sınav tarihi esas alınır (m.17/2) |
Süre ve usul
İptal davası, 2577 sayılı Kanun m.2/1-(a) uyarınca idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından biriyle hukuka aykırılığı nedeniyle açılır. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemelerinde altmış gündür (İYUK m.7/1) ve süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Lisans iptali kararları çoğu zaman kişiye ayrıca tebliğ edilmeden bültende yayımlandığından, güvenli yol süreyi bülten tarihinden hesaplamaktır. İYUK m.11/1 uyarınca dava açma süresi içinde Kurul’dan kararın kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi istenebilir; bu başvuru işlemeye başlamış olan dava süresini durdurur ve altmış gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İYUK m.32/1’deki genel yetki kuralı uyarınca yetkili mahkeme, dava konusu kararı veren idari merciin bulunduğu yer idare mahkemesidir.
Yürütmenin durdurulması
Dava açılması kararın yürütülmesini durdurmaz (İYUK m.27/1). Lisans iptalinde telafisi güç zarar, İYUK m.27/2 ve Anayasa m.125/5’teki anlamıyla genellikle somut olarak gösterilebilir: kişinin mesleğini icra edememesi, iş sözleşmesinin sona ermesi riski, sicil kaydının kamuya açık olması ve iptal süresince sınav yasağı. Bu zararların, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu gösteren gerekçelerle birlikte ortaya konması gerekir; iki şart birlikte aranır. Yürütmenin durdurulması talebi hakkında verilen karara tebliğden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus itiraz edilebilir (İYUK m.27/7). Yürütmenin durdurulmasının SPK kararlarındaki işleyişi SPK kararında yürütmeyi durdurma yazımızda anlatılmıştır.
İptal davasında tartışılabilecek başlıklar
Lisans iptali kararında hukuka aykırılık iddiaları
| Unsur | Tartışılabilecek konu | Dayanak |
|---|---|---|
| Sebep | V-101.1 m.17’de suç duyurusu kararının bulunmaması veya işlem yasağının makul şüphe basamağında kalmış olması | V-101.1 m.17/1 |
| Sebep | m.18/3’te dürüstlük ve itibara aykırı fiilin somut olarak tespit edilmemesi; fiilin meslekle bağlantısının kurulmaması | VII-128.7 m.18/3 |
| Konu ve ölçülülük | m.18/2’de aykırılığın ağırlığıyla orantısız olarak sürekli iptal tercih edilmesi | VII-128.7 m.18/2 |
| Süre | V-101.1 m.17 iptalinin, mahsup nedeniyle kısalan yasak süresini aşacak şekilde uygulanması | V-101.1 m.6/3, m.17/1 |
| Şekil | Kararda iptalin dayanağının, türünün ve süresinin açıkça gösterilmemesi | Anayasa m.125; İYUK m.2 |
İşlem yasağına bağlı iptallerde idari dava ile ceza dosyası paralel yürür. Ceza dosyasında elde edilecek takipsizlik veya beraat, V-101.1 m.8/2 üzerinden hem işlem yasağını hem lisans iptalini sona erdirmenin en doğrudan yoludur; idari dava ise bu sonuç beklenirken iptalin etkisini sınırlamaya yarar. Ceza dosyasının genel işleyişi sermaye piyasası suçları ve Kurul başvurusu yazımızda anlatılmıştır.
