İş Kazasında İşçi Öldü: Ailesi Ne Yapmalı? 2026 — SGK Ölüm Geliri ve Cenaze Ödeneği, Kıdem Tazminatı, Otopsi ve Ceza Dosyası, Destekten Yoksun Kalma ve Manevi Tazminat, Süreler (5510 m.20, 21, 34, 37, 97; TBK m.53, 56; TCK m.85)

Bir iş kazasında işçinin hayatını kaybetmesi, ailesi için hem büyük bir acı hem de bir anda başlayan bir dizi resmî süreç demektir: savcılık ve otopsi, SGK başvuruları, işverenle görüşmeler, cenaze masrafları, mirasçılık belgesi, ceza dosyası ve tazminat davası. Bu süreçlerin bir kısmı ilk günlerde atılacak adımlara bağlıdır, bir kısmı ise yıllarca sürebilir. Aile çoğu zaman en zor dönemde, ne hakkı olduğunu bilmeden işverenin “yardım” teklifiyle ya da imzalanması istenen belgelerle karşılaşır. Bu rehber, iş kazası nedeniyle ölen işçinin ailesinin haklarını ve sürelerini 5510 sayılı Kanun m.13, 20, 21, 34, 37 ve 97, 1475 sayılı Kanun m.14, Türk Borçlar Kanunu m.52, 53, 56, 72, 146 ve 417, Türk Ceza Kanunu m.66 ve 85, Ceza Muhakemesi Kanunu m.87, 160 ve 237 ile 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve 6 çerçevesinde anlatır. Başınız sağ olsun; dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

1. İlk günler: otopsi, savcılık ve delillerin korunması

İş kazası sonucu bir ölüm olduğunda, olay adli bir olay olarak ele alınır. CMK m.87 uyarınca Cumhuriyet savcısı ölü muayenesi ve gerektiğinde otopsi yaptırır. Otopsi raporu, ölümün kazayla bağlantısını (nedensellik bağını) gösteren temel belgedir; özellikle işyerinde kalp krizi veya ani rahatsızlık gibi durumlarda ölümün işle ilişkisinin tartışılmasında belirleyici olur. Savcılık ayrıca olay yerinde inceleme yaptırır, tanıkları dinler ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplar (CMK m.160).

Aile bu aşamada pasif kalmamalıdır. Savcılığa, işyerindeki kamera kayıtlarının, makine veya ekipmanın olay anındaki durumunun, iş güvenliği belgelerinin ve vardiya kayıtlarının derhâl muhafaza altına alınmasını isteyen bir dilekçe verilmesi önemlidir. Kamera kayıtları kısa sürede üzerine yazılabilir ve olay yeri kazadan sonra değiştirilebilir. Delillerin nasıl korunacağını İş Kazasında Delil Tespiti ve Kamera Kaydı Nasıl Alınır? yazımızda ayrıntılı anlattık.

2. Ölüm iş kazası sayılır mı?

Ailenin SGK’dan alacağı haklar ve işverene karşı açılacak dava, olayın iş kazası sayılmasına bağlıdır. 5510 m.13’e göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Ölümle sonuçlanan olay bu hâllerden birine giriyorsa iş kazasıdır.

Uygulamada en çok tartışılan durumlar işyerinde kalp krizi, işverenin servisinde yaşanan trafik kazası ve görevle başka bir yere gönderilen işçinin yolda geçirdiği kazadır. İşveren veya SGK olayı iş kazası saymazsa aile iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açabilir; SGK’ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru gerekir (7036 m.4) ve bu davada arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3). Kalp krizi tartışmasını Çalışırken Geçirdiğim Kalp Krizi İş Kazası Sayılır mı?, iş kazasının tanımını ve tespit davasını İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi, Tespiti ve Hakları yazılarımızda anlattık. İşveren kazayı SGK’ya bildirmediyse izlenecek yolu İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi yazımızda bulabilirsiniz.

3. SGK’dan alınacak haklar: ölüm geliri ve cenaze ödeneği

Sigortalının ölümü iş kazasından kaynaklanıyorsa hak sahiplerine, ölüm aylığı yerine ölüm geliri bağlanır (5510 m.20). İkisi arasındaki en önemli fark, ölüm gelirinde 1800 gün gibi bir prim şartının aranmamasıdır. İşe yeni başlamış, prim günü az olan bir işçinin ölümünde bile, olay iş kazasıysa ailesine gelir bağlanır. Bu nedenle olayın iş kazası olarak kayda geçmesi, prim günü düşük işçiler bakımından hayati önem taşır.

