Sigorta eksperinin raporu bir delildir, sizi bağlamaz; eksper tarafsız olmak zorundadır ve tarafsızlığa aykırı düzenlenen rapor geçersizdir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.22). Sigortalı da dosyada henüz eksper yoksa eksper atanmasını isteyebilir; eksperin tespitlerine üç iş günü içinde itiraz edilerek yeni eksper, ardından hakem eksper atanması istenebilir ve hakem eksper raporu sistemde nihai rapor sayılır (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.5, 8). İlk raporun ücretini sigortacı öder; itiraz eksperi ve hakem eksper ücretini, raporlar arasında fark yoksa talep eden, önemli fark varsa sonuç aleyhine dönen taraf öder (m.14). Raporun bir örneğini isteme hakkınız vardır (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği m.20). Yangın sigortası genel şartlarındaki hakem-bilirkişi usulü ise yalnızca tarafların anlaşmasıyla işler ve kararı kesindir (Yangın Sigortası Genel Şartları B.4). Mahkemede uyuşmazlık bağımsız bilirkişi incelemesiyle çözülür.
“Eksper zararımızın yarısını yazdı.” “Rapor aylar sonra geldi, hâlâ ödeme yok.” “Eksper ‘aşınma’ dedi, kendi eksperimizi atayabilir miyiz?” “Hasar tespit tutanağını imzaladık, şimdi farkı isteyebilir miyiz?” “Sigortacı hakem-bilirkişiye gitmeyi teklif ediyor, kabul edelim mi?” Bu rehber, ticari hasarlarda sigorta eksperinin rolünü, raporun bağlayıcılığını, kendi eksperinizi atama hakkını, itiraz ve hakem eksper sürecini, genel şartlardaki hakem-bilirkişi usulünü, mutabakatname ve ibraname imzalamanın sonuçlarını, raporun gecikmesini, delil tespitini ve mahkeme sürecini 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, Sigorta Eksperleri Yönetmeliği, Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği, Yangın Sigortası Genel Şartları, Türk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay kararları üzerinden anlatır.
Eksper raporu zararınızı eksik mi gösteriyor? Birlikte inceleyelim
Eksper raporunu, poliçenizi, hesap tablosunu ve yazışmaları birlikte inceleyelim; itiraz, hakem eksper, delil tespiti, tahkim veya dava yolundan hangisinin uygun olduğunu belirleyelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kısa Cevap: Eksper Raporu Son Söz Değildir
Kanun eksperlerin düzenlediği raporların delil niteliğinde olduğunu belirtir; raporun tarafları bağladığına dair bir hüküm yoktur (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.22). Yani sigortacının eksperinin belirlediği tutar, sigortacının teklifidir; kabul etmek zorunda değilsiniz. Raporun eksik veya hatalı olduğunu düşünüyorsanız önünüzde birbirinden farklı yollar vardır. Hangisini seçeceğiniz zararın büyüklüğüne, uyuşmazlığın teknik mi hukuki mi olduğuna ve zamana göre değişir.
Eksper raporuna karşı yollar
| Yol | Ne zaman? | Sonucu | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Rapora yazılı itiraz ve eksik belgelerin sunulması | Raporu öğrenir öğrenmez | Sigortacı ve eksper yeniden değerlendirir | Eksper Yön. m.20 |
| İtiraz eksperi ve hakem eksper | Rapor sisteme girdikten sonra üç iş günü içinde | Yeni eksper, ardından hakem eksper; hakem eksper raporu sistemde nihai | Atama Yön. m.8 |
| Kendi eksperinizi atatmak | Dosyada henüz eksper yoksa | Sizin talebinizle atanan eksperin raporu | Atama Yön. m.5 |
| Yangın genel şartlarındaki hakem-bilirkişi | Taraflar anlaşırsa | Kararı kesin; önemli farklılıkta yedi gün içinde mahkemeye itiraz | Yangın GŞ B.4 |
| Delil tespiti ve uzman görüşü | Delil kaybolma riski varsa, dava öncesinde de | Mahkeme bilirkişisi veya uzman mütalaası | HMK m.400, 293 |
| Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava | Uzlaşma olmazsa | Bağımsız bilirkişi incelemesi | 5684 s.K. m.30; TTK m.5/A |
Sigorta Eksperi Kimdir, Raporu Neden Önemlidir?