İlk Günlerde Yapılacaklar
Lisans iptali veya askıya alma sonrası öncelikler
| Zaman | Yapılacak iş | Neden |
|---|---|---|
| İlk gün | SPL sistemindeki statünün (askı, Geçici İptal, Süresiz İptal) ve bülten kararının kaydedilmesi; dayanak hükmün tespiti | Hangi yolun izleneceği ve dava süresinin hesabı |
| İlk gün | Lisans gerektiren görevin derhâl durdurulması; imza ve onay yetkilerinin kullanılmaması | İptal veya askı süresince faaliyet, yeni bir aykırılık ve m.18/2 riski doğurur |
| İlk hafta | İşverenle görev değişikliği görüşmesi; işverenin SPL’ye 10 iş günlük bildirim yükümlülüğünün takibi | VII-128.7 m.19/1; iş sözleşmesinin korunması |
| 7 iş günü içinde | Sınav geçersizliği veya sınav yasağı söz konusuysa Kurul’a yazılı itiraz | VII-128.7 m.13/2; süre kısadır |
| İşlem yasağına bağlı iptalde | Bültendeki etkin pişmanlık süresinin takibi; ifade hazırlığı; ceza dosyasının izlenmesi | V-101.1 m.8/2 ile yasak ve iptalin erken kalkması |
| Altmış gün içinde | Kurul’a başvuru veya yürütmenin durdurulması talepli iptal davası | İYUK m.7, m.11, m.27 |
| Süre sonuna yaklaşırken | Yenileme eğitimi durumunun SPL’den teyidi | İptal sona erdiğinde lisansın askıda görünmemesi |
Sık Yapılan Hatalar
Lisans iptalinde görülen hatalar ve doğru yaklaşım
| Hata | Neden sorun yaratır? | Doğru yaklaşım |
|---|---|---|
| İptal kararından sonra “işlemler zaten başladı” diyerek lisanslı görevi sürdürmek | Yeni bir mevzuat aykırılığı; kurum ve kişi için ek yaptırım riski | Kararın öğrenildiği gün görevin durdurulması |
| Aynı işi “yardımcı” unvanıyla yürütmek | m.6/3 lisansı henüz alınmamış kişiler için öngörülmüştür; dolanma olarak değerlendirilebilir | Lisans gerektirmeyen bir göreve geçiş |
| Yenileme eğitimi tarihini takip etmemek | Lisans kendiliğinden askıya alınır; askıdaki lisansla çalışma iptal sebebine dönüşebilir | SPL sisteminden düzenli kontrol |
| Sınav geçersizliğine karşı altmış günlük dava süresini beklemek | m.13/2’deki itiraz süresi 7 iş günüdür | Tebliğden itibaren 7 iş günü içinde Kurul’a itiraz |
| Takipsizlik veya beraatı Kurul’a bildirmemek | İşlem yasağı ve ona bağlı lisans iptali ancak kararın Kurul’a tebliğinden sonra kaldırılır | Kesinleşme şerhli kararla Kurul’a yazılı başvuru |
| Yalnızca lisans iptaline karşı dava açıp işlem yasağını dava dışında bırakmak | V-101.1 m.17 iptali yasağa bağlıdır; yasak ayakta kaldıkça iptalin dayanağı da kalır | İki kararın birlikte dava konusu edilmesi |
SPK bülteni kararlarının tamamı ve süre haritası için SPK Bülteni Kararları Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
SPK lisansım neden iptal edilir?
Beş ayrı sebeple: suç duyurusuyla birlikte işlem yasağı getirilmesi (V-101.1 Tebliğ m.17), Kanun’a, düzenlemelere veya Kurul kararlarına aykırılık (VII-128.7 m.18/2), mesleğin gerektirdiği dürüstlük ve itibara aykırı fiiller (m.18/3), yenileme eğitiminin tamamlanmaması hâlinde askıya alma (m.18/1) ve sınavın geçersiz sayılmasıyla gelen sınav yasağı (m.13).
İşlem yasağı alanın lisansı ne kadar süre iptal edilir?
V-101.1 Tebliğ m.17/1’e göre m.106 veya m.107 fiilleri nedeniyle suç duyurusu kararıyla işlem yasağı getirilen kişilerin tüm lisansları işlem yasağı süresi boyunca iptal edilir. Yasak çoğunlukla 2 yıldır; aynı fiil için daha önce yasaklı geçirilen süre düşülürse iptal süresi de kısalır. Makul şüphe aşamasındaki 6 aylık yasak tek başına lisans iptali doğurmaz. İşlem yasağının basamakları için SPK işlem yasağı rehberimize bakılabilir.
Lisansım iptal edildiyse sınava girebilir miyim?
V-101.1 m.17 kapsamında lisansı iptal edilenler iptal süresi boyunca hiçbir lisanslama sınavına katılamaz (m.17/2). Kopya çekme veya başkasının yerine sınava girme nedeniyle sınavı geçersiz sayılanlar ise 3 yılı geçmemek üzere Sınav Kurulu’nun belirlediği süre boyunca sınava alınmaz (VII-128.7 m.13/2).
Lisansın askıya alınması ile iptali arasındaki fark nedir?