Gelir, hak sahipleri arasında 5510 m.34’teki oranlara göre paylaştırılır. Hak sahipleri dul eş, çocuklar ve şartları varsa anne-babadır. Gelir, mirastan bağımsız bir sosyal güvenlik hakkıdır; mirası reddeden hak sahibi de gelir alabilir ve gelir terekeye dâhil edilmez.

Ölüm geliri yanında 5510 m.37 uyarınca cenaze ödeneği de ödenir. Ödenek sırasıyla eşe, eş yoksa çocuklara, onlar da yoksa anne-babaya, onlar da yoksa kardeşlere verilir; cenaze giderleri başka bir kişi tarafından karşılanmışsa belgeye dayalı ödeme yapılabilir. Payların ayrıntısını, aylığın kesilme hâllerini ve başvuru belgelerini Ölüm Aylığı, Dul ve Yetim Aylığı yazımızda, payların hesabını Ölüm Aylığı Hak Sahipleri Paylaşım Hesaplama Aracı sayfamızda bulabilirsiniz.

Başvuruyu geciktirmemek gerekir. 5510 m.97’ye göre iş kazası ve ölüm hâllerinde bağlanması gereken gelir ve aylıkların, hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısmı zamanaşımına uğrar. Geç yapılan başvuruda geriye dönük ödeme bu nedenle sınırlı kalabilir.

4. İşverenden alınacak işçilik alacakları

İş sözleşmesi işçinin ölümüyle sona erer, ama işçinin o güne kadar hak ettiği alacaklar ortadan kalkmaz. 1475 m.14 uyarınca iş sözleşmesinin işçinin ölümü sebebiyle sona ermesi hâlinde, en az bir yıllık kıdemi bulunan işçinin kıdem tazminatı yasal mirasçılarına ödenir. Ödenmemiş ücretler, fazla çalışma alacakları ve kullanılmamış yıllık izin ücreti de (İş Kanunu m.59) mirasçılara geçer.

Bu alacaklar ölenin malvarlığına ait olduğu için mirasçılar arasında miras paylarına göre paylaşılır; talep için mirasçılık belgesi gerekir. TMK m.598 uyarınca yasal mirasçılara, istemleri üzerine sulh hukuk mahkemesince mirasçı olduklarını gösteren bir belge verilir; bu belge noterden de alınabilir. Kıdem tazminatının hesabı için Kıdem Tazminatı: Şartları ve Hesaplama yazımıza ve Kıdem, İhbar ve Yıllık İzin Hesaplama Aracı sayfamıza bakabilirsiniz.

5. Destekten yoksun kalma tazminatı

TBK m.53’e göre ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplardır. İş kazasında işverenin sorumluluğu TBK m.417/2’ye dayanır: İşveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür.

Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin sağlığında düzenli olarak bakım ve geçim desteği sağladığı kişilere aittir. Eş ve çocuklar yanında, fiilen destek alan anne-baba veya kardeşler de bu tazminatı isteyebilir; belirleyici olan, ölenin bu kişilere fiilen destek olup olmadığı veya ileride destek olacağının beklenip beklenmediğidir. Bu tazminat, mirastan değil desteğin kaybından doğan kişisel bir haktır; bu nedenle mirası reddeden kişi de destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir.

Tazminat, bilirkişi tarafından ölenin geliri, yaşı, destek süresi, destek alanların yaşı ve destek payları dikkate alınarak hesaplanır. Ölenin kazada müterafik kusuru varsa tazminattan indirim yapılabilir (TBK m.52). SGK’nın hak sahiplerine bağladığı gelirin işverene rücu edilebilen kısmının peşin sermaye değeri, maddi tazminattan mahsup edilir; manevi tazminattan ise mahsup yapılmaz. Hesap yöntemini ve yaşam tablosunu Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Nasıl Hesaplanır?, iş kazasındaki özelliklerini İş Kazası ve Meslek Hastalığında Destekten Yoksun Kalma Tazminatı yazılarımızda anlattık; ön fikir için Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Aracı sayfamızı kullanabilirsiniz. İmam nikâhlı eşin durumunu İmam Nikâhlı Eşin Ölümünde Kadının Hakları yazımızda ele aldık.

