Mesleki Sorumluluk Sigortası Ödemiyor 2026: Mühendis, Mimar ve Mali Müşavir — Talep Esaslı Poliçe, Geriye Dönük Süre, Poliçeden Önce Bilinen Talep, Vergi Cezası Klozu, Cezai Şart ve Onaysız Sulh (Mesleki Sorumluluk Sigortası GŞ; TTK m.1473-1482)
05 Kasım 2026

Mesleki Sorumluluk Sigortası Ödemiyor 2026: Mühendis, Mimar ve Mali Müşavir — Talep Esaslı Poliçe, Geriye Dönük Süre, Poliçeden Önce Bilinen Talep, Vergi Cezası Klozu, Cezai Şart ve Onaysız Sulh (Mesleki Sorumluluk Sigortası GŞ; TTK m.1473-1482)

Mesleki sorumluluk sigortası, mühendis, mimar veya mali müşavirin mesleki faaliyeti sırasında müşterisine ya da üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğunu ve makul savunma giderlerini poliçedeki limite kadar karşılar (Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.1). Poliçe olay esaslı veya talep esaslı olabilir: talep esaslıda talebin poliçe süresi içinde yöneltilmesi gerekir ve geriye dönük süre en az bir yıldır (B.1). En sık ret gerekçesi, müşterinin talebinin poliçe başlamadan önce bilinmesidir. Kasıt mutlak istisnadır (A.3); sözleşmeyle genişletilen sorumluluk, idari ve adli para cezaları ile cezai şartlar ve belge kaybı ise aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4). Mali müşavirler, SMMM ve YMM klozuyla müteselsil sorumluluk gereği ödenen vergi, vergi cezası ve SGK primini teminata alabilir. Bu meslekler için 2026 itibarıyla genel bir zorunlu mesleki sorumluluk sigortası düzenlemesi tespit edilememiştir.

“Statik projede hata olduğu iddiasıyla dava açıldı, sigorta ‘talep poliçe süresinden önce biliniyordu’ diyor.” “Mali müşaviri olduğum şirkete beyanname gecikmesi nedeniyle ceza kesildi, sigorta ‘para cezaları teminat dışı’ dedi.” “Müşteriyle anlaşıp ödedim, sigorta ‘onayımız yoktu’ diyor.” “Büromu kapattım, iki yıl sonra dava geldi; poliçem yok.” Bu rehber, mühendis, mimar ve mali müşavirlerin mesleki sorumluluk sigortasının neyi kapsadığını, olay esaslı ve talep esaslı poliçe farkını, geriye dönük süreyi, önceden bilinen talep reddini, istisnaları, mali müşavirler için vergi cezası klozunu, sigortalının yükümlülüklerini ve itiraz yollarını Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, Türk Ticaret Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay kararları üzerinden anlatır.

Mesleki sorumluluk sigortanız ödemiyor mu? Birlikte inceleyelim

Poliçenizi ve özel şartları, geriye dönük tarih ve bildirim yazışmalarını, müşterinin talebini ve ret yazısını birlikte inceleyelim; zamanlama ve istisna hatalarını belgeleyerek itiraz edelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Kapsam notu. Bu sayfa 26.05.2013 tarihli ve 28658 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın A.1, A.3, A.4, B.1, B.2, B.3 ve C.9 hükümlerine ve ekindeki Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozuna; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 1409, 1427, 1435, 1446, 1458, 1473-1478, 1480, 1482 ve 1486. maddelerine; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 146, 147, 470-478 ve 506. maddelerine; 3568 sayılı Kanun’un 12. maddesine; 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun’un 3. maddesi ile geçici 3. maddesine; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesine ve aşağıda künyesi verilen kararlara dayanır. Şirket bilgilendirme formları (Mapfre, Allianz, Corpus) uygulamaya örnek olarak kullanılmıştır. Bütün sigorta konuları için Sigorta Hukuku Rehberimize bakabilirsiniz.

Kısa Cevap: Sigorta Hangi Hatayı, Hangi Zamanlamayla Öder?

Mesleki sorumluluk sigortası bir sorumluluk sigortasıdır: sigortacı, sigortalının mesleki faaliyeti nedeniyle üçüncü kişilere karşı doğan hukuki sorumluluğunu karşılar (TTK m.1473; GŞ A.1). Bu nedenle önce mesleki bir hatanın ve bundan doğan hukuki sorumluluğun bulunması gerekir. Ardından iki soru belirleyicidir: talep poliçenin zaman bakımından kapsamına giriyor mu ve bir istisnaya takılıyor mu? Rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü sigortacıdadır (TTK m.1409/2).

