19 Eylül 2026

Aracı Kurum, Banka ve Sigortada Tasfiye: Tedricî Tasfiye (2026)

Bir kuyumcu, bir tekstil fabrikası veya bir inşaat şirketi kapanırken genel kurul karar verir, tasfiye memuru atanır, alacaklılara üç ilan yapılır ve üç ay beklenir. Bir aracı kurum, bir portföy yönetim şirketi, bir banka, bir sigorta şirketi veya bir ödeme kuruluşu kapanırken bunların hiçbiri olmaz. Çünkü bu şirketler faaliyetlerine bir idari izinle başlar ve o izin kaldırıldığında devreye giren tasfiye rejimi Türk Ticaret Kanunu’nda değil, kendi özel kanununda yazılıdır. Sermaye Piyasası Kanunu bunu tek cümleyle söyler: tedricî tasfiye karar ve işlemlerinde 6102 sayılı Kanun, 2004 sayılı Kanun ve diğer mevzuatın tasfiye ile ilgili hükümleri uygulanmaz (m.86/2). Bu yazı, serinin ana rehberinde ayrı bir başlık olarak inceleyeceğimizi belirttiğimiz bu rejimi bütün hâlinde kurar: SPK tarafında m.97 tedbirleri, m.82-85 tazmin süreci, m.86 tedricî tasfiye ve garameten ödeme sırası, m.98 şahsi iflas; bankacılıkta 5411 m.71 ve m.106; sigortacılıkta 5684 m.14, m.17 ve m.20; 6361 kapsamındaki finansal kuruluşlarda m.50 ve m.50/A tasfiye komisyonu; 6493 kapsamındaki ödeme ve elektronik para kuruluşlarında izin rejimi. Tek cümlelik özet: burada tasfiyeyi genel kurul değil kanun, tasfiye memurunu ortaklar değil idare belirler; müşteri ise sıradan alacaklı değil, sıranın başındaki alacaklıdır.

Bu yazı, şirket kapatma serisinin bir parçasıdır. Kapanışın dört aşamasını, altı rehberi ve hangi durumda hangi rehbere bakılacağını gösteren yönlendirme sayfası için: Şirket Kapatma Rehberi.

Düzenlemeye tabi kurumda süreler günle ölçülür

Faaliyet izni kaldırıldığında takipler durur, malvarlığı dokunulmaz hâle gelir ve müşteri alacakları ayrı bir sıraya girer. Tazmin başvurusu, alacak bildirimi ve tedbir kararına karşı dava için tanınan süreler kısadır. Dosyanızı gecikmeden değerlendirelim.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Neden Ayrı Bir Rejim Var?

Düzenlemeye tabi şirketlerin ortak özelliği, başkasının parasını tutmalarıdır. Aracı kurum yatırımcının nakdini ve menkul kıymetini, banka mevduat sahibinin parasını, sigorta şirketi poliçe sahibinin riskini, ödeme kuruluşu kullanıcının fonunu taşır. Bu şirketler sıradan tasfiye hükümlerine bırakılsaydı, kapanış anında herkesin aynı sıraya girmesi ve müşterinin diğer alacaklılarla eşit muamele görmesi gerekirdi. Özel kanunlar tam da bunu engellemek için yazılmıştır: müşteriyi öne alır, malvarlığını dondurur, tasfiyeyi bir kamu kurumuna verir ve gerektiğinde yöneticiyi kişisel olarak hedef alır.

Genel tasfiye ile düzenleyici tasfiyenin temel farkları

ÖlçütTTK tasfiyesi (m.529-548)Düzenlemeye tabi şirket
Kararı kim verirGenel kurul, mahkeme veya kanuni sebepDüzenleyici kurum (SPK, BDDK, SEDDK, TCMB); tetikleyici çoğu kez faaliyet izninin kaldırılması
Tasfiyeyi kim yürütürGenel kurulun seçtiği tasfiye memurlarıKamu kurumu veya onun atadığı organ (YTM, TMSF, tasfiye komisyonu)
Organların durumuYönetim kurulunun yerini tasfiye memurları alır; genel kurul devam ederKanuni organların görev ve yetkileri idareye geçebilir (SPKn m.86/3)
Alacaklı çağrısıBirer hafta arayla üç ilan (m.541)Kurum kendi usulünü uygular; aktif ve pasif idarece tespit edilir
Bekleme süresiÜçüncü çağrıdan itibaren üç ay (m.543/2)Kanun ve yönetmelikte öngörülen süreler; genel bekleme kuralı yoktur
TakiplerDurmaz; alacaklı takip yapabilirDurur; yeni takip yapılamaz (SPKn m.86/4, m.97/2)
SıraÖnce borçlar, sonra pay bedelleri, en son ortaklarÖnce müşteri alacakları, sonra kamu alacakları, sonra kurum alacağı, bakiye diğer alacaklılara
Müşteri güvencesiYokYTM tazmini, TMSF mevduat sigortası, Güvence Hesabı, teminat blokajı
Yöneticinin durumuTTK m.553 tazminat sorumluluğuBuna ek olarak şahsi iflas talebi, lisans iptali, mal beyanı, yurt dışı çıkış yasağı talebi

Serinin önceki yazılarında anlattığımız genel rejimle karşılaştırmak için: tasfiyenin olağan takvimi Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır?, borca batıklıkta yolun nasıl ayrıldığı Borçlu Şirket Nasıl Kapatılır?, alacaklının hakları Şirket Tasfiye Edildi, Alacağım Ne Olacak? ve iş-kira-sözleşme boyutu Şirket Kapanıyor yazılarımızda yer alıyor.

Ortak Omurga: İzinden Tasfiyeye Beş Aşama

Düzenlemeye tabi şirketlerde kapanışın beş aşaması

AşamaİçerikÖrnek dayanaklar
1. Erken uyarı ve mali bünye tedbirleriSermaye yeterliliğinin sağlanamaması, yükümlülüklerin yerine getirilememesi; süre verme veya doğrudan tedbirSPKn m.97/1; 5411 m.68-70; 5684 m.20
2. Faaliyetin sınırlandırılması veya durdurulmasıYeni işlem yapma yetkisinin kaldırılması, faaliyetin geçici olarak durdurulmasıSPKn m.97/1 ve m.97/3-4; 5684 m.20
3. İznin kaldırılması / iptaliYetkilerin tamamen veya kısmen kaldırılmasıSPKn m.97/1; 5411 m.71; 6361 m.50; 6493 ilgili hükümler
4. Müşteri koruma mekanizmasıTazmin, sigorta, güvence veya teminat devreye girerSPKn m.82-85 (YTM); 5411 m.63 ve m.106 (TMSF); 5684 m.14 ve m.17
5. Tasfiye veya iflasTedricî tasfiye, iradi tasfiye, tasfiye komisyonu veya iflasSPKn m.86; 5411 m.106; 6361 m.50/A
Aşamalar her zaman sırayla ilerlemez. Kanunlar idareye, ara aşamaları atlayarak doğrudan sonuca gitme yetkisi de verir. SPKn m.97/1, Kurul’un üç ayı geçmemek üzere süre vererek mali yapının güçlendirilmesini isteyebileceği gibi herhangi bir süre vermeksizin doğrudan faaliyetleri geçici olarak durdurabileceğini, yetkileri kaldırabileceğini, yatırımcıları tazmin kararı verebileceğini, tedricî tasfiyeye karar verebileceğini ve tedricî tasfiyeye gitmeksizin doğrudan iflas isteyebileceğini açıkça söyler. Bu nedenle “önce bize süre verilir” beklentisi hukuki bir güvence değildir.

