Şirketi kapatma kararı, çoğu zaman alınması gereken karar değildir. Bir şirketin faaliyetine son vermek isteyen yöneticinin önünde dört yol vardır: tasfiye (şirketi kapatmak), pay devri (şirketi satmak), birleşme veya devir (şirketi bir başka şirkete katmak) ve faaliyeti durdurmak. Bu dördü aynı sonuca götürmez: süresi, vergisi, doğurduğu kişisel sorumluluk ve geri dönüş imkânı farklıdır. Üstelik dördüncüsü, yani halk arasında “şirketi uyutmak” denen yol, hukuken bir kurum değildir ve uygulamada en pahalı seçenek hâline gelir. Bu yazı dört yolu aynı ölçütlerle karşılaştırır: karar organı ve nisap (TTK m.421/3-4, m.621), tasfiyede takvim (m.541, m.543), pay devrinde vergi (GVK mük. m.80/1 ve 80/4) ve kamu borcu sorumluluğu (6183 m.35), birleşmede vergisiz devir şartları (KVK m.19-20), faaliyeti durdurmada mükellefiyetin akıbeti (VUK m.160 ve m.160/A) ve karardan dönme imkânı (TTK m.548). Tek cümlelik özet: şirkette değer varsa satılır, değer yoksa ve borç varlığı aşmıyorsa kapatılır, borç varlığı aşıyorsa hiçbiri yapılmaz; mahkemeye bildirim zorunludur.
Yanlış seçenek, yıllar sonra kişisel borç olarak döner
Kapatmak, devretmek, birleştirmek ve faaliyeti durdurmak dört ayrı hukuki rejimdir; vergisi, süresi ve sorumluluğu farklıdır. Bilançonuzu ve ortaklık yapınızı görmeden verilen karar, çoğu zaman en pahalı karardır. Dosyanızı birlikte inceleyelim.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDört Yol, Tek Karar Tablosu
Kapatma, satma, birleştirme ve durdurma: temel karşılaştırma
| Ölçüt | Tasfiye | Pay devri | Birleşme / devir | Faaliyeti durdurma |
|---|---|---|---|---|
| Ne olur | Tüzel kişilik sona erer, unvan sicilden silinir | Tüzel kişilik devam eder, sahibi değişir | Şirket bir başka şirkette devam eder | Hiçbir hukuki değişiklik olmaz |
| Karar organı | Genel kurul (AŞ m.421/3-4 nisabı; Ltd m.621/1-h) | Ortak; Ltd’de ayrıca genel kurul onayı (m.595) | Genel kurul; birleşme sözleşmesi ve raporlar | Karar gerekmez; fiilî durumdur |
| Tipik süre | Sorunsuz dosyada yaklaşık dört ay | Günler veya haftalar | Aylar (belge ve onay süreci) | Süresiz; ama yükümlülük sürer |
| Vergi ekseni | Tasfiye kârı üzerinden kurumlar vergisi; dağıtımda stopaj | Devreden ortakta değer artışı kazancı (GVK mük. m.80) | Şartları varsa vergisiz devir (KVK m.19-20) | Vergi doğmaz ama beyanname yükümlülüğü ve ceza riski sürer |
| Şirketteki değer | Paraya çevrilir, çoğu kez değerinin altında | Fiyata yansır; en yüksek değeri korur | Devralana geçer | Zamanla erir |
| Kamu borcu sorumluluğu | Tasfiye memuru ve kanuni temsilci sorumlu | Devreden ve devralan müteselsilen sorumlu (6183 m.35/2) | Külli halefiyetle devralana geçer | Kanuni temsilci sorumluluğu devam eder |
| Geri dönüş | Dağıtıma başlanmadıkça mümkün (m.548) | Payı geri almak yeni bir devirdir | Mümkün değil | Her zaman mümkün; zaten sona ermemiştir |
| En uygun olduğu hâl | Şirkette değer kalmamış, borçlar varlığı aşmıyor | Satılabilir değer var (ruhsat, portföy, marka, ekip) | Grup içi sadeleştirme veya stratejik alıcı | Hiçbiri; geçici bir ara dönem dışında tavsiye edilmez |
Birinci Yol: Tasfiye — Ne Zaman Doğru Karardır?
Tasfiye, şirketin hukuken ortadan kalkmasıdır: genel kurul kararı, tasfiye memurunun atanması ve tescili, alacaklılara birer hafta arayla üç ilan (TTK m.541), üçüncü çağrıdan itibaren üç aylık bekleme (m.543/2), borçların ödenmesi, kalan varlığın ortaklara dağıtılması ve unvanın sicilden silinmesi (m.545). Sorunsuz bir dosyada dört aylık bir takvim gerçekçidir; taşınmaz satışı, devam eden davalar, ödenmemiş vergi ve SGK borçları, vergi incelemesi ve düzenleyici kurum izni süreyi uzatır.
