İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi, Rapor Parası Yatmadı: Ne Yapmalı? 2026 — Üç İş Günü Kuralı, Ödeneğin İşverenden Tahsili, Çalışmadığına Dair Bildirim, Sigortasız İşçinin Hakları ve İş Kazası Tespit Davası (5510 m.13, 18, 23; 6331 m.14; 7036 m.4)
05 Kasım 2026

İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi, Rapor Parası Yatmadı: Ne Yapmalı? 2026 — Üç İş Günü Kuralı, Ödeneğin İşverenden Tahsili, Çalışmadığına Dair Bildirim, Sigortasız İşçinin Hakları ve İş Kazası Tespit Davası (5510 m.13, 18, 23; 6331 m.14; 7036 m.4)

İş kazasından sonra işçinin karşılaştığı en yaygın sorunlardan biri, istirahat raporunun bitmesine rağmen rapor parasının hesaba yatmamasıdır. Çoğu zaman sebep, işverenin kazayı SGK’ya hiç bildirmemesi, geç bildirmesi, raporlu dönem için yapması gereken “çalışmadığına dair bildirimi” yapmaması ya da işçinin sigortasız çalıştırılmasıdır. Bazen de hastanede vaka “iş kazası” yerine “hastalık” olarak kaydedilmiştir. Bu sorunların her birinin çözümü farklıdır, ama ortak nokta şudur: İşverenin bildirim yapmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz. Bu rehber, işverenin iş kazasını bildirmediği ve rapor parasının yatmadığı durumda işçinin neler yapabileceğini 5510 sayılı Kanun m.13, 18, 21 ve 23, 6331 sayılı Kanun m.14 ve 26, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 4 ve 6 ile Türk Borçlar Kanunu m.146 ve 417 çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

Bu konuda hukuki destek almak ister misiniz? Uzman hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Kısa cevap

  • İşveren iş kazasını kolluğa derhâl, SGK’ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır (5510 m.13; 6331 m.14). Hastaneler de kendilerine gelen iş kazası vakalarını SGK’ya bildirir.
  • Bildirim geç yapılırsa, bildirim tarihine kadar geçen süre için işçiye ödenen rapor parası SGK tarafından işverenden tahsil edilir; işçinin hakkı kaybolmaz. İşverene ayrıca idari para cezası uygulanır.
  • Rapor parasının yatmamasının sık sebeplerinden biri, işverenin raporlu dönem için “çalışmadığına dair bildirim” yapmamasıdır. SGK uygulamasına göre bu bildirim yapılmasa da ödenek ödenebilir ve bu nedenle işçiden geri alınmaz; işverene idari para cezası verilir.
  • Sigortasız çalıştırılan işçi iş kazası geçirirse de SGK yardımları yapılır; Kurumun masrafları kusur şartı aranmaksızın işverenden tahsil edilir (5510 m.23). Çalışmanın kendisi ispatlanmalıdır.
  • İşçi, SGK’ya dilekçeyle başvurabilir; sonuç alamazsa iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açabilir. Bu davada arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3, m.4).

1. İşverenin bildirim yükümlülüğü: kim, kime, ne zaman?

5510 m.13’e göre hizmet akdiyle çalışan sigortalıların iş kazası, işveren tarafından o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, SGK’ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilir. Aynı yükümlülük 6331 m.14/2-a’da da yer alır: İşveren iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir. SGK uygulamasında üç iş günlük süre hesaplanırken cumartesi, pazar ve resmî tatil günleri hesaba katılmaz. Bildirim, SGK’nın elektronik sistemi üzerinden “İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirgesi” ile yapılır.

Bildirim yükümlülüğü yalnızca işverende değildir. 6331 m.14/4 uyarınca sağlık hizmet sunucuları, kendilerine intikal eden iş kazası vakalarını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. Bu nedenle işçinin hastanede kazanın işte olduğunu açıkça söylemesi ve kaydın “iş kazası” olarak açılması büyük önem taşır. Hastane kaydı, işverenin bildirim yapmadığı dosyalarda çoğu zaman olayın iş kazası olduğunun ilk ve en güçlü delilidir.