Sigorta eksperliği ruhsat almış ve levhaya kayıtlı gerçek veya tüzel kişilerce yapılır (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.22). Eksperin temel görevi, kayıp veya hasarın neden ve niteliği ile miktarını bizzat inceleyip belirlemektir (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği m.15). Eksper poliçeyi, ilgili belgeleri ve defterleri isteyebilir ve örnek alabilir (m.17); yazılı olarak istediği bilgiler makul sürede verilmezse raporunu mevcut bilgi ve belgelere göre tamamlayabilir (m.20). Bu nedenle eksperin istediği belgeleri zamanında ve eksiksiz vermek, raporun aleyhinize eksik düzenlenmesini önlemenin ilk adımıdır.
Eksperin yükümlülükleri ve sigortalının hakları
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Tarafsızlık | Eksper tarafsız olmak zorundadır; tarafsızlığı şüpheye düşürecek önemli nedenler varsa görevi kabul edemez; buna aykırı raporlar geçersizdir | 5684 s.K. m.22 |
| Yasak | Sigorta şirketlerinin, acentelerin ve brokerlerin ortakları, yönetim ve denetiminde bulunanlar ve meslekî faaliyette bulunan çalışanları eksperlik yapamaz | 5684 s.K. m.22 |
| Taraf tutmama | Eksper taraf tutma kuşkusuna bile yer bırakmadan rapor hazırlar; malın mülkiyeti, kira veya borç ilişkisi gibi durumlarda yeniden eksper atanabilir | Eksper Yön. m.22 |
| Raporun niteliği | Raporlar delil niteliğindedir | 5684 s.K. m.22 |
| Ara rapor | İş gecikirse gecikme nedenlerini açıklayan ara rapor düzenlenir | Eksper Yön. m.20 |
| Mutabakat veya anlaşmazlık | Taraflar anlaşmışsa imzalı mutabakatname, anlaşamamışsa anlaşmazlık zaptı rapora eklenir | Eksper Yön. m.20 |
| Rapor süresi | İmzalı rapor, işin tamamlanmasından itibaren en geç yedi iş günü içinde atayan tarafa verilir | Eksper Yön. m.20 |
| Raporun örneği | Sigortalının talebi hâlinde eksper veya sigorta şirketince sigortalıya verilir | Eksper Yön. m.20 |
| Gizlilik | Eksper öğrendiği bilgi ve sırları ilgililerin izni olmadan açıklayamaz | 5684 s.K. m.22 |
Kendi Eksperinizi Atatabilir misiniz? Ücreti Kim Öder?
01.04.2026 tarihinde yürürlüğe giren Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’ne göre eksper; sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren veya poliçeden yararlanan kişinin talebiyle atanır ve dosyada hâlihazırda atanmış eksper bulunmaması şartıyla her aşamada eksper atanabilir (m.5). Poliçelerde bu kişilerin eksper atanmasını talep edebileceği bilgisine yer verilmesi zorunludur. Yani sigortacı henüz eksper atamadıysa siz de eksper atanmasını isteyebilirsiniz; bir eksper atanmışsa izlenecek yol itirazdır.
Ekspertiz ücreti serbestçe belirlenir ancak taban ücret tarifesinin altında olamaz; ilk eksper raporunun ücreti sigorta şirketi tarafından ödenir; itiraz üzerine atanan eksperin ve hakem eksperin ücreti ise, itiraz raporu ile ilk rapor arasında fark yoksa atamayı talep eden tarafça, önemli bir fark varsa itiraz üzerine hazırlanan rapor aleyhine sonuçlanan tarafça taban ücret tarifesine göre ödenir (m.14). Yani itirazınız önemli bir fark yaratırsa bu ücretleri kural olarak sigortacı öder. İnternette hâlâ geçen “ikinci eksperin ücretini sigorta şirketi öder” bilgisi, 2026’da yürürlükten kaldırılan 2015 tarihli Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği’ne dayanmaktadır. Kanuna göre sigortacı; sigorta ettiren, sigortalı ve lehtar tarafından rizikonun, tazminatın veya bedel ödeme borcunun kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılan makul giderleri, bunlar faydasız kalmış olsalar bile ödemek zorundadır (TTK m.1426). Kanun metni sigortalının yaptığı giderleri de açıkça kapsar; ancak öğretide Yargıtay’ın ekspertiz ücretini yargılama gideri olarak değerlendirmeye eğilimli olduğu belirtilmekte ve bu yaklaşım eleştirilmektedir.
