Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği bünyesinde kurulan; sigorta uyuşmazlıklarını mahkeme dışında, uzman hakemler eliyle ve hızlı biçimde çözen bir uyuşmazlık çözüm merciidir. Başvurunun ön şartı, sigorta kuruluşuna yazılı başvuru ve talebin kısmen veya tamamen olumsuz sonuçlanmasıdır; kuruluşun on beş iş günü içinde yazılı cevap vermemesi de yeterlidir. Zorunlu trafik sigortasında ise Karayolları Trafik Kanunu m. 99 uyarınca sekiz iş günlük ödeme süresi işler. Bu rehber, başvurunun şartlarını ve sürecin adımlarını madde düzeyinde kurar.
Mevzuat Haritası
| Hüküm | Düzenlediği konu |
|---|---|
| 5684 m. 30 | Sigorta Tahkim Komisyonu; başvuru şartları, hakemler ve kararların niteliği |
| Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik | Usul kuralları; ön inceleme, hakem atama, süreler |
| TTK m. 1420 | Sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde zamanaşımı |
| TTK m. 1427 | Sigorta tazminatının ödenme süresi |
| TTK m. 1421 | Sigortacının temerrüdü |
| KTK m. 99 | Zorunlu mali sorumluluk sigortasında sekiz iş günü ve tahkim seçeneği |
| KTK m. 109 | Trafik kazalarından doğan istemlerde zamanaşımı |
| 6502 m. 68 | Tüketici Hakem Heyeti — alternatif yol |
| 2004 sayılı İİK | İlamlı icra — kararın uygulanması |
Sigorta tazminatınız reddedildi mi, tahkime mi başvuracaksınız?
Başvuru şartlarını ve dosyanızı birlikte hazırlayalım. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
Komisyonun Hukuki Zemini: m. 30
Komisyon, sigorta sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıkların mahkemeye gitmeden, uzman sigorta hakemleri aracılığıyla çözülmesini sağlayan bir alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır.
Dayanak 5684 m. 30‘dur; Komisyon Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği (TSB) bünyesinde bağımsız olarak faaliyet gösterir ve 2008 yılında çalışmaya başlamıştır. Ayrıntılı usul kuralları Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte düzenlenir.
| Özellik | İçerik |
|---|---|
| Kararın niteliği | İlam niteliğindedir; doğrudan ilamlı icraya konu edilir |
| Hakem seçimi | Taraflarca seçilmez; Komisyon, sigorta hukuku uzmanlarından oluşan listeden atar |
| İnceleme | Kural olarak dosya üzerinden; gerekirse bilirkişi |
| Karar süresi | Hakem, görevlendirmeden itibaren en geç dört ay içinde karar verir; tarafların yazılı onayıyla uzatılabilir |
| Hız | Mahkemelere kıyasla belirgin biçimde kısa sürer |
Hakemin taraflarca seçilmemesi klasik tahkimden ayrılan yönüdür. Ticari tahkimde taraflar hakemini belirlerken, sigorta tahkiminde atama Komisyon tarafından yapılır. Bunun pratik sonucu şudur: hakem seçimi üzerinden strateji kurulamaz; dosyanın gücü tamamen sunulan belgelere ve hesap tablosuna bağlıdır. İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapıldığından, duruşmada açıklama yapma imkânına güvenilmemelidir.
Başvurunun Ön Şartı
Tahkime doğrudan gidilemez; önce sigorta kuruluşuna başvurulmuş olması gerekir.
