Ayıplı ve Eksik İnşaat
03 Kasım 2025

Ayıplı ve Eksik İnşaat

“Ayıplı iş” ile “eksik iş” aynı şey değildir ve aynı hükümlere de tabi değildir. Kanunun ayıp rejimi teslim edilmiş bir eserdeki kusuru düzenler; hiç yapılmamış bir imalat ise ayıp değil, ifa edilmemiş bir borçtur. Bu ayrım kaçırıldığında hem talep yanlış kurulur hem de süreler yanlış hesaplanır.

KonuDayanak
Gözden geçirme ve bildirimTBK m.474
Seçimlik haklarTBK m.475
İşsahibinin sorumluluğuTBK m.476
Kabulün etkisiTBK m.477
ZamanaşımıTBK m.478

Sürelerinizi birlikte hesaplayalım

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

1) Zamanaşımı: m.478

Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.

Eser türüSüreBaşlangıç
Taşınmaz yapılar dışındaki eserlerİki yılTeslim tarihi
Taşınmaz yapılarBeş yılTeslim tarihi
Yüklenicinin ağır kusuru varsaYirmi yılTeslim tarihi

Üçüncü satırdaki ibare kritiktir: ağır kusur hâlinde süre, eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıla çıkar.

Yani taşınmaz yapı olup olmaması bu hâlde önemini yitirir.

Üç satırın ortak yanı ise başlangıç anıdır: süre teslim tarihinden işlemeye başlar. Yapı denetimi tarafındaki ayrı süre rejimi için 4708 sayılı Kanun incelememize bakabilirsiniz.

2) Ayıplı İş ve Eksik İş

ÖlçütAyıplı işEksik iş
Durumİş yapılmış, kusurluİş hiç yapılmamış
Hukuki nitelikAyıplı ifaİfa etmeme
Muayene-bildirim külfetiVarAyıp düzeni kurulmaz
Seçimlik haklarm.475İfa talepleri
Zamanaşımım.478 özel süreleriGenel hükümler

Üçüncü satır pratikte en belirleyici olanıdır: eksik iş bakımından, ayıp için öngörülen gözden geçirme ve bildirim düzeni işlemez.

Beşinci satır ise sürelerin neden ayrı hesaplanması gerektiğini gösterir.

Bir dosyada aynı yapı içinde hem ayıplı hem de eksik kalemler bir arada bulunabilir; bu hâlde her kalem kendi rejimine göre ayrıca değerlendirilir.

Nasıl ayırt edilir?

SoruCevap ayıbı gösterirse
İmalat yapıldı mı?Evet, ancak kusurlu
Sözleşmedeki kalem var mı?Var, niteliği düşük
Giderim onarımla mümkün mü?Genellikle evet

Cevaplar olumsuzsa, yani kalem hiç imal edilmemişse, tartışma ayıp değil ifa tartışmasıdır.

Bu ilk nitelendirme, dilekçenin hukuki sebebini ve talep sonucunu doğrudan belirlediği için en başta yapılması gereken işlemdir.

Yanlış bir nitelendirme, süresi çoktan geçmiş bir ayıp talebi ya da yersiz bir onarım istemi doğurabilir.

3) Gözden Geçirme ve Bildirim: m.474

UnsurKural
Ne zamanTeslimden sonra, olağan akışa göre imkân bulunur bulunmaz
Ne yapılırEser gözden geçirilir
Ayıp varsaUygun süre içinde yükleniciye bildirilir
BilirkişiHer iki taraf da isteyebilir

Dördüncü satır Kanunun tanıdığı önemli bir imkândır: taraflardan her biri, giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.

Bu imkân, ayıbın varlığı ve kapsamı tartışmasını baştan belgelemeye yarar.

Üçüncü satırdaki “uygun süre” ölçütü ise sabit bir gün sayısı vermez; somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

Bildirim ihmal edilirse

İşsahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır. Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa işsahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır.

DavranışSonuç
Gözden geçirmeyi ihmalKabul etmiş sayılma
Bildirimi ihmalKabul etmiş sayılma
Sonraki ayıbı gecikmeyle bildirmeKabul etmiş sayılma

Yukarıdaki üç davranış da aynı sonuca bağlanmıştır ve bu sonuç ağırdır: seçimlik haklar kullanılamaz hâle gelir.