Sermaye Piyasası Kurumları: Tedbirden Tedricî Tasfiyeye

Mali durumun bozulması hâlinde tedbirler (SPKn m.97)

SPKn m.97/1: Kurul; sermaye piyasası kurumlarının sermaye yeterliliği yükümlülüklerini sağlayamadığı, sermaye piyasası faaliyetlerinden kaynaklanan nakit ödeme ve finansal araç teslim yükümlülüklerini yerine getiremediği veya kısa sürede yerine getiremeyeceği ya da bunlardan bağımsız olarak mali yapılarının ciddi surette zayıflamakta olduğu ya da mali durumunun taahhütlerini karşılayamayacak kadar zayıflamış olduğunun tespiti hâlinde; üç ayı geçmemek üzere verilecek uygun süre içinde mali yapılarının güçlendirilmesini istemeye ya da herhangi bir süre vermeksizin doğrudan bu kurumların faaliyetlerini geçici olarak durdurmaya; tamamen veya belirli sermaye piyasası faaliyetleri itibarıyla yetkilerini kaldırmaya; yatırımcıları tazmin kararı vermeye; sorumluluğu tespit edilen yöneticilerin ve çalışanların lisanslarını geçici veya sürekli olarak iptal etmeye, imza yetkilerini sınırlandırmaya veya kaldırmaya ve gerektiğinde yönetim kurulu üyelerini görevden almaya ve yapılacak ilk genel kurul toplantısına kadar yerlerine yenilerini atamaya; bu kurumların tedricî tasfiyelerine karar vermeye ve tasfiyenin bitmesini takiben gerektiğinde veya tedricî tasfiyeye gitmeksizin doğrudan iflaslarını istemeye veya gerekli gördüğü diğer tedbirleri almaya yetkilidir.

Maddenin ikinci fıkrası, alacaklılar bakımından belki de en önemli hükmü içerir. Yetkileri sürekli olarak kaldırılan sermaye piyasası kurumlarının malvarlıkları, kararın alındığı tarihten itibaren tedricî tasfiye işlemlerinin tamamlandığı ilan edilinceye; tedricî tasfiyeyi takiben veya doğrudan iflas talebinde bulunulması hâlinde iflas talebinin mahkemece esastan karara bağlanmasına kadar, Kurul ve YTM işlemleri hariç, devredilemez, rehnedilemez, teminat gösterilemez, tedbir konulamaz, haczedilemez. Bunlar hakkında yapılmış tüm hacizler ve ihtiyati tedbirler düşer, tüm icra ve iflas takipleri kendiliğinden durur, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Aynı koruma, m.97/3 uyarınca faaliyetleri geçici olarak durdurulan kurumlar için de geçici durdurma süresince geçerlidir; geçici kapalılık süresi ise m.97/4 gereği iki yılı geçemez.

Bu dondurma, alacaklı için iki yönlü sonuç doğurur. Bir yandan kuruma karşı takip yapılamaz ve mevcut hacizler düşer; bu, alacağın tahsilini geciktirir. Diğer yandan zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez; yani beklemek hak kaybına yol açmaz. Buna karşılık tazmin başvurusu ve idari işleme karşı dava süreleri bu dondurmadan bağımsızdır ve işlemeye devam eder. Uygulamada en sık yapılan hata, “takipler durdu, nasılsa süre işlemiyor” düşüncesiyle tazmin başvurusunun ve iptal davasının geciktirilmesidir.

Tazmin süreci ve kapsamı (SPKn m.82-85)

Tedricî tasfiyeden önce gelen aşama tazmindir. Kurul, yatırım kuruluşlarının yatırım hizmet ve faaliyeti veya yan hizmetlerden kaynaklanan nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini yerine getiremediğinin ya da kısa sürede yerine getiremeyeceğinin tespiti hâlinde yatırımcıları tazmin kararı alır ve bu karar, durumun tespitinden itibaren üç ay içinde verilir. Tazmin kararının kapsamı ve sınırları m.84’te ayrıntılı biçimde çizilmiştir.

Tazminin kapsamı ve sınırları (SPKn m.84)

KonuKural
KapsamYatırımcıya ait olup yatırım kuruluşunca yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ödeme ya da sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan talepler
Kapsam dışı zararYatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin edilmez
Suç bağlantısım.106 ve m.107’deki suçlardan veya aklama suçundan mahkûmiyet hâlinde, o eylemlerle ilgili alacaklar kapsam dışıdır; suç duyurusu hâlinde ödeme, soruşturmanın başlamasından kararın kesinleşmesine kadar durur
Tazmin edilmeyenlerYönetim kurulu üyeleri, yöneticiler, şahsen sorumlu ortaklar, yüzde beş ve daha fazla paya sahip ortaklar, denetim kurulu üyeleri, aynı grupta benzer konumdakiler; bunların eşleri ve ikinci dereceye kadar hısımları; adlarına hareket eden üçüncü kişiler
Grup şirketleriAynı grupta yer alan diğer şirketler ve yukarıdaki kişilerin yüzde yirmi beş veya daha fazla paya sahip olduğu şirketler tazmin edilmez
Sebep olanlarKuruluşun mali sıkıntıya düşmesine neden olan veya finansal durumunun bozulmasına önemli etkisi olan olaylarda sorumluluğu bulunan ya da bunlardan menfaat sağlayan kişiler tazmin edilmez
Azami tutarKanun metninde yüz bin Türk lirası; her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırılır. Sınır, hesap sayısı, türü ve para birimine bakılmaksızın bir yatırımcının aynı kuruluştan olan taleplerinin tümünü kapsar
Tazmin tutarı için güncel rakamı teyit edin. SPKn m.84/5’teki yüz bin liralık tutar Kanun’un yazıldığı tarihteki tutardır ve her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırıldığı için bugünkü tutar çok daha yüksektir. Bu yazıda bilerek güncel bir rakam verilmemiştir; başvuru öncesinde YTM’nin ilanındaki yürürlükteki tutarı esas alınız. YTM başvurusunun işleyişi için Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) Nedir? Başvuru ve Tazmin yazımıza bakabilirsiniz.