Eksper Raporuna İtiraz ve Hakem Eksper
Eksperin tespitlerine, raporun sisteme girdiğinin bildirilmesinden itibaren üç iş günü içinde sigortacı, sigortalı ve diğer ilgililer itiraz edebilir; itiraz üzerine yeni bir eksper atanır. Taraflardan biri, itiraz üzerine düzenlenen raporun sisteme girmesinden itibaren yine üç iş günü içinde hakem eksper atanmasını isteyebilir; hakem eksperin ilgili branşta en az on yıllık fiilî tecrübesi olması gerekir. İtiraz eksperi ve hakem eksper raporlarını motorlu araç hasarlarında üç iş günü, diğer branşlarda on iş günü içinde düzenler. Hakem eksperin düzenlediği rapor nihai rapor olarak kabul edilir (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.8). Raporlar güvenli elektronik imzayla imzalanır ve kimlik veya hak sahipliği ispatlandığında ilgili tarafların erişimine açılır (m.11).
İtiraz süreci
| Aşama | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Eksper tespitlerine itiraz | Raporun sisteme girdiğinin bildiriminden itibaren üç iş günü | Atama Yön. m.8 |
| Hakem eksper talebi | İtiraz raporunun sisteme girmesinden itibaren üç iş günü | Atama Yön. m.8 |
| Hakem eksperde aranan şart | İlgili branşta en az on yıllık fiilî tecrübe | Atama Yön. m.8 |
| İtiraz ve hakem eksper raporu | Motor hasarlarında üç iş günü, diğer branşlarda on iş günü | Atama Yön. m.8 |
| Hakem eksper raporunun niteliği | Nihai rapor | Atama Yön. m.8 |
| Ücret | Raporlar arasında fark yoksa talep eden, önemli fark varsa sonuç aleyhine dönen taraf öder | Atama Yön. m.14 |
Hakem eksper raporunun yönetmelikte “nihai rapor” olarak tanımlanması, bu raporun sigorta sistemi içindeki son eksper raporu olduğu anlamına gelir. Kanun ise eksper raporlarını delil olarak nitelendirir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.22); bu nedenle hakem eksper raporuna karşı da Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurulabileceği ve raporun orada diğer delillerle birlikte değerlendirileceği savunulabilir. Bu konuda doğrulanabilen bir karara ulaşılamamıştır.
Genel Şartlardaki Hakem-Bilirkişi Usulü: Kabul Etmeli misiniz?
Yangın sigortası genel şartlarında, taraflar zarar miktarında anlaşamazsa isterlerse hakem-bilirkişiye gitmeyi kararlaştırabilecekleri ve bunu bir tutanakla tespit edecekleri düzenlenmiştir (Yangın Sigortası Genel Şartları B.4). Bu usul zorunlu değildir; her iki tarafın anlaşmasıyla işler. Makine kırılması genel şartlarında da taraflar tazminat miktarında anlaşamadıkça alacağın ancak hakem-bilirkişi kararıyla muaccel olacağı öngörülmüştür (Makina Kırılması Sigortası Genel Şartları m.13); bu hükmün kanunun emredici muacceliyet kuralıyla birlikte okunması gerekir. Ayrıntılar için makine kırılması rehberimize bakabilirsiniz.
Yangın Sigortası Genel Şartlarında hakem-bilirkişi
| Konu | Kural |
|---|---|
| Başlangıç | Tarafların anlaşması ve bunun tutanakla tespiti |
| Atama | Her taraf kendi hakem-bilirkişisini seçer ve noter aracılığıyla bildirir; diğer taraf bildirimden itibaren on beş gün içinde seçer |
| Üçüncü hakem-bilirkişi | İki hakem-bilirkişi ilk toplantı tarihinden itibaren yedi gün içinde ve incelemeye geçmeden önce üçüncüyü seçer; üçüncüsü yalnızca anlaşamadıkları konularda karar verir |
| Mahkeme ataması | Taraf seçim yapmazsa veya üçüncüde anlaşılamazsa hasar yerindeki ticaret davalarına bakmakla yetkili mahkeme atar |
| İtiraz | Uzmanlık yetersizliği nedeniyle, kişiyi öğrenmeden itibaren yedi gün içinde |
| Bağlayıcılık | Zarar miktarına ilişkin kararlar kesindir ve tarafları bağlar |
| Kararın iptali | Tespit edilen zarar miktarı gerçek durumdan önemli şekilde farklıysa, tebliğden itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz |
| Süre | Rapor üç ay içinde ve her hâlde rizikodan itibaren altı ay içinde tebliğ edilmezse taraflar zararı her türlü delille ispat edebilir |
| Ücret | Her taraf kendi hakem-bilirkişisinin ücretini, tek veya üçüncü hakem-bilirkişinin ücretini yarı yarıya öder |
Hakem-bilirkişi usulünü kabul etmeden önce iyi düşünün: kararı kesindir ve yalnızca zarar miktarının gerçek durumdan önemli şekilde farklı olması hâlinde, çok kısa bir sürede itiraz edilebilir. Teminat kapsamı veya istisna gibi hukuki uyuşmazlıklar hakem-bilirkişinin değil, mahkemenin veya Sigorta Tahkim Komisyonunun konusudur. Usulü kabul edecekseniz tutanakta hakem-bilirkişinin yalnızca zarar miktarını belirleyeceğini açıkça yazdırın.
