Hırsızlık Sigortası Genel Şartları “zorla girme izi” diye bir şart koymaz; sigortalı yere beş yoldan biriyle girilerek yapılan hırsızlığı teminata alır: kırma, delme ve zorlama; tırmanma veya aşma; kaybolan, çalınan veya haksız elde edilen asıl anahtarla, anahtar uydurarak, başka aletle ya da şifreyle kilit açma; gizlice girip saklanma; şiddet veya tehdit (A.1). Poliçe bu gruplardan yalnızca birini veya birkaçını kapsayabilir; “iz yok” reddinin kaynağı çoğu zaman poliçedeki bu sınırlama veya güvenlik önlemi şartıdır. Çalışanların yaptığı hırsızlık ek sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4.5); envanter açıkları ise teminat dışıdır ve genel şartlar bunlar için ek sözleşme yolu öngörmez (A.5.6). Nakit ve kıymetli evrak ek sözleşme ister (A.3.5). Hırsızlık derhal kolluğa, beş iş günü içinde sigortacıya bildirilmeli (B.1); tazminat bilgi ve belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra en geç otuz gün içinde ödenmelidir (B.5).
“Dükkânımızın kepengi açılmış, içerisi boşaltılmış; sigorta ‘zorla girme izi yok’ diyerek ödemiyor.” “Depodaki malların bir kısmı eksik çıktı, sigortacı ‘envanter açığı’ dedi.” “Kasadaki hasılat çalındı, poliçede para teminatı yokmuş.” “Hırsızlığı eski çalışanımızın yaptığı anlaşıldı, sigorta reddetti.” Bu rehber, işyeri hırsızlık sigortasının hangi giriş yollarını kapsadığını, zorla girme izi bulunmayan olaylarda sigortacının reddinin ne zaman haklı olduğunu, çalışan hırsızlığını, kasadaki parayı, vitrin ve açıkta bırakılan malları, envanter açığını ve stok ispatını, hasar anında yapılacakları ve itiraz yollarını Hırsızlık Sigortası Genel Şartları, Türk Ticaret Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve yargı kararları üzerinden anlatır.
İşyeri hırsızlık hasarınız reddedildi veya eksik mi ödendi? Birlikte inceleyelim
Poliçenizi ve özel şartları, kolluk tutanaklarını, kamera kayıtlarını, stok ve fatura belgelerinizi ve ret yazısını birlikte inceleyelim; teminat ve tazminat hesabındaki hataları belgeleyerek itiraz edelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kısa Cevap: İz Yoksa Bile Teminat Olabilir, Ama Poliçeye Bakmak Gerekir
Hırsızlık sigortasında uyuşmazlığın çoğu, olayın genel şartların A.1 maddesinde sayılan giriş yollarından birine uyup uymadığı ve poliçenin bu yolların hangilerini kapsadığı sorusunda düğümlenir. Rizikonun gerçekleştiğini sigortalı, teminat dışında kaldığını ise sigortacı ispat eder (TTK m.1409/2). Aşağıdaki tablo en sık karşılaşılan olaylar için ilk bakılacak noktayı gösterir.
Olaya göre ilk bakılacak nokta
| Olay | Sigorta bakımından | Dayanak | Ne yapılır? |
|---|---|---|---|
| Kapı, kepenk veya cam kırılarak girildi | Teminatın tipik hâli; giriş sırasında verilen hasar da teminatta | GŞ A.1.1, A.2 | Kolluk tutanağı, olay yeri fotoğrafları, onarım faturası |
| Kapı hasarsız; kilit maymuncuk, kopya anahtar veya şifreyle açılmış | Genel şartlarda teminatta; poliçe yalnızca zorlamayı kapsıyorsa ona bakılır | GŞ A.1.3 | Kilit için bilirkişi incelemesi; olay yeri inceleme raporu |
| Kaybolan veya çalınan anahtarla girildi | Asıl anahtarın kaybolduğu veya çalındığı gösterilirse teminatta | GŞ A.1.3 | Anahtar kaybının kolluğa veya yönetime bildirildiğine dair kayıt |
| Hırsız mesai bitiminde içeride saklandı | Gizlice girip saklanma teminatta | GŞ A.1.4 | Kamera kayıtları ve tanık beyanları |
| Hırsızlığı çalışan yaptı | Ek sözleşme yoksa teminat dışı; emniyeti suistimal sigortası ayrıca incelenir | GŞ A.4.5 | Ek teminat ve emniyeti suistimal poliçesi kontrol edilir |
| Sayımda stok eksik çıktı, giriş yok | Envanter açığı teminat dışı; genel şartlarda ek sözleşme yolu öngörülmemiş | GŞ A.5.6 | Eksikliğin belirli bir hırsızlık olayına bağlandığı deliller |
| Kasadaki para çalındı | Nakit ek sözleşme yoksa teminat dışı; varsa kasa şartı ve limit | GŞ A.3.5 | Poliçedeki para ve kasa teminatı |
| Açık dükkândan mesai sırasında mal alındı | A.1’deki giriş yollarından biri yoksa teminat dışı | GŞ A.1 | Olayın nasıl gerçekleştiğinin kamera ve tanıkla tespiti |
| Tazminat orantılı azaltıldı | Sigorta bedeli riziko anındaki değerden düşükse eksik sigorta | GŞ A.6; TTK m.1462 | Stok ve değer hesabının kontrolü |
Teminatın Konusu: Hangi Giriş Yolları Teminatta?