Tedricî tasfiye (SPKn m.86)

m.86/1: 82 nci madde uyarınca yatırımcıları tazmin kararı verilenler hakkında Kurul, bankalar hariç olmak üzere, tazmin sürecinin kapanmasına ilişkin kararı ile birlikte tedricî tasfiye kararı da verebilir. Bu durumda tedricî tasfiye işlemleri YTM tarafından yürütülür.
m.86/2: Tedricî tasfiyenin amacı, tedricî tasfiyesine karar verilenlerin malvarlığını aynen veya nakde çevirmek suretiyle elde edilen bedeli tahsis ederek, 85 inci maddede düzenlenmiş olan tazmin süreci kapsamında yatırımcıların tazmin edilmeyen bakiye alacakları ile YTM’nin yatırımcılara halef olmasından kaynaklanan alacaklarının ödenmesidir. Tedricî tasfiye karar ve işlemlerinde; 6102 sayılı Kanun, 2004 sayılı Kanun ve diğer mevzuatın tasfiye ile ilgili hükümleri uygulanmaz.

Tedricî tasfiyenin işleyişi (SPKn m.86)

FıkraKuralPratik sonucu
m.86/3Kanuni organların görev ve yetkileri tasfiye sonuçlanıncaya kadar YTM tarafından yerine getirilir; tescili gereken işlemler harca tabi olmaksızın tescil ve ilan olunurYönetim kurulu ve genel kurul devre dışı kalır; muhatap YTM’dir
m.86/3 son cümleTedricî tasfiyenin sonuçlandığının ilan edildiği tarihte, başkaca işleme gerek kalmaksızın eski kanuni organlar görev ve yetkilerini yeniden üstlenirTedricî tasfiye, tüzel kişiliği kendiliğinden sona erdirmez
m.86/4Ödemeler durur; tüm malvarlığı üzerinde sadece YTM tasarruf eder; aktif ve pasif YTM tarafından tespit edilir; mevzuat uyarınca verilmiş teminatlar aktifte dikkate alınırKuruluşa yapılacak ödemeler YTM’ye yapılır
m.86/4Tedricî tasfiye kararı verilmesi hâlinde, tasfiyenin kapatılması kararına kadar iflas kararı verilemezAlacaklının iflas talebi bu dönemde sonuç doğurmaz
m.86/42004 ve 6183 sayılı Kanunlar kapsamında takip yapılamaz, başlamış takipler durur; zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemezVergi ve SGK takipleri de durur
m.86/5Aktiflerden öncelikle müşteri alacakları ödenir; karşılanamazsa garameten ödeme yapılırMüşteri, diğer tüm alacaklıların önündedir
m.86/5Müşteri alacakları karşılandıktan sonra artan kısımdan öncelikle garameten kamu alacakları, kalandan YTM’nin alacağı ödenir; bakiye diğer alacaklılara tahsis edilirSıradan ticari alacaklı en sondadır
m.86/6Haklarında tedricî tasfiye kararı verilenlerin yönettiği portföylerin yönetiminin başka bir kuruluşa devrine Kurulca karar verilebilirPortföyler tasfiye dışında ayrıca korunur
m.86/7YTM, hâkim ortaklardan ve nitelikli pay sahiplerinden, kendileri, eşleri ve velayet altındaki çocukları için mal beyannamesi ister; beyanname yedi gün içinde verilirOrtağın malvarlığı doğrudan hedefe girer
m.86/7YTM teminat aranmaksızın ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve yurt dışına çıkış yasağı dâhil muhafaza tedbirleri isteyebilir; tedbir kararından itibaren altı ay içinde dava açılmaz veya takip yapılmazsa kararlar kendiliğinden kalkarAltı aylık süre kritik bir takvimdir
m.86/8Kurul, YTM’nin başvurusu üzerine tedricî tasfiyenin kapatılmasına karar verir; aktifler yetmiyorsa YTM, Kurul’un uygun görüşüyle iflas da isteyebilirTedricî tasfiyeden iflasa geçiş mümkündür
m.86/10YTM, 2004 sayılı Kanun’un 278, 279 ve 280. maddelerindeki hâllerde aciz vesikası ibrazına gerek olmaksızın iptal davası açabilirKapanış öncesi mal kaçırmaları geri alınabilir

Buradaki en çarpıcı kural m.86/5’teki sıradır. TTK tasfiyesinde sıra “önce borçlar, sonra ortaklar” biçimindedir ve bütün alacaklılar aynı düzlemdedir. Tedricî tasfiyede ise müşteri alacağı, kamu alacaklarının bile önünde yer alır; kamu alacakları müşteri alacakları tamamen karşılandıktan sonraki bakiyeden ödenir. Bu, sermaye piyasası mevzuatının yatırımcıyı korumak için kurduğu en güçlü mekanizmadır ve genel tasfiye mantığıyla açıklanamaz.

Ortakların ve yöneticilerin şahsi iflası (SPKn m.98)

SPKn m.98/1: Kurul, sermaye piyasası kurumlarının iflası veya 86 ncı madde uyarınca tedricî tasfiyeye girmesi durumlarında, 97 nci madde uyarınca sorumlulukları tespit edilmiş bulunmak kaydıyla; doğrudan veya dolaylı yüzde onundan fazla paya sahip ortaklarının, görevden ayrılmış olan veya görevde bulunan yönetim kurulu üyelerinin ve imzaya yetkili yöneticilerinin, portföy yönetim şirketi yöneticilerinin ve konut finansmanı fonları ile varlık finansmanı fonlarının fon kurulu üyelerinin şahsen iflaslarını istemeye yetkilidir.

Bu hüküm, sermaye şirketinde sınırlı sorumluluk ilkesinin sermaye piyasası alanındaki en sert istisnasıdır. Şirketin iflası veya tedricî tasfiyesi hâlinde, sorumluluğu m.97 çerçevesinde tespit edilmiş kişiler yalnızca tazminatla değil, kendi iflaslarıyla karşı karşıya kalabilir. Görevden ayrılmış olmanın koruma sağlamadığı da madde metninde açıkça yazılıdır. TTK m.553 sorumluluğu buna ek olarak ayrıca işler; ikisi birbirinin alternatifi değildir.

Portföy Yönetim Şirketi: Fonun Tasfiyesi ile Şirketin Tasfiyesi Aynı Şey Değildir

Güncel gündemde en çok karıştırılan ayrım budur. Hazine ve Maliye Bakanı’nın 18 Eylül 2026 tarihli açıklamasına konu olan 131 fonun tasfiyesi, fon tasfiyesidir: sona eren, bir malvarlığı topluluğudur. Kurucu portföy yönetim şirketinin tüzel kişiliği bundan ayrı bir meseledir ve ancak kendi izin rejimi işletildiğinde sona erer.