Duruma göre ilk bakılacak nokta

DurumSigorta bakımındanDayanakNe yapılır?
Müşteri poliçe başlamadan önce şikâyet etmiştiTalep esaslı poliçede teminat dışı kalabilir; sözleşmenin hükümsüzlüğü de gündeme gelebilirHGK 2020/11-655; HGK 2017/412Şikâyetin tarihi ve niteliği, beyan formu incelenir
Hata geriye dönük tarihten önce yapılmışTalep esaslı poliçede teminat dışıGŞ A.1, B.1Poliçedeki geriye dönük tarih kontrol edilir
Poliçe bitti, talep sonradan geldiTalep esaslıda kural olarak teminat dışı; olay esaslıda olay poliçe süresindeyse iki yıl içinde talep teminattaGŞ A.1, B.1Ek bildirim süresi ve olay tarihi incelenir
Müşteriye vergi cezası veya SGK cezası kesildiPara cezaları aksine sözleşme yoksa teminat dışı; mali müşavir klozu varsa teminatta olabilirGŞ A.4.3/a; SMMM-YMM klozuPoliçede klozun bulunup bulunmadığına bakılır
Sözleşmede cezai şart veya ağır sorumluluk üstlenilmiştiKanuni sorumluluğu aşan kısım aksine sözleşme yoksa teminat dışıGŞ A.4.2/d, A.4.3/aKanuni sorumluluk ile sözleşmesel kısım ayrılır
Müşteri belgeleri kaybolduBelge kaybı aksine sözleşme yoksa teminat dışıGŞ A.4.1/aEk teminat kontrol edilir
Sigortacıya sormadan müşteriyle anlaşıldıOnaysız sulh, bildirimden itibaren on beş gün içinde onaylanmazsa sigortacıya karşı geçersizTTK m.1476/4; GŞ B.3.4Anlaşmanın hakkaniyete uygunluğu belgelenir
Hata kasten yapıldı iddiasıKasıt mutlak istisna; sigortacı ispat etmeliGŞ A.3/b; TTK m.1477Kusurun niteliğine dair belgeler

Mesleki Sorumluluk Sigortası Neyi Karşılar?

Genel şartlara göre sigortacı, poliçede belirtilen mesleki faaliyetin ifası sırasında sigortalının kusurlu davranışı nedeniyle üçüncü kişilerin uğradığı zarardan doğan hukuki sorumluluğu sözleşmede belirtilen miktara kadar karşılar; bu teminat, istemle ilgili makul giderleri de kapsar (A.1). Bir şirketin bilgilendirme formunda da teminatın makul giderleri içerecek şekilde sözleşmedeki miktara kadar verildiği belirtilmektedir. Yani savunma giderleri çoğu poliçede limitin içindedir ve limiti azaltır; sigorta bedelini aşan giderler aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4.3/ç).

Kanun da sigortalıya karşı ileri sürülen istemle ilgili makul hukuki koruma giderlerinin sigortacıya ait olduğunu ve istem üzerine avans verileceğini düzenler; giderlerin sigorta bedelini aşan kısmının ödenmesi için sözleşmede ayrıca hüküm bulunmalıdır (TTK m.1474). Bu hüküm sigortalı aleyhine değiştirilemez (TTK m.1486). Sigorta, poliçede yazılı mesleki faaliyetle sınırlıdır; bu faaliyetin dışında kalan işler mutlak olarak teminat dışıdır (A.3/a). Bu nedenle poliçede “inşaat mühendisliği” yazıyorsa ama siz zemin etüdü veya yapı denetimi de yapıyorsanız, faaliyet tanımının bu işleri kapsayıp kapsamadığını kontrol edin.

Olay Esaslı mı, Talep Esaslı mı? Zamanlama Her Şeydir

Genel şartlar iki teminat modelini birlikte düzenler ve seçimi poliçeye bırakır (A.1). Olay esaslı modelde sözleşme süresi içinde meydana gelen olay sonucu doğan talepler teminattadır. Talep esaslı modelde ise sözleşmeden önce veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelen olay nedeniyle sigortalıya sözleşme süresi içinde yöneltilen talepler teminattadır. Mesleki sorumluluk poliçelerinin büyük kısmı talep esaslıdır.

İki model arasındaki fark

KonuOlay esaslıTalep esaslı
Teminatı tetikleyenHatalı işin veya olayın poliçe süresinde olmasıTalebin poliçe süresinde yöneltilmesi
Sonradan gelen talepSözleşme döneminde veya sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde yöneltilen talep teminatta (B.1); mali müşavir klozunda beş yılPoliçe bittikten sonra gelen talep kural olarak teminat dışı; ek bildirim süresi özel şarta bağlı
Geçmiş işlerPoliçeden önceki olaylar teminat dışıGeriye dönük tarihten sonraki olaylar teminatta; geriye dönük süre en az bir yıl (B.1)
En sık uyuşmazlıkOlayın tarihiTalebin ve bilinen durumun tarihi

Genel şartlara göre riziko üç hâlde gerçekleşmiş sayılır: sigortacının yazılı onayıyla zarar görene ödeme yapılması, hukuki yardım teminatı varsa sigortalı aleyhine dava veya takip açıldığının bildirilmesi ve zarar ile sorumluluğun mahkeme kararıyla belirlenmesi (B.1). Genel şartlarda poliçe sona erdikten sonra talep bildirmeye imkân veren ayrı bir ek bildirim süresi hükmü bulunmaz; bu imkân şirketin özel şartlarına bağlıdır. Bu nedenle büronuzu kapatırken, emekli olurken veya sigorta şirketini değiştirirken talep esaslı poliçenizin sona ermesinin sonuçlarını mutlaka değerlendirin; yeni poliçede geriye dönük tarihin eski poliçenin geriye dönük tarihini kesintisiz devam ettirmesine dikkat edin.

En Sık Ret: Talep Poliçeden Önce Biliniyordu

Talep esaslı poliçelerde sigortacıların en sık başvurduğu ret gerekçesi, sigortalının müşterinin talebini veya talebe yol açabilecek durumu poliçe başlamadan önce bildiği ya da bilmesi gerektiğidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, şufa davasını paydaşlardan yalnızca birine karşı açtığı için müvekkilinin hakkı düşen bir avukatın talep esaslı poliçesinde, sigortalının talebi poliçe başlamadan önce bildiğini veya makul olarak bilmesi gerektiğini kabul etmiş ve talep esaslı sözleşmede rizikonun sözleşmeden önce gerçekleşmiş olduğunu belirtmiştir (E.2020/11-655, K.2022/1349). Bir mali müşavirin poliçesine ilişkin başka bir kararda ise müşterinin talebini poliçe başlangıcından önce sözlü olarak ileri sürdüğü kabul edilmiş ve sözleşme hükümsüz sayılmıştır (HGK E.2017/412, K.2021/296; eski kanun dönemi poliçesi).

Kanuna göre sözleşme yapıldığı sırada riziko gerçekleşmişse sözleşme geçersizdir (TTK m.1458). Ayrıca sigorta ettiren, sözleşme yapılırken bildiği veya bilmesi gereken önemli hususları sigortacıya bildirmek zorundadır (TTK m.1435). Bu iki kural birlikte şu pratik sonucu doğurur: poliçe yaptırırken veya yenilerken teklif formundaki “bilinen olay veya talep var mı” sorusunu doğru cevaplayın, müşteriden gelen yazılı veya sözlü şikâyetleri kayda geçirin ve poliçe süresi içinde sigortacıya bildirin. Bilinen bir olayı bildirmek, o olayın bir sonraki poliçede teminat dışı kalmasını önlemenin en güvenli yoludur.

İstisnalar: Kasıt, Para Cezası, Cezai Şart ve Belge Kaybı

Mesleki sorumluluk sigortasında istisnalar

İstisnaAçıklamaGenel şart
Faaliyet dışı işlerPoliçede belirtilen mesleki faaliyetin dışında kalan işler (mutlak istisna)A.3/a
KasıtMesleki faaliyet sırasında sigortalının kasten sebep olduğu olaylar (mutlak istisna)A.3/b
Alkol ve uyuşturucuBunların etkisi altında yapılan işler (mutlak istisna)A.3/c
Belge kaybıHer türlü belge kaybı ve sigortalının gözetimine verilen bilgilerin kaybıA.4.1/a
Yabancı yargı ve tahkimTürkiye Cumhuriyeti mahkemeleri dışındaki mahkemelerde ve tahkimde ileri sürülen taleplerA.4.1/b
Fikri mülkiyet ve haksız rekabetBu alanlardan doğan taleplerA.4.1/c, A.4.2/a
Sözleşmeyle genişletilen sorumlulukBir sözleşmeye veya özel anlaşmaya dayanan ve kanuni sorumluluğu aşan taleplerA.4.2/d
Manevi tazminatManevi tazminat talepleriA.4.2/e
Cezalar ve cezai şartlarİdari ve adli para cezaları dâhil her türlü ceza ve cezai şartA.4.3/a
Limiti aşan giderlerSigorta bedelini aşan giderlerA.4.3/ç

A.4 maddesinde sayılan hâller aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır; yani ek prim ödenerek teminata alınabilir. Bir şirketin mimar ve mühendis mesleki sorumluluk bilgilendirme formunda bu istisnaların ilave primle ek sözleşmeyle teminat kapsamına dâhil edilebileceği belirtilmektedir. Kanuna göre de sigortacı, sigortalının sorumluluğa yol açan olayı kasten gerçekleştirmesinden doğan zararlardan sorumlu değildir (TTK m.1477). Kastın ispatı sigortacıya aittir; ağır ihmal kasıt değildir.

Mühendis ve mimarların işverenle imzaladığı sözleşmelerde sıkça yer alan gecikme cezaları, cezai şartlar ve kanunun öngördüğünden ağır sorumluluk kayıtları, aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4.2/d, A.4.3/a). Bu durumda sigortacının sorumluluğu, sigortalının sözleşme olmasaydı da kanuna göre sorumlu olacağı tutarla sınırlı kalır. Sözleşme imzalamadan önce bu kayıtları poliçenizle karşılaştırın.

Mali Müşavirler: Vergi Cezası, SGK Primi ve Gecikme Faizi

Serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirler için genel şartlara eklenen özel bir kloz vardır. Bu kloza göre sigortacı, ancak kararlaştırılmışsa iki kalemi teminata alır: yargılama giderleri ve avukatlık ücreti ile sigortalının müteselsil sorumluluk gereği ödeyeceği SSK (bugün SGK) primi, vergi, vergi cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi (SMMM ve YMM Klozu I). Yani genel şartlar para cezalarını teminat dışında bırakırken (A.4.3/a), mali müşavirler bu kalemleri klozla açıkça teminata alabilir. Aynı kloz, olay esaslı poliçelerde genel şartlardaki iki yıllık talep süresini bu mesleki faaliyet için beş yıl olarak uygular ve tarafların daha uzun süre kararlaştırabileceğini öngörür.

Klozda ayrıca ticari veya endüstriyel sırların saklanmaması veya kötüye kullanılması mutlak istisna olarak; yabancı hukuka dayalı talepler, sigortalının sorumlu olduğu kişilerin kastı, yasal belgelerin zamanında tamamlanmaması, yazılım ve donanım görüşleri ve yediemin sıfatıyla yapılan işler ise aksine sözleşme yoksa istisna olarak sayılmıştır (SMMM ve YMM Klozu II-III). Beyannamenin geç verilmesi gibi en sık karşılaşılan hatalar “yasal belgelerin zamanında tamamlanmaması” istisnasıyla çakışabilir; bu nedenle poliçenizde bu istisnanın kaldırılıp kaldırılmadığını kontrol edin.

Yeminli mali müşavirler yaptıkları tasdikin doğruluğundan sorumludur ve tasdike aykırı durumlarda ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar (3568 s.K. m.12). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, sahte faturaya dayalı KDV iadesinde haksız iade edilen vergi ve kesilen vergi cezası nedeniyle yeminli mali müşaviri şirket yöneticileriyle birlikte müteselsil sorumlu tutmuştur (E.2013/2220, K.2015/1336). Mali müşavir ile müşterisi arasındaki ilişkide ise vekâlet hükümleri uygulanır: vekil işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmek zorundadır ve sorumluluğu basiretli bir vekilin göstermesi gereken davranışa göre belirlenir (TBK m.506). Yargıtay, vekâlet sözleşmesinde vekilin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğunu, ancak maddi tazminat için hatanın sonucu değiştirdiğinin ortaya konması gerektiğini belirtmektedir (HGK E.2017/561, K.2019/655). Müşteriye kesilen vergi cezasının mali müşavirden istenebileceğine dair doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır; bu konu somut olayda kusur ve illiyet bağına göre değerlendirilir. Sahte fatura bağlamında mali müşavirin sorumluluğu için sahte fatura ve mali müşavir sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Mühendis ve Mimarlar: Proje Hatası, Fenni Mesuliyet ve Yapı Denetimi

Mimar ve mühendisin proje hazırlama işi çoğunlukla eser sözleşmesidir; yüklenici işi sadakat ve özenle yapmak zorundadır ve ayıplı eserden sorumludur (TBK m.470-475). Taşınmaz yapılarda ayıptan doğan sorumluluk teslimden itibaren beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TBK m.478). Eser sözleşmesinden doğan alacaklarda, yüklenicinin ağır kusuru dışında, beş yıllık zamanaşımı uygulanır (TBK m.147/6). Bu süreler, olay esaslı bir poliçenin sona ermesinden çok sonra talep gelebileceğini gösterir; talep esaslı poliçede ise talep anında yürürlükte bir poliçe olması gerekir.

Proje müellifliği ile fenni mesuliyet ayrı sorumluluk alanlarıdır. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi, inşaat başlamadan önce kamu görevine geçen ve sonradan şantiyede çalıştığı ispat edilemeyen bir mühendise fenni mesul olarak verilen kusur oranını bozmuş ve yalnızca statik proje müellifi olarak sorumlu tutulması gerektiğini belirtmiştir (E.2017/2640, K.2020/2367). Poliçenizdeki faaliyet tanımının hem proje müellifliğini hem de fenni mesuliyet veya şantiye şefliğini kapsayıp kapsamadığını kontrol edin. Proje müellifinin sorumluluğu için proje müellifi sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Yapı denetim kuruluşlarının sorumluluğu yapı kullanma izninden itibaren taşıyıcı sistem için on beş yıl, taşıyıcı olmayan kısımlar için iki yıldır (4708 s.K. m.3). Bu kuruluşlar için 595 sayılı Kanun Hükmünde Kararname döneminde uygulanan zorunlu mali sorumluluk sigortası 4708 sayılı Kanun ile sona ermiş, bu dönemde tahsil edilen primlerin yapı sahiplerine iadesi öngörülmüştür (geçici m.3). Kanunun erişilebilen metninde yapı denetim kuruluşları için zorunlu bir sigorta hükmü tespit edilememiştir; Kanun 2026 yılında 7579 sayılı Kanunla da değiştirildiğinden güncel metnin kontrol edilmesi önerilir. Bu değişiklik için 7579 sayılı Kanun yazımıza bakabilirsiniz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, temelinde çökme olan bir binada yapı denetim şirketinin manevi tazminatla sorumlu tutulamayacağını kabul etmiştir (E.2017/(15)6-502, K.2021/1024); manevi tazminat zaten genel şartlarda aksine sözleşme yoksa teminat dışıdır (A.4.2/e). Ayrıntılar için yapı denetimi sorumluluk süresi yazımıza ve depremde yıkılan bina sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz. İnşaat sırasında yapının kendisine gelen zararlar ise inşaat all risk sigortasının konusudur.

Zorunlu sigorta var mı? İnternette mühendis, mimar ve mali müşavirler için mesleki sorumluluk sigortasının zorunlu olduğunu yazan kaynaklar bulunmaktadır. Yapılan incelemede 4708 sayılı Kanun’un ve 3568 sayılı Kanun’un erişilebilen güncel metinlerinde bu meslekler için genel bir zorunlu mesleki sorumluluk sigortası hükmü tespit edilememiştir. Kamu ihaleleri veya özel işverenler sözleşmeyle sigorta şartı koyabilir; bu durumda yükümlülük kanundan değil sözleşmeden doğar. Hekimler için zorunlu sigorta ayrı bir düzenlemedir; bunun için hekim zorunlu mesleki sorumluluk sigortası rehberimize bakabilirsiniz.

Sigortalının Yükümlülükleri: Bildirim, Sulh ve Doğrudan Dava

Sigortalı, sorumluluğunu gerektirebilecek olayları on gün içinde sigortacıya bildirmekle yükümlüdür (GŞ B.2; TTK m.1475); şirket bilgilendirme formlarında bu süre beş iş günü olarak da yazılabilmektedir. Kendisine bir istem yöneltildiğinde veya dava açıldığında bunu derhal bildirmeli ve dava evrakını iletmelidir. Bildirim yükümlülüğünün ihlali tazminatı artırmışsa kusurun ağırlığına göre indirim yapılır; sigortacı olayı başka yoldan öğrenmişse indirim yapılamaz (TTK m.1475/3, 1446/2-3). Bu hükümler sigortalı aleyhine değiştirilemez (TTK m.1486).

Müşteriyle sigortacıya sormadan anlaşmak sık yapılan bir hatadır. Genel şartlara göre sigortacının onayı olmadan yapılan sulh, bildirimden itibaren on beş gün içinde onay verilmemişse sigortacıya karşı geçersizdir ve sigortacı haklı olmayan sebeplerle sulhe onay vermekten kaçınamaz (B.3.4). Kanun da aynı kuralı öngörür (TTK m.1476/4). Bu nedenle müşteriye ödeme yapmadan önce anlaşma metnini sigortacıya yazılı olarak gönderin ve on beş gün bekleyin.

Zarar gören müşteri, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde doğrudan sigortacıdan isteyebilir (TTK m.1478). Sigortacı bu tazminatı ödenmemiş prim gibi sözleşmeden doğan alacaklarıyla takas edemez (TTK m.1480). Sorumluluk sigortalarında sigortacıya yöneltilecek istemler sigorta konusu olayın gerçekleştiği tarihten itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (TTK m.1482). Doğrudan dava konusunda bağımsız denetçinin mesleki sorumluluk sigortası yazımıza bakabilirsiniz.

Kararlardan Çıkan Dersler

Mühendis, mimar ve mali müşavirlerin mesleki sorumluluk sigortasına ilişkin yayımlanmış ve tam metniyle doğrulanabilen Yargıtay kararları sınırlıdır. Aşağıdaki kararların bir kısmının tam metni, bir kısmının ise yalnızca künyesi ve özeti kararı aktaran kaynaklarda görülebilmiştir; doğrulama düzeyi tabloda belirtilmiştir. Somut dosyada kullanılmadan önce tam metinlerin UYAP Emsal veya Yargıtay Karar Arama üzerinden kontrol edilmesi gerekir.

Mesleki sorumluluk ve sigortasına ilişkin kararlar

KararKonuSonuç ve ders
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 20.10.2022, E.2020/11-655, K.2022/1349 (çoğunluk görüşünün metni; karşı oy kısmen görülebildi)Avukatın şufa davasını paydaşlardan yalnızca birine karşı açması nedeniyle müvekkilin hakkı düşmüş; avukat zararı müvekkiline ödeyip talep esaslı mesleki sorumluluk poliçesinden istemiş, sigortacı reddetmişSigortalının talebi poliçe başlamadan önce bildiği veya makul olarak bilmesi gerektiği kabul edilmiş; talep esaslı sözleşmede rizikonun sözleşmeden önce gerçekleşmiş olduğu belirtilerek talep teminat dışı sayılmıştır. Geriye dönük tarih içindeki bir eylem de, talep önceden biliniyorsa teminata girmeyebilir
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 18.03.2021, E.2017/412, K.2021/296 (künye ve özet ikincil kaynaklardan; eski TTK dönemi poliçesi)Mali müşavirin hizmeti sırasında müşteri şirkete SGK tarafından ceza uygulanmış; müşteri zararı mali müşavirden istemiş, mali müşavir ödeyip geriye dönük teminatlı talep esaslı poliçesinden istemişMüşterinin talebi poliçe başlangıcından önce sözlü olarak ileri sürdüğü kabul edilmiş; talep esaslı poliçede riziko sözleşmeden önce gerçekleştiği için sözleşmenin hükümsüz olduğu sonucuna varılarak dava reddedilmiştir
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 13.05.2015, E.2013/2220, K.2015/1336 (tam metin)Sahte faturalarla yapılan ihracat üzerinden alınan KDV iadesi; Hazine haksız iade edilen vergi ile üç kat vergi cezası için şirket yöneticileri ile tasdik raporunu düzenleyen yeminli mali müşaviri birlikte dava etmişYeminli mali müşavirlerin yaptıkları tasdikin doğruluğundan sorumlu olduğu belirtilerek 3568 sayılı Kanun m.12 ve VUK mükerrer m.227 çerçevesinde yöneticilerle birlikte müteselsil sorumluluğu kabul edilmiştir. Devlete karşı haksız fiil sorumluluğudur; müşteriye karşı sözleşme sorumluluğunu doğrudan düzenlemez
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 13.06.2019, E.2017/561, K.2019/655 (künye ve özet akademik kaynaktan)Avukatın ceza mahkûmiyetine karşı kanun yoluna başvurmamasıVekâlet sözleşmesinde vekilin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğu, ancak maddi tazminat için uygun illiyet bağının ve sonucun farklı olacağının hâkim tarafından değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mali müşavirlik hizmetlerine kıyasen önemlidir
Y.23.HD, 30.06.2020, E.2017/2640, K.2020/2367 (künye ve özet kararı aktaran kaynaktan)Yapı hasarında kusurun paylaştırılması; statik fenni mesulün inşaat başlamadan önce kamu görevine geçtiği ve sonradan şantiyede çalıştığının ispat edilemediğiKişiye fenni mesul olarak verilen kusur oranı bozulmuş; yalnızca statik proje müellifi olarak sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. Proje müellifliği ile fenni mesuliyet ayrı sorumluluk alanlarıdır
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 16.09.2021, E.2017/(15)6-502, K.2021/1024 (çoğunluk görüşünün metni)Üç katlı binanın temelinde çökme ve çatlaklar; ilk derece mahkemesi yapı denetim şirketini manevi tazminatla sorumlu tutmuşSözleşmeye aykırılığın tek başına manevi tazminatı gerektirmediği belirtilerek yapı denetim şirketinin manevi tazminatla sorumlu tutulamayacağı kabul edilmiştir