Tablo 1 — İş kazasında bildirim yükümlülükleri

KimKimeNe zamanDayanak
İşverenO yer yetkili kolluk kuvvetleri (polis veya jandarma)Derhâl5510 m.13
İşverenSosyal Güvenlik KurumuEn geç kazadan sonraki üç iş günü içinde5510 m.13; 6331 m.14/2-a
Sağlık hizmet sunucusu (hastane)Sosyal Güvenlik KurumuEn geç on gün içinde6331 m.14/4
İşverenSGK (raporlu dönemde çalışmadığına dair bildirim)İstirahatin bittiği aya ait prim belgesinin verileceği son güne kadarSosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40
İşverenSGK (işe giriş bildirgesi)Kural olarak işçi çalışmaya başlamadan önce5510 m.8

İş kazasının tanımını, işe gidiş gelişte ve görevle gönderilme sırasında olan kazaları İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi, Tespiti ve Hakları yazımızda ayrıntılı anlattık.

2. Bildirim yapılıp yapılmadığını nasıl anlarsınız?

İşçi çoğu zaman bildirimin yapılıp yapılmadığını, rapor parası yatmadığında fark eder. Oysa bunu daha erken öğrenmek mümkündür. Rapor bilgilerinizi ve ödeme durumunuzu e-Devlet üzerindeki SGK hizmetlerinden görebilir, bağlı olduğunuz sosyal güvenlik merkezine (SGM) giderek kazanın Kuruma iş kazası olarak bildirilip bildirilmediğini sorabilirsiniz. Hizmet dökümünüz ise kaza tarihinde işyerinden sigortalı olarak bildirilip bildirilmediğinizi gösterir.

Kontrol edilmesi gereken üç nokta vardır. Birincisi, kaza tarihinde işe giriş bildirgenizin verilmiş olup olmadığıdır. İkincisi, istirahat raporunuzun hangi vaka türüyle düzenlendiğidir: İş kazası mı, hastalık mı? Üçüncüsü, işverenin SGK’ya iş kazası bildirgesini verip vermediğidir. Bu üç bilginin her biri farklı bir çözüm yoluna işaret eder.

Tablo 2 — Belirtiler ve olası sebepler

Ne görüyorsunuz?Olası sebepİlk adım
Rapor sistemde görünüyor ama ödeme yokİş kazası bildirimi veya çalışmadığına dair bildirim yapılmamış olabilirSGM’ye dilekçeyle başvurup eksik bildirimi sorun
Rapor “hastalık” vakası olarak görünüyorHastanede kayıt iş kazası olarak açılmamışHastaneden kaydın düzeltilmesini isteyin; SGK’ya kazayı bildirin
Hizmet dökümünde kaza tarihinde çalışma yokSigortasız çalıştırılmışsınız veya bildirge geç verilmişSGK’ya başvurun; çalışmanızı ispatlayacak delilleri toplayın
İşveren “bildirdim” diyor ama SGM’de kayıt yokBildirim hiç yapılmamış veya hatalı yapılmışBildirimin tarih ve numarasını işverenden yazılı isteyin
Ödeme yapılmış ama tutar düşükKazanç eksik bildirilmiş veya ayakta/yatarak tedavi ayrımıÖdeme dökümünü alıp hesap kontrolü yaptırın

3. Rapor parası neden yatmaz?

Rapor parasının hukuki adı geçici iş göremezlik ödeneğidir. 5510 m.18’e göre iş kazası sonucu istirahatli olan sigortalıya, istirahatin ilk gününden itibaren her gün için ödenek verilir. İş kazasında, hastalıktan farklı olarak prim gün şartı aranmaz. Hastalık hâlinde ise ödenek için kural olarak istirahatten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir ve ödenek istirahatin üçüncü gününden başlar. Bu nedenle raporun yanlışlıkla “hastalık” olarak açılması, işçinin ya hiç ödenek alamamasına ya da daha az ödenek almasına yol açabilir.

Ödenek tutarı, ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır (5510 m.18). Ödeneğin hesabı ve 21.12.2024 sonrası kazalarda uygulanan on iki aylık kazanç kuralı için İş Göremezlik Ödeneği Hesap Rehberi ve Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Rapor Parası) yazılarımıza bakabilirsiniz.