Üçüncü satırda ölçüt “gecikmeksizin”dir; sonradan ortaya çıkan ayıplarda bekleme hakkı yoktur.

Bu nedenle ayıp fark edilir edilmez bildirimin yazılı olarak yapılması, hem külfetin yerine getirildiğini göstermek hem de ispat bakımından belirleyicidir.

Ayıp bildirimi ve talebiniz için destek alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

4) Üç Seçimlik Hak: m.475

Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme.

2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.

3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.

İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Eser, işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa işsahibi, sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz.

HakŞartıSonucu
Sözleşmeden dönmeAğır ayıp veya aykırılıkSözleşme tasfiye
Bedelden indirimEserin alıkonulmasıAyıp oranında indirim
Ücretsiz onarımAşırı masraf gerektirmemesiMasraf yüklenicide
TazminatGenel hükümlerSaklı

Madde “birini kullanabilir” der; üç hak birlikte değil, seçimlik olarak tanınmıştır.

Dördüncü satır ise ayrıdır: tazminat hakkı seçimlik haklardan biri olmayıp saklı tutulmuştur.

Birinci satırdaki eşik yüksektir; her ayıp dönme hakkı doğurmaz.

Üçüncü satırdaki “aşırı masraf” kaydı ise onarım talebinin sınırını çizer.

Dönme hakkının inşaattaki sınırı

Maddenin son fıkrası inşaat uyuşmazlıkları bakımından özel bir önem taşır.

Eser işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmışsa ve sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa, dönme hakkı kullanılamaz.

Bu durumda işsahibine kalan yol, bedelden indirim veya ücretsiz onarım talepleridir.

Yapılmış bir binanın yıkılmasının çoğu hâlde aşırı zarar doğuracağı düşünüldüğünde, bu hükmün pratikteki etkisi geniştir.

5) Kabulün Etkisi: m.477

Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder.

UnsurKural
Kabul biçimiAçık veya örtülü
KuralYüklenici sorumluluktan kurtulur
İstisna 1Ayıp kasten gizlenmiş
İstisna 2Usulüne göre gözden geçirmede fark edilemeyecek

Üçüncü ve dördüncü satır birlikte aranır: yalnızca gizli olması yetmez, kasten gizlenmiş olmalıdır.

Birinci satır ise kabulün örtülü de olabileceğini gösterir; imzalı bir tutanak şart değildir.

Gözden geçirme ve bildirimin ihmali de zaten kabul sayıldığından, işsahibi farkında olmadan bu sonuca ulaşabilir.

Açık ve örtülü kabul

TürGörünümü
Açık kabulKabul beyanı veya tutanak
Örtülü kabulDavranışla kabul iradesi
Kabul sayılmaGözden geçirme veya bildirimin ihmali

Üçüncü satır bir kabul beyanı değil, kanunun bağladığı bir sonuçtur.

Bu üç yolun her biri, yüklenicinin sorumluluğunu sona erdirme bakımından aynı etkiyi doğurur.

Dolayısıyla teslim sonrası dönem, işsahibi açısından en kritik aşamadır.

6) İşsahibinin Talimatı: m.476

Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, işsahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilecek olursa işsahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz.

UnsurKural
Hâl 1Ayıp, işsahibinin talimatından doğmuş
ŞartYüklenici açıkça ihtar etmiş olmalı
Hâl 2Ayıp herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebiliyor
SonuçAyıptan doğan haklar kullanılamaz

İkinci satır yüklenici bakımından bir yük getirir: talimatın sakıncasını açıkça ihtar etmemişse bu hükümden yararlanamaz.

Üçüncü satır ise daha geniştir ve talimat dışındaki hâlleri de kapsar.

Bu madde, inşaat uyuşmazlıklarında yüklenicinin en sık dayandığı savunmalardan biridir.

Karşı tarafın buna karşı ileri süreceği husus da genellikle ihtarın yapılmadığıdır.

Yazılı ihtar neden önemli?

Madde, sonucu yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara bağlamıştır.

İhtarın yapıldığının sonradan gösterilebilmesi, yüklenici bakımından doğrudan bir savunma imkânıdır.

Bu nedenle işsahibinin talimatıyla yapılan ve sakıncalı görülen imalatlarda, ihtarın yazılı olarak kayda geçirilmesi önem taşır.