Hasar Tespit Tutanağı, Mutabakatname ve İbraname İmzalamak
Eksper, taraflar zarar miktarında anlaşmışsa imzalı mutabakatnameyi, anlaşamamışlarsa anlaşmazlık zaptını raporuna ekler (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği m.20). Bu nedenle eksperin önünüze koyduğu belgenin ne olduğunu iyi okuyun: hasar tespit tutanağı yalnızca olayı ve hasarlı kalemleri kayda geçirirken, mutabakatname tutarı kabul ettiğiniz anlamına gelir. Tutara katılmıyorsanız mutabakatname yerine anlaşmazlık zaptı düzenlenmesini isteyin veya imzanızın yanına “tutara itirazım saklıdır” şeklinde açık bir ihtirazi kayıt düşün.
Sigortacı ödemeyi yaparken çoğu zaman ibraname ister. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, trafik sigortasına ilişkin bir dosyada ödenen tutar ile gerçek zarar arasında açık oransızlık bulunması hâlinde belgenin ibraname değil makbuz niteliğinde olduğunu ve aşırı yararlanma iddiasının incelenmesi gerektiğini kabul etmiştir (E.2023/(17)4-6, K.2024/292). Ticari hasarlarda bu kararın kıyasen değerlendirilmesi mümkündür; ancak en güvenli yol, ibranameyi ihtirazi kayıtla veya “kısmi ödeme olarak” imzalamak, bunun mümkün olmadığı durumda ise imzalamadan önce hukuki destek almaktır. Ağır şartlarla yapılan sulh ve ibranameler için sulh, ibra ve gabin yazımıza bakabilirsiniz.
Eksper Raporu Gecikirse Tazminat Ne Zaman Ödenir?
Yangın sigortası genel şartlarına göre sigortacı, gerekli belgelerin kendisine verilmesinden itibaren bir ay içinde tazminat tutarını belirleyip bildirir ve kesinleşen tazminat tutarını en geç bir ay içinde öder (Yangın Sigortası Genel Şartları B.3, B.8). Kanuna göre tazminat, belgeler verildikten sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur; sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı inceleme gecikmişse bu süre işlemez; araştırmalar üç ayda tamamlanmazsa en az yüzde elli avans ödenir (TTK m.1427/2-3). Bu hükümler sigorta ettiren aleyhine değiştirilemez (TTK m.1452/3).
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, kapsamlı işyeri poliçesinde eksper raporunun ihbardan yaklaşık iki ay sonra verildiği ve ret yazısının daha sonra geldiği bir dosyada, alacağın ret tarihinde muaccel olduğunu ve muaccel olmayan bir alacakta zamanaşımının işlemeye başlamayacağını kabul ederek zamanaşımından verilen ret kararını kaldırmıştır (17.HD E.2019/3608, K.2020/1497). Sigortacı şikâyet ve bilgi taleplerine on beş iş günü içinde cevap vermek ve hasar ödeme durumunun internet üzerinden takip edilmesini sağlamakla yükümlüdür (Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik m.12, 13). Gecikmede sigortacıya yazılı başvurun, ara rapor isteyin ve avans talebinde bulunun. Zamanaşımı için sigorta tazminatı zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.
Delil Tespiti ve Uzman Görüşü
Hasar yerinin temizlenmesi, makinenin onarılması veya bozulabilir malların imha edilmesi gerekiyorsa delillerin kaybolmaması için mahkemeden delil tespiti istenebilir. Taraflar, görülmekte olan veya ileride açılacak bir dava için keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesi isteyebilir; bunun için hukuki yarar aranır ve delilin kaybolma ya da ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşma ihtimali varsa hukuki yarar var sayılır (HMK m.400). Taraflar ayrıca dava konusu olayla ilgili olarak uzmanından bilimsel mütalaa alabilir (HMK m.293).