Tasfiye hangi durumda doğru karardır?
| Gösterge | Açıklama |
|---|---|
| Satılabilir değer kalmamış | Müşteri portföyü, ruhsat, marka, ekip veya taşınmaz yoksa alıcı da olmaz |
| Borçlar varlığı aşmıyor | TTK m.542/1-a: borçlar şirket varlığından fazla değilse tasfiye memuru bunları öder |
| Ortaklar arasında uyum var | Fesih kararı için AŞ’de sermayenin en az %75’i gerekir; uyum yoksa karar çıkmaz |
| Faaliyet gerçekten bitmiş | Aynı işin başka bir tüzel kişilikte sürmesi muvazaa iddiası doğurur |
| Temiz çıkış isteniyor | Sicilden terkin, ortağı gelecekteki ticari yükümlülüklerden ayırır |
| Devam eden dosya yok veya karşılık ayrılabiliyor | Çekişmeli borçlar için notere depo gerekir (m.541/3) |
Tasfiyenin adım adım işleyişi, nisaplar, MERSİS belgeleri ve vergi takvimi için serinin ana rehberi olan Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır? yazımıza; kapanışta işçi, kira ve sözleşmelerin nasıl sonlandırılacağı için Şirket Kapanıyor yazımıza bakabilirsiniz. Düzenlemeye tabi şirketlerde (aracı kurum, portföy yönetim şirketi, banka, sigorta, ödeme kuruluşu) ise bu genel rejim hiç işlemez; onların özel rejimi Düzenlemeye Tabi Şirketlerin Tasfiyesi yazımızda ele alınmıştır.
İkinci Yol: Pay Devri — Şirketi Kapatmak Yerine Satmak
Şirkette hâlâ bir değer varsa, kapatmak bu değeri yok eder. Tasfiyede taşınmaz, araç, stok ve ekipman tek tek paraya çevrilir; marka, müşteri ilişkisi, ruhsat ve ekip gibi ancak işletme bütün hâlinde anlam taşıyan değerler ise çoğu zaman sıfıra yakın bir karşılıkla kaybolur. Pay devri bu değeri fiyata dönüştürür. Ancak devrin hukuki ve vergisel kurguları şirket türüne göre ciddi biçimde ayrışır.
Anonim ve limited şirkette pay devrinin karşılaştırması
| Konu | Anonim şirket | Limited şirket |
|---|---|---|
| Devir usulü | Kural olarak serbest; hisse senedi veya ilmühaber varsa devir bunların teslimi ve ciro ile | Noter onaylı devir sözleşmesi ve genel kurul onayı (TTK m.595) |
| Onay zorunluluğu | Esas sözleşmede bağlam hükmü yoksa şirket onayı aranmaz | Genel kurul onayı gerekir; esas sözleşme devri yasaklayabilir |
| Pay defteri | Devrin pay defterine kaydı | Devrin pay defterine kaydı ve ticaret siciline tescili |
| Vergi rejimi | Hisse senedi veya ilmühaber bastırılmış ve iki yıldan fazla elde tutulmuşsa değer artışı kazancı doğmaz (GVK mük. m.80/1) | İstisna yoktur; kazanç mük. m.80/4 kapsamında değer artışı kazancıdır |
| Senet bastırılmamışsa | İki yıl geçse bile mük. m.80/4 kapsamında değer artışı kazancı doğar | — |
| Kamu borcu sorumluluğu | Pay sahibinin 6183 m.35 sorumluluğu yoktur; kanuni temsilci sorumluluğu ayrıdır | 6183 m.35: ortak, tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye hissesi oranında doğrudan sorumludur |
| Devirden sonra | — | 6183 m.35/2: devreden ve devralan, devir öncesine ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur |
GVK mükerrer m.80/4: “Ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançlar” değer artışı kazancıdır.
6183 sayılı Kanun m.35/2: “Ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi halinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden birinci fıkra hükmüne göre müteselsilen sorumlu tutulur.”
Devir sözleşmesinde beyan ve taahhütler, gizli borçlara karşı teminat, kısmi bedel bloke edilmesi ve devirden sonra ortaya çıkacak vergi tarhiyatları için rücu düzeni kurulmalıdır. Alıcı tarafında ise devir öncesi vergi, SGK ve icra incelemesi (hukuki ve mali durum tespiti) zorunludur; çünkü tüzel kişilik devam ettiği için geçmiş borçlar da şirketle birlikte devredilir.