Fon tasfiyesi ile kurucu şirketin tasfiyesinin karşılaştırması

ÖlçütFonun tasfiyesiPortföy yönetim şirketinin tasfiyesi
Sona erenFon (malvarlığı topluluğu)Şirketin tüzel kişiliği
DayanakSPKn ve III-52.1 sayılı Tebliğ; SPK kararıSPKn m.97 tedbirleri, m.86 tedricî tasfiye veya TTK hükümleri
YürütenKurucu veya Kurulca görevlendirilen kuruluşYTM (tedricî tasfiyede) veya tasfiye memurları
MalvarlığıFon malvarlığı kurucunun malvarlığından ayrıdırŞirketin kendi malvarlığı
Katılma payı sahibiTasfiye bakiyesinden payı oranında yararlanırŞirkete karşı alacağı varsa alacaklı sıfatıyla yer alır
Kurucu batarsaKurul, fonu başka bir portföy yönetim şirketine tasfiye amacıyla devredebilirŞirketin kendisi tasfiye veya iflas rejimine girer

Bu ayrımın pratik değeri büyüktür: kurucunun mali durumu bozulduğunda fon katılma payı sahibinin alacağı, kurucunun alacaklılarıyla aynı havuzda yarışmaz. Konunun ayrıntıları için Portföy Yönetim Şirketi Kapanırsa Fonum Ne Olur?, kurucunun yükümlülükleri için Portföy Yönetim Şirketi Nedir, Yükümlülükleri Nelerdir?, saklayıcının rolü için Portföy Saklayıcısı Nedir? ve zararın kimden isteneceği için Fon Tasfiyesinde Zararımı Kimden Alırım? yazılarımıza bakabilirsiniz. Güncel tasfiye sürecinin usulü ise SPK Tasfiye Usul ve Esasları ve SPK Fon Tasfiye Kararı rehberlerimizde ele alınmıştır.

Bankalar: TMSF Rejimi (5411 m.71 ve m.106)

Bankacılıkta rejim daha da özeldir; çünkü burada korunan, tek tek müşteriler kadar mali sistemin güven ve istikrarıdır. 5411 sayılı Kanun m.71, denetimler sonucunda belirli hâllerin tespiti durumunda Kurul’a, bankanın faaliyet iznini kaldırma veya ortaklarının temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimini, zararın mevcut ortakların sermayesinden indirilmesi kaydıyla kısmen veya tamamen devri, satışı ya da birleştirilmesi amacıyla Fona devretme yetkisi verir. Maddede sayılan hâller arasında, alınması istenen tedbirlerin süresinde alınmaması, faaliyete devamın mevduat ve katılım fonu sahiplerinin hakları ile mali sistemin güven ve istikrarı bakımından tehlike arz etmesi, yükümlülüklerin vadesinde yerine getirilememesi ve yükümlülüklerin toplam değerinin varlıkların toplam değerini aşması yer alır.

Faaliyet izni kaldırılan bankada süreç (5411 m.106)

Adımİçerik
Yönetim ve denetimin geçişiFaaliyet izni kaldırılan bankanın yönetim ve denetimi Fona intikal eder
İlanBDDK kararının Resmî Gazete’de yayımını takiben Fon tarafından ulusal gazetelerde ilan edilir
Sigortalı mevduatın ödenmesiFon, sigortaya tabi mevduatı ve sigortaya tabi katılım fonunu hak sahiplerine öder
İflas talebiFon, bankanın doğrudan iflasını mahkemeden istemeye yetkili ve görevlidir
İflas tasfiyesiMahkemece iflas kararı verilirse iflas tasfiyesi Fon tarafından, iflas dairesi ve iflas idaresi yetkileriyle yürütülür
Fonun imtiyazım.106/5: Fon, İİK m.206’daki üçüncü sıradaki tüm imtiyazlı alacaklılardan önce, ancak Devletin ve sosyal güvenlik kuruluşlarının 6183 kapsamındaki alacaklarından sonra gelmek üzere imtiyazlı alacaklı sıfatıyla masaya iştirak eder
İradi tasfiyem.106/7: İflas kararı verilmeyen bankalar hakkında iradi tasfiye yöntemi uygulanır ve bu tasfiye de Fon tarafından yürütülür
Kalkınma ve yatırım bankalarım.71 son fıkra: Faaliyet izni kaldırılan kredi kuruluşları bu Kanun hükümlerine göre, kalkınma ve yatırım bankaları ise genel hükümlere göre tasfiye edilir
Bankalar tedricî tasfiyenin dışındadır. SPKn m.86/1, tedricî tasfiye kararının bankalar hariç olmak üzere verilebileceğini söyler. Bir banka aynı zamanda yatırım kuruluşu sıfatıyla sermaye piyasası faaliyeti yürütse dahi, tasfiyesi Bankacılık Kanunu rejimine tabidir; SPKn m.97/5 de bankalar hakkında tedbirlerin uygulanmasına BDDK’nın, Fona devredilen bankalarda ise TMSF’nin karar vereceğini düzenler. Yatırım kuruluşu türleri arasındaki bu farkın ayrıntısı için SPK Yatırım Kuruluşu Türleri yazımıza bakınız.

Sigorta ve Reasürans Şirketleri: Teminat, Güvence Hesabı ve Portföy Devri

Sigortacılıkta düzenleme ve denetim yetkisi Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumundadır; 5684 sayılı Kanun’un metninde geçen “Müsteşarlık” ibareleri bugün bu Kurumu ifade eder. Kanun, mali bünyesi zayıflayan şirketler için m.20’de kademeli bir tedbir seti öngörür: mali yapının güçlendirilmesinin istenmesi, yeni sözleşme yapma ve uzatma yetkisinin sınırlandırılması veya kaldırılması, yönetime ilişkin tedbirler, sigorta portföyünün devri ve ruhsatlara ilişkin işlemler.