Aynı şekilde işsahibi de, kendisine yapılan ihtarların kapsamını takip etmelidir.

7) Süreleri Doğru Hesaplamak

SoruCevap
Başlangıç anıTeslim tarihi
Kabul tarihi mi?Hayır — madde teslimi esas alır
Ayıbın öğrenilmesi mi?Hayır
Taşınmaz yapıdaBeş yıl
Diğer eserlerdeİki yıl
Ağır kusur varsaYirmi yıl

İkinci ve üçüncü satır sık yapılan iki hatayı düzeltir: süre ne kabul tarihinden ne de ayıbın öğrenildiği andan başlar.

Bu nedenle teslim tarihinin belgelenmesi, dosyanın en temel unsurudur.

Altıncı satırdaki yirmi yıllık süre ise ancak ağır kusurun ortaya konulabildiği hâllerde gündeme gelir.

Ağır kusur neden kritik?

Ağır kusur yoksaAğır kusur varsa
Taşınmaz yapıda beş yılYirmi yıl
Diğer eserlerde iki yılYirmi yıl
Nitelendirme önemliNitelik önemsiz

Üçüncü satır maddenin ifadesinden doğar: ağır kusur hâlinde süre, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın uygulanır.

Bu husus, süresi geçmiş görünen dosyalarda ilk sorulması gereken sorudur.

Ancak ağır kusurun ortaya konulması ispat meselesidir ve teknik değerlendirme gerektirir.

8) Maddelerin Kelime Kelime Okunması

İbareMaddeDoğurduğu sonuç
“gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse”477Kabul sayılma
“gecikmeksizin”477Sonraki ayıpta bekleme yok
“kasten gizlenen”477Gizlilik yetmez
“birini kullanabilir”475Haklar seçimlik
“hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı”475Dönmede yüksek eşik
“aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde”475Onarımın sınırı
“sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa”475Dönme kapalı
“açıkça yaptığı ihtara karşın”476İhtar şart
“herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilecek”476Kapsam geniş
“niteliğine bakılmaksızın”478Ağır kusurda tek süre

Üçüncü satır dikkat ister: madde yalnızca gizli ayıptan değil, kasten gizlenen ayıptan söz eder.

Yedinci satır inşaat uyuşmazlıklarında dönme hakkını pratikte büyük ölçüde devre dışı bırakır.

Sekizinci satır ise m.476 savunmasının anahtarıdır; ihtar yoksa savunma da kurulamaz.

En çok atlanan üç ibare

İbareNeden atlanır
“ihmal ederse … kabul etmiş sayılır”Süre bol sanılır
“teslim tarihinden başlayarak”Süre kabulden sanılır
“birini kullanabilir”Haklar birlikte sanılır

İlk ikisi doğrudan hak kaybına, üçüncüsü ise talebin reddine yol açabilir.

Üçü de dosyanın en başında, tek bir kontrolle önlenebilir.

9) Üç Senaryo

DurumDeğerlendirmeSonuç
Sözleşmedeki bir imalat hiç yapılmamışEksik işAyıp rejimi uygulanmaz
Yapılmış ama kusurlu, teslimden 4 yıl geçmişTaşınmaz yapıBeş yıl içinde
Ayıp teslimde fark edilmiş, bildirilmemişm.477Kabul sayılma riski

İkinci satır, taşınmaz yapı nitelendirmesinin neden bu kadar önemli olduğunu gösterir: aynı olay diğer eserlerde süresi geçmiş sayılırdı.

Üçüncü satır ise en sık karşılaşılan hak kaybıdır ve tamamen önlenebilir niteliktedir.

Birinci satırda ise talebin ifa ekseninde kurulması gerekir.

10) Dosya Hazırlığı

BelgeNeyi gösterir
Sözleşme ve ekleriKararlaştırılan imalat
Teslim tutanağıTeslim tarihi
Bildirim yazısıAyıbın ihbarı
Tespit raporuAyıbın varlığı ve kapsamı
Fotoğraf ve kayıtlarFiilî durum
YazışmalarTalimat ve ihtarlar

İkinci satır sürelerin tamamının dayanağıdır; teslim tarihi belirsizse hesap da tartışmalı hâle gelir.

Birinci satır ise ayıp ile eksik iş ayrımının temelidir: sözleşmede ne kararlaştırıldığı bilinmeden hangi kalemin eksik olduğu söylenemez.