Kural: uyuşmazlığa düşen kişinin, uyuşmazlığa konu olayla ilgili olarak sigorta kuruluşuna gerekli başvuruları yapmış ve talebinin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığını belgelemiş olması aranır.
| Durum | Süre ve sonuç |
|---|---|
| Talebin reddi | Ret yazısı alındığında ön şart derhâl sağlanır |
| Kısmi ödeme | Talep “kısmen olumsuz” sonuçlandığından eksik kısım için başvurulabilir |
| Cevapsızlık | Başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap verilmemesi |
| Zorunlu trafik sigortası | KTK m. 99: belgelerin iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödeme zorunluluğu |
Süreler “gün” değil “iş günü” olarak işler ve bu fark dosyayı erken başvurudan kurtarır. Kanun on beş iş günü, Karayolları Trafik Kanunu ise sekiz iş günü der. İş günü hesabında hafta sonları ve resmî tatiller sayılmaz; bu nedenle on beş iş günü takvimde üç haftayı aşabilir. Sürenin dolmasını beklemeden yapılan tahkim başvurusu, ön şart eksikliğinden usulden reddedilir ve masraf kaybı doğar. Başvuru tarihini ve kayıt numarasını belgeleyin; süreyi iş günü üzerinden hesaplayın.
Diğer iki şart:
1. Başka mercie gidilmemiş olması. Aynı uyuşmazlık için daha önce mahkemeye veya Tüketici Hakem Heyetine başvurulmamış olmalıdır. Arabuluculuk tahkimi engellemez.
2. Sigorta kuruluşunun üyeliği. Karşı taraf olan sigorta kuruluşunun tahkim sistemine üye olması aranır.
Üyelik şartının önemli bir istisnası vardır. Zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilgili sigorta kuruluşu Komisyona üye olmasa dahi başvuru yapılabilir. Bu, zorunlu trafik sigortası ve DASK gibi zorunlu teminatlarda tahkim yolunu herkes için açık tutar. İhtiyari sigortalarda (kasko, özel sağlık, konut) ise üyelik kontrolü başvuru öncesinde yapılmalıdır; üye olmayan bir şirkete karşı yapılan başvuru reddedilir.
Başvuru hakkı kime aittir? Sigorta ettirene, sigortadan menfaat sağlayana ve sözleşmeden doğrudan etkilenen kişilere. Başvuru bizzat veya avukat aracılığıyla yapılabilir.
Sigortacının Ödeme Yükümlülüğü: TTK m. 1427
Ön şart tartışmasının arkasında, sigortacının kanunî ödeme süresi vardır.
TTK m. 1427 uyarınca sigorta tazminatı veya bedeli, rizikonun gerçekleşmesini ve gerekli belgelerin sigortacıya ulaşmasını izleyen süre içinde ödenir; kanun bu süre için kırk beş gün, hayat sigortalarında on beş gün öngörür.
İki ayrı süre karıştırılmamalıdır. TTK m. 1427‘deki süre, sigortacının ödeme yükümlülüğüne ilişkindir ve aşıldığında temerrüt doğurur. 5684 m. 30‘daki on beş iş günü ise tahkime başvurabilmek için beklenecek cevap süresidir. Sigortacı cevap verip talebi reddetmişse on beş iş günü beklenmez; ön şart zaten sağlanmıştır. Cevap hiç gelmiyorsa on beş iş günü beklenir. Temerrüt faizi talebinin başlangıcı ise m. 1427’deki ödeme süresine bağlanır.
Faiz talebi ayrıca ve açıkça yazılmalıdır. Başvuru dilekçesinde faizin türü ve başlangıç tarihi belirtilmezse, hükmedilen tutar faizsiz kalabilir.
Başvuru ve Ücret
Nasıl yapılır? Başvuru, Komisyonun internet adresinden e-Devlet şifresiyle çevrimiçi ya da yazılı şekilde yapılabilir.
| Unsur | İçerik |
|---|---|
| Kimlik ve iletişim | Başvurucu ve varsa vekil bilgileri |
| Poliçe bilgisi | Poliçe numarası, teminat türü ve süresi |
| Olay bilgisi | Hasar tarihi ve olayın kısa özeti |
| Talep tutarı | Kalem kalem dökümüyle; faiz türü ve başlangıcı ayrıca |
| Yasal dayanak | Poliçe hükümleri, genel şartlar ve ilgili kanun maddeleri |
| Belgeler | Poliçe, başvuru ve ret yazışmaları, eksper raporu, dekontlar |
Ücret uyuşmazlık değerine göre değişir. Başvurunun ön inceleme aşamasında reddi veya geri çekilmesi hâlinde ücretin büyük bölümü iade edilir.