Delilin olaydan hemen sonra tespit edilmesi önemlidir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, itfaiye ve eksper raporlarının kısa devreyi gösterdiği bir yangında, mahkeme bilirkişisinin yaklaşık iki buçuk yıl sonra yaptığı keşifte bu raporları tahmin sayarak verdiği görüşe dayanan kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozmuş ve itfaiye ile eksper raporlarını değerlendiren yeni bir uzman raporu alınmasını istemiştir (E.2010/8034, K.2012/155). Ayrıntılar için delil tespiti ve bilirkişi yazımıza bakabilirsiniz.
Mahkemede ve Sigorta Tahkim Komisyonunda Eksper Raporu
Uyuşmazlık mahkemeye veya Sigorta Tahkim Komisyonuna taşındığında sigortacının eksper raporu bir delildir ve mahkemeyi bağlamaz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, sigortacının kendi ekspertiz ve araştırma raporlarına dayanarak hasarın bildirildiği gibi gerçekleşmediğini savunduğu bir nakliyat dosyasında, mahkemenin atadığı bilirkişi heyetinin somut bulgularına dayanan tazminat kararını onamıştır (E.2024/5914, K.2025/3830). Eski kanun döneminde de sigortacının tek yanlı hazırlattığı rapora itibar edilmeyen bir yangın kararı onanmıştır (E.2009/10454, K.2011/2682).
Sigorta Tahkim Komisyonunda da teknik bir konuda bilirkişi raporu alınması ve raporun taraflara tebliğ edilmesi gerekir; Yargıtay, hakem heyetinin teknik hesaplamayı bilirkişi atamadan kendi üyelerinden birine yaptırmasını savunma hakkını sınırlayan bir usul hatası saymıştır (17.HD E.2014/5005, K.2014/7686). Bilirkişi raporuna itiraz süreleri ve yolları için bilirkişi raporuna itiraz yazımıza, komisyon için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize ve sigorta hakem kararına itiraz dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.
Eksperin Tarafsızlığı ve Şikâyet Yolları
Eksperin tarafsızlığını şüpheye düşürecek önemli nedenler varsa görevi kabul edemeyeceği ve buna aykırı düzenlenen raporların geçersiz olduğu kanunda açıkça düzenlenmiştir (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.22). Yönetmelik, sigortalı malın mülkiyeti, satışı, bağışı, kiralanması veya taraflardan biriyle borç ilişkisi gibi durumları tarafsızlığı şüpheye düşürecek önemli hâller arasında sayar ve bu durumda tarafların yeniden eksper atanmasını isteyebileceğini belirtir; eksper ücreti dışında bir menfaat sağlayamaz (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği m.22). Eksperlerin bütün faaliyetleri denetime tabidir; tarafsızlığını kaybettiği tespit edilen eksperin ruhsatı iptal edilir ve geçici durdurma gibi yaptırımlar uygulanabilir (m.26, 27). Eksperin bir sigorta şirketiyle bağlantısından şüpheleniyorsanız bunu itirazınızda açıkça belirtin ve gerekirse Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumuna şikâyette bulunun.
Kararlardan Çıkan Dersler
Genel şartlardaki hakem-bilirkişi kararının bağlayıcılığına ve sigortalının kendi atadığı eksperin ücretinin sigortacıdan istenip istenemeyeceğine ilişkin tam metniyle doğrulanabilen bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır. Aşağıdaki kararlar, sigortacının eksper raporunun mahkemeyi bağlamadığını, bağımsız bilirkişi incelemesinin gerekliliğini, eksper raporunun gecikmesinin muacceliyete etkisini ve düşük bedelle imzalanan belgelerin değerini göstermektedir; içerikleri kararı yayımlayan kaynaklardaki tam metinlerden okunmuştur. Somut dosyada kullanılmadan önce tam metinlerin UYAP Emsal veya Yargıtay Karar Arama üzerinden kontrol edilmesi gerekir.