Altıncı satır ise m.476 tartışmasında belirleyicidir.

Tespitin zamanı

Ayıbın varlığı ve kapsamı, zamanla değişebilen ve sonradan ortaya konulması güçleşen bir olgudur.

Kanun bu nedenle taraflara, giderini karşılayarak bilirkişi incelemesi isteme imkânı tanımıştır.

Bu imkânın erken kullanılması, hem bildirim külfetinin yerine getirildiğini gösterir hem de delilleri sabitler.

11) Mevzuat Haritası

KonuDayanak
Gözden geçirme ve bildirimTBK m.474
Seçimlik haklarTBK m.475
İşsahibinin talimatıTBK m.476
Kabulün etkisiTBK m.477
Ayıpta zamanaşımıTBK m.478
Eksik işte zamanaşımıGenel hükümler
Yapı denetimi sorumluluğuAyrı mevzuat

İlk beş satır bu yazının omurgasını oluşturur.

Altıncı ve yedinci satır ise ayıp rejimi dışındaki dayanakları gösterir.

⚠️ Uyarı: Yapı denetim kuruluşlarının sorumluluğu ve süreleri 4708 sayılı Kanun ile ilgili mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir. Bu yazı TBK m.474-478‘deki yüklenici-işsahibi ilişkisini ele almakta olup, yapı denetimi tarafındaki süre ve sorumluluk rejimi için ilgili mevzuat ayrıca incelenmelidir.

Sayıların tamamı bir arada

KonuSayı
Seçimlik hakÜç
Zamanaşımı süresiÜç — 2 / 5 / 20 yıl
Kabul sayılma hâliÜç
Sorumluluğun devam ettiği ayıpKasten gizlenen ve fark edilemeyecek

İkinci satır dosyanın kaderini belirleyen sayılardır ve hepsi teslim tarihinden işler.

Tek cümlelik özet

Önce ayıp mı eksik mi olduğunu belirleyin; muayene külfeti, seçimlik haklar ve süreler bu tek cevaptan çıkar.

12) Seçimlik Hakkı Nasıl Seçmeli?

DurumUygun düşen hak
Ayıp giderilebilir, maliyeti makulÜcretsiz onarım
Giderim aşırı masraflı, eser kullanılıyorBedelden indirim
Eser kullanılamaz ölçüde ayıplıSözleşmeden dönme
Ayrıca zarar doğmuşTazminat saklı

Üçüncü satır çoğu inşaat uyuşmazlığında fiilen kullanılamaz; m.475’in son fıkrası dönme hakkını kapatabilir.

Bu nedenle pratikte tercih genellikle ilk iki satır arasında yapılır.

Dördüncü satır ise diğerlerinin alternatifi değildir; tazminat hakkı saklı tutulmuştur.

Seçim bağlayıcıdır

Kanun işsahibine bu haklardan birini kullanma imkânı tanır.

Bu nedenle ihtarnamede veya dava dilekçesinde ileri sürülen talep, sonraki aşamada serbestçe değiştirilebilir nitelikte değildir.

Talebin belirlenmesinden önce ayıbın giderim maliyeti ve eserin kullanılabilirliği teknik olarak değerlendirilmelidir.

Aksi hâlde yanlış seçilen bir hak, sonuca ulaşmayı güçleştirir.

13) İki Tarafın Bakışı

KonuİşsahibiYüklenici
Teslim tarihiSüreyi uzatan yorumSüreyi başlatan an
BildirimYapıldığını göstermeİhmal savunması
KabulKabul olmadığım.477 savunması
Talimatİhtar yokm.476 savunması
Ağır kusurSüreyi yirmi yıla taşırBulunmadığı savunması

Beş satırın tamamı, aynı belgelerin iki farklı okumasına dayanır.

Bu nedenle her iki taraf da, süreç devam ederken kayıt tutmakta yarar görür.

Dosya açıldıktan sonra üretilen belgeler, olay anında tutulanların yerini tutmaz.