Süreç: Ön İncelemeden Karara
1. Ön inceleme. Başvuru önce bir raportör tarafından incelenir (genellikle on beş gün içinde): başvuru şartlarının varlığı, uyuşmazlığın daha önce başka bir mercie taşınıp taşınmadığı ve belgelerin tamlığı denetlenir.
2. Eksiklik bildirimi. Bilgi veya belge eksikliği varsa raportör taraflara durumu bildirir.
3. Hakem ataması. Ön incelemeden geçen dosya, sigorta hakemine veya hakem heyetine gönderilir. Atama Komisyonca yapılır.
4. İnceleme. Kural olarak dosya üzerinden; gerekirse bilirkişi görevlendirilir.
5. Karar. Hakem, görevlendirildikten sonra en geç dört ay içinde karar verir; süre tarafların yazılı onayıyla uzatılabilir.
Dördüncü adım dosya hazırlığının neden kritik olduğunu açıklar. İnceleme dosya üzerinden yapıldığından, sözlü olarak anlatılabilecek hiçbir şey yoktur: eksik bırakılan bir belge, “sonra tamamlarım” denilerek geçilemez. Raportörün eksiklik bildirimi bir tek şanstır; verilen sürede tamamlanmayan belge, hakem aşamasında dosyanın zayıf kalmasına yol açar. Bu nedenle başvuru ilk sunumda eksiksiz olmalıdır.
Kapsam: Hangi Uyuşmazlıklar?
| Sigorta türü | Tipik uyuşmazlık |
|---|---|
| Zorunlu trafik sigortası | Maddi hasar, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma |
| Kasko | Hasar reddi, eksik ödeme, pert değerlendirmesi |
| Özel sağlık sigortası | Teminat dışı sayma, beyan yükümlülüğü tartışmaları |
| Hayat sigortası | Bedelin ödenmemesi, lehtar uyuşmazlıkları |
| Konut sigortası | Hasar kapsamı ve eksik sigorta |
| DASK | Zorunlu deprem sigortası tazminatı — tahkim sistemine üyedir |
| Sorumluluk sigortaları | İşveren mali sorumluluk ve diğer sorumluluk teminatları |
Kasko dosyalarında sık görülen ret ve eksik ödeme gerekçeleri için: kasko sigortasında hasar reddi ve eksik ödeme. Beyan yükümlülüğü tartışmaları için: sigortada aydınlatma ve beyan yükümlülüğü.
Hesap tablosu olmayan talep, kısmen kabul edilir.
Dosyanızın kalem dökümünü ve faiz talebini birlikte kuralım. Hukukçular Evi uzman avukat kadrosuyla yanınızda.
Başvuru Dosyasının Kurulması
Tahkim başvurusu yazılı usule dayanır; dosya ilk sunumda eksiksiz olmalıdır.
| Belge | Neden gerekli? |
|---|---|
| Sigortacıya başvuru | Ön şartın sağlandığını gösterir; kayıt numarası ile birlikte |
| Ret yazısı veya cevapsızlık | Cevap verilmemişse iş günü hesabıyla sürenin dolduğunu gösteren kayıt |
| Poliçe ve ekleri | Teminat kapsamı, limitler ve özel şartlar |
| Hasar dosyası | Eksper raporu, fotoğraflar, onarım faturaları |
| Hesap tablosu | Talep edilen tutarın kalem kalem dökümü |
| Faiz talebi | Türü ve başlangıç tarihi ayrıca belirtilmelidir |
Beşinci satır, kısmi kabul kararlarının sebebidir. Talep edilen tutarın nasıl hesaplandığı gösterilmediğinde hakem yalnızca belgelenebilen kalemleri kabul eder ve talebin bir bölümü reddedilir. Bu durumda masraflar da oranlanır ve vekâlet ücreti kabul oranına göre belirlenir. Hesap tablosu; her kalemin dayanağı, birim fiyatı ve toplamı gösterilerek hazırlanmalı, poliçedeki teminat limitleriyle örtüştüğü kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı: TTK m. 1420 ve KTK m. 109
Ön şart sağlansa bile süre dolmuşsa esasa girilmez; bu nedenle zamanaşımı başvurudan önce kontrol edilmelidir.