Genel şartlar, poliçede belirlenen sigortalı yerde yapılan hırsızlık veya hırsızlığa teşebbüsün aşağıdaki yollardan biriyle gerçekleşmesi hâlinde sigortalı kıymetlerin çalınmasını veya zarar görmesini teminat altına alır (A.1). Hırsızlık için sigortalı yere girilmesi veya açılması sırasında verilen tahribat da teminattadır (A.2). Teminat sigortalıya, kendisiyle sürekli oturanlara ve çalışanlarına ait sigortalanabilir kıymetleri kapsar (A.2).
Genel şartlarda sayılan giriş yolları
| Yol | Genel şart ifadesi | Uygulamadaki karşılığı |
|---|---|---|
| Zorlama | Kırma, delme, yıkma, devirme ve zorlamayla girilerek (A.1.1) | Kırık kapı, kesilmiş kepenk, delinmiş duvar, kırık cam |
| Tırmanma veya aşma | Araç, gereç veya bedeni çeviklik sayesinde tırmanma veya aşma suretiyle girilerek (A.1.2) | Çatıdan, duvardan, havalandırma boşluğundan giriş |
| Anahtar, alet veya şifre | Kaybolan, çalınan veya haksız yere elde edilen asıl anahtarla, anahtar uydurarak, başka aletler veya şifre yardımıyla kilit açarak girilerek (A.1.3) | Maymuncuk, kopya anahtar, çalınan anahtar, alarm veya kapı şifresinin ele geçirilmesi |
| Saklanma | Sigortalı yerlere gizlice girip saklanarak veya kapanarak (A.1.4) | Mesai sonunda içeride kalan hırsız |
| Şiddet veya tehdit | Öldürme, yaralama, zor ve şiddet kullanma veya tehditle (A.1.5) | Soygun, gasp |
Genel şartların son cümlesi uygulamada çok önemlidir: teminat, poliçede belirtilmek şartıyla bu riziko gruplarından yalnızca biri veya birkaçı için de verilebilir (A.1). Poliçeniz yalnızca kırma ve zorlama yoluyla girmeyi kapsıyorsa, kilidi hasarsız açılan bir kapıdan girilen olay teminat dışında kalabilir; bütün grupları kapsıyorsa iz bulunmaması tek başına ret gerekçesi olamaz. Bu nedenle ret yazısı geldiğinde ilk iş poliçenin hırsızlık teminatına ilişkin bölümünü ve özel şartları istemektir.
Muhafaza şartları ve ispat yükü
Sigorta sözleşmesine sigortalı kıymetlerin nasıl muhafaza edileceğine ilişkin özel hükümler konabilir. Bu durumda sigortacı, kıymetlerin sözleşmede öngörülen şekilde saklanmadığını ispat etmedikçe tazminat ödemekten kaçınamaz (A.2). Kanun da rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükünü sigortacıya yükler (TTK m.1409/2). Ceza hukuku bakımından da maymuncuk veya taklit anahtarla kilit açmak ve bina içinde muhafaza altına alınmış eşyayı çalmak nitelikli hırsızlık hâlleri arasındadır (TCK m.142/2-d, 142/2-h). Ceza boyutu için hırsızlık suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.
“Zorla Girme İzi Yok” Reddi: Ne Zaman Haklı, Ne Zaman Haksız?
Sigortacıların sık kullandığı bu ret gerekçesi, genel şartların kendisinden değil, çoğu zaman poliçede teminatın yalnızca zorlama yoluyla girmeye sınırlanmasından veya güvenlik önlemi şartlarından kaynaklanır. Poliçe genel şartlardaki bütün giriş yollarını kapsıyorsa, kilidin maymuncukla, kopya anahtarla veya şifreyle açılması da teminattadır ve iz bulunmaması tek başına yeterli değildir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, zorlama izi bulunmadığı gerekçesiyle reddedilen bir konut hırsızlığı davasında, rizikonun teminat dışında kaldığını öncelikle sigortacının kanıtlaması gerektiğini belirterek ret kararını bozmuştur (E.2014/1993, K.2016/3461).
Anahtar ve kilit senaryoları
| Senaryo | Değerlendirme | Dayanak |
|---|---|---|
| Kilit maymuncukla veya başka aletle açılmış | Genel şartlarda teminatta; kilidin bilirkişiye incelettirilmesi ispatı güçlendirir | GŞ A.1.3 |
| Kopya anahtar kullanılmış | Anahtar uydurma teminatta | GŞ A.1.3 |
| Kaybolan veya çalınan asıl anahtar kullanılmış | Teminatta; kaybın veya çalınmanın olaydan önce bildirildiğini gösteren kayıt önemli | GŞ A.1.3 |
| Alarm veya kapı şifresi ele geçirilmiş | Şifre yardımıyla kilit açma teminatta | GŞ A.1.3 |
| Eski çalışanın iade etmediği anahtar kullanılmış | Haksız yere elde edilen asıl anahtar kapsamında tartışılabilir; olay ve anahtar teslim kayıtları belirleyici | GŞ A.1.3 |
| Halen çalışan kişi kendi anahtarıyla girmiş | Hizmette bulunan kişinin hırsızlığı ek sözleşme yoksa teminat dışı | GŞ A.4.5 |
| Kapı kilitlenmemiş, açık unutulmuş | A.1’deki yollardan biri yoksa teminat dışı kalabilir; kapının kilitli olduğuna dair tanık ve kamera delilleri önemli | GŞ A.1; TTK m.1409/2 |
Pratik olarak yapılacak iş şudur: olay yeri inceleme raporunu ve kolluk tutanağını isteyin, kilidi değiştirmeden önce fotoğraflayın ve mümkünse bir çilingir veya bilirkişiye inceletin, kamera kayıtlarını hemen yedekleyin, anahtarların kimde olduğunu gösteren bir liste hazırlayın. Kilit göbeğindeki çizikler, alet izleri ve kamera görüntüleri, gözle görülen bir kırılma olmasa bile girişin genel şartlardaki yollardan biriyle yapıldığını gösterebilir. Delil tespiti için delil tespiti ve bilirkişi yazımıza bakabilirsiniz.
Çalışan Hırsızlığı: Hırsızlık Sigortası mı, Emniyeti Suistimal mi?
Genel şartlar, sigortalının hizmetinde bulunan kimselerce yapılan hırsızlık ve tahribatı, ek sözleşme yapılmadıkça teminat dışında bırakır (A.4.5). Sigortalıyla birlikte yaşayan veya oturan kimselerin yaptığı hırsızlık ise genel şartlarda ek sözleşmeyle teminata alınması öngörülmeyen bir istisnadır (A.5.4). Çalışanın kendisine teslim edilen parayı veya malı kendine mal etmesi ceza hukukunda çoğu zaman hırsızlık değil, hizmet ilişkisi nedeniyle nitelikli güveni kötüye kullanma suçudur (TCK m.155/2).
Bu durumda başvurulacak sigorta, çalışanların zimmetini ve güveni kötüye kullanmasını karşılayan emniyeti suistimal sigortasıdır. Bazı şirketler bu teminatı işyeri paket poliçesinde isteğe bağlı ek teminat olarak sunmaktadır. Çalışanın dışarıdan bir kişiyle birlikte hareket ettiği veya işten ayrıldıktan sonra iade etmediği anahtarı kullandığı olaylarda hangi sigortanın uygulanacağı somut olaya göre değerlendirilir. Ayrıntılar için emniyeti suistimal sigortası rehberimize bakabilirsiniz.
Kasadaki Para, Vitrin, Açıkta Bırakılan ve Başkasına Ait Mallar
Ek sözleşme yoksa teminat dışı olan kıymetler ve hâller
| Kıymet veya hâl | Açıklama | Genel şart |
|---|---|---|
| Nakit ve kıymetli evrak | Nakit, hisse senedi, tahvil, kıymetli kâğıt, altın, gümüş, kıymetli madenden eşya ve mücevher | A.3.5 |
| Bağlantısız vitrinler | İşyeri ile bağlantısı olmayan vitrinlerde sergilenen mallar | A.3.4 |
| Başkasına ait mallar | Sigortalıya, birlikte oturanlara veya çalışanlara ait olmayan mallar; örneğin emanet veya konsinye mallar | A.3.6 |
| Otuz günden fazla boş kalma | Sigortalı yerde aralıksız otuz günden fazla kimse bulunmamasından yararlanılarak yapılan hırsızlık | A.4.1 |
| Afet sırasında hırsızlık | Yangın, deprem, sel, fırtına gibi olaylardan yararlanılarak yapılan hırsızlık | A.4.4 |
| Kılık değiştirme veya sahte sıfat | Kıyafet değiştirerek veya yetkisiz sıfat takınarak yapılan hırsızlık | A.4.6 |
| Terör | Terör eylemlerinden kaynaklanan hırsızlık | A.4.7 |
Bunların yanında savaş, nükleer olaylar ve kamu otoritesinin tasarruflarından yararlanılarak yapılan hırsızlık, hırsızların neden olduğu yangın, infilak ve dahili su zararları ile envanter açıkları da teminat dışıdır; genel şartlar bu hâller için ek sözleşme yolu öngörmez (A.5). Hırsızların sebep olduğu yangın ve su zararları için işyeri yangını rehberimize bakabilirsiniz.
Kasadaki para için kasa şartı
Para teminatı ek sözleşmeyle alındığında şirketler çoğunlukla belirli bir kasa ve limit şartı arar. Örneğin bir şirketin işyeri sigortası kitapçığında paranın ağırlığı yüz kilogramın üzerindeki kilitli kasalarda veya duvara ya da tabana sabitlenmiş kasalarda bulunması ve kasa giriş çıkışlarını gösteren bir defter tutulması şartıyla poliçedeki limitle teminat verildiği belirtilmektedir; aynı belgede açıkta ve sundurma altında bulunan malların hırsızlık teminatı dışında olduğu yazılıdır. Başka bir şirketin bilgilendirme formunda ise çelik kasa içindeki nakit, çek ve senet gibi kıymetlerin genel şartlar ve poliçede yazılı kasa klozu çerçevesinde teminata alındığı belirtilmektedir. Bu şartlar şirketten şirkete değişir; kendi poliçenizdeki ifadeye bakmanız gerekir.
Envanter Açığı ve Stok İspatı: Tazminat Nasıl Hesaplanır?
Genel şartlar envanter açıklarını teminat dışında bırakır ve bunlar için ek sözleşme yolu öngörmez (A.5.6). Bu, yalnızca sayımda ortaya çıkan ve belirli bir hırsızlık olayına bağlanamayan eksikliklerin sigortadan istenemeyeceği anlamına gelir. Belirli bir gece kepenk kesilerek girildiği kanıtlanmış bir olayda çalınan malların miktarını göstermek için stok sayımı yapılması ise envanter açığı değildir; sayım, zararı ispatın bir aracıdır. Bu ayrımı yapabilmek için olaydan önceki son sayım, alış ve satış faturaları, ticari defterler, irsaliyeler ve barkod veya stok programı kayıtları birlikte sunulmalıdır.
Zararın miktarı taraflar arasında anlaşmayla, anlaşılamazsa hakem-bilirkişilerce belirlenir (B.3). Hesapta rizikonun gerçekleştiği andaki tazmin değeri esas alınır (B.4). Sigorta bedeli bu değerden düşükse, aksi kararlaştırılmadıkça tazminat sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre ödenir (A.6; TTK m.1462). Poliçede belirli bir yüzde veya tutarda muafiyet kararlaştırılabilir (A.8). Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi, bir av bayisindeki hırsızlıkta sigortacının eksper raporuna göre ödediği tutarın üzerindeki zararı mahkemenin atadığı bilirkişi heyetinin raporuna dayanarak kabul eden kararı onaylamıştır (11.HD E.2020/559, K.2022/26). Ticari defterlerin delil değeri için ticari defterler yazımıza bakabilirsiniz.
Hasar Anında Yükümlülükler
Hırsızlıktan sonra yapılması gerekenler
| Yükümlülük | Süre ve içerik | Genel şart |
|---|---|---|
| Kolluğa bildirim | Derhal; kıymetli evrak çalındıysa dolaşımını ve ödenmesini önlemek için ilgili yerlere de derhal başvuru | B.1.2 |
| Sigortacıya bildirim | Rizikonun öğrenilmesinden itibaren beş iş günü içinde | B.1.1 |
| Olay yerini korumak | Zorunlu hâller dışında olay yerinde ve kıymetlerde değişiklik yapmamak | B.1.4 |
| Bilgi ve belge vermek | İstenen bilgi ve belgeleri gecikmeksizin vermek | B.1.5 |
| Tahmini zarar bildirimi | Zararın tahmini miktarını gösteren yazılı bildirimi makul bir süre içinde vermek | B.1.6 |
| İnceleme izni | Sigortacının olay yerini, kıymetleri ve belgeleri incelemesine izin vermek | B.1.7 |
| Diğer sigortalar | Aynı kıymetler için başka sigorta varsa bildirmek | B.1.8 |
Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi zararı artırmışsa artan kısım tazminattan indirilir; rizikonun gerçekleşmesine kasten sebebiyet verilir veya zarar miktarı kasten artırılırsa poliçeden doğan talep hakları düşer (B.6). Kanuna göre bildirim yükümlülüğünün ihlali ödenecek tazminatta artışa yol açmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır; sigortacı olayı daha önce fiilen öğrenmişse indirim yapılamaz (TTK m.1446/2-3). Bu hüküm sigorta ettiren aleyhine değiştirilemez (m.1452/3). Zararı önlemek veya azaltmak için yapılan makul giderler, örneğin kırılan kapının geçici olarak kapatılması, faydasız kalsalar bile ayrıca ödenir (TTK m.1448). Ev ve işyeri hırsızlığında ilk adımlar için evim veya işyerim soyuldu yazımıza bakabilirsiniz.
Kepenk, Alarm ve Kamera Şartları
İşyeri poliçelerinde hırsızlık teminatı sıklıkla belirli güvenlik önlemlerine bağlanır. Örneğin bir şirketin işyeri sigortası kitapçığında hırsızlık teminatının, poliçede belirtilen hırsızlık güvenlik önlemlerinin tamamının tam ve çalışır hâlde bulunması durumunda geçerli olduğu yazılıdır. Bu tür şartlarda iki nokta önemlidir. Birincisi, genel şartlara göre kıymetlerin sözleşmede öngörülen şekilde saklanmadığını sigortacı ispat etmelidir (A.2). İkincisi, kanuna göre sözleşmeden doğan bir yükümlülüğün ihlalinde, sigortacıyı borçtan kurtaran hükümler ihlalde kusur yoksa sonuç doğurmaz; ihlal rizikonun gerçekleşmesini ve sigortacının ediminin kapsamını etkilememişse sigortacı sözleşmeyi feshedemez (TTK m.1449).