14) Özet Tablo

SoruCevap
Eksik iş ayıp mıdır?Hayır
Süre kabulden mi başlar?Hayır — teslimden
Üç hak birlikte kullanılır mı?Hayır — seçimlik
Dönme her ayıpta mümkün mü?Hayır
Kabulden sonra sorumluluk biter mi?Kural olarak evet
Her gizli ayıp istisna mıdır?Hayır — kasten gizlenmiş olmalı
Tazminat seçimlik hak mıdır?Hayır — saklıdır

Yedi sorudan altısının cevabı hayır; bu dağılım, ayıp rejiminin işsahibi bakımından ne kadar külfetli olduğunu gösterir.

Beşinci satır tek istisnadır ve yüklenici lehine işler.

15) Kapanış

AşamaKritik noktaKaçırılırsa
NitelendirmeAyıp mı eksik miTalep yanlış kurulur
TeslimTarihin belgelenmesiSüre tartışmalı
MuayeneGecikmedenKabul sayılma
BildirimYazılıİspat sorunu
SeçimBir hakTalep değiştirilemez
Süre2 / 5 / 20Zamanaşımı

Birinci satır bu yazının ana tezidir ve tüm diğer başlıkları belirler.

Üçüncü satır ise en çok hak kaybına yol açan, buna karşılık önlenmesi en kolay olanıdır.

Tek cümlelik özet

Teslim tarihini belgeleyin, eseri gecikmeden gözden geçirin ve ayıbı yazılı bildirin; geri kalanı bu üç adımın üzerine kurulur.

16) Aynı Dosyada Karışık Kalemler

KalemNitelikRejim
Kararlaştırılan malzeme yerine düşük nitelikli kullanılmışAyıpm.474-478
Sözleşmedeki bir imalat hiç yapılmamışEksikİfa hükümleri
Yapılmış ama proje dışına çıkılmışSomut olaya göre değerlendirilirAyrıca incelenir

Üçüncü satır en tartışmalı olanıdır; sözleşmeye aykırılığın ayıp mı yoksa başka bir ihlal mi sayılacağı somut olaya bağlıdır.

İlk iki satır ise nispeten nettir ve dosyada ayrı başlıklar altında ele alınmalıdır.

Bir bilirkişi raporunda kalemlerin bu şekilde ayrıştırılması, sonraki hukuki değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Neden ayrı ayrı hesaplanmalı?

Çünkü her kalem kendi süresine ve kendi talep türüne tabidir.

Ayıplı kalemler bakımından süresi geçmiş olsa dahi, eksik kalemler bakımından durum farklı olabilir.

Tersi de mümkündür: eksik iş bulunmayan bir dosyada tartışma tamamen ayıp ekseninde yürür.

Bu nedenle toplu bir talep yerine, kalem bazlı bir döküm hazırlanması isabetlidir.

17) Zaman Çizelgesi

AnYapılması gereken
TeslimTarihi belgele
Teslimden hemen sonraGözden geçir
Ayıp tespitindeUygun sürede bildir
Sonradan çıkan ayıptaGecikmeksizin bildir
Talep aşamasındaBir seçimlik hak
Süre içinde2 / 5 / 20 yıl

İkinci ve üçüncü satır, hakların korunmasını sağlayan iki adımdır.

Dördüncü satırdaki ölçüt daha da sıkıdır: sonradan ortaya çıkan ayıpta “gecikmeksizin” bildirim aranır.

Altıncı satır ise nihai sınırdır; diğer adımlar eksiksiz yapılsa dahi süre dolmuşsa talep sonuçsuz kalır.

18) İki Külfet, İki Süre

KavramNiteliğiİhlalinin sonucu
Gözden geçirme ve bildirimKülfetKabul sayılma
ZamanaşımıSüreTalebin reddi

İki kavram sık karıştırılır ancak farklı işlev görür.

Birinci satırdaki külfet teslimden hemen sonra gündeme gelir ve ihmali hakları doğmadan ortadan kaldırır.

İkinci satırdaki süre ise hakların ileri sürülebileceği azami zamanı gösterir.

Yani bildirim usulüne uygun yapılmış olsa dahi süre dolmuşsa sonuç değişmez; tersine, süre içinde olunsa dahi bildirim ihmal edilmişse yine sonuç alınamaz.

Her iki şartın birlikte sağlanması gerekir.

Hangi savunma önce ileri sürülür?

SavunmaEtkisi
Kabul sayılmaHaklar hiç doğmamış sayılır
ZamanaşımıHak var ama ileri sürülemez
Talimat / işsahibine yüklenmeHaklar kullanılamaz

Üç savunma da aynı sonuca ulaşır ancak farklı maddelere dayanır.