Üçüncü Yol: Birleşme veya Devir — Faaliyeti Başka Şirkette Sürdürmek
Grup yapısını sadeleştirmek, iki şirketi tek çatıda toplamak veya faaliyeti daha güçlü bir bilançoya taşımak isteyen şirketler için üçüncü yol birleşmedir. Ticaret hukuku tarafında birleşme TTK m.136 ve devamında; vergi tarafında ise “devir” adı altında Kurumlar Vergisi Kanunu m.19 ve m.20’de düzenlenmiştir. Vergi tarafındaki cazibe, şartları sağlandığında birleşmeden doğan kârın hesaplanmaması ve vergilendirilmemesidir.
KVK m.20: Devir hâlinde, şartlara uyulmak kaydıyla münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançlar vergilendirilir; birleşmeden doğan kârlar hesaplanmaz ve vergilendirilmez.
Birleşme yolunun avantaj ve yükleri
| Konu | Avantaj | Yük |
|---|---|---|
| Vergi | Şartlara uyulursa birleşmeden doğan kâr vergilendirilmez (KVK m.20) | Şartlardan birinin ihlali tüm rejimi bozar |
| Faaliyetin sürekliliği | İşletme, müşteri ve sözleşmeler devralanda devam eder | Sözleşmelerde devir yasağı ve onay şartları kontrol edilmeli |
| İş ilişkileri | İş sözleşmeleri kural olarak devralana geçer | Devralan, hizmet süresinin esas alındığı haklarda işe başlama tarihini esas alır |
| Alacaklılar | Külli halefiyet; borçlar devralana geçer | Alacaklıların korunmasına ilişkin TTK hükümleri işler |
| Süre | Tasfiyedeki üç aylık bekleme yoktur | Birleşme sözleşmesi, raporlar, inceleme hakkı ve tescil süreci zaman alır |
| Sonuç | Münfesih şirket sicilden silinir, değer korunur | Devralan şirket, devralınan riskleri de üstlenir |
Birleşme, devir ve bölünme işlemlerinin vergisiz geçiş şartları ile uygulamadaki tuzakları Vergisiz Birleşme ve Devir (KVK m.18-20) yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Kararın genel kurulda usulüne uygun alınması da kritiktir; nisaba veya usule aykırı kararlar için Genel Kurul Kararının İptali Dava Dilekçesi yazımıza bakabilirsiniz.
Dördüncü Yol: “Şirketi Uyutmak” — Hukuken Var Olmayan Seçenek
Uygulamada en sık başvurulan ve en çok zarar veren yol budur: faaliyeti fiilen durdurmak, ofisi kapatmak, personeli çıkarmak ve şirketi “bir süre böyle bırakmak”. Bunun hukuken bir karşılığı yoktur. Türk hukukunda bir sermaye şirketini “dondurmak” veya “askıya almak” diye bir kurum bulunmaz. Şirket, ticaret sicilinden silinmedikçe tüzel kişiliğini korur; mükellefiyet, vergi dairesine usulüne uygun bildirim yapılmadıkça devam eder.
Faaliyeti durduran şirkette süren yükümlülükler
| Yükümlülük | Neden devam eder | Sonucu |
|---|---|---|
| Beyanname verme | Mükellefiyet terkin edilmedikçe beyan yükümlülüğü sürer | Verilmeyen her beyanname için usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezası |
| Defter tutma ve tasdik | Ticari defter düzeni tüzel kişiliğe bağlıdır | Tasdik ettirilmemiş defter, ispat ve ceza sorunu |
| Organ yükümlülükleri | Yönetim kurulu ve genel kurul işlevini sürdürür | Organ eksikliğinde fesih davası riski (TTK m.530) |
| Sermaye kaybı takibi | Zarar birikmeye devam eder | TTK m.376 eşikleri; üçte iki kaybında kendiliğinden sona erme |
| SGK dosyası | Kapatılmadıkça yükümlülük sürer | İdari para cezası; kanuni temsilcinin 5510 m.88 sorumluluğu |
| Kira ve abonelikler | Sözleşmeler kendiliğinden bitmez | Tahakkuk etmeye devam eden borçlar |
| Kanuni temsilci sorumluluğu | VUK m.10 ve 6183 mük. m.35 işlemeye devam eder | Şirketten tahsil edilemeyen kamu borcu için kişisel takip |
Vergi idaresi bu durumu kendi araçlarıyla sonlandırabilir. VUK m.160 kapsamında mükellefiyet kaydı re’sen terkin edilebilir; ancak aynı madde, terkinin mükellefin işi bırakmadan önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmayacağını ve terkin tarihinden sonra fiilen faaliyette bulunduğu tespit edilirse o dönemler için de vergilendirme yapılacağını açıkça belirtir. Yani re’sen terk, mükellefin lehine bir kapanış değil, idarenin kayıt temizliğidir.
Ticaret sicili tarafındaki risk de ihmal edilmemelidir: geçmişte 6102 sayılı Kanun’a eklenen geçici 7. madde kapsamında, münfesih olmasına veya sayılmasına rağmen tasfiye edilmeden sicilde kalan çok sayıda şirket re’sen terkin edilmiştir. Re’sen terkin edilen şirketin tüzel kişiliği sona erer; ancak bu, ortakları ve yöneticileri geçmiş borçlardan kurtarmaz ve şirkete karşı dava açmak isteyen alacaklı için ihya davası zorunluluğu doğurur. Bu noktada dosya, kontrollü bir kapanıştan çıkıp yargıya taşınmış bir kapanışa dönüşür; ayrıntısı için Şirket Tasfiye Edildi, Alacağım Ne Olacak? yazımıza bakabilirsiniz.
Karar Ağacı: Hangi Yol Sizin Dosyanıza Uyuyor?
Adım adım karar ağacı
| Adım | Soru | Evet ise | Hayır ise |
|---|---|---|---|
| 1 | Ara bilançoya göre borçlar varlıkları aşıyor mu? | Dört seçenek de kapalı: mahkemeye bildirim ve iflas; TTK m.377 ile konkordato değerlendirilir | Adım 2 |
| 2 | Faaliyet gerçekten sona erecek mi, yoksa başka bir yapıda devam mı edecek? | Devam edecekse tasfiye değil, devir veya birleşme düşünülür | Adım 3 |
| 3 | Şirkette satılabilir bir değer var mı (ruhsat, portföy, marka, ekip, taşınmaz)? | Pay devri veya birleşme; değeri fiyata dönüştürün | Adım 4 |
| 4 | Alıcı bulunabilir mi; devralan grup şirketi var mı? | Devir veya birleşme; KVK m.19-20 şartlarını kontrol edin | Adım 5 |
| 5 | Ortaklar fesih nisabını sağlayabiliyor mu (AŞ’de sermayenin en az %75’i)? | Tasfiye kararı alınır | Nisap sağlanamıyorsa haklı sebeple fesih davası değerlendirilir |
| 6 | Devam eden dava, teminat mektubu veya çekişmeli borç var mı? | Karşılık ayrılır veya notere depo edilir (m.541/3); terkin bunlar bitmeden istenmez | Tasfiye takvimi kurulur |
| 7 | Vergi ve SGK borcu, devam eden inceleme var mı? | Kapatılır veya tecil edilir; inceleme sonucu beklenir | Kapanış tamamlanır |
| 8 | Anonim şirkette hisse senedi veya ilmühaber bastırıldı mı? | İki yıllık süre dolmuşsa devir kazancı değer artışı kazancı sayılmaz | Bastırılmamışsa devirde mük. m.80/4 uygulanır; karar buna göre kurgulanır |
Maliyet: Tek Rakam Yerine Kalem Listesi
“Şirket kapatmak ne kadar tutar?” sorusunun tek rakamlı bir cevabı yoktur ve internette dolaşan sabit rakamlar çoğu zaman güncel değildir. Maliyet, biri sabit biri değişken iki kümeden oluşur. Aşağıdaki liste kalemleri gösterir; tutarlar için işlem tarihindeki noter tarifesi, ticaret sicili ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ücret tarifeleri ile mali müşavirlik asgari ücret tarifesi esas alınmalıdır.
Kapanış maliyetinin kalemleri
| Küme | Kalem | Belirleyici |
|---|---|---|
| Sabit | Genel kurul kararının noter onayı | Noter tarifesi; ETDS veya MERSİS e-imza yoluyla onay aranmayabilir |
| Sabit | Ticaret sicili tescil ve ilan giderleri | Sicil müdürlüğü tarifesi |
| Sabit | TTSG’de birer hafta arayla üç ilan | İlan metninin uzunluğu ve Gazete tarifesi (m.541) |
| Sabit | Mali müşavirlik ücreti (tasfiye dönemi beyannameleri) | Tasfiyenin kaç döneme yayıldığı |
| Sabit | Tasfiye memuru ücreti | Yönetim kurulu üyesi tasfiye memuru olursa ayrı ücret doğmayabilir |
| Sabit | Bağımsız denetim | Şirket denetim kapsamındaysa |
| Değişken | Tasfiye kârı üzerinden kurumlar vergisi | Tasfiye dönemi sonu ile başı arasındaki servet farkı |
| Değişken | Tasfiye artığının dağıtımında stopaj | Ortakların gerçek veya tüzel kişi olması |
| Değişken | Ödenmemiş vergi ve SGK borçları | Dağıtımdan önce ödenmesi veya ayrılması zorunludur (6183 m.33) |
| Değişken | İşçilik alacakları | Kıdem, ihbar, izin; toplu çıkarmada bildirim yükümlülüğü |
| Değişken | Kira ve sözleşme çıkış maliyetleri | Erken tahliyede makul süre kirası (TBK m.325); cezai şartlar |
| Değişken | Devam eden dava ve teminat riskleri | Notere depo veya karşılık ayrılması (m.541/3) |
Altı Tipik Senaryo ve Doğru Yol
Senaryolara göre önerilen yol
| Senaryo | Doğru yol | Gerekçe |
|---|---|---|
| Faaliyet bitti, borç yok, ortaklar anlaşıyor | Tasfiye | Temiz ve öngörülebilir çıkış; dört aylık takvim |
| Şirketin ruhsatı/lisansı veya müşteri portföyü var | Pay devri | Tasfiyede bu değerler kaybolur; devirde fiyata yansır |
| Grupta iki şirket var, biri gereksiz | Birleşme (KVK m.19-20 devir) | Şartlara uyulursa birleşmeden doğan kâr vergilendirilmez |
| Nakit sıkışıklığı var ama işletme ayakta | Konkordato veya yapılandırma | Tasfiye faaliyeti bitirir; konkordato yaşatmayı amaçlar |
| Borçlar varlığı aştı | Mahkemeye bildirim; iflas ve/veya konkordato | TTK m.376/3 emredicidir; gecikme cezai sorumluluk doğurur |
| Ortaklar anlaşamıyor, karar çıkmıyor | Haklı sebeple fesih veya çıkma/çıkarılma yolları | Fesih nisabı sağlanamadığında yargısal yol gündeme gelir |
Dördüncü ve beşinci senaryoda öne çıkan konkordato rejiminin işleyişi, mühlet süreleri ve takip yasağı için İflasın Ertelenmesi ve Yeni Konkordato yazımıza; kamu borcu nedeniyle kişisel takiple karşılaşıldığında izlenecek yol için Ödeme Emrine İtiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Karardan Dönmek Mümkün mü?
Buradaki eşik nettir: dağıtıma başlanmamış olmak. Pay bedellerinin ve tasfiye paylarının ortaklar arasında dağıtımına başlandıktan sonra alınan devam kararı sonuç doğurmaz; tescil isteminde dağıtıma başlanmadığına ilişkin belgenin de eklenmesi gerekir. Bu nedenle tasfiyeye girilmiş ancak sonradan alıcı bulunmuş dosyalarda ilk kontrol edilecek şey, dağıtımın başlayıp başlamadığıdır. Tasfiye kapandıktan sonra ise geri dönüş değil, ek tasfiye veya ihya yolu gündeme gelir.
Sık Yapılan Hatalar
Kapatma kararında sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Kararı bilanço görmeden vermek | Borca batık şirkette tasfiye başlatılır, süreç iflasa döner | Önce iki esaslı ara bilanço ve m.376 testi |
| Şirketi uyutmaya bırakmak | Ceza birikir, kanuni temsilci sorumluluğu sürer, m.160/A riski doğar | Kapatma, devir veya birleşme arasında bilinçli seçim |
| Anonim şirkette senet bastırmayı ihmal etmek | İki yıl geçse bile devir kazancı mük. m.80/4 kapsamında vergilenir | Senet veya ilmühaberi çıkışı planlamadan yıllar önce bastırmak |
| Limited şirkette devirle kamu borcundan kurtulacağını sanmak | 6183 m.35/2 müteselsil sorumluluk; ödeme emri gelir | Devirden önce amme borçlarını kapatmak veya tecil ettirmek |
| Birleşmede KVK m.19 şartlarını atlamak | Vergisiz devir rejimi bozulur, birleşme kârı vergilenir | Kül hâlinde devralma ve aynen bilançoya geçirme şartını belgelemek |
| Maliyeti noter ve ilan giderinden ibaret sanmak | Tasfiye ortada kalır | Vergi, işçilik ve kira çıkışını baştan hesaplamak |
| Devam eden davaları yok saymak | Terkin sonrası taraf ehliyeti sorunu ve ihya zorunluluğu | Notere depo veya paylaşımı şarta bağlama (m.541/3) |
| Dağıtıma başladıktan sonra tasfiyeden dönmeye çalışmak | Devam kararı sonuç doğurmaz | Kararı dağıtımdan önce almak ve belgelemek |
| Aynı işi yeni bir şirkette sürdürmek | Muvazaa, işyeri devri ve malvarlığının kaçırılması iddiaları | Faaliyeti gerçekten sonlandırmak veya devri açıkça belgelemek |
Şirket nakdini ortaklara sormadan fona yatıran müdür veya yönetim kurulu karşısında diğer ortakların bilgi alma, özel denetim, azil ve sorumluluk davası haklarını, ibra kapanını ve otuz günlük planı müdür şirket nakdini fona yatırdı, ortakların hakları yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Şirketi kapatmak mı devretmek mi daha avantajlı?