Tablo 3 — Rapor parasının yatmamasının sebepleri ve çözümleri

SebepSonuçÇözümDayanak
İşveren iş kazasını hiç bildirmediRapor iş kazası olarak işlem görmeyebilirSGK’ya dilekçeyle başvuru; gerekirse iş kazası tespit davası5510 m.13; 7036 m.4
İşveren geç bildirdiÖdenek ödenir; bildirim tarihine kadarki kısım işverenden tahsil edilirSGM’den ödeme durumunu takip edin5510 m.13
Çalışmadığına dair bildirim yapılmadıÖdeme gecikebilirSGM’ye başvurun; ödenek işverenin bildirimi beklenmeden ödenebilirSSİY m.40; 5510 m.102
Rapor “hastalık” olarak açıldıPrim gün şartı aranır; ödenek üçüncü günden başlarHastaneden kaydın düzeltilmesi ve SGK’ya iş kazası bildirimi5510 m.18
İşçi sigortasız çalıştırıldıÖnce çalışmanın ve kazanın kayda geçmesi gerekirSGK’ya başvuru; gerekirse hizmet tespiti ve iş kazası tespit davası5510 m.23, m.86

4. “Çalışmadığına dair bildirim” nedir, yapılmazsa ne olur?

İşçi raporlu olduğu dönemde çalışmadığı için ücret almaz; bu dönemin gelir kaybını SGK ödenekle karşılar. SGK’nın ödeme yapabilmesi için işverenin, sigortalının istirahatli olduğu sürede işyerinde çalışıp çalışmadığını elektronik ortamda bildirmesi gerekir. Bu yükümlülük Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40’ta düzenlenmiştir ve işveren bildirimi SGK sistemindeki “Çalışılmadığına Dair Bildirim Girişi” ekranından yapar. SGK’nın 2013/19 sayılı Genelgesine göre bildirim, istirahatin bittiği tarihin içinde bulunduğu aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verileceği son günün sonuna kadar yapılmalıdır.

İşverenin bu bildirimi yapmaması işçinin aleyhine sonuç doğurmamalıdır. Aynı Genelgeye göre ödenekler işverenin bildirimi beklenmeden ödenebilir ve bildirimin yapılmaması nedeniyle ödenek sigortalıdan geri alınmaz. Bildirimi süresinde yapmayan işverene 5510 m.102/1-i uyarınca asgari ücretin yarısı, geç yapan işverene ise asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır. Uygulamada ödemenin gecikmesi hâlinde işçinin yapacağı şey, bağlı olduğu sosyal güvenlik merkezine yazılı başvurarak ödemenin yapılmasını istemektir. İşveren raporlu dönemde işçinin çalıştığını bildirirse ödenek ödenmez; bu nedenle işçinin raporlu dönemde gerçekten işe gitmemiş olması ve bunu ispatlayabilmesi önemlidir.

Bu bilgiler SGK genelgesine dayanır; genelgeler zaman içinde değişebileceği için güncel uygulamayı SGM’den teyit etmek gerekir. Raporlu dönemde işçinin hakları ve sözleşmenin askıya alınması konusunu İstirahat Raporu ve Geçici İş Göremezlik Ödeneği yazımızda anlattık.

Rapor paranız yatmadıysa veya işveren kazayı bildirmediyse SGK başvurusu, tespit davası ve işverene karşı haklarınızı birlikte değerlendirelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

5. Bildirim yapmamanın işverene sonuçları

İşverenin iş kazasını bildirmemesi veya geç bildirmesi, işçinin haklarını değil işverenin yükünü artırır. İlk sonuç, ödeneğin işverenden tahsilidir: 5510 m.13 uyarınca bildirimin süresi içinde yapılmaması hâlinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir. İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Bakımından İşverenin, Üçüncü Kişilerin ve Sigortalıların Sorumluluğu ile Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla İlgili İşlemler Hakkında Tebliğ (RG 28.09.2008, 27011) m.5 de aynı kuralı tekrarlar. Yani işçi ödeneğini SGK’dan alır; geç bildirimin bedelini işveren öder.