Birinci satır m.477, ikinci satır m.478, üçüncü satır ise m.476 kapsamındadır.

Bir dosyada bu üç savunmanın hangisinin ileri sürüldüğü, karşı tarafın hangi delili göstermesi gerektiğini de belirler.

Örneğin kabul sayılma savunmasına karşı gösterilecek delil bildirim yazısı iken, zamanaşımı savunmasına karşı gösterilecek olan teslim tarihi ya da ağır kusurdur.

Talimat savunmasına karşı ise genellikle yüklenicinin ihtar yapmadığı ileri sürülür.

Bu eşleşmeler baştan kurulduğunda, hangi belgenin neden önemli olduğu da netleşir.

Dosyanın hazırlığı da bu nedenle savunma ihtimalleri düşünülerek yapılmalıdır.

Özetle: ayıp rejimi işsahibine haklar tanırken, bu hakları külfetlere ve sürelere bağlamıştır.

Kanun, teslim edilmiş bir eserdeki kusurun uzun yıllar boyunca belirsiz kalmasını istememiş; bu nedenle hem hızlı bildirim hem de sınırlı süre öngörmüştür.

Buna karşılık yüklenicinin ağır kusuru ya da ayıbı kasten gizlemesi hâllerinde denge işsahibi lehine kurulmuştur.

Bu iki uç arasındaki alan, dosyaların büyük kısmının karara bağlandığı yerdir.

Nitekim uyuşmazlıkların çoğunda tartışma, ayıbın varlığından çok zamanında bildirilip bildirilmediği ve sürenin dolup dolmadığı üzerinde yürür.

Bu da hukuki başarının büyük ölçüde teslim sonrası davranışa bağlı olduğunu gösterir.

İşsahibi bakımından en değerli adım, eseri teslim aldıktan sonraki ilk günlerde atılan kayıt adımıdır.

Teslim tutanağı, fotoğraflar ve varsa bir tespit raporu — bu üç belge, sonraki bütün tartışmaların zeminini oluşturur.

Yüklenici bakımından ise aynı dönemde önem taşıyan husus, işsahibinin talimatlarına ilişkin ihtarların kayda geçirilmesidir.

Her iki tarafın da elinde bu kayıtlar bulunduğunda, uyuşmazlık teknik bir değerlendirmeye indirgenir; kimin ne zaman ne bildirdiği artık tartışma konusu olmaktan çıkar.

19) Sık Yapılan Sekiz Hata

  • Eksik işi ayıp saymak. Rejimleri farklıdır.
  • Muayeneyi ertelemek. Kabul sayılabilir.
  • Bildirimi sözlü yapmak. İspat sorun olur.
  • Süreyi kabulden başlatmak. Teslim esastır.
  • Ağır kusuru atlamak. Süre değişir.
  • Seçimlik hakkı sonradan değiştirmek. Bağlayıcıdır.
  • Dönme hakkını mutlak sanmak. İstisnası var.
  • Talimatı unutmak. Hak düşebilir.

20) Kontrol Listesi

  • Teslim tarihini belgeleyin.
  • Eseri gecikmeden gözden geçirin.
  • Ayıp mı eksik mi ayırın.
  • Bildirimi yazılı yapın.
  • Tespit yaptırın.
  • Seçimlik hakkı düşünerek seçin.
  • Süreleri hesaplayın.
  • Yazışmaları saklayın.

İlgili incelemelerimiz: eser sözleşmesinde ayıba karşı tekeffül, yapı denetimi (4708 sayılı Kanun) ve sorumluluk süresi ve tadilatta müteahhit ve usta sorumluluğu.

İnşaat hukuku değerlendirmesi alın

Av. Fatma Öztürk — Hukukçular Evi Ankara

📞 0554 648 37 15💬 WhatsApp📋 Ön Değerlendirme

Sıkça Sorulan Sorular

Ayıplı iş ile eksik iş aynı şey mi?

Hayır. Kanunun ayıp hükümleri teslim edilmiş bir eserdeki kusuru düzenler; hiç yapılmamış bir imalat ise ifa edilmemiş bir borç niteliğindedir.

Bu ayrım neden önemlidir?

Muayene ve bildirim külfeti ile zamanaşımı rejimi bakımından sonuç değişir.