| İlişki | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Sigorta sözleşmesinden doğan istemler | İki yıl; sigorta tazminatına ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl | TTK m. 1420 |
| Trafik kazasından doğan istemler | İki yıl; her hâlde kaza gününden itibaren on yıl | KTK m. 109 |
| Fiil suç oluşturuyorsa | Ceza kanunundaki daha uzun zamanaşımı | KTK m. 109 |
Üçüncü satır bedensel zarar dosyalarında belirleyicidir. Yaralamalı veya ölümlü kazalarda fiil suç oluşturduğundan, ceza zamanaşımı uygulanır ve iki yıllık süre çok aşılmış olsa dahi talep dinlenebilir. Ayrıntı: sigorta tazminatında başvuru, tahkim ve zamanaşımı.
Tahkimin Uygun Olmadığı Hâller
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Sigortacı üye değil | İhtiyari sigortalarda başvuru reddedilir; zorunlu sigortalarda üyelik aranmaz |
| Aynı konuda dava açılmış | Derdestlik nedeniyle başvuru reddedilir |
| Tüketici Hakem Heyetine gidilmiş | Aynı engel doğar |
| Karara bağlanmış uyuşmazlık | Kesin hüküm engeli |
| Ön şart eksik | Sigortacıya başvurulmamışsa usulden ret |
| Zamanaşımı | Süre dolmuşsa esasa girilmez |
İkinci satır, iki yolu birden denemenin bedelidir. Aynı uyuşmazlık için hem dava açıp hem tahkime başvurmak mümkün değildir; ikinci başvuru derdestlik nedeniyle reddedilir ve masraflar kaybedilir. Yol seçimi baştan yapılmalıdır. Tereddüt hâlinde; uyuşmazlığın tutarı, sigortacının üyelik durumu ve kanun yolu ihtiyacı birlikte değerlendirilerek tek bir yola karar verilmelidir.
Arabuluculuk bir engel değildir. Aynı uyuşmazlık için arabuluculuğa başvurulmuş olması tahkim yolunu kapatmaz.
Karar Sonrası: Kesinleşme ve İcra
Lehe karar alınması sürecin sonu değildir; tahsilat için ayrı adımlar gerekir.
1. İtiraz. Tutara göre, hakem kararına karşı Komisyon nezdinde itiraz yolu açık olabilir.
2. Temyiz. Belirli tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda kanun yolu bulunabilir.
3. Kesinleşme. Süreler geçtiğinde karar kesinleşir.
4. İcra takibi. Ödeme yapılmazsa ilamlı icra yoluna gidilebilir.
5. Masraflar. Kabul oranına göre paylaştırılır.
Tutar sınırı, yol seçimini baştan etkiler. Uyuşmazlık tutarına göre itiraz ve temyiz imkânları farklılaşır; belirli bir tutarın altındaki kararlar kesin olabilir. Bu, hızlı sonuç isteyenler için avantaj, karara itiraz etmek isteyenler için sınırlamadır. Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, başvuru öncesinde güncel eşiklerin teyidi zorunludur. Ayrıntı: sigorta tahkim kararına itiraz, temyiz ve icra.
Karar ilam niteliğindedir. Karara süresinde itiraz edilmez veya itiraz reddedilirse, sigorta şirketinin malvarlığına yönelik ilamlı icra takibi başlatılabilir. Ayrıca ilamların icrası genel kurallara tabidir.