İkinci sonuç idari para cezasıdır. Bildirimi süresinde yapmayan işverene idari para cezası uygulanır; ceza tutarı işyerinin çalışan sayısına ve tehlike sınıfına göre değişir ve her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir (6331 m.14 ve m.26). Cezaların ayrıntısını SGK İdari Para Cezaları ve İşverenin Bildirim Yükümlülükleri yazımızda ele aldık.

Üçüncü ve en ağır sonuç rücudur. Kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu olmuşsa SGK, yaptığı ve ileride yapacağı ödemeler ile bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini işverenin kusuru oranında işverenden ister (5510 m.21). Bildirim yapmamak bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz; aksine olayın sonradan ortaya çıkması, işverenin hem ceza hem tazminat dosyasında güvenilirliğini zayıflatır. İşverenin sorumluluk sigortası yaptırmışsa sigortanın neyi karşıladığını İşveren Sorumluluk Sigortası yazımızda anlattık.

Tablo 4 — Bildirim yapılmamasının sonuçları

SonuçKimi etkilerAçıklamaDayanak
Ödeneğin işverenden tahsiliİşverenBildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen rapor parası işverenden alınır5510 m.13; Tebliğ m.5
İdari para cezası (iş kazası bildirimi)İşverenTutar çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre değişir, her yıl güncellenir6331 m.14, m.26
İdari para cezası (çalışmadığına dair bildirim)İşverenSüresinde yapılmazsa asgari ücretin yarısı, geç yapılırsa onda biri5510 m.102/1-i
RücuİşverenKaza işverenin kastı veya mevzuata aykırılığı sonucu olmuşsa SGK ödemelerini kusur oranında ister5510 m.21
İşçinin haklarıİşçiÖdenek, gelir ve tedavi hakkı devam eder; işverenden tazminat hakkı ayrıca vardır5510 m.16, 18, 19; TBK m.417

6. Sigortasız çalışıyordum, iş kazası geçirdim

İşverenin işçiyi hiç sigortalı bildirmemesi, iş kazası dosyalarında en sık karşılaşılan durumlardan biridir. İşçi bu durumda “sigortam yoktu, hiçbir hakkım yok” diye düşünür. Bu düşünce yanlıştır. 5510 m.23 ve yukarıda anılan Tebliğ’in 6. maddesine göre, sigortalı çalıştırmaya başlandığına dair bildirgeyi süresi içinde Kuruma vermeyen işverenin, bildirgeden önce meydana gelen iş kazası nedeniyle Kurumca sigortalıya yapılan ve ileride yapılacak masrafları ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri, 5510 m.21’deki kusur şartı aranmaksızın işverene ödettirilir. Yani Kurum işçiye yardımları yapar, bedelini işverenden alır; işverenin “kazada kusurum yoktu” savunması bu tahsilatta dinlenmez.

Sigortasız çalışan işçinin aşması gereken asıl engel ispattır. İşçinin kaza tarihinde o işyerinde çalıştığının ortaya konması gerekir. Bunun için SGK’ya başvurulabilir; Kurum işyerinde inceleme yaparak çalışmayı tespit edebilir. İşveren çalışmayı inkâr ederse işçi, iş mahkemesinde hizmet tespiti davası açar. Bu davada, hizmetlerin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süreye dikkat edilmelidir (5510 m.86/9). Hizmet tespiti ile iş kazası tespiti aynı dosyada veya birbirine bağlı iki dosyada birlikte yürütülebilir. Konuyu Hizmet Tespiti Davası: Sigortasız Çalıştırılan İşçinin Yolu ve SGK Hizmet Tespit Davası yazılarımızda, süre hesabını Hizmet Tespiti Davası Süre Hesaplama Aracı sayfamızda bulabilirsiniz.

Sigortasız çalışmanın ispatında en güçlü deliller; işyerine giriş çıkış kayıtları, maaşın banka hesabına yatırıldığını gösteren dekontlar, işyeri yazışmaları ve mesajlar, iş kıyafeti ve kartları, iş arkadaşlarının ve komşu işyerlerinin tanıklığı, kazadan sonra hastaneye kimin getirdiğini gösteren kayıtlardır. Kayıt dışı çalışanların tazminat haklarını Kayıt Dışı Çalışanın Maluliyet Tazminatı yazımızda ayrıca ele aldık.