Bu kararlardan çıkan en önemli ders şudur: talep esaslı mesleki sorumluluk poliçelerinde en sık ret gerekçesi, müşterinin şikâyetinin veya talebinin poliçe başlamadan ya da yenilenmeden önce bilinmesidir; bu talep sözlü bile olsa sonuç değişmeyebilir. Bu nedenle bir müşteriden şikâyet aldığınızda bunu poliçe süresi içinde sigortacıya bildirmek ve yeni poliçe yaptırırken önceden bilinen olayları doğru beyan etmek hayati önemdedir. Mali müşavirin hatası nedeniyle müşteriye kesilen vergi cezası veya gecikme faizinin mali müşavirden istenebileceğine dair doğrudan bir Yargıtay kararına ulaşılamamıştır; bu konu vekâlet sözleşmesindeki özen borcu üzerinden somut olaya göre değerlendirilir. Sigortalının sigortacının onayı olmadan müşteriye ödeme yapmasına ilişkin meslek sorumluluğu bağlamında doğrulanabilen bir karara da ulaşılamamıştır; yukarıdaki iki Genel Kurul kararında ödeme önce yapılmış, ancak ret gerekçesi bu nokta olmamıştır.

Tazminat Ne Zaman Ödenir? Başvuru Yolları

Genel şartlara göre zararı önlemek veya azaltmak için yapılan makul giderler ayrıca ödenir ve istenirse avans verilir; tazminat, gerekli belgeler verildikten sonra ve her hâlde ihbardan kırk beş gün sonra muaccel olur, araştırmalar üç ayda tamamlanmazsa en az yüzde elli avans ödenir (B.3; TTK m.1427/2-3). Poliçedeki muafiyet genel şartlarda düzenlenmemiştir, poliçede belirlenir; muafiyetin altındaki talepler için ödeme yapılmaz. Ticari davada arabuluculuk dava şartıdır (TTK m.5/A); sigorta şirketi üyeyse Sigorta Tahkim Komisyonuna da başvurulabilir (5684 s.K. m.30). Komisyon için Sigorta Tahkim Komisyonu rehberimize bakabilirsiniz.

Sigortacının Sık Ret Gerekçeleri ve Cevapları

Ret gerekçeleri

Sigortacının gerekçesiDeğerlendirmeDayanakNe sunulur?
Talep poliçeden önce biliniyorduBilinen veya makul olarak bilinmesi gereken talep teminat dışı kalabilir; bilginin tarihi ve kapsamı tartışılmalıHGK 2020/11-655; TTK m.1435, 1458Şikâyetin tarihi, niteliği ve teklif formundaki beyan
Olay geriye dönük tarihten önceTalep esaslı poliçede doğru olabilir; önceki poliçelerin geriye dönük tarihi incelenmeliGŞ A.1, B.1Kesintisiz poliçe zinciri
Talep poliçe süresi dışındaTalep esaslıda doğru olabilir; ek bildirim süresi ve bildirim tarihi incelenmeliGŞ A.1Poliçe süresi içinde yapılan bildirimler
Para cezası teminat dışıAksine sözleşme yoksa doğru; mali müşavir klozu varsa teminatta olabilirGŞ A.4.3/a; SMMM-YMM klozuPoliçedeki klozlar
Cezai şart ve sözleşmesel sorumlulukKanuni sorumluluğu aşan kısım teminat dışı; kanuni kısım teminattaGŞ A.4.2/dKanuni sorumluluk hesabı
Onaysız sulhBildirimden sonra on beş gün içinde onaylanmazsa sigortacıya karşı geçersiz; sigortacı haklı neden olmadan onaydan kaçınamazTTK m.1476/4Sulh teklifinin sigortacıya bildirildiğine dair yazışma
Faaliyet poliçede yokFaaliyet tanımı dar yorumlanmamalı; poliçe ve teklif formu birlikte okunmalıGŞ A.3/aTeklif formu ve faaliyet açıklaması
Geç bildirildiKendiliğinden hak kaybı yok; tazminatta artışa yol açtıysa kusura göre indirimTTK m.1475/3, 1446/2-3Gecikmenin zararı artırmadığına dair açıklama