Örneğin alarm o gece arızalıydı ama hırsızlar alarmın kapsama alanı dışındaki bir duvarı delerek girdiyse, alarmın çalışmaması ile hırsızlık arasındaki bağlantı tartışılmalıdır. Alarmın bakım sözleşmesi, arıza kayıtları ve kurulum belgeleri bu nedenle saklanmalıdır. Alarm ve kasa şartlarının kuyumcularda nasıl uygulandığı için kuyumcu soygunu ve sigorta yazımıza bakabilirsiniz.
Sigortacı Olaydan Şüphelenirse: Ceza Dosyası ve İspat
Sigortacı bazen hırsızlığın hiç gerçekleşmediğini veya bildirilenden farklı gerçekleştiğini ileri sürer. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde gerçekleştiğini ispat yükünün sigortacıda olduğunu ve bu ispatın soyut iddialarla değil somut delillerle yapılması gerektiğini belirtmiştir; o dosyada sigortacının suç duyurusu delil yetersizliğinden kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmıştı (E.2016/17-2041, K.2017/1296). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de eski kanun döneminde bir işyeri yangınında, sigortacının yaptırdığı tek yanlı özel raporu resmî itfaiye raporu ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı karşısında yeterli görmeyen ilk derece kararını onamıştır (E.2009/10454, K.2011/2682).
Ceza soruşturmasında failin bulunamaması sigorta tazminatını engellemez; tazminat için önemli olan hırsızlığın teminat kapsamındaki bir şekilde gerçekleşmesidir. Ceza dosyasındaki tespitlerin hukuk davasına etkisi için ceza mahkemesi kararının tazminat davasına etkisi yazımıza, soruşturmanın sonucuna itiraz için takipsizlik kararına itiraz yazımıza bakabilirsiniz. Sigortacı tazminatı ödediğinde sigortalının faile karşı hakları ödediği tutar kadar sigortacıya geçer (TTK m.1472).
Kararlardan Çıkan Dersler
Dükkân, depo veya ofiste zorlama izi bulunmayan bir hırsızlıkta verilmiş ve tam metniyle doğrulanabilen bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır. Aşağıdaki kararlar ispat yükünün kimde olduğunu ve zarar miktarının nasıl belirlendiğini göstermektedir; içerikleri kararı yayımlayan kaynaklardaki tam metinlerden okunmuştur. Somut dosyada kullanılmadan önce tam metinlerin UYAP Emsal veya Yargıtay Karar Arama üzerinden kontrol edilmesi gerekir.
Hırsızlık ve sigortada ispat yüküne ilişkin kararlar
| Karar | Konu | Sonuç ve ders |
|---|---|---|
| Y.17.HD, 17.03.2016, E.2014/1993, K.2016/3461 (tam metin) | Konut paket poliçesi; hırsızların pencereden girdiği olayda sigortacı kapı ve pencerelerde zorlama izi bulunmadığını ve olayın genel şartların A.1 maddesine uymadığını savunmuş, ilk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak davayı reddetmiş | Yargıtay, rizikonun teminat dışında kaldığı iddiasını öncelikle sigortacının kanıtlaması gerektiğini belirtmiş ve dosyadaki beyanları da değerlendirerek kararı bozmuştur. Konut kararıdır; zorlama izinin bulunmaması tek başına ret için yeterli sayılmamıştır |
| Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 08.11.2017, E.2016/17-2041, K.2017/1296 (tam metin) | Kasko; sigortacı çalındığı bildirilen aracın aslında çalınmadığını, olayın sigorta dolandırıcılığı olduğunu savunmuş ve suç duyurusunda bulunmuş; soruşturma delil yetersizliğinden kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla sonuçlanmış | Rizikonun ihbar edilenden farklı şekilde gerçekleştiğini ispat yükü sigortacıdadır ve bu ispat soyut iddialarla değil somut delillerle yapılmalıdır. Hırsızlık sigortası için kıyasen önemlidir |
| Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi, 10.01.2022, E.2020/559, K.2022/26 (tam metin) | İşyeri sigortası poliçesi; av bayisinden hırsızlık. Sigortacı eksper raporuna göre ödeme yapmış, kalan tutara itiraz etmiş ve bilirkişi değerlerinin fahiş olduğunu savunmuş | Mahkemenin atadığı üç kişilik bilirkişi heyetinin denetime açık ve oluşa uygun raporuna göre fark tazminata hükmedilmiş, istinaf başvurusu esastan reddedilmiştir. Ders: sigortacının eksper raporuna göre ödediği tutar, mahkemenin atadığı bilirkişilerin belirlediği zararın altında kalabilir ve fark dava yoluyla istenebilir |
| Y.11.HD, 14.03.2011, E.2009/10454, K.2011/2682 (tam metin; eski TTK dönemi) | İşyeri yangını; sigortacının yaptırdığı özel rapor kundaklama demiş, itfaiye raporu elektrik kaynaklı yangın tespit etmiş ve sigortalı hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmiş | İlk derece mahkemesi sigortacının tek yanlı özel raporunu resmî itfaiye raporu ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı karşısında yeterli görmemiş; Yargıtay tazminat kararını onamıştır. Yangın kararıdır; şüphe gerekçesiyle yapılan retlere kıyasen anılmıştır |
Bu kararlardan çıkan pratik sonuçlar şunlardır: rizikonun teminat dışında kaldığını veya olayın bildirildiği gibi gerçekleşmediğini sigortacı somut delillerle ispat etmelidir; zorlama izinin bulunmaması tek başına bu ispatı sağlamaz; zarar miktarındaki uyuşmazlık mahkemenin atadığı bilirkişilerle çözülür ve sonuç sigortacının eksperinin belirlediği tutardan farklı olabilir. Çalışan hırsızlığı istisnası ile alarm veya kamera şartlarının ihlali konularında tam metniyle doğrulanabilen güncel bir karara ulaşılamamıştır; bu konular aşağıda genel şartlar ve kanun üzerinden anlatılmıştır.
Tazminat Ne Zaman Ödenir? Çalınan Mallar Bulunursa Ne Olur?
Genel şartlara göre sigortacı tazminatı, gerekli bilgi ve belgelerin kendisine ulaşmasından itibaren en geç otuz gün içinde ödemek zorundadır (B.5). Kanun ise tazminatın, belgeler verildikten sonra sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olacağını, araştırmalar üç ayda tamamlanmazsa en az yüzde elli avans ödeneceğini düzenler (TTK m.1427/2-3). Bu hüküm sigorta ettiren aleyhine değiştirilemez (TTK m.1452/3); genel şartlardaki otuz günlük süre sigortalı lehine olduğu için uygulanabilir.
Çalınan mallar kısmen veya tamamen bulunursa durum derhal sigortacıya bildirilmelidir. Mallar tazminat ödenmeden önce bulunmuşsa sigortalı onları geri almak zorundadır; tazminat ödendikten sonra bulunmuşsa sigortalı ya bulunan malın değerini ödeyerek geri alır ya da malların mülkiyetini sigortacıya devreder. Mallar geri alındığında, çalınma nedeniyle bir değer eksilmesi meydana gelmişse sigortacı bu zararı öder (B.5). Sigortacıya karşı istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren iki yılda ve her hâlde rizikodan itibaren altı yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1420). Ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A); sigorta şirketi üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir (5684 s.K. m.30). Komisyon için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize bakabilirsiniz.
Sigortacının Sık Ret Gerekçeleri ve Cevapları
Ret ve indirim gerekçeleri
| Sigortacının gerekçesi | Değerlendirme | Dayanak | Ne sunulur? |
|---|---|---|---|
| Zorla girme izi yok | Genel şartlar anahtar, alet, şifre ve saklanma yoluyla girişi de kapsar; poliçede sınırlama varsa ona bakılır | GŞ A.1; Y.17.HD 2014/1993 | Poliçenin teminat bölümü, kilit incelemesi, kamera kayıtları |
| Kapı açık bırakılmış | İddiayı sigortacı somut delillerle ispat etmeli | TTK m.1409/2; HGK 2016/17-2041 | Kapanış saatini ve kilitlemeyi gösteren kamera ve tanıklar |
| Hırsızlığı çalışan yaptı | Ek sözleşme yoksa istisna doğru; failin çalışan olduğu sigortacı tarafından gösterilmeli | GŞ A.4.5 | Ek teminat; emniyeti suistimal poliçesi |
| Envanter açığı | Belirli bir hırsızlık olayına bağlanan eksiklik envanter açığı değildir | GŞ A.5.6 | Olay tarihli kolluk tutanağı ile öncesi ve sonrası stok kayıtları |
| Para teminatı yok | Ek sözleşme yoksa doğru | GŞ A.3.5 | Poliçedeki para ve kasa klozu |
| Alarm çalışmıyordu | Muhafaza şartının ihlalini sigortacı ispat eder; kusursuz ve rizikoya etkisiz ihlal sonuç doğurmaz | GŞ A.2; TTK m.1449 | Alarm bakım ve arıza kayıtları |
| Eksik sigorta var | Riziko anındaki değer ve stok hesabı kontrol edilmeli | GŞ A.6, B.4; TTK m.1462 | Son sayım, faturalar, defter kayıtları |
| Geç bildirildi | Kendiliğinden hak kaybı yok; tazminatta artışa yol açtıysa kusura göre indirim | TTK m.1446/2-3, 1452/3 | Gecikmenin zararı artırmadığına dair açıklama |
Poliçe Yaptırırken veya Yenilerken: Kontrol Edilecek Ayarlar
İşyeri hırsızlık teminatında ayarlar
| Ayar | Neden önemli? | Dayanak |
|---|---|---|
| Teminat kapsamındaki giriş yolları | Poliçe yalnızca zorlamayı kapsıyorsa anahtar ve şifreyle girişler dışarıda kalır | GŞ A.1 |
| Çalışan hırsızlığı ek teminatı | Hizmetteki kişilerin hırsızlığı ek sözleşme ister | GŞ A.4.5 |
| Emniyeti suistimal teminatı | Zimmet ve güveni kötüye kullanma için ayrı koruma | Şirket ürünleri |