7. SGK’ya nasıl başvurulur?

İşverenin bildirim yapmadığı anlaşıldığında işçinin ilk resmî adımı SGK’ya yazılı başvurudur. Başvuru, bağlı olunan sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine dilekçeyle yapılır; dilekçenin bir örneği alınıp üzerine tarih ve evrak numarası yazdırılmalıdır. Dilekçede, kazanın tarihi, saati ve yeri, işyerinin unvanı ve adresi, kazanın nasıl olduğu, hangi hastaneye götürüldüğünüz, istirahat raporlarının tarihleri, işverenin bildirim yapmadığı ve rapor parasının ödenmediği açıkça yazılmalı; olayın iş kazası olarak kabul edilmesi ve ödeneğin ödenmesi istenmelidir.

Başvuruyla birlikte hastane kayıtları, epikriz, istirahat raporları, varsa kolluk tutanağı, tanıkların adları ve iletişim bilgileri ile işverenle yapılan yazışmalar sunulmalıdır. İşverene de yazılı olarak (e-posta, mesaj veya noter yoluyla) kazanın SGK’ya bildirilmesi ve çalışmadığına dair bildirimin yapılması istenmelidir. Bu yazışma, ileride işverenin “kazadan haberim yoktu” savunmasına karşı delil olur.

Tablo 5 — SGK başvurusu için kontrol listesi

Belge veya bilgiNeredenNeden önemli
Acil servis ve ilk müdahale kaydıHastane, e-NabızKazanın tarihi ve işte olduğu beyanı burada yer alır
İstirahat raporlarıe-Nabız, hastaneÖdeneğe esas süreyi gösterir
Kolluk tutanağı veya ifadeKarakol, jandarma, savcılıkOlayın yerini ve nasıl olduğunu resmî olarak kayda geçirir
Hizmet dökümüe-DevletKaza tarihinde sigortalı bildirilip bildirilmediğinizi gösterir
Maaş dekontları, yazışmalarBanka, telefonÇalışma ilişkisinin ve işverenin bilgisinin delilidir
Tanık bilgileriİş arkadaşları, olay yerindekilerKazanın işte olduğunu doğrular
İşverene yazılı bildirimE-posta, mesaj, noterİşverenin kazadan haberdar olduğunu ispatlar

8. İş kazası tespit davası

SGK başvurusu sonuç vermezse, Kurum olayı iş kazası saymazsa ya da işveren olayın işte olduğunu inkâr ederse, işçi iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açar. Davada SGK ve işveren birlikte taraf gösterilir; mahkeme, olayın 5510 m.13’teki hâllerden birine girip girmediğini değerlendirir. 7036 m.4 uyarınca SGK’ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvurulması gerekir; Kurum altmış gün içinde cevap vermezse istem reddedilmiş sayılır. İş kazasından doğan tespit davalarında arabuluculuk dava şartı aranmaz (7036 m.3). Dava, davalının yerleşim yerinin yanı sıra işin yapıldığı yerde, kazanın veya zararın meydana geldiği yerde ve zarar görenin yerleşim yerinde de açılabilir (7036 m.6).

Tespit davası kazanılınca SGK olayı iş kazası olarak işleme alır; ödenmeyen rapor parası ve diğer haklar bu karara göre ödenir. Bu davada en önemli deliller, kazanın hemen ardından oluşan kayıtlardır: hastanenin ilk kaydı, 112 çağrı kaydı, kolluk tutanağı, işyeri kamera kayıtları ve tanıklar. Kamera kayıtları belli bir süre sonra silinebildiğinden, kaydın korunması için erken davranmak gerekir. Davanın kurgusunu İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi, Tespiti ve Hakları sayfamızdaki dilekçe örneğinde, emsal kararları İş Kazası Yargıtay Kararları sayfamızda bulabilirsiniz.