Cevap üç şeye bağlıdır: şirkette değer kalıp kalmadığı, borç yapısı ve vergi. Şirkette satılabilir bir değer (müşteri portföyü, ruhsat, marka, taşınmaz, ekip) varsa pay devri kapatmaya göre neredeyse her zaman daha avantajlıdır; çünkü tasfiyede bu değerler paraya çevrilerek dağıtılır ve çoğu zaman gerçek değerinin altında elden çıkar. Şirkette değer kalmamışsa ve borçlar varlığı aşmıyorsa tasfiye doğru yoldur. Borçlar varlığı aşıyorsa hiçbiri değil, mahkemeye bildirim ve iflas ya da konkordato gündeme gelir.
Şirketi kapatmadan bekletebilir miyim, yani uyutabilir miyim?
Hukukumuzda “şirketi uyutmak” diye bir kurum yoktur. Faaliyeti fiilen durdurmak, şirketin tüzel kişiliğini, mükellefiyetini veya organ yükümlülüklerini sona erdirmez. Ticaret sicilinden silinmediği sürece şirket vardır; vergi dairesine işi bırakma bildirimi yapılmadığı sürece mükellefiyet devam eder ve bu süre boyunca beyannamelerin verilmesi gerekir. Verilmeyen her beyanname özel usulsüzlük cezası doğurur, defter ve belge düzeni yükümlülüğü sürer, yönetim organının sorumluluğu devam eder. Yani faaliyeti durdurmak maliyeti ortadan kaldırmaz, yalnızca ertelenmiş ve büyüyen bir maliyete dönüştürür.
Payımı devredersem şirketin geçmiş borçlarından kurtulur muyum?
Özel hukuk borçlarında şirketin borçlusu şirkettir; pay devriyle bu değişmez. Kamu alacaklarında ise durum farklıdır. 6183 sayılı Kanun m.35/2 uyarınca ortağın şirketteki sermaye payını devretmesi hâlinde, payı devreden ve devralan şahıslar devir öncesine ait amme alacaklarının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur. m.35/3 de amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda pay sahiplerinin farklı kişiler olması hâlinde bunların müteselsilen sorumlu olacağını söyler. Dolayısıyla limited şirkette “payı devrettim, temiz kâğıdım var” düşüncesi kamu borcu bakımından koruma sağlamaz.
Anonim şirket payı ile limited şirket payının satışı aynı şekilde mi vergilenir?
Hayır ve fark büyüktür. Gelir Vergisi Kanunu mükerrer m.80/1 uyarınca, tam mükellef kurumlara ait olan ve iki yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse senetlerinin elden çıkarılmasından doğan kazanç değer artışı kazancı sayılmaz. Buna karşılık mükerrer m.80/4, ortaklık haklarının veya hisselerinin elden çıkarılmasından doğan kazançları değer artışı kazancı sayar. Uygulamadaki sonuç şudur: anonim şirkette hisse senedi veya geçici ilmühaber bastırılmış ve iki yıllık süre dolmuşsa satış kazancı gelir vergisine tabi olmaz; senet veya ilmühaber bastırılmamışsa iki yıl geçse bile mükerrer m.80/4 kapsamında değer artışı kazancı doğar. Limited şirket payının devrinde ise istisna yoktur, kazanç mükerrer m.80/4 kapsamında değerlendirilir.
Şirketi başka bir şirkete devretmek (birleşme) vergisiz mümkün mü?