| Para ve kasa teminatı | Nakit ek sözleşme ister; kasa ağırlığı ve sabitleme şartı | GŞ A.3.5 |
| Başkasına ait mallar | Emanet ve konsinye mallar ek sözleşme ister | GŞ A.3.6 |
| Güvenlik önlemi şartları | Kepenk, alarm ve kamera şartlarının gerçekte karşılandığından emin olun | GŞ A.2 |
| Emtia sigorta bedeli | Sezonluk stok artışında eksik sigorta riski | GŞ A.6; TTK m.1462 |
| Muafiyet | Her hasarda düşülür | GŞ A.8 |
Poliçeyi düzenleyen aracının işyerinizin riskini yanlış beyan etmesi veya ihtiyacınız olan ek teminatları önermemesi hâlinde acente veya broker hatası rehberimize bakabilirsiniz. Hırsızlık nedeniyle işin durması hâlinde doğan gelir kaybı için kâr kaybı sigortası rehberimize, çalınan bilgisayar ve elektronik cihazlar için elektronik cihaz sigortası rehberimize bakabilirsiniz.
Ne Yapmalı? Adım Adım
- Kolluğa hemen haber verin. Olay yeri inceleme yapılmadan içeride düzenleme yapmayın.
- Delilleri koruyun. Kırık veya açılmış kilidi, kapıyı, camı fotoğraflayın; kamera kayıtlarını aynı gün yedekleyin.
- Sigortacıya beş iş günü içinde yazılı bildirim yapın. Aynı gün yapmak en güvenlisidir.
- Çalınan malların listesini çıkarın. Son sayım, faturalar ve stok kayıtlarıyla tahmini zararı yazılı bildirin.
- Poliçenin tam metnini isteyin. Hırsızlık teminatının hangi giriş yollarını kapsadığını ve özel şartları okuyun.
- Geçici önlemleri belgeleyin. Kapının kapatılması ve geçici güvenlik masraflarının faturalarını saklayın.
- Ret veya eksik ödemeye yazılı itiraz edin. Sonuç alınamazsa tahkim veya dava yoluna gidin.
Sık Sorulan Sorular
İşyeri hırsızlık sigortası zorla girme izi şartı arar mı?
Hırsızlık Sigortası Genel Şartları zorla girme izi diye bir şart koymaz; kırma ve zorlamanın yanında tırmanma, kaybolan veya çalınan anahtarla, anahtar uydurarak, aletle veya şifreyle kilit açma ve gizlice girip saklanma yoluyla yapılan hırsızlığı da teminata alır (A.1). Ancak poliçe teminatı bu yollardan yalnızca bazılarıyla sınırlayabilir; bu nedenle poliçenizin teminat bölümüne bakmanız gerekir.
Kapı maymuncukla açılmış, iz yok; sigorta öder mi?
Genel şartlar anahtar uydurarak veya başka aletlerle kilit açma suretiyle girilmesini teminata alır (A.1.3). Kilidin bilirkişiye incelettirilmesi ve olay yeri inceleme raporu girişin bu yolla yapıldığını göstermeye yardımcı olur. Yargıtay, zorlama izi bulunmamasının tek başına ret için yeterli olmadığını ve teminat dışılığı sigortacının ispat etmesi gerektiğini kabul etmiştir.
Hırsızlığı çalışanımız yaptı, sigorta öder mi?
Sigortalının hizmetinde bulunan kişilerin yaptığı hırsızlık, ek sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4.5). Poliçenizde bu yönde ek teminat veya emniyeti suistimal sigortası varsa zarar oradan istenebilir.
Sayımda stok eksik çıktı, sigortadan isteyebilir miyim?
Envanter açıkları genel şartlarda teminat dışıdır ve bunlar için ek sözleşme yolu öngörülmemiştir (A.5.6). Ancak eksiklik belirli bir hırsızlık olayına bağlanabiliyorsa, örneğin kolluk tutanağıyla belgelenmiş bir girişte çalınan mallar sayımla tespit ediliyorsa, bu envanter açığı değil hırsızlık zararıdır.
Kasadaki para sigortadan karşılanır mı?
Nakit ve kıymetli evrak ek sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.3.5). Para teminatı alındığında şirketler genellikle belirli ağırlıkta veya sabitlenmiş kilitli kasa ve poliçede yazılı limit şartı arar; poliçenizdeki ifadeye bakın.
Hırsızlığı ne zaman bildirmeliyim?