Ayıplı eserde zamanaşımı ne kadardır?

Teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıldır.

Süre ne zaman başlar?

Teslim tarihinden.

Ağır kusur varsa taşınmaz olup olmaması önemli mi?

Hayır. Madde, ağır kusur hâlinde eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yıllık süreyi öngörür.

İşsahibinin seçimlik hakları nelerdir?

Sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme veya bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını isteme.

Sözleşmeden dönme her hâlde mümkün mü?

Hayır. Eser, işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olmalıdır.

Dönme hakkının bir istisnası var mı?

Evet. Eser işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa işsahibi sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz.

Ücretsiz onarım her zaman istenebilir mi?

Madde bu hakkı, onarımın aşırı bir masrafı gerektirmemesi kaydına bağlamıştır.

Tazminat isteme hakkı var mı?

İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Seçimlik hak sonradan değiştirilebilir mi?

Seçimlik hakkın kullanılması bağlayıcı sonuç doğurduğundan, talebin baştan doğru belirlenmesi önem taşır.

İşsahibinin gözden geçirme yükümlülüğü var mı?

Evet. İşsahibi teslimden sonra eseri gözden geçirmek ve varsa ayıpları yükleniciye bildirmek durumundadır.

Gözden geçirme ve bildirim ihmal edilirse ne olur?

İşsahibi eseri kabul etmiş sayılır.

Kabul edilmiş sayılmanın sonucu nedir?

Ayıp sebebiyle tanınan seçimlik haklardan yararlanılamaz.

Ayıp sonradan ortaya çıkarsa ne yapılmalı?

İşsahibi durumu gecikmeksizin yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır.

Kabulden sonra yüklenici sorumluluktan kurtulur mu?

Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur.

Bunun istisnası nedir?

Yüklenici tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder.

Gizli ayıp ne demektir?

Usulüne uygun bir gözden geçirmede fark edilemeyecek nitelikteki ayıptır.

Bildirim yazılı mı yapılmalı?

Kanun şekil şartı öngörmemekle birlikte, ispat bakımından yazılı bildirim tercih edilir.

Bilirkişi incelemesi istenebilir mi?

Evet. Taraflardan her biri giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.

İşsahibinin talimatından doğan ayıpta durum nedir?

Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın işsahibinin verdiği talimattan doğmuşsa, işsahibi ayıptan doğan haklarını kullanamaz.

Yüklenici ihtar etmemişse ne olur?

Madde, bu sonucu yüklenicinin açıkça yaptığı ihtar şartına bağlamıştır.

Ayıp işsahibine yüklenebiliyorsa?

Ayıbın herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilmesi hâlinde de işsahibi ayıptan doğan haklarını kullanamaz.

Eksik iş için hangi talep ileri sürülür?

Eksik iş, yapılmamış bir imalat olduğundan ifaya ilişkin talepler gündeme gelir.

Eksik işte muayene ve bildirim külfeti var mı?

Ayıba ilişkin muayene ve bildirim düzeni, teslim edilmiş eserdeki ayıp için öngörülmüştür.

Eksik işte zamanaşımı ne olur?

Eser sözleşmesinden kaynaklanan alacaklar bakımından Kanunun genel zamanaşımı hükümleri uygulanır.

Taşınmaz yapı ne demektir?

Madde, taşınmaz yapılar ile bunun dışındaki eserleri süre bakımından ayırmıştır; nitelendirme somut olaya göre yapılır.

Tadilat işleri hangi rejime tabidir?

Değerlendirme, işin eser sözleşmesi kapsamında olup olmadığına ve taşınmaz yapı niteliği taşıyıp taşımadığına göre yapılır.

Sözleşmede farklı süre kararlaştırılabilir mi?

Sözleşme serbestisi çerçevesinde yapılan düzenlemelerin geçerliliği, emredici hükümler karşısında ayrıca değerlendirilir.

En kritik nokta nedir?

Teslim tarihinin belgelenmesi, eserin gecikmeden gözden geçirilmesi ve ayıp ile eksik işin baştan doğru ayrılması.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Kamu ihale mevzuatı ve Kamu İhale Genel Tebliği sık güncellenmektedir; somut ihalede ilan, ihale dokümanı ve işlem tarihinde yürürlükte olan hükümler esas alınmalıdır.


Post by Av. Fatma Öztürk