Sigorta şirketinin kapanışında sigortalıyı koruyan üç mekanizma

MekanizmaDayanakİçerik
Teminatlar5684 m.17Sigorta şirketleri yurt içinde akdettikleri sözleşmelerden doğan taahhütlerine karşılık teminat ayırmak zorundadır. Teminatlar, sigortalıların tüm alacakları ödenmeden iflas veya tasfiye masasına dâhil edilemez, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz
Güvence Hesabı5684 m.14Şirketin bütün branşlardaki ruhsatlarının mali bünye zafiyeti nedeniyle sürekli olarak iptal edilmesi veya iflası hâlinde, zorunlu sigortalar kapsamında şirketin ödemekle yükümlü olduğu maddi ve bedensel zararlar Hesaptan karşılanır
Portföy devri ve tedbirler5684 m.20Kurum, mali bünye zafiyeti hâlinde yeni sözleşme yapma yetkisini kaldırabilir, portföyün idaresine ilişkin tedbirler alabilir ve ruhsat iptaline gidebilir
TTK m.1413 (sigortacının iflası): Sigortacının iflası hâlinde sigorta sözleşmesi sona erer. Sigortacının iflasından önce ödenmeyen tazminatlar, özel hükümler saklı kalmak kaydıyla, önce 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu gereğince sigortacı tarafından ayrılması gereken teminatlardan, sonra iflas masasından karşılanır.
Güvence Hesabı genel bir tazminat fonu değildir. m.14 kapsamı zorunlu sigortalarla sınırlıdır; trafik sigortası gibi zorunlu sigortalar dışındaki poliçelerde Hesap devreye girmez. Bu nedenle ruhsatı iptal edilen bir sigorta şirketinin isteğe bağlı poliçe sahipleri, alacaklarını teminat blokajı ve iflas masası üzerinden aramak durumundadır. Başvuruda muhatabın doğru seçilmesi de kritiktir: portföy idaresi Güvence Hesabına bırakılmış bir şirkette doğrudan şirkete yöneltilen talepler usul yönünden sorun doğurabilir.

6361 Kapsamındaki Finansal Kuruluşlar: İzin İptali ve Tasfiye Komisyonu

Finansal kiralama, faktoring, finansman ve tasarruf finansman şirketleri 6361 sayılı Kanun’a tabidir ve izin mercii BDDK’dır. Kanun’un 50. maddesi faaliyet izninin iptal edileceği hâlleri sayar; uygulamada bu madde hem birleşme sonucu izin ihtiyacının ortadan kalkması gibi olağan hâllerde hem de kurucularda aranan şartların kaybedilmesi gibi yaptırım niteliğindeki hâllerde işletilmektedir. Kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır.

Tasarruf finansman şirketleri için ise Kanun ayrı ve daha sıkı bir rejim kurar. 50/A maddesi “Tasarruf finansman şirketinin faaliyet izninin kaldırılması ve tasfiyesi” başlığını taşır ve Kurul tarafından tasfiyesine karar verilen şirketlerin, en az üç kişilik bir tasfiye komisyonu tarafından genel hükümlere göre tasfiye edileceğini öngörür. 2021 yılında 7333 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle tasfiye komisyonunun Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından atanacağı ve tasfiye işlemlerinin bu komisyonca yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Kanun’un geçici 7. maddesi de mevcut şirketler için bir intibak süreci düzenlemiş; bağımsız denetimden geçmiş mali tablolarına göre varlıklarının yükümlülüklerini karşılayamayacağı tespit edilenler, durumunu süresinde Kanun’a uygun hâle getirmeyenler, sunduğu plan yeterli görülmeyenler ve Kuruma hiç başvurmayanlar bakımından Kurul’a 50/A kapsamında tasfiye kararı verme yetkisi tanımıştır.

6361 rejiminin ayırt edici noktaları

KonuKural
İzin ve iptal merciiBankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu
İptal sebepleri6361 m.50’de sayılı hâller; kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır
Tasarruf finansmanda tasfiyem.50/A: Kurul kararıyla tasfiye; en az üç kişilik tasfiye komisyonu; komisyon TMSF tarafından atanır
Uygulanacak hükümlerTasfiye komisyonu “genel hükümlere göre” tasfiye eder; ancak komisyonun atanması ve süreç özel kanuna tabidir
İntibak süreciGeçici m.7: başvuru, plan sunma ve süresinde uygunluk; şartları sağlamayanlar için 50/A kapsamında tasfiye
Müşteri konumuTasarruf finansman müşterilerinin birikim ve organizasyon ücreti alacakları tasfiye sürecinin ana konusudur
“Genel hükümlere göre tasfiye” ifadesi yanıltmasın. 6361 m.50/A, tasfiyenin genel hükümlere göre yapılacağını söylerken tasfiyeyi yürütecek organı özel olarak belirler: tasfiye komisyonu. Yani genel kurulun tasfiye memuru seçme yetkisi burada işlemez. Bu, düzenlemeye tabi şirketlerdeki temel kalıbın bir başka görünümüdür: usul genel, organ özeldir.

Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları (6493)

6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamındaki ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarında düzenleme ve denetim yetkisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındadır. Kanun, faaliyet izninin iptal edileceği hâlleri sayar; bunlar arasında iznin alınmasından itibaren yetkinin bir yıl içinde kullanılmaya başlanmaması, kuruluşun yetkiden açıkça feragat ettiğini veya faaliyetlerini durdurduğunu bildirmesi, iznin gerçeğe aykırı beyan ve belgeyle alındığının tespiti ve kuruluş şartlarının kaybedilmesi yer alır.

Bu alanda genel tasfiye hukuku ile izin rejimi arasında doğrudan bir köprü de kurulmuştur: kuruluşun 6102 sayılı Kanun’un 529, 530 ve 531. maddeleri uyarınca sona erdiği durumlarda faaliyet izni kendiliğinden sona erer. Yani TTK’daki sona erme sebepleri (esas sözleşmedeki sebepler, genel kurul kararı, organ eksikliği, haklı sebeple fesih) burada idari iznin akıbetini de belirler. Kullanıcı bakımından kritik olan nokta, ödeme hizmeti kullanıcısından alınan fonların kuruluşun kendi malvarlığından ayrı tutulmasına ilişkin koruyucu hükümlerdir; kapanış hâlinde kullanıcı alacağının akıbeti, bu ayrılığın fiilen sağlanıp sağlanmadığına göre belirlenir.

Bir Arada: Hangi Kurum, Hangi Kanun, Hangi Merci?

Düzenlemeye tabi şirketlerde tasfiye rejimi haritası

KurumKanunDüzenleyiciTasfiyeyi yürütenMüşteri güvencesi
Aracı kurum, portföy yönetim şirketi ve diğer sermaye piyasası kurumları6362SPKTedricî tasfiyede YTM; aksi hâlde tasfiye memurları veya iflas idaresiYTM tazmini (m.82-85); m.86/5 müşteri önceliği
Banka (mevduat ve katılım)5411BDDKTMSF (iflas tasfiyesi veya iradi tasfiye)Sigortalı mevduat ve katılım fonu
Kalkınma ve yatırım bankası5411BDDKGenel hükümlere göre tasfiyeMevduat sigortası kapsamı dışında
Sigorta ve reasürans şirketi5684SEDDKTasfiye veya iflas; portföy devri tedbirleriTeminatlar (m.17) ve Güvence Hesabı (m.14)
Finansal kiralama, faktoring, finansman şirketi6361BDDKGenel hükümlere göre tasfiye veya iflasÖzel bir güvence fonu yoktur
Tasarruf finansman şirketi6361BDDKTMSF tarafından atanan tasfiye komisyonu (m.50/A)Tasfiye komisyonu süreci
Ödeme ve elektronik para kuruluşu6493TCMBGenel hükümlere göre; izin rejimi TTK m.529-531’e bağlanmıştırKullanıcı fonlarının ayrılığına ilişkin koruyucu hükümler
Diğer anonim şirketler6102Genel kurulun seçtiği tasfiye memurlarıYok; alacaklı çağrısı ve depo (m.541)

Müşteri ve Alacaklı İçin Yol Haritası

Düzenlemeye tabi bir kurum kapanırsa ne yapmalı?