5.1. Destek ilişkisi nasıl ispatlanır?

Destekten yoksun kalma tazminatında en çok tartışılan konu, ölenin kime ve ne ölçüde destek olduğudur. Eş ve küçük çocuklar bakımından destek ilişkisi hayatın olağan akışı gereği kabul edilir. Anne-baba, kardeş veya ölenle birlikte yaşayan diğer yakınlar ise ölenin kendilerine düzenli olarak para gönderdiğini, kira, fatura veya tedavi giderlerini karşıladığını ya da ileride destek olacağının beklendiğini belgelerle ve tanıklarla ortaya koymalıdır. Hesap için ölenin gerçek geliri de önemlidir; bordroda gösterilen ücret ile fiilen ödenen ücret farklıysa, gerçek ücret banka kayıtları ve tanıklarla ispatlanabilir.

Ölüm kazadan hemen sonra değil, bir süre tedavi gördükten sonra gerçekleşmişse, TBK m.53 uyarınca tedavi giderleri ile ölüme kadar geçen sürede çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar da istenebilir. Bu kalemler ölenin malvarlığına ait olduğundan mirasçılara geçer; destekten yoksun kalma tazminatı ise ayrıca, destek alan kişilere aittir. Ölüm bir meslek hastalığından kaynaklanıyorsa da aynı kurallar uygulanır; meslek hastalığının tespiti ise Kurum Sağlık Kurulu incelemesine bağlıdır (5510 m.14).

6. Yakınların manevi tazminatı

TBK m.56/2’ye göre ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. İş kazası nedeniyle ölümde eş, çocuklar, anne-baba ve kardeşler, her biri kendi adına manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminatın miktarı; ölenle yakın arasındaki ilişki, olayın oluş şekli, işverenin kusurunun ağırlığı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu gibi ölçütlere göre hâkim tarafından belirlenir.

Manevi tazminat, SGK’nın yaptığı ödemelerden bağımsızdır; SGK manevi zararı karşılayan bir ödeme yapmadığından, bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri manevi tazminattan düşülmez. Manevi tazminat hakkı, destekten yoksun kalma tazminatından da bağımsızdır: Ölenden destek almayan bir yakın da manevi tazminat isteyebilir. Kalıcı zararlarda manevi tazminatın ölçütlerini Kalıcı Maluliyette Manevi Tazminat yazımızda ayrıca ele aldık.

7. Ceza dosyası: taksirle öldürme

İş kazasında ölüme kusuruyla sebep olan kişiler hakkında taksirle öldürme suçundan (TCK m.85) soruşturma yürütülür. Ceza sorumluluğu şahsidir; işveren bir şirketse yöneticiler, işveren vekilleri, iş güvenliği uzmanı veya sorumlu amir gibi kusurlu gerçek kişiler şüpheli olur (TCK m.20). Taksirle yaralamadan farklı olarak taksirle öldürme suçunda şikâyet şartı yoktur; savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür ve ailenin şikâyetten vazgeçmesi soruşturmayı sona erdirmez. Taksirle öldürme, CMK m.253’teki uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında da sayılmamıştır.

Kamu davası açıldığında aile, suçtan zarar gören sıfatıyla davaya katılabilir (CMK m.237). Katılan olarak bilirkişi kusur raporuna itiraz edebilir, delil sunabilir ve kanun yollarına başvurabilir. Taksirle öldürme suçunda dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m.66/1-d). Ceza dosyasındaki kusur raporu tazminat davasında önemli bir delil olur, ama hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74). Ölümlü iş kazalarında bilinçli taksir tartışmasını Ölümlü İş Kazasında Bilinçli Taksir Tartışması, işverenin ceza sorumluluğunu İş Kazasında İşverenin Ceza Sorumluluğu yazılarımızda anlattık.

8. SGK’nın rücusu ve işverenin sigortası

Kaza işverenin kastı veya iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına aykırı hareketi sonucu meydana gelmişse SGK, hak sahiplerine yaptığı ve ileride yapacağı ödemeleri ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerini işverenin kusuru oranında işverenden ister (5510 m.21). Bu rücu davası Kurum ile işveren arasındadır; ailenin SGK’dan aldığı gelir bu nedenle kesilmez veya azalmaz.