Askıya alma, yenileme eğitimini zamanında tamamlamamanın sonucudur ve eğitim tamamlanınca lisans yeniden geçerli olur (VII-128.7 m.18/1). İptal ise Kurul kararıyla verilir; mevzuata aykırılık, dürüstlük ve itibara aykırı fiil veya suç duyurusu ve işlem yasağı sebebine dayanır. Her iki durumda da lisans konusu faaliyette bulunulamaz.
Lisans yenileme eğitimi kaç yılda bir yapılır?
Her 3 yılda bir. İlk yenileme tarihinin hesabında ilgili lisans için gerekli sınav notlarının alındığı son sınav tarihi esas alınır. Eğitim sonunda sınav yoktur; ancak eğitim süresinin en az yüzde 90’ına katılım ve değerlendirme sorularının doğru cevaplanması zorunludur (VII-128.7 m.17).
Lisansım iptal edildi, işimi kaybeder miyim?
Lisans gerektiren unvan ve görevde iptal süresince çalışılamaz (VII-128.7 m.6, m.25) ve işveren görev değişikliğini 10 iş günü içinde SPL’ye bildirmek zorundadır (m.19). Lisans gerektirmeyen bir görevde çalışmak engellenmiş değildir. Fesih yoluna gidilirse iş güvencesi kapsamındaki işçi bakımından İş Kanunu m.18’deki geçerli sebep ve m.19’daki savunma şartları uygulanır.
Lisansı iptal edilen kişi yardımcı olarak çalışabilir mi?
VII-128.7 m.6/3, lisansa tabi personelin lisans alıncaya kadar lisans sahibi bir personele bağlı yardımcı olarak çalışabileceğini düzenler; hüküm lisansı iptal edilen kişileri açıkça kapsamaz. Aynı işi yardımcı unvanıyla sürdürmek iptal kararının dolanılması olarak değerlendirilebileceğinden bu risk alınmamalıdır.
Lisans iptal kararına nasıl itiraz edilir?
Kurul kararı idari işlemdir. İYUK m.11 uyarınca dava süresi içinde Kurul’dan kararın kaldırılması istenebilir; bu başvuru dava süresini durdurur. İptal davası idare mahkemesinde altmış gün içinde açılır (İYUK m.7) ve yürütmenin durdurulması istenmelidir. Sınav geçersizliği ve sınav yasağında ise önce 7 iş günü içinde Kurul’a yazılı itiraz zorunludur (VII-128.7 m.13/2).
İşlem yasağı kalkarsa lisansım geri gelir mi?
V-101.1 m.17 kapsamındaki iptal işlem yasağı süresine bağlıdır; yasak süre dolunca veya takipsizlik ya da beraat kararının Kurul’a tebliğiyle kaldırılınca iptalin dayanağı ortadan kalkar. SPL statüsünün güncellendiği ve iptal süresi içinde yenileme eğitimi tarihinin geçip geçmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
SPL’de Geçici İptal ve Süresiz İptal ne demek?
SPL’nin açıklamasına göre lisansları Kurul kararıyla geçici veya sürekli iptal edilen kişilerin lisans durumları Lisanslama ve Sicil Tutma Sistemi üzerinden Geçici İptal veya Süresiz İptal statüsüne alınır. Geçici iptalde süre sonunda lisans yeniden kullanılabilir; süresiz iptalde kendiliğinden geri dönüş yoktur.
Yeni işverenim lisans iptalini görür mü?
Evet. Sermaye piyasası kurumları ve halka açık ortaklıklar, istihdam edecekleri sicile konu personelin sicil bilgilerini hizmet akdini imzalamadan önce SPL’nin Lisanslama ve Sicil Tutma Sisteminden takip etmek zorundadır (VII-128.7 m.20/1); lisans bilgileri ayrıca SPL’nin internet sitesinde kamuya açıktır (m.21/1).
Lisans iptali dosyanızı birlikte değerlendirelim
İptalin dayanağı, süresi, işlem yasağıyla bağlantısı, işvereninizle ilişki ve Kurul’a başvuru ile yürütmenin durdurulması talepli iptal davası için ilk değerlendirmeyi yapalım. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
📞 Hemen Arayın: 0554 648 37 15💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Lisansınızın hangi hükme göre iptal edildiğini ve işleyen süreleri birlikte belirleyelim.
İletişime GeçinBu içerik Sermaye Piyasası Hukuku alanındadır.
SPK Hukuk Rehberi · SPK Bülten Analizi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları