Fon krizinin şirketlere yansıyan yüzünde en gergin masa, ortaklar masasıdır. Şirketin nakdini bir serbest fona yatıran müdür veya yönetim kurulu, kararı çoğu zaman tek başına ve diğer ortaklara sormadan vermiştir; 17 Eylül 2026’dan bu yana o para kilitli, maaş ve vergi günleri yaklaşıyor ve diğer ortaklar “bize niye sorulmadı, kim sorumlu, ne yapabiliriz” diye soruyor. Bu yazı, şirket nakdini fona yatıran yöneticinin hangi hâllerde kusurlu sayılacağını, diğer ortakların Türk Ticaret Kanunu’ndan doğan beş hakkını — bilgi alma ve inceleme, özel denetim, müdürün azli ve yetkilerinin sınırlanması, sorumluluk davası ve haklı sebeple çıkma veya fesih — usulü, süresi ve tuzaklarıyla anlatır; ibra kararının nasıl bir kapan olabileceğini, genel kurulu toplantıya çağırma yolunu, ortağın yapamayacaklarını ve ilk otuz gün planını verir. Limited ve anonim şirket için ayrı madde numaralarıyla. Şirketinizde bu tartışma başladıysa 0554 648 37 15 numaralı hattan ön değerlendirme alabilirsiniz. Kuyum ve altın şirketlerinde ortaklar arası uyuşmazlıkta stokun korunması, çıkma, çıkarma ve iki ortaklı limited şirketlere ilişkin 2026 AYM kararı için kuyum şirketinde ortaklar arası uyuşmazlık rehberimize bakılabilir.
Ortaklar masasında haklarınızı belgeyle kurun
Bilgi alma talebi, özel denetim, azil davası ve sorumluluk davası; ibra tuzağından önce. Dosyanızı birlikte kuralım.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppNet Cevap: Beş Cümle
Önce Nitelendirme: Kusur mu, Piyasa Riski mi?
Ortaklar arasındaki tartışma, çoğu zaman yanlış sorudan başlar: “Para fona yatırıldı, zarar oldu, müdür sorumlu.” Hukuk bu kadar düz işlemez. Limited şirket müdürü TTK m.626, anonim şirket yönetim kurulu üyesi m.369 uyarınca görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle ve şirketin menfaatlerini gözeterek yerine getirmekle yükümlüdür; ancak bu yükümlülük, sonucu değil süreci denetler. Kurul onaylı, izahnamesi olan bir fona nakit yatırmak, yıllardır olağan nakit yönetimi uygulamasıdır ve piyasa riskinin gerçekleşmesi kusur değildir. Kusur, kararın verilme biçiminde ve içeriğinde aranır. Aşağıdaki tablo, ortakların dosyayı kurarken bakacağı ölçütleri gösterir; her ölçüt bir belgeye bağlanır.
Yöneticinin kusurunu belirleyen ölçütler
| Ölçüt | Kusur lehine gösterge | Kusur aleyhine gösterge | Belge |
|---|---|---|---|
| Fonun türü ve risk profili | Serbest fon, nitelikli yatırımcı beyanı, portföy sınırlamalarından muaf ürün | Para piyasası veya kamu borçlanma araçları fonu | İzahname, nitelikli yatırımcı beyanı, risk bildirim formu |
| Tutar ve nakit ihtiyacı | Maaş, vergi ve vadeli borçları karşılayacak nakdin tamamının yatırılması | Atıl nakdin makul kısmının yatırılması | Nakit akış tablosu, banka hareketleri |
| Yetki | Şirket sözleşmesi veya yönetim kurulu kararıyla sınırlanmış yetkinin aşılması; ortaklar kurulu kararı gerekirken alınmaması | İmza yetkisi ve iç yönerge içinde karar | Şirket sözleşmesi, imza sirküleri, karar defteri |
| Menfaat çatışması | Fonu satan kuruluştan komisyon, ilişkili portföy yönetim şirketi, yöneticinin kendi yatırımıyla paralel işlem | Bağımsız ürün seçimi | Sözleşmeler, komisyon kayıtları, ilişkili taraf beyanları |
| Bilgilendirme | Ortakların ve yönetim kurulunun bilgilendirilmemesi; finansal tablolarda gösterilmemesi | Karar defterine işlenmiş, tablolarda görünen yatırım | Karar defteri, finansal tablolar, dipnotlar |
| Kriz sonrası davranış | Tecil, bildirim ve Kurul başvurusu yapılmaması; ortaklardan bilginin saklanması | Belgeli ve zamanında adımlar | Yazışmalar, başvuru kayıtları |
Bu ölçütlerin bir kısmı fon dosyasının kendisiyle ilgilidir ve kilitli paranın çözülmesi için atılacak adımlar ile örtüşür; yöneticinin kriz sonrasında ne yapması gerektiğini fonlar ödeme yapmak istiyor, SPK izin vermiyor yazımızın şirket sahibi bölümünde, şirket parasının muhasebe ve vergi boyutunu şirket hazinesi tasfiye edilen fonda yazımızda anlattık. Ortakların ilk işi, bu tabloyu doldurmak için belge toplamaktır; belge toplamanın yolu da ilk haktan geçer.
Birinci Hak: Bilgi Alma ve İnceleme
Limited şirkette TTK m.614 uyarınca her ortak, müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi vermelerini isteyebilir ve belirli konularda inceleme yapabilir; ortağın elde ettiği bilgileri şirketin zararına kullanması tehlikesi varsa müdürler bilgi alma ve incelemeyi gerekli ölçüde engelleyebilir, bu konuda ortağın başvurusu üzerine genel kurul karar verir ve genel kurul bilgi alınmasını haksız yere engellerse ortak mahkemeye başvurabilir. Anonim şirkette m.437 uyarınca pay sahibi genel kurulda bilgi isteyebilir; bilgi verilmesi reddedilirse veya cevap yetersiz kalırsa pay sahibi mahkemeye başvurur. Fon dosyasında istenecek bilgi somuttur: hangi fon, ne zaman, hangi tutarla, hangi kararla alındı; nitelikli yatırımcı beyanını kim imzaladı; fonu kim önerdi; komisyon veya ilişkili taraf ilişkisi var mı; bugünkü değer ve tasfiye durumu nedir; kriz sonrasında hangi adımlar atıldı. Talep yazılı yapılmalı, noter veya KEP yoluyla gönderilmeli ve cevap süresi belirtilmelidir; cevapsız kalan veya eksik cevaplanan talep, özel denetim ve azil davasının ilk delilidir.
İkinci Hak: Özel Denetim
Bilgi alma hakkı kullanılmış ve sonuç alınamamışsa özel denetim devreye girer. TTK m.438 uyarınca her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını genel kuruldan isteyebilir; genel kurul kabul ederse şirket veya her pay sahibi otuz gün içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını ister. Genel kurul reddederse m.439 uyarınca sermayenin en az onda birini (halka açık şirketlerde yirmide birini) oluşturan pay sahipleri üç ay içinde mahkemeden özel denetçi atanmasını isteyebilir; mahkeme, kurucuların veya şirket organlarının kanunu ya da esas sözleşmeyi ihlal ederek şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattığının ikna edici bir şekilde ortaya konması hâlinde talebi kabul eder. Limited şirkette bu hükümler m.635 yollamasıyla uygulanır. Özel denetçi, fon yatırımına ilişkin kararı, belgeleri, bankalar ve aracı kuruluşlarla yazışmaları inceler ve rapor düzenler (m.440-442); rapor, sorumluluk davasının ana delilidir ve mahkeme raporunu genel kurula sunulmak üzere şirkete tebliğ eder. Özel denetimin gücü, şirketin kendi kayıtlarına yöneticinin izni olmadan ulaşmayı sağlamasındadır.
Özel denetim süreci
| Adım | Kim? | Dayanak | Süre |
|---|---|---|---|
| Bilgi alma hakkının kullanılması | Ortak | m.614 / m.437 | Ön şart |
| Genel kuruldan özel denetim talebi | Her pay sahibi | m.438/1 | Genel kurul gündemi |
| Kabul hâlinde mahkemeden denetçi atanması | Şirket veya her pay sahibi | m.438/2 | Genel kurul kararından itibaren 30 gün |
| Ret hâlinde azınlığın mahkemeye başvurusu | Sermayenin en az onda biri (halka açıkta yirmide biri) | m.439 | Genel kurul kararından itibaren 3 ay |
| Mahkemenin kararı | Asliye ticaret mahkemesi | m.439-440 | Şirket ve başvuranlar dinlenerek |
| Rapor | Özel denetçi | m.441-442 | Mahkemeye; şirkete tebliğ; genel kurula sunum |
| Giderler | Şirket; mahkeme başvuranlara yükleyebilir | m.444 | Kararla |
Üçüncü Hak: Müdürün Azli ve Yetkilerinin Sınırlanması
Limited şirkette müdürü görevden alma yetkisi genel kuruldadır (TTK m.630/1); ancak ortakların çoğunluğu müdürün yanındaysa veya müdür aynı zamanda çoğunluk ortağıysa bu yol kapalıdır. Kanun bu durum için ikinci bir yol açar: m.630/2 uyarınca her ortak, haklı sebeplerin varlığında, yöneticilerin yönetim hakkının ve temsil yetkilerinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir; m.630/3, yöneticinin özen ve bağlılık yükümlülüğü ile diğer yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal etmesini veya şirketin iyi yönetimi için gerekli yeteneği kaybetmesini haklı sebep sayar. Şirketin kısa vadeli nakdinin tamamını riskli bir fona yatırmak, bunu ortaklardan saklamak ve kriz sonrasında gerekli adımları atmamak, birlikte değerlendirildiğinde haklı sebep tartışmasını açar. Dava sırasında müdürün yeni işlemler yapmasını önlemek için HMK m.389 ve devamı uyarınca ihtiyati tedbir istenebilir: belirli tutarın üzerindeki işlemlerin çift imzaya bağlanması, yatırım işlemlerinin yasaklanması gibi. Anonim şirkette yönetim kurulu üyesi, m.364 uyarınca gündemde ilgili madde bulunması veya haklı sebep varsa gündemde madde olmasa bile genel kurul kararıyla görevden alınabilir; genel kurulu toplayamayan azınlık için ise özel denetim ve sorumluluk davası asıl araçlardır.
Dördüncü Hak: Sorumluluk Davası
Şirketin uğradığı zarar için sorumluluk davası TTK m.553’e dayanır: yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ettikleri takdirde hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur; limited şirkette m.644 yollamasıyla aynı hükümler müdürler için uygulanır. m.555 uyarınca şirketin uğradığı zararın tazminini şirket ve her pay sahibi isteyebilir; pay sahibi, tazminatın ancak şirkete ödenmesini isteyebilir. Yani ortak, kendi cebine değil şirket kasasına ödeme yapılmasını talep eder; bu, fon dosyasında doğru sonuçtur, çünkü zarar şirketin nakdindedir. Birden fazla sorumlu varsa m.557 uyarınca her biri kusuruna ve durumun gereklerine göre zarar kendisine yükletilebildiği ölçüde müteselsilen sorumludur. Zamanaşımı m.560’ta düzenlenmiştir: davacının zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde zararı doğuran fiilden itibaren beş yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır. Zararın hesabı, fon yatırımının tutarı ile tasfiye bakiyesi veya güncel değer arasındaki fark, kaçırılan yükümlülüklerin gecikme zammı ve temerrüt faizleri ile yöneticinin hareketsizliğinden doğan ek zararlardır. Yöneticinin şahsî malvarlığına ihtiyati haciz ve ceza dosyasında iade mekanizmalarını fon yöneticilerinin malvarlığına el konuldu yazımızda kurduk; aynı araçlar şirket yöneticisine karşı da kullanılır.
Sorumluluk davasının çerçevesi
| Konu | Limited şirket | Anonim şirket | Not |
|---|---|---|---|
| Dayanak | m.644 yollamasıyla m.553 | m.553 | Kusur sorumluluğu |
| Davacı | Şirket; her ortak (şirkete ödenmek üzere) | Şirket; her pay sahibi (şirkete ödenmek üzere) | m.555 |
| Davalı | Müdür veya müdürler | Yönetim kurulu üyeleri ve yöneticiler | Müteselsil sorumluluk (m.557) |
| Zarar | Şirketin nakdindeki kayıp ve uzantıları | Aynı | Piyasa riski kısmı ayrılır |
| İbranın etkisi | Genel kurul ibra kararı; olumsuz oy verenler 6 ay içinde dava açabilir | Aynı (m.558) | İbra kapanı |
| Zamanaşımı | 2 yıl / 5 yıl; ceza zamanaşımı uzunsa o süre | Aynı (m.560) | Öğrenme tarihi belgelenmeli |
| Mahkeme | Asliye ticaret mahkemesi | Aynı | Zorunlu arabuluculuk |
Menfaat Çatışması ve İspat Yükü: Davanın Kaderini Belirleyen İki Hüküm
Fon dosyalarında sorumluluk davasının sonucunu iki hüküm belirler. Birincisi menfaat çatışmasıdır: TTK m.393 uyarınca yönetim kurulu üyesi, kendisinin şirket dışı kişisel menfaatiyle veya yakınlarının menfaatiyle şirketin menfaatinin çatıştığı konulara ilişkin müzakerelere katılamaz; m.395 uyarınca yönetim kurulu üyesi genel kurulun izni olmadan şirketle kendi veya başkası adına işlem yapamaz. Fonu satan aracı kuruluştan komisyon alınması, fonun kurucusuyla ortaklık veya yakınlık ilişkisi, yöneticinin kendi portföyüyle paralel işlem yapması bu hükümlerin kapsamına girer ve tespit edildiğinde kusur tartışmasını neredeyse kapatır; çünkü karar, şirketin değil yöneticinin menfaatiyle açıklanır hâle gelir. Limited şirkette müdürün bağlılık yükümlülüğü m.626’da düzenlenmiştir ve aynı sonuç doğar. İkincisi ispat yüküdür: m.553 kusur sorumluluğu öngörür ve kusuru kural olarak davacı ispat eder; ancak m.553/2 uyarınca kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi devreden organ, devraldığı kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediğinin ispat edilmesi hâlinde sorumludur ve m.553/3 uyarınca hiç kimse kontrolü dışında kalan, kanuna veya esas sözleşmeye aykırılıklar veya yolsuzluklar sebebiyle sorumlu tutulamaz. Bu iki fıkra, “nakit yönetimini finans müdürüne devretmiştim” savunmasının sınırını çizer: devir, seçimde ve gözetimde özen gösterilmişse koruyucudur; gösterilmemişse sorumluluğu kaldırmaz. Davacı ortağın işi, kusuru soyut olarak değil, yukarıdaki kusur tablosundaki somut göstergelerle ispat etmektir; özel denetim raporu bu ispatın ana aracıdır.
Halka Açık Şirketlerde Ek Katman: Kamuyu Aydınlatma ve Azınlık Hakları
Şirket halka açıksa ortakların hakları iki yönde genişler. Birincisi kamuyu aydınlatmadır: şirketin nakdinin önemli bir kısmının tasfiyeye giren veya işleme kapatılan bir fonda bulunması, II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği kapsamında içsel bilgi niteliğinde olabilir ve KAP’ta açıklanması gerekebilir; açıklamanın yapılmaması veya geciktirilmesi hem yöneticinin sorumluluğunu ağırlaştırır hem de Kurul yaptırımı doğurur. Bu boyutu şirket hazinesi tasfiye edilen fonda yazımızda ele aldık. İkincisi azınlık eşikleridir: halka açık şirketlerde genel kurulu toplantıya çağırma ve özel denetim isteme eşiği sermayenin yirmide biridir (m.411, m.439); yani daha küçük bir azınlık bu hakları kullanabilir. Pay sahipleri ayrıca Kurul’a şikâyet yoluyla şirketin kamuyu aydınlatma yükümlülüğünün denetlenmesini isteyebilir; bu, kapalı şirket ortağının sahip olmadığı bir baskı aracıdır.
İbra Kapanı: Genel Kurulda Ne Yapmalı?
Sorumluluk davasının önündeki en büyük engel, çoğu zaman ortakların farkında olmadan verdiği ibra kararıdır. TTK m.558 uyarınca ibra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz ve şirket genel kurulunun sorumluluktan ibraya ilişkin kararı, ibranın kapsadığı açıklanan maddi olaylara ilişkin olarak şirketin ve ibraya olumlu oy veren pay sahiplerinin dava hakkını kaldırır; ibraya olumsuz oy veren veya ibra tarihinde henüz pay sahibi olmayanların dava hakkı ise ibra tarihinden itibaren altı ay içinde kullanılmadığı takdirde sona erer. Bu hükmün pratik sonucu üçlüdür. Birincisi, olağan genel kurulda “yönetimin ibrası” gündem maddesi geldiğinde fon yatırımından zarar gören ortak olumlu oy vermemeli, olumsuz oyunu ve gerekçesini tutanağa geçirtmelidir. İkincisi, ibra ancak açıklanan olaylar bakımından sonuç doğurur; fon yatırımı genel kurula açıklanmamış, finansal tablolarda gizlenmişse ibra o olayı kapsamaz. Üçüncüsü, olumsuz oy veren ortağın altı aylık süresi vardır; bu süre, sorumluluk davasının takvimini belirler. Limited şirkette de m.644 yollamasıyla aynı kural uygulanır.
Genel Kurulu Toplantıya Çağırma
Bilgi alma, özel denetim ve azil hakları genel kurul üzerinden işler; genel kurulu toplamak ise çoğu zaman yöneticinin elindedir. TTK m.411 uyarınca anonim şirkette sermayenin en az onda birini (halka açık şirketlerde yirmide birini) oluşturan pay sahipleri, yönetim kurulundan yazılı olarak gerektirici sebepleri ve gündemi belirterek genel kurulu toplantıya çağırmasını veya toplanacak genel kurula gündem maddesi eklemesini isteyebilir; yönetim kurulu çağrıyı yapmazsa m.412 uyarınca mahkeme, genel kurulun toplantıya çağrılmasına karar verebilir. Limited şirkette m.617 uyarınca genel kurul müdürler tarafından toplantıya çağrılır; azınlığın çağrı ve gündeme madde ekletme hakkı m.617/3 yollamasıyla anonim şirket hükümlerine tabidir. Gündeme “fon yatırımı hakkında bilgi verilmesi”, “özel denetim”, “müdürün görevden alınması” ve “sorumluluk davası açılması” maddelerinin yazılması, ortağın sonraki bütün adımlarının usulî zeminini kurar.
Çıkma, Çıkarma ve Haklı Sebeple Fesih
Ortaklar arasındaki güven kalıcı olarak bozulmuşsa TTK, limited şirket için üç çıkış yolu sunar. m.638 uyarınca şirket sözleşmesinde çıkma hakkı öngörülmemişse dahi her ortak, haklı sebeplerin varlığında şirketten çıkmasına karar verilmesi için dava açabilir; çıkan ortak m.641 uyarınca esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini alır. m.640 uyarınca şirket, haklı sebeplerin varlığında ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeye başvurabilir; bu yol, fon yatırımıyla şirketi zarara uğratan ve ortak da olan müdüre karşı diğer ortakların kullanabileceği bir araçtır. m.636/3 uyarınca haklı sebeplerin varlığında her ortak mahkemeden şirketin feshini isteyebilir; mahkeme fesih yerine davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenerek şirketten çıkarılmasına veya duruma uygun başka bir çözüme de karar verebilir. Bu üç yol, kilitli fon parası çözülmeden kullanılırsa ayrılma akçesinin hesabında belirsizlik doğurur; fon payının değerlemesi, şirket hazinesi tasfiye edilen fonda yazımızdaki VUK m.279 tartışmasıyla birlikte ele alınmalıdır. Şirketin kapatılması, devri veya faaliyetinin durdurulması seçeneklerini şirketimi kapatayım mı, devredeyim mi, dondurayım mı yazımızda, borca batıklık hâlini borçlu şirket nasıl kapatılır yazımızda karşılaştırdık.
Ortağın Yapamayacakları
Haklar kadar sınırlar da bilinmelidir; çünkü hatalı bir adım, ortağın kendisini sorumlu duruma düşürür. Ortak, şirket adına tek başına fon kurucusuna veya Kurul’a başvuramaz; şirketi temsil yetkisi müdür veya yönetim kurulundadır ve ortak ancak genel kurul kararıyla veya mahkeme yoluyla bu yetkiyi etkileyebilir. Ortak, şirketin zararı için tazminatı kendi hesabına isteyemez; talep şirkete ödenmek üzere yapılır. Ortak, yöneticinin şahsî malvarlığına şirketin alacağı için tek başına ihtiyati haciz koyduramaz; bu, şirketin veya sorumluluk davasında mahkemenin kararına bağlıdır. Ortak, yönetici hakkında ceza şikâyetinde bulunabilir; ancak şirket nakdinin Kurul onaylı bir fona yatırılması tek başına suç değildir ve dayanaksız şikâyet, iftira tartışması doğurabilir. Ortak, şirket sırlarını üçüncü kişilere açıklayamaz; bilgi alma hakkıyla edindiği belgeleri yalnızca ortaklık haklarını kullanmak için kullanabilir. Bu sınırların ortak noktası şudur: ortağın gücü, doğrudan eylemde değil, kanunun öngördüğü usulü doğru sırayla işletmektedir.
Süreler ve İlk Otuz Gün Planı
Kaçırılmaması gereken süreler
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Özel denetim: genel kurul kabulünden sonra mahkemeye başvuru | 30 gün | TTK m.438/2 |
| Özel denetim: genel kurul reddinden sonra azınlığın başvurusu | 3 ay | TTK m.439 |
| İbraya olumsuz oy verenlerin sorumluluk davası | İbra tarihinden itibaren 6 ay | TTK m.558 |
| Sorumluluk davası zamanaşımı | 2 yıl / 5 yıl; ceza zamanaşımı uzunsa o süre | TTK m.560 |
| Genel kurul kararının iptali | Karar tarihinden itibaren 3 ay | TTK m.445 |
| Genel kurulu toplantıya çağırma talebi | Yazılı talep; ret veya sessizlik hâlinde mahkeme | TTK m.411-412 |
| Haklı sebeple çıkma, çıkarma, fesih | Süre yok; haklı sebep devam ettiği sürece | TTK m.636, m.638, m.640 |
Ortak için ilk otuz gün
| Gün | Adım | Amaç |
|---|---|---|
| 1-3 | Yazılı bilgi alma talebi (noter/KEP): fon, tutar, karar, yetki, beyanlar, komisyon, güncel durum | Belge ve delil |
| 3-7 | Şirket sözleşmesi, imza sirküleri, karar defteri ve finansal tabloların incelenmesi | Yetki aşımı ve gizleme tespiti |
| 7-10 | Genel kurulun toplantıya çağrılması talebi; gündem: bilgi, özel denetim, azil, sorumluluk davası | Usulî zemin |
| 10-20 | Cevap gelmezse mahkemeye bilgi alma başvurusu; haklı sebep varsa m.630/2 azil ve ihtiyati tedbir | Yöneticinin yeni işlemlerinin durdurulması |
| 20-30 | Genel kurulda ibraya olumsuz oy ve şerh; özel denetim talebi; ret hâlinde 3 aylık süre planı | İbra kapanından korunma |
| 30 | Zarar hesabı ve sorumluluk davasının hazırlığı; şirketin fon dosyasındaki adımlarının denetimi | Tazminat ve kilitli paranın çözümü |
Örnek Yazı: Müdüre Bilgi Alma ve İnceleme Talebi
Kontrol Listesi
Ortağın dosya kontrol listesi
| Soru | Evet ise | Hayır ise |
|---|---|---|
| Fon yatırımı karar defterinde ve finansal tablolarda görünüyor mu? | Gizleme iddiası düşer; kusur diğer ölçütlerde aranır | Gizleme ve ibra kapsamı dışında kalma argümanı |
| Nitelikli yatırımcı beyanını imzalayan yetkili miydi? | Yetki aşımı iddiası zayıflar | Yetkisiz temsil ve kusur karinesi |
| Fonu öneren kuruluşla yönetici arasında menfaat ilişkisi var mı? | m.393-395 ve m.626 bağlılık ihlali | Kusur, özen ölçütüyle sınırlı |
| Kriz sonrası tecil, bildirim ve Kurul başvurusu yapıldı mı? | Kriz yönetimi kusuru düşer | Hareketsizlik zararı ayrı kalem |
| Genel kurulda ibra gündemi geldi mi? | Olumsuz oy, şerh, 6 aylık takvim | İbra öncesi özel denetim talebi |
| Sermayenin onda birine (halka açıkta yirmide birine) sahip misiniz? | Çağrı, gündem ve özel denetim hakları doğrudan | Diğer ortaklarla birleşerek eşiğe ulaşma |
Sık Yapılan Hatalar
Ortakların fon krizinde yaptığı hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Piyasa kaybını doğrudan kusur saymak | Dava reddedilir | Kusur ölçütlerini belgeyle kurmak |
| Bilgi alma hakkını kullanmadan özel denetim istemek | Ön şart eksik; talep reddedilir | Önce yazılı bilgi talebi |
| Genel kurulda ibraya olumlu oy vermek | Dava hakkı düşer | Olumsuz oy ve şerh; 6 aylık takvim |
| Tazminatı kendi adına istemek | Talep hukuka aykırı | Şirkete ödenmek üzere talep (m.555) |
| Şirket adına tek başına Kurul’a veya kurucuya başvurmak | Yetkisiz temsil | Genel kurul kararı veya mahkeme yolu |
| Azil davasında ihtiyati tedbir istememek | Yönetici yeni işlemler yapmaya devam eder | HMK m.389 tedbir talebi |
| Özel denetim sürelerini kaçırmak | Hak düşer | 30 gün ve 3 aylık sürelerin takibi |
| Ceza şikâyetini dayanaksız yapmak | İftira tartışması; ortaklık ilişkisinin kopması | Somut menfaat çatışması ve belge |
🧭 Bu yazı Şirket Kapatma Rehberi ve fon krizi serisinin parçasıdır
Şirket Kapatma Rehberi · Şirket parası fonda kilitlendi: ne yapmalı? · Şirket hazinesi tasfiye edilen fonda · Sermaye piyasası rehberlerinin tamamı: SPK Hukuk Rehberi
Fon kilidi döneminde tedarikçi, müşteri ve kiraya verene karşı mücbir sebep savunmasının sınırını, ödeme ertelemesi protokolünü, karşılıksız çek riskini, ihtiyati hacze itirazı ve konkordato seçeneğini şirketimin parası fonda kilitli: tedarikçi, çek ve kira borçları yazımızda anlattık.
Fon katılma paylarını kredi teminatı gösteren şirketler için teminat açığı, ek teminat çağrısı, bankanın muacceliyet ve takas yetkileri, tasfiye bakiyesinin akıbeti ve bekleme protokolünü fon rehinli kredi: fon kilitlenince teminat açığı yazımızda anlattık.
Fon kilidi nedeniyle maaş ödeyemeyen işverenin yirmi gün kuralı karşısındaki konumunu, m.22 onaylı ücretsiz izin, kısa çalışma şartları, fesihte son çare ilkesi ve toplu işçi çıkarma usulünü fon kilidi nedeniyle maaş ödeyemeyen işveren yazımızda anlattık.
Fon zararının bilançoya girişini, TTK m.376 sermaye kaybı eşiklerini, genel kurulun zorunlu adımlarını, kâr dağıtımının kaynaklarını ve dağıtılmış temettünün iadesini fon zararı bilançoya yansıdı: sermaye kaybı, kâr dağıtımı ve temettü iadesi yazımızda anlattık.
Şirketin profesyonel müşteri olarak sınıflandırılmasının davayı neden kapatmadığını, hatalı sınıflandırmayı, sözleşmesiz tavsiyeyi, kuruluşlara göre sorumluluğu ve kurumsal dava dosyasını şirket olarak fon zararını aracı kurum ve bankadan istemek yazımızda anlattık.
Grup yapısında nakit havuzu fonda kilitlendiğinde bağlı şirketin alacağını, hâkim şirketin TTK m.202 kapsamında kayıp denkleştirme yükümlülüğünü, bağlılık raporunu, m.358 borçlanma yasağını ve örtülü sermaye ile transfer fiyatlandırması risklerini grup şirketlerinde fon kilidi yazımızda anlattık.
Sıkça Sorulan Sorular
Müdür ortaklara sormadan şirket parasını fona yatırabilir mi?
Şirket sözleşmesi ve iç yönerge yetki sınırı koymamışsa müdür olağan nakit yönetimi kapsamında karar verebilir; ancak nitelikli yatırımcıya özgü riskli bir fona kısa vadeli nakdin tamamının yatırılması, yetkinin aşılması, menfaat çatışması ve ortaklardan gizleme kusur tartışmasını açar (TTK m.626, m.553).
Ortak olarak fon yatırımı hakkında bilgi isteyebilir miyim?
Evet. Limited şirkette TTK m.614 uyarınca her ortak müdürlerden şirketin bütün işleri ve hesapları hakkında bilgi isteyebilir ve inceleme yapabilir; anonim şirkette m.437 uyarınca pay sahibi genel kurulda bilgi ister. Reddedilirse mahkemeye başvurulur.
Özel denetim nedir, nasıl istenir?
Bilgi alma hakkı kullanıldıktan sonra belirli olayların özel denetçi eliyle açıklığa kavuşturulmasını genel kuruldan istemektir (TTK m.438). Genel kurul kabul ederse 30 gün içinde mahkemeden denetçi atanması istenir; reddederse sermayenin en az onda biri 3 ay içinde mahkemeye başvurabilir (m.439). Limited şirkette m.635 yollamasıyla uygulanır.
Müdürü görevden aldıramıyorum; çoğunluk onun elinde. Ne yapabilirim?
TTK m.630/2 uyarınca her ortak, haklı sebeplerin varlığında müdürün yönetim hakkının ve temsil yetkisinin kaldırılmasını veya sınırlandırılmasını mahkemeden isteyebilir; dava sırasında HMK m.389 uyarınca ihtiyati tedbir talep edilebilir. Özen ve bağlılık yükümlülüğünün ağır ihlali haklı sebeptir (m.630/3).
Sorumluluk davasında tazminat bana mı ödenir?
Hayır. Şirketin zararı için açılan davada tazminat şirkete ödenir; ortak, TTK m.555 uyarınca ancak şirkete ödenmesini isteyebilir. Ortağın doğrudan kendi malvarlığında oluşan zarar ayrı bir taleptir.
Genel kurulda ibra verdik; dava açabilir miyim?
İbraya olumlu oy verdiyseniz, ibranın kapsadığı açıklanan olaylar bakımından dava hakkınız düşer (TTK m.558). Olumsuz oy verdiyseniz ibra tarihinden itibaren 6 ay içinde dava açabilirsiniz. Fon yatırımı genel kurula açıklanmamışsa ibra o olayı kapsamaz.
Sorumluluk davasında zamanaşımı ne kadar?
TTK m.560 uyarınca zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 5 yıl; fiil suç oluşturuyorsa ve ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
Genel kurulu toplayamıyorum; müdür çağrı yapmıyor.
Anonim şirkette sermayenin en az onda biri TTK m.411 uyarınca yazılı olarak çağrı ister; yönetim kurulu yapmazsa m.412 uyarınca mahkeme toplantıya çağırabilir. Limited şirkette m.617/3 yollamasıyla aynı yol açıktır.
Ortaklıktan ayrılmak istiyorum; payımı nasıl alırım?
Limited şirkette haklı sebeple çıkma davası (TTK m.638) ile ayrılma akçesi (m.641) istenebilir; şirket de haklı sebeple ortağın çıkarılmasını isteyebilir (m.640). Fon payı çözülmeden ayrılma akçesinin hesabı belirsizleşir; değerleme tartışması dikkate alınmalıdır.
Müdür hakkında ceza şikâyeti yapabilir miyim?
Yapabilirsiniz; ancak Kurul onaylı bir fona nakit yatırmak tek başına suç değildir. Şikâyet, komisyon alındığı, ilişkili taraf lehine işlem yapıldığı veya belgelerin gizlendiği gibi somut olgulara dayanmalıdır; aksi hâlde iftira tartışması doğar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Şirket sözleşmesindeki yetki ve nisap hükümleri ile pay oranınız sonucu değiştirir; somut dosyanız için bir avukata danışılmalıdır.
İbra kapanına düşmeden harekete geçin
Bilgi alma talebi, özel denetim, azil ve sorumluluk davası; genel kurul takvimine göre planlanmalı. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla değerlendirme için ulaşın.
📞 0554 648 37 15💬 WhatsAppDosyanız için değerlendirme
Şirket sözleşmeniz, karar defteri ve fon belgeleriyle gelin; kusur tablosunu birlikte dolduralım: 0554 648 37 15
İletişime GeçinBu içerik Ticaret ve Şirketler Hukuku alanındadır.
Ticaret Hukuku Rehberi · Şirket Kapatma Rehberi · SPK Hukuk Rehberi · Tüm hukuk dalları