Poliçe Yaptırırken veya Yenilerken: Kontrol Listesi

Mesleki sorumluluk poliçesinde ayarlar

AyarNeden önemli?Dayanak
Teminat modeliOlay esaslı mı talep esaslı mı olduğu zamanlamayı belirlerGŞ A.1
Geriye dönük tarihTalep esaslıda geçmiş işlerin kapsamını belirler; şirket değiştirirken kesintisiz olmalıGŞ B.1
Ek bildirim süresiBüro kapanışı ve emeklilikte sonradan gelen talepler içinÖzel şartlar
Faaliyet tanımıProje, fenni mesuliyet, danışmanlık, denetim gibi bütün işleri kapsamalıGŞ A.3/a
Limit ve giderlerSavunma giderleri çoğunlukla limitin içindeGŞ A.1; TTK m.1474
Para cezaları ve vergiMali müşavirler için SMMM-YMM klozuGŞ A.4.3/a; Kloz I
Yasal belgelerin zamanında tamamlanmamasıMali müşavirler için en kritik istisna; kaldırılması istenebilirKloz III
Belge kaybıMüşteri belgelerini saklayan büro için ek teminatGŞ A.4.1/a
Bilinen olayların beyanıTeklif formunu doğru doldurmak sonraki reddi önlerTTK m.1435

Poliçeyi düzenleyen aracının ihtiyacınız olan teminat modelini, geriye dönük tarihi veya klozları yanlış göstermesi hâlinde acente veya broker hatası rehberimize bakabilirsiniz. Şirket yöneticileri için benzer bir yapı taşıyan yönetici sorumluluk sigortası rehberimiz de talep esaslı teminatı ayrıntılı anlatır.

Ne Yapmalı? Adım Adım

  1. Şikâyeti hemen kayda geçirin. Müşterinin yazılı veya sözlü şikâyetini tarihiyle not edin.
  2. Sigortacıya on gün içinde yazılı bildirim yapın. Talep henüz yöneltilmemiş olsa bile sorumluluk doğurabilecek durumu bildirin.
  3. Müşteriyle sigortacıya sormadan anlaşmayın. Anlaşma teklifini sigortacıya gönderin, on beş gün bekleyin.
  4. Dava veya takip gelirse evrakı derhal iletin. Savunmayı kimin yürüteceğini ve giderlerin nasıl karşılanacağını yazılı netleştirin.
  5. Poliçe zincirinizi çıkarın. Geriye dönük tarihleri ve teklif formlarındaki beyanları bir araya getirin.
  6. Ret yazısına yazılı itiraz edin. Sonuç alınamazsa tahkim veya dava yoluna gidin.
İtiraz yazısı iskeleti. (1) Poliçe numarası, teminat modeli ve geriye dönük tarih; (2) hatalı işin tarihi ve niteliği; (3) talebin ilk kez ne zaman ve nasıl yöneltildiği; (4) sigortacıya yapılan bildirimlerin tarihleri; (5) ret gerekçesine cevap ve teminat dışılığı ispat yükünün sigortacıda olduğu (TTK m.1409/2); (6) para cezası veya sözleşmesel sorumluluk itirazında poliçedeki klozlar ve kanuni sorumluluk hesabı; (7) makul hukuki koruma giderlerinin ödenmesi ve avans talebi (TTK m.1474). Yazıyı iz bırakan bir yolla gönderin.

Sık Sorulan Sorular

Mesleki sorumluluk sigortası neyi karşılar?

Poliçede belirtilen mesleki faaliyet sırasında sigortalının kusurlu davranışıyla üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan hukuki sorumluluğu ve istemle ilgili makul giderleri, sözleşmede belirtilen miktara kadar karşılar (Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.1).

Talep esaslı poliçe ne demek?

Olayın sözleşmeden önce veya sözleşme yürürlükteyken meydana gelmesine bakılmaksızın, talebin sözleşme süresi içinde yöneltilmesi hâlinde teminatın işlediği poliçedir (A.1). Geriye dönük süre en az bir yıldır (B.1). Poliçe sona erdikten sonra gelen talepler, ek bildirim süresi yoksa kural olarak teminat dışında kalır.

Müşteri poliçeden önce şikâyet etmişti, sigorta öder mi?

Talep esaslı poliçede sigortalının talebi poliçe başlamadan önce bildiği veya bilmesi gerektiği kabul edilirse teminat dışı kalabilir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu durumda rizikonun sözleşmeden önce gerçekleştiğini kabul etmiştir. Bu nedenle bilinen olayları yeni poliçe yaptırırken doğru beyan edin ve poliçe süresinde bildirin.