Eksper raporu ve bilirkişi incelemesine ilişkin kararlar
| Karar | Konu | Sonuç ve ders |
|---|---|---|
| Y.11.HD, 29.05.2025, E.2024/5914, K.2025/3830 (tam metin) | Nakliyat emtia sigortası; Çin’den getirilen LED panelleri taşıyan tır kaza yapmış, sigortacı kendi ekspertiz ve araştırma raporlarına dayanarak hasarın bildirildiği gibi gerçekleşmediğini savunmuş | Mahkemenin atadığı bilirkişi heyeti kaza ile hasarın uyumlu olduğunu belirlemiş; heyetin somut bulgularına itibar edilerek muafiyet ve sovtaj düşüldükten sonra tazminata hükmedilmiş, karar onanmıştır |
| Y.11.HD, 16.01.2012, E.2010/8034, K.2012/155 (tam metin) | Kiralık binada yangın; itfaiye raporu ve eksper raporu kısa devreyi gösterirken mahkeme bilirkişisi yaklaşık iki buçuk yıl sonra yaptığı keşifte bunları tahmin sayarak davayı reddettirmiş (rücu davası) | Eksik incelemeye dayalı karar bozulmuş; tarafların itirazlarını karşılayan ve itfaiye ile eksper raporlarını değerlendiren yeni bir uzman bilirkişi raporu alınması gerektiği belirtilmiştir |
| İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi, 07.07.2020, E.2019/3608, K.2020/1497 (tam metin) | Kapsamlı işyeri poliçesi; yıldırım kaynaklı aşırı gerilimle cihazlar zarar görmüş, eksper raporu ihbardan yaklaşık iki ay sonra verilmiş, ret yazısı sonra gelmiş; ilk derece mahkemesi davayı zamanaşımından reddetmiş | Sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan dolayı incelemenin gecikmesi hâlinde sürenin işlemeyeceğine ilişkin kanun hükmü hatırlatılarak alacağın ret tarihinde muaccel olduğu ve muaccel olmayan alacakta zamanaşımının işlemeyeceği kabul edilmiş, karar kaldırılmıştır |
| Y.17.HD, 15.05.2014, E.2014/5005, K.2014/7686 (tam metin; Sigorta Tahkim Komisyonu kararının incelenmesi) | Hakem heyeti teknik hesaplamayı bilirkişi atamadan kendi üyelerinden birine yaptırmış | Teknik bir konuda bilirkişi raporu alınması ve raporun taraflara tebliğ edilmesi gerektiği, aksi hâlin savunma hakkını sınırladığı belirtilerek karar bozulmuştur. Trafik sigortası kararıdır; tahkim usulü bakımından anılmıştır |
| Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.05.2024, E.2023/(17)4-6, K.2024/292 (tam metin; trafik sigortası) | Sigortacı düşük bir tutar ödeyerek ibraname almış; zarar gören tutarın çok düşük olduğunu ve belgeyi ekonomik sıkıntı nedeniyle imzaladığını ileri sürmüş | Açık oransızlık bulunan durumlarda belgenin ibraname değil makbuz niteliğinde olduğu ve aşırı yararlanma iddiasının incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Trafik sigortası kararıdır; ticari hasarlarda kıyasen değerlendirilebilir |
Bu kararlardan çıkan pratik sonuçlar şunlardır: sigortacının atadığı eksperin raporu ve sigortacının tek yanlı hazırlattığı raporlar mahkemeyi bağlamaz; uyuşmazlık mahkemenin veya hakem heyetinin atadığı, tarafların itirazlarını karşılayan ve raporu taraflara tebliğ edilen bağımsız bilirkişi incelemesiyle çözülür; olaydan çok sonra yapılan ve tahmine dayanan bilirkişi incelemeleri yeterli görülmez, bu nedenle delil olaydan hemen sonra tespit edilmelidir; inceleme sigortacıya yüklenemeyen bir sebeple gecikmişse kırk beş günlük süre işlemez, alacak ret veya ödeme kararı tarihinde muaccel olur ve zamanaşımı da ancak o tarihten itibaren başlar; hasar bedelinin çok altında imzalanan bir belge, açık oransızlık varsa ibraname sayılmayabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi eski kanun döneminde de sigortacının tek yanlı hazırlattığı rapora itibar edilmeyen bir yangın kararını onamıştır (E.2009/10454, K.2011/2682).
