Kasko Sigortasında Hasar Reddi ve Eksik Ödeme

Kasko, isteğe bağlı (ihtiyari) bir sigortadır ve aracınızın kendisinde oluşan maddi zararları, Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları ile Türk Ticaret Kanunu (m. 1401 ve devamı) çerçevesinde teminat altına alır. Sigorta şirketi; alkol, ehliyetsizlik, kasıt veya teminat dışılık gibi gerekçelerle ödemeyi reddedebilir ya da eksik ödeyebilir. Ancak bu gerekçelerin ispatı sigortacıya aittir ve ret kararına itiraz edilebilir. Bu rehberde kaskonun kapsamını, ret/eksik ödeme nedenlerini ve haklarınızı açıklıyoruz.

Kasko nedir, neyi teminat altına alır?

Kasko sigortası, karayolunda kullanılan motorlu ve motorsuz araçlarda, belirli risklerin gerçekleşmesi sonucu doğrudan oluşan maddi zararları karşılar. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre ana teminat kapsamında şunlar yer alır: aracın bir cisme veya başka bir araca çarpması, çarpışma, devrilme, düşme ve yuvarlanma; aracın yanması; aracın veya parçalarının çalınması ya da çalınmaya teşebbüs; üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle yaptıkları hareketler ile fiil ehliyetine sahip olmayan kişilerin verdiği zararlar.

Kaskonun zorunlu trafik sigortasından temel farkı şudur: trafik sigortası karşı tarafa (üçüncü kişilere) verdiğiniz zararı karşılarken, kasko kendi aracınızın hasarını teminat altına alır. Kasko bu sigorta Türkiye sınırları içinde geçerlidir.

Teminat dışı haller: Kasko hangi durumlarda ödemez?

Genel Şartların A.5 maddesinde, sigortacının ödeme yapmayacağı haller sayılmıştır. Başlıca teminat dışı durumlar şunlardır:

• Aracın, uyuşturucu maddeler veya yasaklanan miktardan fazla alkol almış kişilerce kullanılması sırasında oluşan zararlar.
• Aracın, gerekli sürücü belgesine (ehliyete) sahip olmayan kişilerce kullanılması sırasındaki zararlar.
• Sigortalının veya fiillerinden sorumlu olduğu ya da birlikte yaşadığı kişilerin kasten verdiği zararlar.
• Savaş, nükleer riskler ve benzeri istisnai haller.
• Yağsızlık, susuzluk, donma, bozukluk, eskime, çürüme, paslanma ve bakımsızlık nedeniyle oluşan zararlar.
• Sigorta kapsamındaki bir olaydan doğmadıkça, araçta meydana gelen mekanik, elektrik ve elektronik arızalar.

Buna karşılık bazı riskler ancak ek sözleşmeyle teminata dahil edilebilir: Türkiye dışında meydana gelen zararlar; grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketleri; terör eylemleri; ayrıca deprem, sel gibi doğal afetlerden doğan zararlar. Bu riskler için poliçenizde ek teminat bulunup bulunmadığını kontrol etmek önemlidir.

Sigortacının ret gerekçesini ispat yükü kimdedir?

Sigorta şirketi, alkol, ehliyetsizlik veya kasıt gibi teminat dışılık iddialarına dayanarak ödemeyi reddettiğinde, bu iddiaları ispat etme yükü kendisine aittir. Özellikle kasıt bakımından Yargıtay kavramı dar yorumlar; sıradan bir kusurun ya da ihmalin bulunması kasıt sayılmaz. Alkol veya ehliyetsizlik gerekçesinde de, hasar ile bu durum arasında uygun illiyet (nedensellik) bağının bulunması beklenir. Sigortacının somut delille ortaya koyamadığı bir ret gerekçesi, itiraz üzerine geçersiz sayılabilir ve tazminat talep edilebilir.

Tam hasar (pert), kısmi hasar ve çalınma

Onarım masraflarının aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi durumunda araç tam hasara (pert) uğramış sayılır. Bu hâlde sigortacı, aracın hasar tarihindeki rayiç (piyasa) değerini öder. Aracın çalınması hâlinde de çalınma günündeki rayiç değer ödenir. Tam hasar tazminatının ödenmesiyle birlikte sigorta teminatı sona erer. Kısmi hasarda ise sigorta bedeli, ödenen tazminat tutarı kadar eksilerek teminat devam eder; tarafların mutabakatıyla onarım yerine nakdi ödeme de yapılabilir.

Eksik sigorta, aşkın sigorta ve muafiyet

Tazminatın eksik çıkmasının yaygın nedenlerinden biri eksik sigortadır. Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin aracın hasar anındaki gerçek değerinden düşük olması hâlidir. Genel Şartların A.6 maddesine göre bu durumda sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin gerçek değere olan oranı kadar ödeme yapar; yani kısmi zararda oransal (eksik) ödeme alırsınız. Aşkın sigorta ise sigorta bedelinin gerçek değerden yüksek olmasıdır ve aşan kısım için fazladan tazminat alınamaz. Muafiyet, poliçede kararlaştırılan ve belirli bir tutara kadar olan zararın sigortalının üzerinde bırakıldığı kısımdır; bu tutar tazminattan düşülür ve poliçede açıkça yazılı olmalıdır.

Hasar ihbarı, ödeme süreleri ve halefiyet

Hasar gerçekleştiğinde, kural olarak en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirim yapmanız; çalınma hâlinde ise durumu derhal yetkili makamlara haber vermeniz gerekir. Sigortacı, eksper raporu ve gerekli belgelerin tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde incelemesini tamamlar; tazminat borcu her hâlde hasar ihbarından 45 gün sonra muaccel olur. İncelemeler üç ay içinde bitmezse, tespit edilen hasar miktarının en az yüzde ellisi avans olarak ödenir.