Şartları sağlanırsa evet. Kurumlar Vergisi Kanunu m.19, birleşmenin “devir” sayılabilmesi için iki şart arar: birleşme sonucunda infisah eden kurum ile birleşilen kurumun kanuni veya iş merkezlerinin Türkiye’de bulunması ve münfesih kurumun devir tarihindeki bilanço değerlerinin birleşilen kurum tarafından kül hâlinde devralınması ve aynen bilançosuna geçirilmesi. m.20 ise devir hâlinde, şartlara uyulması kaydıyla münfesih kurumun sadece devir tarihine kadar elde ettiği kazançların vergilendirileceğini, birleşmeden doğan kârların hesaplanıp vergilendirilmeyeceğini düzenler. Bu yol, faaliyetin bir başka şirket bünyesinde devam etmesini isteyen gruplar için tasfiyeye göre çok daha avantajlıdır.
Faaliyeti durdurup beyanname vermezsem ne olur?
Üç sonuç doğar. Birincisi, verilmeyen beyannameler için özel usulsüzlük ve usulsüzlük cezaları tahakkuk eder ve bunlar birikir. İkincisi, vergi idaresi Vergi Usul Kanunu m.160 kapsamında mükellefiyet kaydını re’sen terkin edebilir; ancak m.160 uyarınca terkin, mükellefin işi bırakmadan önceki döneme ilişkin yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Üçüncüsü ve çoğu kez gözden kaçanı, ticaret sicili tarafındaki risktir: şirket sicilden silinmediği için tüzel kişilik devam eder, organ eksikliği ve sermaye kaybı hükümleri işlemeye devam eder. Kısacası beyanname vermemek bir kapanış yöntemi değil, ceza biriktirme yöntemidir.
VUK m.160/A nedir, benim şirketimi de kapatabilirler mi?
Vergi Usul Kanunu’nun “Mükellefiyet kaydının analiz ve değerlendirme sonuçlarına bağlı olarak terkini” başlıklı 160/A maddesi, sahte belge düzenleme riskiyle mücadele için getirilmiştir. Mükellefiyet süresi, aktif ve öz sermaye büyüklüğü, ödenen vergi tutarı, çalışan sayısı ve vergisel yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği gibi hususlar dikkate alınarak yapılan analiz ve değerlendirme çalışmaları sonucunda sahte belge düzenleme riskinin yüksek olduğu tespit edilen mükellefler vergi incelemesine sevk edilir ve nezdlerinde yoklama yapılır; yoklama sonrası idarenin görüşü üzerine mükellefiyet kaydı terkin edilebilir. Terkin edilen mükellefiyetin yeniden tesisi, borçların ödenmesi ve belirlenen teminatın verilmesi şartına bağlanmıştır. Bu işleme karşı vergi mahkemesinde dava açılabilir; nitekim faal olduğu yoklamayla tespit edilen şirketlerde terkin işlemleri yargı kararlarıyla iptal edilebilmektedir.
Tasfiye kararı aldıktan sonra vazgeçebilir miyim?
Şartları varsa evet. Türk Ticaret Kanunu m.548 uyarınca şirket sürenin dolmasıyla veya genel kurul kararıyla sona ermişse, pay sahipleri arasında şirket malvarlığının dağıtımına başlanılmış olmadıkça genel kurul şirketin devam etmesini kararlaştırabilir. Devam kararının sermayenin en az yüzde altmışının oyu ile alınması gerekir ve esas sözleşme bu nisabı ağırlaştırabilir. Kritik eşik dağıtımdır: pay bedellerinin ve tasfiye paylarının dağıtımına başlandıktan sonra tasfiyeden dönme mümkün olmaz. Tescil isteminde dağıtıma başlanmadığına ilişkin belgenin de sunulması gerekir.
Kapatma kararını hangi organ verir, nisap nedir?
Anonim şirkette fesih ve tasfiyeye giriş kararı genel kurulun yetkisindedir ve ticaret sicili uygulamasında TTK m.421/3-4’teki ağırlaştırılmış nisap aranır: sermayenin en az yüzde yetmiş beşini oluşturan payların sahiplerinin veya temsilcilerinin olumlu oyu. İlk toplantıda bu nisaba ulaşılamazsa izleyen toplantılarda da aynı nisap aranır. Limited şirkette fesih, TTK m.621/1-h’de önemli kararlar arasında sayılmıştır: temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunması gerekir. Uygulamada bazı sicil müdürlüklerinin limited şirkette de yüzde yetmiş beş nisabını aradığı görüldüğünden, kararı iki nisabı da karşılayacak şekilde almak en güvenli yoldur.
Şirketi kapatmanın maliyeti ne kadar?