Tahkim mi, Mahkeme mi, Hakem Heyeti mi?
| Ölçüt | Sigorta Tahkimi | Tüketici Hakem Heyeti | Mahkeme |
|---|---|---|---|
| Dayanak | 5684 m. 30 | 6502 m. 68 | Genel hükümler |
| Uzmanlık | Sigorta hukuku hakemleri | Genel tüketici uyuşmazlıkları | Ticaret veya asliye |
| Süre | Dört ay (uzatılabilir) | Kısa | Uzun |
| Ön şart | Sigortacıya başvuru | Parasal sınır altında zorunlu | Tutara göre değişir |
| Karar | İlam niteliğinde | Bağlayıcı; itiraza açık | İlam |
| Muhatap | Sigorta kuruluşu | Tüketici işlemi tarafı | Herkes |
Üçüncü sütun her dosyada seçenek değildir. Tüketici Hakem Heyeti yolu tüketici sıfatının bulunmasına bağlıdır; ticari amaçla yapılan sigortalarda bu yol kapalıdır. Buna karşılık sigorta tahkiminde böyle bir sıfat şartı aranmaz.
Kontrol Listesi
1. Sigortacıya yazılı başvuru yaptınız mı? Kayıt numarasını saklayın.
2. Süreyi iş günü olarak hesaplayın. On beş iş günü; zorunlu trafikte sekiz iş günü.
3. Ret yazısı varsa beklemeyin. Ön şart zaten sağlanmıştır.
4. Üyeliği kontrol edin. Zorunlu sigortalarda aranmaz, ihtiyaride aranır.
5. Başka mercie gitmediğinizden emin olun. Derdestlik başvuruyu düşürür.
6. Zamanaşımını hesaplayın. TTK m. 1420 ve KTK m. 109.
7. Hesap tablosu hazırlayın. Kısmi kabulün önündeki tek engel budur.
8. Faizi ayrıca talep edin. Türü ve başlangıç tarihiyle.
9. Dosyayı ilk sunumda tamamlayın. İnceleme dosya üzerinden yapılır.
10. Tutar eşiğini bilin. İtiraz ve temyiz imkânınızı baştan öğrenin.
Uyuşmazlık Türüne Göre Dosya Kurgusu
Her sigorta uyuşmazlığı aynı belgeyle kazanılmaz; tartışmanın ekseni dosyanın neyle kurulacağını belirler.
| Tartışma | Belirleyici belge | Karşı argüman |
|---|---|---|
| Teminat kapsamı dışında sayma | Poliçe genel ve özel şartları | İstisnanın poliçede açıkça yer alıp almadığı |
| Eksik ödeme | Eksper raporu, onarım faturaları, karşı değerleme | Kullanılan birim fiyatların piyasa emsaline uygunluğu |
| Beyan yükümlülüğü ihlali | Teklif formu, soru listesi, sağlık kayıtları | Sorulmayan hususta beyan yükümlülüğünün doğmayacağı |
| Değer kaybı | Aracın yaşı, kilometresi, hasar geçmişi | Hesaplama yönteminin doğruluğu |
| Bedensel zarar | Maluliyet raporu, gelir belgeleri, aktüeryal hesap | Maluliyet oranı ve hesap parametreleri |
| Eksik sigorta | Sigorta bedeli ile gerçek değer karşılaştırması | Oransal indirim uygulanıp uygulanamayacağı |
İkinci satır en sık görülen dosyadır ve tek başına eksper raporuna dayanmak yetmez. Sigortacının eksperi ile hak sahibinin beklentisi arasındaki fark, çoğu zaman birim fiyat ve parça tercihi (orijinal, eşdeğer, yan sanayi) üzerinden doğar. Bu tür dosyalarda sunulması gereken, sigortacının raporuna itirazdan ibaret bir dilekçe değil; karşı bir değerleme veya yetkili servis fiyat teklifleridir. Hakem, iki rakam arasında tercih yaparken belgeye dayananı seçer.