Tablo 6 — Tespit davasının temel kuralları

KonuKuralDayanak
Ön şartDava açmadan önce SGK’ya başvuru; altmış gün içinde cevap yoksa ret sayılır7036 m.4
Arabuluculukİş kazasından doğan tespit davalarında dava şartı değildir7036 m.3
TaraflarSGK ve işveren birlikte davalı gösterilirYargı uygulaması
Görevli mahkemeİş mahkemesi7036 m.5
Yetkili mahkemeDavalının yerleşim yeri, işin yapıldığı yer, kaza veya zarar yeri, zarar görenin yerleşim yeri7036 m.6
Sigortasız çalışmadaHizmet tespiti için beş yıllık hak düşürücü süre5510 m.86/9

9. İşverenin baskısı: “Evde düştüm de”, “Rapor alma”

Bildirim yapılmayan dosyaların önemli bir kısmında işveren, kazayı gizlemek için işçiye baskı yapar: hastanede kazanın evde veya yolda olduğunu söylemesini ister, rapor almamasını, maaşını kendisinin ödeyeceğini veya işten çıkarılacağını söyler. Bu tekliflerin hiçbiri işçinin yararına değildir. Hastanede gerçeğe aykırı beyan verilirse, sonradan olayın iş kazası olduğunu ispatlamak zorlaşır; hem SGK hakları hem de işverenden istenecek tazminat tehlikeye girer.

İşçinin yapması gereken, hastanede kazanın işte olduğunu açıkça söylemek, gerçeğe aykırı içerikli tutanak veya beyan imzalamamak, işverenin tekliflerini ve baskılarını mesaj veya e-posta yoluyla kayda geçirmektir. İşveren kazadan sonra işçiyi işten çıkarırsa, raporlu dönemdeki fesih kuralları ve işe iade imkânı gündeme gelir; bu konuyu İş Kazası Sonrası Raporluyken İşten Çıkarılma yazımızda anlattık. Fesih, işçinin SGK’ya veya yargı mercilerine başvurması nedeniyle yapılmışsa İş Kanunu m.18/3-c uyarınca geçerli sebep sayılmaz.

İşverenin “maaşını ben öderim, rapor alma” teklifi de risklidir. Bu durumda olay kayda geçmez, kalıcı bir hasar ortaya çıkarsa sürekli iş göremezlik geliri için gerekli belgeler oluşmaz ve işveren sonradan ödemeyi kestiğinde işçinin elinde hiçbir resmî kayıt kalmaz.

10. İşverenden tazminat hakkı etkilenir mi?

İşverenin kazayı bildirmemesi, işçinin işverene karşı tazminat hakkını etkilemez. TBK m.417/2 uyarınca işveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür; bu yükümlülüğe aykırılık sonucu işçinin bedensel bütünlüğünün zarar görmesinden doğan zarar, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine göre tazmin edilir. İşçi, kazada işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat isteyebilir; iş kazasından doğan tazminat alacakları on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146) ve bu davalarda arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3).

Bildirim yapılmaması, işverenin kusurunun değerlendirilmesinde de dikkate alınabilecek bir olgudur: Olayı gizlemeye çalışan işverenin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini aldığı yönündeki savunması zayıflar. Tazminat kalemlerini ve davanın kurgusunu İş Kazasında İşverenin Tazminat Sorumluluğu (TBK 417) ve İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği yazılarımızda, kazadan sonra kalıcı bir hasar kaldıysa izlenecek yolu “Çalışır” Raporu Verildi Ama Kalıcı Hasar Var yazımızda anlattık.

Sigortasız çalıştırıldıysanız veya işveren kazayı inkâr ediyorsa hizmet tespiti, iş kazası tespiti ve tazminat davalarının sırasını ve sürelerini birlikte planlayalım. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15.

11. Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç belgelere ve olayın özelliklerine göre değişir.