Eksper Raporlarında Sık Görülen Hatalar ve İtiraz Noktaları
Rapor hataları ve cevapları
| Rapordaki sorun | Kontrol edilecek nokta | Dayanak |
|---|---|---|
| Hasarlı kalemler eksik | Bütün hasarlı bina, makine, emtia ve demirbaş kalemleri listelenmiş mi | Eksper Yön. m.15 |
| Değer düşük | Yeni ikame bedeli mi, rayiç değer mi esas alınmış; poliçe ne diyor | Poliçe ve genel şartlar |
| Eksik sigorta oranı | Sigorta değeri doğru hesaplanmış mı | TTK m.1462 |
| Kısmi hasarda amortisman | Elektronik cihaz ve makine kırılmasında kısmi hasarda yeni parça indirimi yapılmaz | İlgili genel şartlar |
| Muafiyet ve koasürans | Doğru bedel üzerinden ve doğru sırayla uygulanmış mı | Poliçe ve tarife |
| İstisna yorumu | Teminat dışılık somut delille gösterilmiş mi | TTK m.1409/2 |
| Belge eksikliği | İstenen belgeler verilmiş mi; verilmemişse rapor eksik bilgiye dayanıyor olabilir | Eksper Yön. m.17, 20 |
| Geç rapor | Ara rapor düzenlenmiş mi; gecikme sigortacıya yüklenebilir mi | Eksper Yön. m.20; TTK m.1427 |
Hasar türüne özgü itiraz noktaları için işyeri yangını, makine kırılması, elektronik cihaz, işyeri deprem teminatı, GES sigortası ve işyeri hırsızlık rehberlerimize bakabilirsiniz.
Ne Yapmalı? Adım Adım
- Eksperle görüşmeye hazırlıklı gidin. Faturalar, stok ve demirbaş kayıtları, bakım belgeleri, fotoğraflar hazır olsun.
- Eksperin istediği belgeleri yazılı olarak ve zamanında verin. Teslim tutanağı alın.
- Tutara katılmıyorsanız mutabakatname imzalamayın. Anlaşmazlık zaptı veya ihtirazi kayıt isteyin.
- Raporun bir örneğini isteyin. Sigortacıya veya eksperlere yazılı talepte bulunun.
- Raporu öğrendiğiniz an itiraz edin. Üç iş günü içinde itiraz eksperi ve gerekirse hakem eksper isteyin.
- Delil kaybolacaksa delil tespiti isteyin. Uzman mütalaası alın.
- Ödeme gecikirse avans isteyin. Kırk beş gün ve üç aylık süreleri takip edin.
- Uzlaşma olmazsa tahkim veya dava yoluna gidin.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta eksperinin raporu beni bağlar mı?
Hayır. Kanun eksper raporlarının delil niteliğinde olduğunu belirtir (5684 s.K. m.22). Rapora itiraz edebilir, Sigorta Tahkim Komisyonuna veya mahkemeye başvurabilirsiniz; orada bağımsız bilirkişi incelemesi yapılır.
Kendi eksperimi atatabilir miyim?
Evet, dosyada henüz eksper atanmamışsa sigortalı da eksper atanmasını isteyebilir (Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği m.5). Bir eksper atanmışsa izlenecek yol itirazdır.
Eksper raporuna itiraz süresi kaç gün?
Yeni yönetmeliğe göre eksperin tespitlerine, raporun sisteme girdiğinin bildiriminden itibaren üç iş günü içinde itiraz edilebilir; itiraz raporundan sonra hakem eksper de üç iş günü içinde istenebilir (Atama Yönetmeliği m.8). Motor dışı branşlarda uygulama ayrıntıları için sigortacınızdan yazılı bilgi isteyin.
Hakem eksper nedir?
İtirazdan sonra taraflardan birinin talebiyle atanan, ilgili branşta en az on yıllık fiilî tecrübesi olan eksperdir. Hakem eksperin raporu sistemde nihai rapor olarak kabul edilir (Atama Yönetmeliği m.8).
İkinci eksperin ücretini kim öder?
İlk eksper raporunun ücretini sigorta şirketi öder. İtiraz üzerine atanan eksperin ve hakem eksperin ücretini, itiraz raporu ile ilk rapor arasında fark yoksa atamayı talep eden taraf, önemli bir fark varsa rapor aleyhine sonuçlanan taraf öder (Atama Yönetmeliği m.14). Sigortacının ödemesini öngören 2015 tarihli yönetmelik 2026’da yürürlükten kaldırılmıştır.
Eksper raporunun bir örneğini alabilir miyim?
Evet. Raporların bir örneği sigortalının talebi hâlinde eksper veya sigorta şirketince sigortalıya verilir (Sigorta Eksperleri Yönetmeliği m.20).
Hakem-bilirkişiye gitmeyi kabul etmeli miyim?
Yangın sigortası genel şartlarındaki hakem-bilirkişi usulü yalnızca tarafların anlaşmasıyla işler ve zarar miktarına ilişkin kararı kesindir; yalnızca tespit edilen tutar gerçek durumdan önemli şekilde farklıysa tebliğden itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz edilebilir (Yangın Sigortası Genel Şartları B.4). Kabul etmeden önce hukuki destek alın.
Hasar tespit tutanağını imzaladım, farkı isteyebilir miyim?