Üçüncü satır sağlık ve hayat dosyalarının kilit noktasıdır. Sigortacı çoğu zaman beyan yükümlülüğünün ihlal edildiğini ileri sürerek ödemeden kaçınır. Burada belirleyici olan, ilgili hususun teklif formunda sorulup sorulmadığıdır; sorulmamış bir konuda beyan yükümlülüğünün doğmayacağı savunması dosyanın merkezine konulmalıdır.
Süreçte Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Doğrusu |
|---|---|
| Süreyi takvim günü sayıp erken başvurmak | On beş iş günü; hafta sonu ve tatiller sayılmaz |
| Sigortacıya sözlü başvurup belgelememek | Yazılı başvuru ve kayıt numarası |
| Önce dava açıp sonra tahkimi denemek | Derdestlik engeli; yol baştan seçilir |
| Talebi toplu rakam olarak yazmak | Kalem kalem hesap tablosu |
| Faizi unutmak | Türü ve başlangıç tarihi ayrıca |
| Belgeleri sonra tamamlarım demek | İnceleme dosya üzerinden; ilk sunum eksiksiz olmalı |
| Talep tutarını gereğinden yüksek yazmak | Kabul oranı düşer, masraf oranlanır |
| Teminat limitini kontrol etmemek | Limitin üzerindeki talep reddedilir |
Yedinci satır maliyetli bir yanılgıdır. “Yüksek isteyelim, indirirler” yaklaşımı tahkimde ters işler: kabul oranı düştüğünde masraflar ve vekâlet ücreti o orana göre paylaştırılır. Gerçekçi ve belgelenebilir bir tutar, hem kabul oranını hem de net eline geçeni yükseltir.
Sekizinci satır poliçeden okunur. Talep, poliçedeki teminat limitini aşamaz; limitin üzerindeki kısım için sorumluluk sigortalarında zarar verene karşı ayrı talep gündeme gelir.
Bedensel Zarar Dosyalarının Özel Yapısı
Maddi hasar dosyaları rakam tartışmasıdır; bedensel zarar dosyaları ise rapor ve hesap tartışmasıdır ve ayrı bir hazırlık gerektirir.
1. Maluliyet raporu. Sürekli iş göremezlik oranı, usulüne uygun yetkili bir sağlık kuruluşundan alınmalıdır; oran, tazminatın en büyük kalemini belirler.
2. Gelir belgesi. Bordro, SGK dökümü veya vergi kayıtları; gelir belgelenemiyorsa asgari ücret esas alınır.
3. Kusur durumu. Kaza tespit tutanağı ve varsa ceza dosyası; kusur oranı tazminattan indirim sebebidir.
4. Aktüeryal hesap. Bakiye ömür, aktif-pasif dönem ve teknik faiz parametreleriyle kurulan hesap.
5. Bakım gideri. Sürekli bakım ihtiyacı varsa ayrıca hesaplanır ve belgelendirilir.
6. Destekten yoksun kalma. Ölümlü kazalarda; destek görenlerin sıfatı ve pay oranları gösterilmelidir.
Birinci ve dördüncü maddeler birbirine bağlıdır. Maluliyet oranı olmadan aktüeryal hesap yapılamaz; rapor olmadan sunulan bir tazminat talebi, hakem tarafından hesaplanamaz bulunarak eksik kabul edilebilir. Rapor temin süreci uzun sürdüğünden, zamanaşımı yaklaşıyorsa rapor beklenmeden başvurup ıslah veya ek talep imkânının bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Bu dosyalarda KTK m. 109‘daki ceza zamanaşımı da hatırlanmalıdır.
Üçüncü madde iki yönlü çalışır. Zarar görenin kusuru tazminattan indirim sebebi olduğu gibi, karşı tarafın kusur oranının yüksekliği de talebi güçlendirir. Ceza dosyasındaki kusur tespiti, tahkim dosyasına delil olarak sunulmalıdır.