İşverenin işveren sorumluluk sigortası varsa, sigortacı belirli şartlarla işverenin aileye ödeyeceği tazminatı ve SGK’nın rücu alacağını poliçe limitleri içinde karşılayabilir. Bu, ailenin tazminatı tahsil etmesini kolaylaştırabilir; ama ailenin işverene karşı hakkını sınırlamaz. Konuyu İşveren Sorumluluk Sigortası yazımızda anlattık. İşçi bir alt işverenin işçisiyse, asıl işverenin de sorumluluğu gündeme gelir; bu konuyu Alt İşveren İlişkisinde İş Kazası Sorumluluğu yazımızda ele aldık.

9. İşverenin “yardım” teklifleri ve imzalanan belgeler

Ölümlü iş kazalarından sonra işverenler çoğu zaman aileye cenaze masrafları veya “yardım” adı altında ödeme teklif eder ve bunun karşılığında “hiçbir talebimiz yoktur”, “işvereni ibra ediyoruz” gibi ifadeler içeren belgeler imzalatmak ister. Aile bu dönemde hem yas tutmakta hem de ekonomik baskı altındadır; bu belgeler ise ileride açılacak tazminat davasında savunma olarak kullanılabilir.

Bu nedenle yapılan her ödemenin hangi kalem için yapıldığının (örneğin cenaze giderleri veya kıdem tazminatı) yazılması, genel feragat ifadeleri bulunan belgelerin imzalanmadan önce bir avukata inceletilmesi önerilir. Yapılan ödemeler kaybolmaz; sonradan açılan davada ödenen kısım olarak dikkate alınır. Ceza dosyasında ise taksirle öldürme suçu şikâyete bağlı olmadığından, ailenin “şikâyetçi değiliz” demesi soruşturmayı sona erdirmez; böyle bir beyanın karşılığı olarak sunulan tekliflere de bu açıdan dikkatle yaklaşılmalıdır. Belgelerin hukuki sonuçlarını İbraname İmzalattılar, Sonradan Dava Açabilir miyim? yazımızda anlattık.

10. Süreler ve dava yolu

Ölümlü iş kazasında süreler farklı haklar için farklı işler; bu nedenle ailenin her biri için ayrı takvim tutması gerekir. Tazminat davası iş mahkemesinde açılır ve iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). 7036 m.6 uyarınca iş kazasından doğan davalarda, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Uzun süreler, davayı geciktirmek için bir sebep değildir. Tanıklar dağılır, işyeri değişir, belgeler kaybolur. Delillerin taze olduğu ilk dönemde hukuki süreci başlatmak, hem ceza dosyasında hem de tazminat davasında ailenin elini güçlendirir. Tazminat davasının kurgusunu İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği sayfamızda gösterdik.

11. Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç belgelere ve olayın özelliklerine göre değişir.

12. Adım adım ne yapmalı?

1. Savcılık sürecini takip edin. Otopsi raporunun ve olay yeri incelemesinin dosyaya girdiğini kontrol edin; delillerin korunması için dilekçe verin (CMK m.87, 160).
2. Olayın iş kazası olarak kayda geçtiğini doğrulayın. İşverenden SGK bildiriminin tarih ve numarasını isteyin (5510 m.13).
3. SGK’ya başvurun. Ölüm geliri ve cenaze ödeneği için başvuruyu geciktirmeyin; beş yıllık zamanaşımına dikkat edin (5510 m.20, 37, 97).
4. Mirasçılık belgesi alın. Kıdem tazminatı ve işçilik alacakları için sulh hukuk mahkemesinden veya noterden mirasçılık belgesi edinin (TMK m.598; 1475 m.14).
5. Belgeleri toplayın. Nüfus kayıtları, ölenin bordroları ve banka kayıtları, destek ilişkisini gösteren belgeler, iş güvenliği belgeleri ve ceza dosyası.
6. Ceza dosyasına katılın. Kamu davası açılınca katılma talebinde bulunun; kusur raporuna süresinde itiraz edin (CMK m.237).
7. İmzadan önce inceletin. İşverenin teklif ettiği ödeme ve belgelerin kapsamını yazılı olarak netleştirin.
8. Tazminat davasını değerlendirin. Destekten yoksun kalma, manevi tazminat ve cenaze giderleri için iş mahkemesinde dava; arabuluculuk şartı yoktur (TBK m.53, 56/2; 7036 m.3).