Sigortacı ödediği tazminat tutarı kadar hukuken sigortalının yerine geçer; buna halefiyet (rücu) denir. Zarara üçüncü bir kişi sebep olmuşsa, sigortacı ödediği tutar oranında o kişiye rücu edebilir. Sigortalı, bu davaya yararlı belge ve bilgileri sigortacıya vermekle yükümlüdür. Kasko uyuşmazlıkları, eksper raporlarının ve poliçe şartlarının teknik değerlendirmesini gerektirdiğinden, ret veya eksik ödeme durumunda bir avukattan destek almak hak kaybını önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Kasko sigortası zorunlu mu, neyi kapsar?

Kasko zorunlu değildir; isteğe bağlı (ihtiyari) bir sigortadır ve aracın kendisinde oluşan maddi zararları teminat altına alır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarına göre kasko; çarpma, çarpışma, devrilme, düşme, yanma ve çalınma ile üçüncü kişilerin kötü niyet veya muziplikle verdiği zararları kapsar. Zorunlu trafik sigortasından farkı, kendi aracınızın hasarını da karşılamasıdır; trafik sigortası ise karşı tarafa verdiğiniz zararı karşılar.

Kasko hangi durumlarda ödeme yapmaz (teminat dışı haller)?

Genel Şartların A.5 maddesinde sayılan başlıca teminat dışı haller şunlardır: aracın alkollü ya da uyuşturucu etkisi altında kullanılması, gerekli sürücü belgesine (ehliyete) sahip olmayan kişilerce kullanılması, sigortalının veya birlikte yaşadığı kişilerin kasten verdiği zararlar, savaş ve nükleer riskler, ayrıca bakımsızlık, aşınma, çürüme gibi nedenlerle oluşan ve bir kaza sonucu olmayan zararlar. Buna karşılık Türkiye dışındaki zararlar, grev/terör veya deprem/sel gibi bazı riskler ancak ek sözleşmeyle teminata dahil edilebilir.

Sigorta şirketi alkol veya kasıt iddiasıyla ödememe yapabilir mi?

Yapabilir, ancak bu iddiaları ispat yükü sigorta şirketindedir. Özellikle kasıt bakımından Yargıtay, kavramı dar yorumlar; salt bir kusurun bulunması kasıt sayılmaz. Alkol veya ehliyetsizlik iddialarında da hasar ile bu durum arasında uygun illiyet (nedensellik) bağı aranır. Bu nedenle, sigortacının ret gerekçesini somut delillerle ortaya koyması gerekir; aksi hâlde ret kararına itiraz edilerek tazminat talep edilebilir.

Aracım pert (tam hasar) oldu, nasıl ödeme alırım?

Onarım masraflarının, aracın riziko tarihindeki değerini aşması ve aynı zamanda eksper raporuyla aracın onarım kabul etmez hâle geldiğinin tespit edilmesi durumunda araç tam hasara (pert) uğramış sayılır. Bu durumda sigortacı, aracın hasar tarihindeki rayiç (piyasa) değerini öder. Aracın çalınması hâlinde de çalınma günündeki rayiç değer ödenir. Tam hasar ödemesiyle birlikte sigorta teminatı sona erer; kısmi hasarda ise teminat, ödenen tutar kadar azalarak devam eder.

Eksik sigorta ve muafiyet ne demek, ödememi nasıl azaltır?

Eksik sigorta, poliçedeki sigorta bedelinin aracın hasar anındaki gerçek değerinden düşük olması hâlidir. Genel Şartların A.6 maddesine göre bu durumda sigortacı, aksine sözleşme yoksa sigorta bedelinin gerçek değere olan oranında ödeme yapar; yani kısmi hasarda eksik (oransal) ödeme alırsınız. Muafiyet ise poliçede kararlaştırılan ve belirli bir tutara kadar olan zararın sigortalı üzerinde bırakıldığı kısımdır; bu tutar tazminattan düşülür. Her iki husus da poliçede açıkça yazılı olmalıdır.

Hasarı ne zaman bildirmeliyim ve sigortacı ne zaman ödeme yapar?

Kasko Genel Şartlarına göre hasarı, kural olarak öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirmeniz; çalınma hâlinde ise durumu derhal yetkili makamlara haber vermeniz gerekir. Sigortacı, eksper raporunun ve gerekli belgelerin tesliminden itibaren en geç 10 iş günü içinde gerekli incelemeyi tamamlar; tazminat ödeme borcu her hâlde hasar ihbarından 45 gün sonra muaccel olur. İncelemeler üç ay içinde tamamlanamazsa, tespit edilen hasar miktarının en az yüzde ellisi avans olarak ödenir.

Sigortacı tazminatı ödedikten sonra benden veya başkasından geri alabilir mi?

Sigortacı, ödediği tazminat tutarı kadar hukuken sigortalının yerine geçer; buna halefiyet (rücu) denir. Yani zarara üçüncü bir kişi sebep olmuşsa, sigortacı ödediği tutar oranında o kişiye rücu edebilir. Sigortalı ve sigorta ettiren, sigortacının açabileceği bu davaya yararlı olabilecek belge ve bilgileri vermekle yükümlüdür. Halefiyet, sigortalının kusurlu olmadığı durumlarda sigortacının zararını gerçek sorumludan tahsil etmesini sağlayan bir mekanizmadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.