Poliçe limiti burada da sınırdır. Zorunlu trafik sigortasında bedensel zarar teminatı poliçedeki limitle sınırlıdır; aşan kısım için zarar verene karşı ayrıca talepte bulunulur.
Sıkça Sorulan Sorular
Sigorta Tahkim Komisyonu nedir?
5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30 uyarınca TSB bünyesinde kurulan; sigorta uyuşmazlıklarını uzman sigorta hakemleri eliyle mahkeme dışında çözen bağımsız bir mercidir. 2008‘de çalışmaya başlamıştır; usul kuralları Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmeliktedir.
Doğrudan tahkime başvurabilir miyim?
Hayır. Önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru yapılmış ve talebin kısmen ya da tamamen olumsuz sonuçlandığı belgelenmiş olmalıdır.
Sigortacı cevap vermezse ne kadar beklerim?
On beş iş günü. Zorunlu trafik sigortasında KTK m. 99 uyarınca sekiz iş günlük ödeme süresi işler.
Süre “gün” mü, “iş günü” mü?
İş günü. Hafta sonları ve resmî tatiller sayılmaz; bu nedenle on beş iş günü takvimde üç haftayı aşabilir. Süre dolmadan yapılan başvuru ön şart eksikliğinden reddedilir.
Kısmi ödeme yapıldı, yine başvurabilir miyim?
Evet. Talep “kısmen olumsuz” sonuçlandığından, eksik kısım için tahkime başvurulabilir.
Sigorta şirketi üye değilse ne olur?
İhtiyari sigortalarda (kasko, özel sağlık, konut) başvuru reddedilir. Ancak zorunlu sigortalardan kaynaklanan uyuşmazlıklarda kuruluş üye olmasa dahi başvuru yapılabilir.
DASK için tahkime gidilebilir mi?
Evet. Zorunlu deprem sigortası tahkim sistemine üyedir; ayrıca zorunlu sigorta olması nedeniyle üyelik şartı bakımından da sorun doğmaz.
Hakemi ben seçebilir miyim?
Hayır. Klasik ticari tahkimden farklı olarak hakemler taraflarca seçilmez; Komisyon, sigorta hukuku uzmanlarından oluşan listeden atama yapar.
Duruşma yapılır mı?
İnceleme kural olarak dosya üzerinden yapılır; gerekirse bilirkişi görevlendirilir. Bu nedenle dosya ilk sunumda eksiksiz olmalıdır.
Karar ne kadar sürede verilir?
Hakem, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar verir; bu süre tarafların yazılı onayıyla uzatılabilir.
Hem dava açıp hem tahkime başvurabilir miyim?
Hayır. İkinci başvuru derdestlik nedeniyle reddedilir ve masraflar kaybedilir. Aynı engel Tüketici Hakem Heyetine başvurulmuş olması hâlinde de doğar.
Arabuluculuğa gittim, tahkim kapanır mı?
Hayır. Arabuluculuk tahkimi engellemez.
Talebimin bir kısmı neden reddedildi?
Genellikle hesap tablosunun eksikliğinden. Tutarın nasıl hesaplandığı gösterilmediğinde hakem yalnızca belgelenebilen kalemleri kabul eder; bu durumda masraflar da oranlanır.
Faiz otomatik hükmedilir mi?
Hayır. Faizin türü ve başlangıç tarihi başvuruda ayrıca belirtilmelidir; aksi hâlde hükmedilen tutar faizsiz kalabilir.
Sigortacının ödeme süresi ne kadar?
TTK m. 1427 uyarınca gerekli belgelerin ulaşmasını izleyen kırk beş gün; hayat sigortalarında on beş gün. Bu süre aşıldığında temerrüt doğar ve faiz talebinin başlangıcı buna bağlanır.
Zamanaşımı süresi nedir?
TTK m. 1420 uyarınca sigorta sözleşmesinden doğan istemler iki yıl, tazminata ilişkin istemler her hâlde rizikodan itibaren altı yıl. Trafik kazalarında KTK m. 109 uyarınca iki yıl ve her hâlde on yıl; fiil suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı.
Yaralamalı kazada iki yıl geçti, hakkım bitti mi?
Bitmemiş olabilir. Fiil suç oluşturduğundan ceza zamanaşımı uygulanır ve iki yıllık süre aşılmış olsa dahi talep dinlenebilir.
Karar ilam niteliğinde mi?
Evet. Karara süresinde itiraz edilmez veya itiraz reddedilirse, sigorta şirketinin malvarlığına yönelik ilamlı icra takibi başlatılabilir.
Karara itiraz edebilir miyim?
Tutara bağlıdır. Belirli bir tutarın altındaki kararlar kesin olabilir; üzerindekilerde Komisyon nezdinde itiraz ve daha yüksek tutarlarda temyiz gündeme gelir. Parasal sınırlar her yıl güncellendiğinden başvuru öncesinde teyit edilmelidir.
Başvuru ücreti iade edilir mi?
Başvurunun ön inceleme aşamasında reddi veya geri çekilmesi hâlinde ücretin büyük bölümü iade edilir.
Avukatla mı başvurmalıyım?
Başvuru bizzat da yapılabilir. Ancak inceleme dosya üzerinden yürüdüğünden; yüksek tutarlı, reddedilmiş veya bedensel zarar içeren dosyalarda hesap tablosu ve hukuki dayanakların kurulması bakımından destek almak yerinde olur. Vekâlet ücreti kabul oranına göre belirlenir.
Eksper raporuna itiraz etmem yeterli mi?
Yetmez. Sunulması gereken, itiraz dilekçesi değil karşı bir değerleme veya yetkili servis fiyat teklifleridir. Hakem, iki rakam arasında belgeye dayananı seçer; tartışma çoğu zaman birim fiyat ve parça tercihi üzerinden doğar.
Sigortacı “beyan yükümlülüğünü ihlal ettiniz” diyor.
Belirleyici olan, ilgili hususun teklif formunda sorulup sorulmadığıdır. Sorulmamış bir konuda beyan yükümlülüğünün doğmayacağı savunması dosyanın merkezine konulmalıdır; teklif formu ve soru listesi mutlaka dosyaya sunulmalıdır.
Talebi yüksek yazsam indirirler mi?
Ters işler. Kabul oranı düştüğünde masraflar ve vekâlet ücreti o orana göre paylaştırılır. Gerçekçi ve belgelenebilir bir tutar hem kabul oranını hem de net eline geçeni yükseltir.
Talebim teminat limitini aşarsa ne olur?
Limitin üzerindeki kısım reddedilir. Sorumluluk sigortalarında bu kısım için zarar verene karşı ayrı talep gündeme gelir; poliçedeki limit başvuru öncesinde kontrol edilmelidir.
Bedensel zarar dosyasında hangi belgeler şart?
Maluliyet raporu, gelir belgeleri, kaza tespit tutanağı ve aktüeryal hesap. Maluliyet oranı olmadan aktüeryal hesap yapılamaz; rapor olmadan sunulan talep hesaplanamaz bulunarak eksik kabul edilebilir.
Gelirimi belgeleyemiyorum, tazminat alamaz mıyım?
Alabilirsiniz. Gelir belgelenemiyorsa hesapta asgari ücret esas alınır; ancak bordro, SGK dökümü veya vergi kayıtları sunulabiliyorsa hesap daha yüksek çıkar.
Maluliyet raporum yok, zamanaşımı yaklaşıyor.
Rapor beklenmeden başvurup ıslah veya ek talep imkânının bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Yaralamalı kazalarda ayrıca KTK m. 109‘daki ceza zamanaşımı hatırlanmalıdır.
Atıf yapılan başlıca mevzuat: 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30; Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 1420, 1421 ve 1427; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 99 ve 109; 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 68; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (ilamlı icra); 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu. Parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, başvuru tarihinde yürürlükteki tutarların teyidi zorunludur.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.