Tablo 7 — Örnek olaylar ve değerlendirme

OlayDeğerlendirmeYapılacaklar
İşçi preste elini yaraladı, hastanede iş kazası kaydı açıldı, üç hafta istirahat aldı. İşveren SGK’ya bildirimi ancak bir ay sonra yaptı.Bildirim geç yapılmıştır. İşçinin ödeneği ödenir; bildirim tarihine kadarki kısım SGK tarafından işverenden tahsil edilir.SGM’den ödeme durumunu takip etmek; ödeme gecikirse dilekçeyle başvurmak (5510 m.13).
İşçinin raporu sistemde görünüyor, iş kazası bildirimi yapılmış, ama işveren çalışmadığına dair bildirimi yapmadığı için ödeme gecikti.SGK uygulamasına göre ödenek işverenin bildirimi beklenmeden ödenebilir; işverene idari para cezası uygulanır.SGM’ye yazılı başvuru; işverene bildirimi yapması için yazılı talep (SSİY m.40; 5510 m.102/1-i).
İşçi inşaatta sigortasız çalışıyordu, iskeleden düştü. İşveren “bizim işçimiz değil” diyor.Önce çalışmanın ispatı gerekir. Çalışma ispatlanırsa SGK yardımları yapar, masrafları kusur aranmaksızın işverenden tahsil eder.SGK’ya başvuru; tanık, mesaj ve dekontlarla hizmet tespiti ve iş kazası tespiti davası (5510 m.23, m.86/9).
İşveren işçiye hastanede “evde düştüm” demesini söyledi; rapor “hastalık” olarak açıldı ve işçinin primi yetersiz olduğu için ödenek çıkmadı.Vaka türü yanlış kaydedilmiştir. İş kazasında prim gün şartı aranmaz ve ödenek ilk günden başlar.Kazanın işte olduğunu gösteren delillerle SGK’ya başvuru; sonuç alınamazsa iş kazası tespit davası (5510 m.18; 7036 m.4).

12. Adım adım ne yapmalı?

  1. Hastanede kazanın işte olduğunu söyleyin. Kaydın “iş kazası” olarak açıldığını kontrol edin; yanlışsa düzeltilmesini isteyin.
  2. Rapor ve ödeme bilgilerinizi kontrol edin. e-Devlet’teki SGK hizmetlerinden raporunuzu, ödeme durumunuzu ve hizmet dökümünüzü inceleyin.
  3. İşverene yazılı bildirimde bulunun. Kazanın SGK’ya bildirilmesini ve raporlu dönem için çalışmadığına dair bildirimin yapılmasını e-posta, mesaj veya noter yoluyla isteyin.
  4. SGK’ya dilekçe verin. Kazayı, işverenin bildirim yapmadığını ve ödeneğin ödenmediğini anlatın; dilekçenin alındı örneğini saklayın.
  5. Delilleri koruyun. Kamera kayıtlarının saklanmasını isteyin, tanıkların bilgilerini not edin, mesajları ve dekontları yedekleyin.
  6. Baskıya boyun eğmeyin. Gerçeğe aykırı beyan veya tutanak imzalamayın; teklifleri yazılı kayda geçirin.
  7. Sigortasız çalıştıysanız süreyi kaçırmayın. Hizmet tespiti için beş yıllık hak düşürücü süreye dikkat edin (5510 m.86/9).
  8. Gerekirse tespit davası açın. Kuruma başvurudan sonra altmış gün içinde cevap yoksa iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açılabilir (7036 m.4).
  9. Tazminat yolunu değerlendirin. İşverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat davası; on yıllık zamanaşımı (TBK m.146).

Sık sorulan sorular

İşveren iş kazasını kaç gün içinde SGK’ya bildirmek zorunda?

En geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır; kolluğa ise derhâl bildirim yapılır (5510 m.13; 6331 m.14/2-a). SGK uygulamasında cumartesi, pazar ve resmî tatiller bu süreye dahil edilmez.

İşveren iş kazasını bildirmezse rapor parası alamaz mıyım?

Alabilirsiniz. Bildirim geç yapılırsa ödenek ödenir ve bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen kısım SGK tarafından işverenden tahsil edilir (5510 m.13). Bildirim hiç yapılmamışsa SGK’ya dilekçeyle başvurun; sonuç alamazsanız iş kazası tespit davası açabilirsiniz.

Hastane iş kazasını SGK’ya bildirir mi?

Evet. 6331 m.14/4 uyarınca sağlık hizmet sunucuları kendilerine intikal eden iş kazası vakalarını en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. Bu nedenle hastanede kazanın işte olduğunu açıkça söylemeniz önemlidir.

“Çalışmadığına dair bildirim” yapılmadığı için rapor param yatmadı. Ne yapmalıyım?

Sosyal güvenlik merkezine yazılı başvurun ve işverenden bildirimi yapmasını yazılı olarak isteyin. SGK’nın 2013/19 sayılı Genelgesine göre ödenek işverenin bildirimi beklenmeden ödenebilir ve bu nedenle sizden geri alınmaz; işverene 5510 m.102/1-i uyarınca idari para cezası uygulanır.