AdımYapılacak işNeden
1Hangi kararın alındığını tespit edin: faaliyetin geçici durdurulması mı, yetkilerin kaldırılması mı, tazmin kararı mı, tedricî tasfiye mi, iflas mı?Her karar farklı rejim ve farklı muhatap doğurur
2Kararın Resmî Gazete ve kurum bülteni metnini edinin; tarihini not edinSüreler ilan ve tebliğ tarihine bağlıdır
3Varlık ve hesap dökümünüzü kurumun kendi kayıtlarından ve saklama kuruluşundan (MKK, Takasbank) alınAktif-pasif tespiti idarece yapılır; kendi kaydınız karşı delildir
4Tazmin kapsamına girip girmediğinizi m.84 ölçütlerine göre değerlendirinDanışmanlık ve fiyat hareketi zararları kapsam dışıdır
5Tazmin başvurusunu ilandaki usul ve süreye uygun yapınTakiplerin durması, başvuru süresini durdurmaz
6Bakiye alacağınızı tedricî tasfiyede YTM’ye, iflasta iflas masasına, iradi tasfiyede tasfiyeyi yürütene bildirinBildirilmeyen alacak sırada yer almaz
7Muhatabı doğru seçin: YTM, TMSF, Güvence Hesabı, tasfiye komisyonu veya iflas idaresiYanlış mercie başvuru süre kaybettirir
8İdari işleme itirazınız varsa idari yargı süresini ayrıca takip edinTedbir ve iptal kararları idari işlemdir
9Yönetici ve ortaklara yönelik sorumluluk yollarını değerlendirinSPKn m.98 şahsi iflas; TTK m.553 tazminat
10Kapanış öncesi şüpheli devirler varsa iptal davası imkânını gündeme getirinSPKn m.86/10; İİK m.278-280

Örnek: Tedricî Tasfiyede Alacak Bildirimi ve Belge Talebi

Aşağıdaki metin örnektir. Her dosyada karar tarihleri, hesap bilgileri ve talep kalemleri ayrıca yazılmalı; başvuru öncesinde ilgili kurumun ilanındaki usul ve süre kontrol edilmelidir.

YATIRIMCI TAZMİN MERKEZİ BAŞKANLIĞI’NA (Tedricî tasfiyesi yürütülen [KURULUŞ UNVANI] dosyası)Başvuran: [Ad-Soyad / Unvan, T.C. kimlik / vergi no, adres, telefon, KEP] Hesap bilgileri: [Kuruluş nezdindeki hesap numarası], [MKK sicil no] Konu: 6362 sayılı Kanun’un 84, 85 ve 86. maddeleri kapsamında alacağın bildirilmesi, tazmin talebi ve belge talebi.1. [KURULUŞ UNVANI] hakkında Sermaye Piyasası Kurulu’nun [tarih] tarihli ve [sayı] sayılı kararı ile [yatırımcıları tazmin / yetkilerin kaldırılması / tedricî tasfiye] kararı verilmiş; karar [tarih] tarihli Kurul Bülteni ile ilan edilmiştir.2. Anılan kuruluş nezdinde, karar tarihi itibarıyla tarafıma ait [tutar] TL nakit ile [kıymet adı ve adedi] sermaye piyasası aracı bulunmaktadır. Söz konusu varlıklara ilişkin hesap ekstresi, işlem dekontları ve MKK e-Yatırımcı kayıtları ekte sunulmuştur.3. Talebim, 6362 sayılı Kanun’un 84. maddesinin birinci fıkrası kapsamında, yatırım hizmeti ve faaliyeti ile bağlantılı olarak adıma saklanan/yönetilen nakit ödeme ve sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanmaktadır. Talebim, aynı maddenin ikinci fıkrasında kapsam dışı tutulan yatırım danışmanlığı veya piyasa fiyat hareketlerinden doğan bir zarara ilişkin değildir.4. Kanun’un 84. maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan tazmin edilmeyecek kişiler arasında bulunmadığımı; kuruluşun yönetim kurulu üyesi, yöneticisi, nitelikli pay sahibi veya bunların yakını olmadığımı beyan ederim.5. Azami tazmin tutarını aşan bakiye alacağım bakımından, Kanun’un 86. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca müşteri alacağı sıfatıyla tasfiye kapsamında dikkate alınmasını; aktiflerin yetersizliği hâlinde garameten yapılacak ödemede payıma düşen tutarın tarafıma ödenmesini talep ederim.6. Bu kapsamda; (a) hesabımın karar tarihi itibarıyla aktif-pasif tespitine ilişkin kaydın, (b) adıma saklanan sermaye piyasası araçlarının listesinin, (c) alacağımın tasfiye kayıtlarına hangi tutar ve sırayla işlendiğinin, (d) ödeme takviminin tarafıma yazılı olarak bildirilmesini talep ederim.7. Talebimin kısmen veya tamamen reddi hâlinde, gerekçeli ret kararının ve başvurulabilecek kanun yolları ile süresinin tarafıma tebliğini talep ederim.Ekler: 1) Hesap ekstresi 2) İşlem dekontları 3) MKK kayıtları 4) Kimlik belgesi 5) [Varsa vekâletname][Tarih] [Ad-Soyad, imza]