Büromu kapattım, sonradan dava gelirse ne olur?

Talep esaslı poliçede talep anında yürürlükte bir poliçe yoksa ve ek bildirim süresi alınmamışsa talep kural olarak teminat dışında kalır. Olay esaslı poliçede ise olay poliçe süresinde meydana gelmişse, sözleşmenin bitiminden itibaren iki yıl içinde yöneltilen talepler teminattadır; mali müşavir klozunda bu süre beş yıldır (B.1).

Mali müşavir olarak müşteriye kesilen vergi cezasını sigorta öder mi?

Genel şartlar idari ve adli para cezalarını aksine sözleşme yoksa teminat dışında bırakır (A.4.3/a). Ancak SMMM ve YMM Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu kararlaştırılmışsa, sigortalının müteselsil sorumluluk gereği ödeyeceği SGK primi, vergi, vergi cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi teminata girer.

Beyannameyi geç verdim, sigorta öder mi?

Mali müşavir klozunda yasal belgelerin zamanında tamamlanmaması aksine sözleşme yoksa istisna olarak sayılmıştır. Poliçenizde bu istisnanın kaldırılıp kaldırılmadığına bakın.

Sözleşmedeki cezai şartı sigorta öder mi?

Aksine sözleşme yoksa hayır. Sözleşmeyle genişletilen ve kanuni sorumluluğu aşan talepler ile cezai şartlar teminat dışıdır (A.4.2/d, A.4.3/a). Sigorta, sözleşme olmasaydı da kanuna göre doğacak sorumluluğu karşılar.

Müşteriyle anlaşıp ödedim, sigortacıdan isteyebilir miyim?

Sigortacının onayı olmadan yapılan sulh, bildirimden itibaren on beş gün içinde onaylanmazsa sigortacıya karşı geçersizdir; sigortacı haklı bir neden olmadan onay vermekten kaçınamaz (TTK m.1476/4). Ödemeden önce anlaşma metnini sigortacıya gönderin.

Savunma ve avukatlık giderlerini sigorta öder mi?

Makul hukuki koruma giderleri sigortacıya aittir ve istem üzerine avans verilir (TTK m.1474). Genel şartlara göre bu giderler sözleşmede belirtilen miktara kadar teminattadır; çoğu poliçede limitin içindedir.

Mühendis ve mimarlar için mesleki sorumluluk sigortası zorunlu mu?

Erişilebilen güncel mevzuatta mühendis, mimar ve mali müşavirler için genel bir zorunlu mesleki sorumluluk sigortası hükmü tespit edilememiştir. Yapı denetim kuruluşları için eski dönemde uygulanan zorunlu sigorta 4708 sayılı Kanun ile sona ermiştir. Sözleşme veya ihale şartı olarak istenebilir.

Zarar gören müşteri doğrudan sigortacıya dava açabilir mi?

Evet. Zarar gören, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını sigorta sözleşmesi için geçerli zamanaşımı süresi içinde doğrudan sigortacıdan isteyebilir (TTK m.1478).

Olayı sigortacıya ne zaman bildirmeliyim?

Sorumluluğunuzu gerektirebilecek olayları on gün içinde, size yöneltilen istemi ve açılan davayı derhal bildirin (GŞ B.2; TTK m.1475). Bazı şirket formlarında beş iş günü öngörülür; en kısa süreye uymak en güvenlisidir.

İlgili Rehberler

Mesleki sorumluluk dosyanızı birlikte değerlendirelim

Poliçenizin teminat modelini, geriye dönük tarihini, klozlarını ve ret gerekçesini birlikte inceleyelim; müşteri talebine karşı savunmanızı ve sigortacıya karşı itiraz, tahkim veya dava sürecini yürütelim. Hukukçular Evi Ankara: 0554 648 37 15

📞 Hemen Arayın
💬 WhatsApp

Kaynakça

  • Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları (RG 26.05.2013, 28658): A.1, A.3, A.4, B.1, B.2, B.3, C.9; Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Yeminli Mali Müşavir Mesleki Sorumluluk Sigortası Klozu
  • 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1409, 1427, 1435, 1446, 1458, 1473, 1474, 1475, 1476, 1477, 1478, 1480, 1482, 1486, 5/A
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.146, 147, 470-478, 506
  • 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu: m.12
  • 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun: m.3, geçici m.3
  • 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30
  • Mapfre mimar mühendis mesleki sorumluluk bilgilendirme formu; Allianz mesleki sorumluluk ürün bilgisi; Corpus Sigorta mesleki sorumluluk bilgilendirme formu
  • Kararlar: Yargıtay HGK 20.10.2022, E.2020/11-655, K.2022/1349; Yargıtay HGK 18.03.2021, E.2017/412, K.2021/296; Yargıtay HGK 13.05.2015, E.2013/2220, K.2015/1336; Yargıtay HGK 13.06.2019, E.2017/561, K.2019/655; Y.23.HD 30.06.2020, E.2017/2640, K.2020/2367; Yargıtay HGK 16.09.2021, E.2017/(15)6-502, K.2021/1024

Post by Av. Fatma Öztürk