Hasar tespit tutanağı olayı ve hasarlı kalemleri kayda geçirir; tutarı kabul ettiğiniz anlamına gelmeyebilir. Mutabakatname veya ibraname imzaladıysanız durum farklıdır; ancak açık oransızlık varsa belgenin makbuz niteliğinde sayılabileceğine ilişkin Yargıtay kararı bulunmaktadır.
Eksper raporu aylardır gelmiyor, ne yapabilirim?
Kanuna göre tazminat her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur ve araştırmalar üç ayda tamamlanmazsa en az yüzde elli avans ödenir; ancak gecikme sigortacıya yüklenemeyen bir kusurdan kaynaklanıyorsa süre işlemez (TTK m.1427/2-3). Yazılı başvurun, ara rapor ve avans isteyin.
Eksperin tarafsız olmadığını düşünüyorum, ne yapmalıyım?
Kanuna göre tarafsızlığa aykırı düzenlenen raporlar geçersizdir (5684 s.K. m.22). Tarafsızlığı şüpheye düşüren durumu itirazınızda belgeleyin, yeniden eksper atanmasını isteyin ve gerekirse denetim kurumuna şikâyette bulunun.
Delil tespiti ne zaman istenir?
Hasar yerinin temizlenmesi, makinenin onarılması veya malların imha edilmesi gerektiği için delilin kaybolma riski varsa, dava açmadan önce de mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m.400). Uzman görüşü de alınabilir (HMK m.293).
Kendi yaptırdığım ekspertizin masrafını sigortacıdan isteyebilir miyim?
Kanuna göre sigortacı, sigortalının da rizikonun ve tazminatın kapsamının belirlenmesi amacıyla yaptığı makul giderleri, faydasız kalmış olsalar bile ödemek zorundadır (TTK m.1426). Ancak öğretide Yargıtay’ın ekspertiz ücretini yargılama gideri olarak değerlendirmeye eğilimli olduğu belirtilmektedir; bu nedenle masrafı belgeleyin ve talebinize açıkça ekleyin.
İlgili Rehberler
- Sigorta Hukuku Rehberi: Tazminat, Kasko, DASK ve Hayat Sigortası
- Sigorta Tazminatında KDV: Tacir Sigortalıya KDV Ödenir mi? 2026
- Sigorta Tazminatı Geç Ödendi: Temerrüt, Avans Faizi ve Kur Farkı 2026
- Bilirkişi Raporuna İtiraz: Süre ve Yollar
- Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Sigorta Tahkim Komisyonuna Başvuru Süreci
- Sigorta Hakem Kararına İtiraz Dilekçesi
- Sigorta Tazminatı Başvuru ve Zamanaşımı
- Sulh, İbra ve Gabin: İbranamenin İptali
- İşyeri ve Fabrika Yangınında Sigorta Ödemiyor
- Makine Kırılması Sigortası Ödemiyor
- İşyeri Deprem Teminatı
- GES Sigortası Ödemiyor
- Taşımada Hasar Gören Yük: Nakliyat Sigortası
- Acente veya Broker Hatası: Kim Sorumlu?
- Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk
Eksper raporuna itirazınızı birlikte hazırlayalım
Raporun hatalı kalemlerini, değer ve hesap yöntemini, tarafsızlık sorunlarını birlikte inceleyelim; itiraz, hakem eksper, delil tespiti, tahkim veya dava sürecini yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kaynakça
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: m.22, 30
- Sigorta Eksperleri Yönetmeliği (RG 22.06.2008, 26914): m.15, 17, 20, 22, 26, 27
- Sigorta Eksperleri Atama Yönetmeliği (RG 12.02.2026, 33166; yürürlük 01.04.2026): m.5, 7, 8, 11, 13, 14
- Yangın Sigortası Genel Şartları: B.1, B.3, B.4, B.8
- Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik (RG 14.02.2020, 31039): m.12, 13
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1409, 1420, 1426, 1427, 1452, 1462, 5/A
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.293, 400
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.28
- Kararlar: Y.11.HD 29.05.2025, E.2024/5914, K.2025/3830; Y.11.HD 16.01.2012, E.2010/8034, K.2012/155; İstanbul BAM 17.HD 07.07.2020, E.2019/3608, K.2020/1497; Y.17.HD 15.05.2014, E.2014/5005, K.2014/7686; Yargıtay HGK 29.05.2024, E.2023/(17)4-6, K.2024/292; Y.11.HD 14.03.2011, E.2009/10454, K.2011/2682