Sık Yapılan Hatalar

Düzenlemeye tabi kurum tasfiyelerinde sık yapılan hatalar

HataSonucuDoğrusu
TTK tasfiye hükümlerine göre hareket etmekTedricî tasfiyede TTK ve İİK hükümleri uygulanmaz (SPKn m.86/2); yapılan işlem sonuçsuz kalırÖnce hangi rejimin işlediğini tespit etmek
Takipler durdu diye tazmin başvurusunu ertelemekBaşvuru süresi kaçırılabilirTakip yasağı ile başvuru süresini ayrı değerlendirmek
Kuruma karşı icra takibi başlatmakTakip durur veya yapılamaz; masraf ve zaman kaybıAlacağı tasfiyeyi yürütene bildirmek
Fon tasfiyesi ile şirket tasfiyesini karıştırmakYanlış muhataba, yanlış talepFon için kurucu/saklayıcı, şirket için YTM veya tasfiye organı
Bankayı tedricî tasfiye kapsamında sanmakYanlış mercie başvuru; süre kaybıBankalarda BDDK-TMSF rejimi (5411 m.71, m.106)
Güvence Hesabını genel tazminat fonu sanmakZorunlu sigorta dışındaki poliçelerde talep reddedilirTeminat blokajı ve masa alacağı yolunu kurmak
Tazmin sınırını zarar tavanı sanmakBakiye alacak bildirilmeden kalırTazmin üstü bakiyeyi müşteri alacağı olarak bildirmek
Yönetici ve ortak sorumluluğunu atlamakŞirkette varlık kalmazsa dosya sonuçsuz kalırSPKn m.98 ve TTK m.553 yollarını paralel değerlendirmek
Kapanış öncesi devirleri sorgulamamakMalvarlığı kaçırılmış olabilirİptal davası imkânını (SPKn m.86/10; İİK m.278-280) gündeme getirmek
Tedbir kararlarının altı aylık süresini kaçırmakİhtiyati tedbir ve hacizler kendiliğinden kalkarSPKn m.86/7’deki altı aylık dava/takip süresini takvime almak

Kurucu portföy yönetim şirketinden tahsil için ihtiyati haciz, sorumluluk davası, iflas yolu ve SPK tedricî tasfiyesinde takip yasağı ile müşteri önceliğini portföy yönetim şirketine karşı icra takibi ve iflas talebi mümkün mü yazımızda anlattık.

\n

Sıkça Sorulan Sorular

Düzenlemeye tabi bir şirket neden TTK’ya göre tasfiye edilemez?

Edilebildiği hâller vardır; ancak kural, özel kanunun önce gelmesidir. Bankacılık, sermaye piyasası, sigortacılık, finansal kiralama ve ödeme hizmetleri alanlarında faaliyet izni bir idari işlemle verilir ve aynı idari işlemle kaldırılır. İzin kaldırıldığında devreye giren tasfiye rejimi de özel kanunda düzenlenmiştir. En açık örnek 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 86. maddesidir: tedricî tasfiye karar ve işlemlerinde 6102 sayılı Kanun, 2004 sayılı Kanun ve diğer mevzuatın tasfiye ile ilgili hükümlerinin uygulanmayacağı açıkça yazılıdır. Yani orada TTK’nın üç ilan ve üç aylık bekleme düzeni değil, Kanun’un kendi düzeni işler.

Tedricî tasfiye nedir, kim yürütür?

SPKn m.86 uyarınca, yatırımcıları tazmin kararı verilenler hakkında Kurul, bankalar hariç olmak üzere, tazmin sürecinin kapanmasına ilişkin kararla birlikte tedricî tasfiye kararı da verebilir; bu durumda tedricî tasfiye işlemleri Yatırımcı Tazmin Merkezi tarafından yürütülür. Amacı, tasfiyeye tabi kuruluşun malvarlığını aynen veya nakde çevirerek, tazmin süreci kapsamında yatırımcıların tazmin edilmeyen bakiye alacakları ile YTM’nin yatırımcılara halef olmasından doğan alacaklarını ödemektir. Kurulca haklarında tedricî tasfiye kararı verilenlerin kanuni organlarının görev ve yetkileri de tasfiye sonuçlanıncaya kadar YTM tarafından yerine getirilir.

Tedricî tasfiyede alacaklılar hangi sırayla ödenir?

SPKn m.86/5 sırayı açıkça kurar: aktiflerden öncelikle müşteri alacakları ödenir. Müşteri alacaklarının tamamının karşılanamaması hâlinde garameten, yani alacaklar oranında ödeme yapılır. Bu alacaklar tamamen karşılandıktan sonra artan kısımdan öncelikle garameten kamu alacakları, kalandan YTM’nin m.85 kapsamında yaptığı ödemeler ve tasfiye giderleri nedeniyle doğan alacağı ödenir. Bakiye diğer alacaklılara tahsis edilir. Bu sıra, TTK tasfiyesindeki “önce borçlar, sonra ortaklar” düzeninden farklıdır: burada müşteri, diğer tüm alacaklıların önündedir.

Tedricî tasfiye kararı verilince icra takipleri ne olur?

Durur. SPKn m.86/4 uyarınca hakkında tedricî tasfiye kararı verilenlerin ödemeleri durur ve tüm malvarlığı üzerinde sadece YTM tarafından tasarruf edilebilir; tedricî tasfiye kararı verilmesi hâlinde bu tasfiyenin kapatılması kararına kadar iflas kararı verilemez. Ayrıca bu kişiler hakkında 2004 sayılı Kanun ve 6183 sayılı Kanun kapsamında takip yapılmaz, evvelce başlamış takipler durur; bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren süreler işlemez. Benzer bir koruma m.97/2’de, yetkileri sürekli olarak kaldırılan sermaye piyasası kurumlarının malvarlığı için de öngörülmüştür.

Yatırımcı Tazmin Merkezi her zararı öder mi?

Hayır. SPKn m.84 tazminin kapsamını, yatırımcılara ait olan ve yatırım hizmeti ve faaliyeti veya yan hizmetlerle bağlantılı olarak yatırım kuruluşu tarafından yatırımcı adına saklanan veya yönetilen nakit ödeme ya da sermaye piyasası araçlarının teslim yükümlülüklerinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan taleplerle sınırlar. Yatırım danışmanlığından veya piyasadaki fiyat hareketlerinden kaynaklanan zararlar tazmin kapsamında değildir. Ayrıca kuruluşun yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri, yüzde beş ve daha fazla paya sahip ortakları, bunların eş ve ikinci dereceye kadar hısımları ile aynı gruptaki şirketler tazmin edilmez. Azami tazmin tutarı Kanun’da yüz bin Türk lirası olarak belirlenmiş olup her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırılır; güncel tutar YTM’nin duyurularından teyit edilmelidir.

Fonum tasfiyeye girdi; bu, portföy yönetim şirketinin tasfiyesi midir?

Hayır, iki ayrı rejimdir. Fonun tasfiyesi, bir malvarlığı topluluğunun sona ermesidir ve III-52.1 sayılı Tebliğ hükümleri ile SPK kararları çerçevesinde yürür; kurucu şirket ayakta kalabilir. Şirketin tasfiyesi ise tüzel kişiliğin sona ermesidir. Tebliğ ayrıca kurucunun iflası veya tasfiyesi hâlinde Kurul’un fonu uygun göreceği başka bir portföy yönetim şirketine tasfiye amacıyla devredeceğini düzenler. Bu yüzden “kurucu batarsa param da gider” varsayımı doğru değildir: fon malvarlığı kurucunun malvarlığından ayrıdır ve kurucunun borçları ile fonun alacakları mahsup edilemez.