Kolluğa derhal, sigortacıya rizikoyu öğrendiğiniz tarihten itibaren beş iş günü içinde bildirmelisiniz (B.1.1, B.1.2). Geç bildirim kendiliğinden hak kaybı doğurmaz; tazminatta artışa yol açtıysa kusura göre indirim yapılır (TTK m.1446/2-3).
Sigorta tazminatı ne zaman ödenir?
Genel şartlara göre gerekli bilgi ve belgeler sigortacıya ulaştıktan sonra en geç otuz gün içinde (B.5). Kanuna göre ise tazminat her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur ve araştırmalar üç ayda bitmezse en az yüzde elli avans ödenir (TTK m.1427/2-3).
Alarm çalışmıyordu diye sigorta reddedebilir mi?
Poliçede güvenlik önlemi şartı varsa, şartın ihlal edildiğini sigortacı ispat etmelidir (A.2). Kanuna göre ihlalde kusur yoksa veya ihlal rizikonun gerçekleşmesini etkilememişse sigortacıyı borçtan kurtaran hükümler uygulanmaz (TTK m.1449).
Failin bulunamaması tazminatı engeller mi?
Hayır. Tazminat için önemli olan hırsızlığın teminat kapsamında gerçekleşmesidir. Sigortacı olayın bildirildiği gibi gerçekleşmediğini ileri sürüyorsa bunu somut delillerle ispat etmelidir.
Çalınan mallar sonradan bulunursa ne olur?
Durum derhal sigortacıya bildirilir. Mallar tazminattan önce bulunduysa sigortalı geri almak zorundadır; tazminattan sonra bulunduysa ya bulunan malın değerini ödeyerek geri alır ya da mülkiyeti sigortacıya devreder. Geri alınan mallarda çalınma nedeniyle değer eksilmesi olmuşsa bu zararı sigortacı öder (B.5).
Kepenk ve kapı tamir masrafını kim öder?
Hırsızlık için sigortalı yere girilmesi veya açılması sırasında verilen tahribat teminattadır (A.2). Zararı azaltmak için yapılan makul geçici önlem giderleri de ayrıca ödenir (TTK m.1448).
Sigorta reddederse ne yapabilirim?
Önce ret gerekçesine yazılı itiraz edin ve poliçenin tam metnini isteyin. Sonuç alınamazsa sigorta şirketi üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurabilir veya ticari davada dava şartı olan arabuluculuktan sonra dava açabilirsiniz. Zamanaşımı muacceliyetten itibaren iki yıl ve her hâlde rizikodan itibaren altı yıldır (TTK m.1420).
İlgili Rehberler
- Sigorta Hukuku Rehberi: Tazminat, Kasko, DASK ve Hayat Sigortası
- Makine Kırılması Sigortası Ödemiyor 2026: Fabrika Makineleri Rehberi
- Şirket Aracı Kaza Yaptı, Kasko Ödemiyor: Ticari ve Filo Kasko 2026
- Emniyeti Suistimal Sigortası: Çalışan Zimmeti ve Güveni Kötüye Kullanma
- Kuyumcu Soygunu: Sigorta Tazminatı ve Kasa-Alarm Şartı
- Çalınan Mücevher ve Hırsızlık Sigortası Genel Şartları
- Elektronik Cihaz Sigortası Ödemiyor 2026
- İş Makinesi Sigortaları: Makine Kırılması ve Hırsızlık
- İşyeri ve Fabrika Yangınında Sigorta Ödemiyor
- Kâr Kaybı (İş Durması) Sigortası Ödemiyor
- İşyeri Üçüncü Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası
- Acente veya Broker Hatası: Kim Sorumlu?
- Evim veya İşyerim Soyuldu: Ne Yapmalıyım?
- Hırsızlık Suçu ve Cezası 2026
- Ceza Mahkemesi Kararının Tazminat Davasına Etkisi
- Ticari Defterlerin Delil Niteliği
- Sigorta Tahkim Komisyonu
- Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk
İşyeri hırsızlık dosyanızı birlikte değerlendirelim
Teminat kapsamını, giriş şeklini gösteren delilleri, stok ve değer hesabını birlikte inceleyelim; itiraz, tahkim veya dava sürecini yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15
Kaynakça
- Hırsızlık Sigortası Genel Şartları (Hazine Müsteşarlığı; yürürlük 01.08.1996; Türkiye Sigorta Birliği metni, son düzenleme 05.09.2006): A.1-A.8, B.1, B.3-B.6
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1409, 1420, 1427, 1446, 1448, 1449, 1452, 1462, 1472, 5/A
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: m.141, 142, 155
- 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30
- Allianz İşyerim Sigortası kitapçığı; Anadolu Sigorta İşyeri Paket kitapçığı ve ürün bilgisi; HDI İşyeri Paket bilgilendirme formu
- Kararlar: Y.17.HD 17.03.2016, E.2014/1993, K.2016/3461; Yargıtay HGK 08.11.2017, E.2016/17-2041, K.2017/1296; Gaziantep BAM 11.HD 10.01.2022, E.2020/559, K.2022/26; Y.11.HD 14.03.2011, E.2009/10454, K.2011/2682