Sık sorulan sorular

İş kazasında ölen işçinin ailesine SGK’dan ne bağlanır?

Hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır ve cenaze ödeneği ödenir (5510 m.20, 37). Ölüm gelirinde 1800 gün gibi prim şartı aranmaz; olayın iş kazası olması yeterlidir.

İşçinin prim günü azdı. Ailesi yine de gelir alabilir mi?

Evet. Ölüm iş kazasından kaynaklanıyorsa prim gün şartı aranmaz. Bu nedenle olayın iş kazası olarak kayda geçmesi çok önemlidir.

Ölüm geliri hak sahipleri arasında nasıl paylaşılır?

5510 m.34’e göre dul eşe kural olarak %50, gelir alan çocuk yoksa ve şartları taşıyorsa %75, her çocuğa %25 pay verilir; anne-baba artan pay üzerinden şartları varsa gelir alır.

SGK başvurusunu geç yaparsam hakkım kaybolur mu?

Hak tamamen kaybolmaz, ama hakkın kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısım zamanaşımına uğrar (5510 m.97). Başvuruyu geciktirmeyin.

Ölen işçinin kıdem tazminatı kime ödenir?

En az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı yasal mirasçılarına ödenir (1475 m.14). Ödenmemiş ücret ve kullanılmamış yıllık izin ücreti de mirasçılara geçer.

Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?

Ölenin sağlığında fiilen destek olduğu veya destek olması beklenen kişiler: eş, çocuklar ve şartları varsa anne-baba ile kardeşler (TBK m.53). Belirleyici olan fiili destek ilişkisidir.

Mirası reddedersem destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir miyim?

Evet. Bu tazminat mirastan değil desteğin kaybından doğan kişisel bir haktır. SGK ölüm geliri de mirastan bağımsızdır.

Yakınlar manevi tazminat isteyebilir mi?

Evet. TBK m.56/2’ye göre ölüm hâlinde ölenin yakınlarına manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir. Eş, çocuklar, anne-baba ve kardeşler ayrı ayrı talepte bulunabilir.

SGK’nın bağladığı gelir tazminattan düşülür mü?

SGK gelirinin işverene rücu edilebilen kısmının peşin sermaye değeri maddi tazminattan mahsup edilir. Manevi tazminattan mahsup yapılmaz.

Ailenin şikâyetçi olması gerekir mi?

Hayır. Taksirle öldürme suçu şikâyete bağlı değildir; savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür (TCK m.85). Aile kamu davasına katılabilir (CMK m.237).

Ölümlü iş kazasında uzlaştırma yapılır mı?

Taksirle öldürme suçu, CMK m.253’te uzlaştırmaya tabi suçlar arasında sayılmamıştır. Ailenin “şikâyetçi değiliz” demesi de soruşturmayı sona erdirmez.

İşverenin verdiği parayı aldım ve belge imzaladım. Dava açabilir miyim?

Belgenin kapsamına göre değerlendirilir. Ödemenin hangi kalem için yapıldığı önemlidir; yapılan ödeme tazminattan düşülür. Belgenin bir avukata inceletilmesi gerekir.

Tazminat davası için arabulucuya gitmek gerekir mi?

Hayır. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Dava iş mahkemesinde açılır.

Tazminat davasını hangi şehirde açabilirim?

Davalının yerleşim yeri yanında, iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar görenin yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir (7036 m.6).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Kanun m.13, 14, 20, 21, 34, 37 ve 97; 1475 sayılı Kanun m.14; 4857 sayılı İş Kanunu m.59; 6098 sayılı TBK m.52, 53, 56, 72, 74, 146 ve 417; 4721 sayılı TMK m.598; 5237 sayılı TCK m.20, 66 ve 85; 5271 sayılı CMK m.87, 160, 237 ve 253; 6100 sayılı HMK m.281 ile 7036 sayılı Kanun m.3, 4 ve 6 hükümlerine dayanır. Sonuç; olayın iş kazası niteliği, destek ilişkisi, kusur durumu ve dosyanın özelliklerine göre değişir.