Bankanın faaliyet izni kaldırılırsa tasfiyeyi kim yapar?

5411 sayılı Bankacılık Kanunu m.106 uyarınca faaliyet izni kaldırılan bankanın yönetim ve denetimi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna intikal eder. Fon, sigortaya tabi mevduatı ve katılım fonunu öder ve bankanın doğrudan iflasını mahkemeden istemeye yetkilidir. Mahkemece iflas kararı verilirse iflas tasfiyesi Fon tarafından, iflas dairesi ve iflas idaresi yetkileriyle yürütülür; iflas kararı verilmezse m.106/7 kapsamındaki iradi tasfiye yoluna gidilir ve bu tasfiye de Fon tarafından yürütülür. Ayrıca m.106/5, iflas hâlinde Fonun imtiyazlı alacaklı sıfatıyla masaya iştirak edeceğini düzenler.

Sigorta şirketinin ruhsatı iptal edilirse poliçem ne olur?

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.20, mali bünyesi zayıflayan şirketler hakkında kademeli tedbirler öngörür: mali yapının güçlendirilmesinin istenmesi, yeni sözleşme yapma ve uzatma yetkisinin kaldırılması, portföy devri ve ruhsat işlemleri. Sigortalı alacakları bakımından iki özel koruma vardır. Birincisi teminatlardır: m.17 uyarınca teminatlar, sigortalıların tüm alacakları ödenmeden iflas veya tasfiye masasına dâhil edilemez, haczolunamaz, üzerlerine ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz konulamaz. İkincisi Güvence Hesabıdır: m.14 uyarınca, şirketin bütün branşlardaki ruhsatlarının mali bünye zafiyeti nedeniyle sürekli olarak iptali veya iflası hâlinde, zorunlu sigortalar kapsamındaki maddi ve bedensel zararlar Güvence Hesabından karşılanır. Türk Ticaret Kanunu m.1413 de sigortacının iflası hâlinde sözleşmenin sona ereceğini ve ödenmeyen tazminatların önce teminatlardan, sonra iflas masasından karşılanacağını belirtir.

Yöneticiler ve ortaklar bu tasfiyelerde kişisel olarak sorumlu olur mu?

Özel kanunlar burada TTK’nın ötesine geçer. SPKn m.98 uyarınca Kurul, sermaye piyasası kurumlarının iflası veya m.86 uyarınca tedricî tasfiyeye girmesi durumunda, m.97 uyarınca sorumlulukları tespit edilmiş olmak kaydıyla; doğrudan veya dolaylı yüzde onundan fazla paya sahip ortaklarının, görevden ayrılmış olan veya görevde bulunan yönetim kurulu üyelerinin ve imzaya yetkili yöneticilerinin, portföy yönetim şirketi yöneticilerinin ve konut ile varlık finansmanı fonlarının fon kurulu üyelerinin şahsen iflaslarını istemeye yetkilidir. Ayrıca m.86/7 kapsamında YTM, ortaklardan mal beyannamesi isteyebilir ve teminat aranmaksızın ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve yurt dışına çıkış yasağı dâhil muhafaza tedbirleri talep edebilir.

Ödeme ve elektronik para kuruluşlarının tasfiyesinde hangi rejim işler?

6493 sayılı Kanun kapsamındaki ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarında düzenleme ve denetim yetkisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındadır. Kanun, faaliyet izninin iptal edilebileceği hâlleri tek tek sayar; ayrıca kuruluşun 6102 sayılı Kanun’un 529, 530 ve 531. maddeleri uyarınca sona erdiği durumlarda faaliyet izninin kendiliğinden sona ereceğini düzenler. Yani burada TTK’daki sona erme sebepleri doğrudan izin rejimine bağlanmıştır. Müşteri fonlarının kuruluşun kendi malvarlığından ayrı tutulmasına ilişkin koruyucu hükümler, tasfiye sırasında kullanıcı alacaklarının akıbeti bakımından belirleyicidir.

Sonuç: Aynı Kelime, Farklı Rejim

“Tasfiye” kelimesi bu alanda tek bir şeyi anlatmaz. Bir kuyumcu şirketinin tasfiyesi ile bir aracı kurumun tedricî tasfiyesi, bir bankanın iradi tasfiyesi veya bir tasarruf finansman şirketinin komisyon eliyle tasfiyesi; usulü, süresi, yürüteni ve alacak sırası bakımından birbirinden tamamen farklıdır. Ortak nokta üç başlıkta toplanır: kararı idare verir, malvarlığı dondurulur ve müşteri sıranın başına alınır. Buna karşılık müşterinin bu korumadan yararlanabilmesi, doğru mercie doğru sürede başvurmasına bağlıdır; çünkü takipleri durduran hükümler başvuru sürelerini durdurmaz. Dosyanın ilk sorusu her zaman aynıdır: bu kurum hangi kanuna tabi ve şu an hangi aşamadayız?

Bu yazıyla, 18 Eylül 2026’daki açıklama üzerine kurduğumuz beş yazılık tasfiye serisini tamamlıyoruz: genel tasfiye planı, borçlu şirkette yolun ayrımı, alacaklı ve tasfiye memuru sorumluluğu, iş-kira-sözleşme boyutu ve düzenlemeye tabi şirketlerin özel rejimi. Şirketinizin hangi başlığa girdiğini belirlemek, kapanış planının ilk adımıdır.

Hangi rejim işliyor, önce onu belirleyelim

Aynı olayda TTK tasfiyesi, tedrici tasfiye, iflas ve idari tedbir rejimleri iç içe geçebilir. Yanlış mercie yapılan başvuru süre kaybettirir. Belgelerinizi inceleyip doğru yolu ve doğru muhatabı birlikte belirleyelim.

📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp

Dosyanız için değerlendirme

Kurum kararlarını, hesap dökümlerinizi ve yazışmalarınızı birlikte inceleyelim; hangi rejimin işlediğini ve hangi başvurunun süresinde olduğunu belirleyelim.

İletişime Geçin

İlgili Rehberler

Bu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.

Ticaret Hukuku Rehberi  ·  Bu alandaki tüm rehberler  ·  Tüm hukuk dalları

Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Bu alandaki tutarlar ve yetkili kurumlar sık değişmektedir: SPKn m.84’teki azami tazmin tutarı her yıl yeniden değerleme katsayısı oranında artırılmakta, sigortacılıkta Kanun metnindeki “Müsteşarlık” yetkileri bugün SEDDK tarafından kullanılmakta, ödeme ve elektronik para kuruluşlarında yetki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına ait bulunmaktadır. Dosyanızı, karar tarihinde yürürlükte olan metinler ve ilgili kurumun güncel ilanları üzerinden avukatınızla birlikte değerlendiriniz.
Post by Av. Fatma Öztürk