Tek bir rakam vermek yanıltıcı olur; maliyet kalemlerden oluşur ve bu kalemlerin tarifeleri her yıl değişir. Sabit kalemler şunlardır: genel kurul kararının noter onayı, ticaret sicili tescil ve ilan giderleri, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde birer hafta arayla yapılacak üç ilanın bedeli, mali müşavirlik ücreti, varsa tasfiye memuru ücreti ve bağımsız denetim maliyeti. Değişken kalemler ise asıl belirleyicidir: tasfiye kârı üzerinden hesaplanacak kurumlar vergisi, ortaklara dağıtılacak tasfiye artığı üzerindeki stopaj, ödenmemiş vergi ve SGK borçlarının kapatılması, işçilik alacakları ve kira sözleşmesinin erken sonlandırılmasından doğan yükümlülükler. Bu nedenle maliyet sorusunun cevabı, bilanço görülmeden verilemez.
Sonuç: Önce Teşhis, Sonra Yol
Şirket kapatma, bir işlem değil bir karardır ve bu kararın dört seçeneği vardır. Şirkette değer kalmışsa satmak, grup içinde sadeleşme gerekiyorsa birleştirmek, değer kalmamış ve borçlar varlığı aşmıyorsa tasfiye etmek doğru yoldur. Borçlar varlığı aşıyorsa hiçbiri yapılmaz; mahkemeye bildirim zorunludur. Dördüncü yol olan “şirketi uyutmak” ise bir seçenek değil, ertelenmiş bir maliyettir: beyanname yükümlülüğü sürer, cezalar birikir, kanuni temsilci sorumluluğu işlemeye devam eder ve süreç çoğu zaman idarenin re’sen terkiniyle, yani sizin kontrolünüz dışında sonuçlanır. Karar öncesinde yapılması gereken tek şey, bilançoyu, pay yapısını ve devam eden dosyaları aynı masaya koymaktır.
Karar öncesi bir saatlik analiz, yıllarca süren davayı önler
Şirketinizin borç yapısı, pay sahipliği, vergi geçmişi ve devam eden dosyaları üzerinden dört seçeneği karşılaştıralım; hangisinin size uygun olduğunu ve takvimin nasıl kurulacağını netleştirelim.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Bilançonuz, ortaklık yapınız ve devam eden dosyalarınız üzerinden dört seçeneği karşılaştıralım; kapanış takvimini ve maliyetini birlikte çıkaralım.
İletişime Geçinİlgili Rehberler
- Şirket Tasfiyesi Nasıl Yapılır? — nisaplar, tasfiye memuru, üç ilan, üç ay, vergi takvimi
- Adi Ortaklık ve Şahıs İşletmesi Kapatma — TBK m.639-644 tasfiye hesabı ve müteselsil sorumluluk
- Tasfiyeden Dönme: Şirket Tasfiyesinden Vazgeçme — TTK m.548 şartları, %60 nisap ve dağıtım eşiği
- Limited Şirket Nasıl Kapatılır? — limited şirkete özgü nisap, tescil ve ortak sorumluluğu
- Anonim Şirket Nasıl Kapatılır? — %75 fesih nisabı, Bakanlık temsilcisi, imtiyazlı payda dağıtım ve ibra
- Şirket Kapanınca Vergi Borcu Ne Olur? — kapanış sonrası kişisel sorumluluk, zamanaşımı ve ödeme emri savunması
- Borçlu Şirket Nasıl Kapatılır? — sermaye kaybı, borca batıklık, konkordato ve iflas ayrımı
- Şirket Tasfiye Edildi, Alacağım Ne Olacak? — alacaklının hakları, ek tasfiye ve ihya davası
- Şirket Kapanıyor: İşçiler, Kira ve Sözleşmeler — fesih takvimi ve sözleşme haritası
- Düzenlemeye Tabi Şirketlerin Tasfiyesi — aracı kurum, banka, sigorta ve ödeme kuruluşunda özel rejim
- Vergisiz Birleşme ve Devir — KVK m.18-20 şartları
- Sermaye İşlemleri ve Pay Devrinde Vergilendirme — değer artışı kazancı ve sermaye azaltımı
- Pay Devrinde Kaynak İspatı — devir bedeli ve blokeler
- İşi Bırakma, Tasfiye ve Mükellefiyetin Sona Ermesi — VUK m.160-161 ve re’sen terk
- Ortaklar Cari Hesabı — ortağın şirketten para çekmesinin sınırı
- İflasın Ertelenmesi ve Yeni Konkordato — mühlet ve takip yasağı
- Ödeme Emrine İtiraz — kişisel takibe karşı süre ve yollar
- Genel Kurul Kararının İptali Dava Dilekçesi — nisap ve usul sakatlıkları
- Ticaret Hukuku Rehberi — tüm başlıkların dizini
Bu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Bu alandaki tüm rehberler · Tüm hukuk dalları