Raporum “hastalık” olarak açılmış. Bu neyi değiştirir?

Hastalıkta ödenek için kural olarak son bir yılda en az doksan gün prim şartı aranır ve ödenek üçüncü günden başlar. İş kazasında prim şartı yoktur ve ödenek ilk günden başlar (5510 m.18). Kaydın düzeltilmesi ve SGK’ya iş kazası olarak bildirilmesi için başvurun.

Sigortasız çalışıyordum. İş kazası geçirdim, hakkım var mı?

Var. Çalıştığınız ispatlanırsa SGK yardımları yapar; Kurumun masrafları ve bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değeri kusur şartı aranmaksızın işverenden tahsil edilir (5510 m.23). Ayrıca işverenden tazminat isteyebilirsiniz.

Sigortasız çalıştığımı nasıl ispatlarım?

Maaş dekontları, mesajlar, giriş çıkış kayıtları, iş kıyafeti ve kartları, tanıklar ve hastane kayıtlarıyla. SGK’ya başvurabilir, işveren inkâr ederse hizmet tespiti davası açabilirsiniz; hizmetlerin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıllık süreye dikkat edin (5510 m.86/9).

İşveren bildirim yapmadığı için ceza alır mı?

Evet. İş kazasını süresinde bildirmeyen işverene, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre değişen ve her yıl güncellenen idari para cezası uygulanır (6331 m.14, m.26). Ayrıca geç bildirim döneminin rapor parası işverenden tahsil edilir.

İş kazası tespit davası için arabulucuya gitmem gerekir mi?

Hayır. İş kazasından doğan tespit davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Ancak SGK’ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru zorunludur; altmış gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (7036 m.4).

İş kazası tespit davasında kimi davalı göstermeliyim?

Uygulamada SGK ve işveren birlikte davalı gösterilir. Mahkeme, olayın 5510 m.13’teki iş kazası hâllerinden birine girip girmediğini değerlendirir.

İşveren “maaşını ben öderim, rapor alma” dedi. Kabul etmeli miyim?

Önerilmez. Rapor alınmazsa olay resmî olarak kayda geçmez; kalıcı hasar ortaya çıkarsa sürekli iş göremezlik geliri ve tazminat için gerekli belgeler oluşmaz, işveren ödemeyi kestiğinde elinizde kayıt kalmaz.

Hastanede “evde düştüm” dedim. Sonradan düzeltebilir miyim?

Düzeltme mümkündür ama zorlaşır. Kazanın işte olduğunu gösteren tanık, kamera, mesaj ve işyeri kayıtlarıyla SGK’ya başvurmanız, gerekirse iş kazası tespit davası açmanız gerekir. Baskı altında yanlış beyan verdiyseniz bunu da delilleriyle anlatın.

Kazayı SGK’ya bildirdiğim için işten çıkarılabilir miyim?

İşçinin idari veya adli makamlara başvurması fesih için geçerli sebep değildir (İş Kanunu m.18/3-c). İş güvencesi kapsamındaysanız fesih bildiriminden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurarak işe iade isteyebilirsiniz.

İşveren bildirmedi diye işverenden tazminat hakkım kaybolur mu?

Hayır. Kazada işverenin kusuru varsa TBK m.417 uyarınca maddi ve manevi tazminat istenebilir. İş kazasından doğan tazminat alacakları on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Kanun m.8, 13, 16, 18, 19, 21, 23, 86 ve 102; 6331 sayılı Kanun m.14 ve 26; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40; SGK’nın 2013/19 sayılı Genelgesi; İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Bakımından İşverenin, Üçüncü Kişilerin ve Sigortalıların Sorumluluğu ile Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla İlgili İşlemler Hakkında Tebliğ m.5 ve 6; 7036 sayılı Kanun m.3, 4, 5 ve 6; 4857 sayılı İş Kanunu m.18 ve 6098 sayılı TBK m.146 ve 417 hükümlerine dayanır. Sonuç; belgeler, çalışma ilişkisinin ispatı ve dosyanın özelliklerine göre değişir.

Somut olayınıza özgü değerlendirme için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

Post by Av. Fatma Öztürk