“Evimin Tadilatı Kusurlu Yapıldı” – Müteahhit/Usta Sorumluluğu

Ne yaşandı?

Bir kişi evinin tadilatını veya inşaatını bir müteahhide ya da ustaya yaptırır; iş kusurlu, eksik veya sözleşmeye aykırı tamamlanır (su yalıtımı tutmaz, malzeme farklıdır vb.).

Bu durumda ne yapmalısınız?

• Eser sözleşmesini bilin: Bir bedel karşılığı bir eser (iş) meydana getirme ilişkisi TBK m.470 ve devamında düzenlenir; yüklenici, eseri ayıpsız ve sözleşmeye uygun teslim etmekle yükümlüdür.
• Ayıba karşı haklarınızı kullanın: Eser ayıplıysa iş sahibi; ayıbın giderilmesini (onarım), bedelden indirim ya da ağır ayıpta sözleşmeden dönme ve ayrıca kusur varsa zararın tazminini isteyebilir.
• Delil tespiti yaptırın: Ayıbı ve eksikleri, dava açmadan önce delil tespiti (mahkeme/bilirkişi) ile kayda geçirin.
• Zamanaşımını bilin: TBK m.478 uyarınca teslimden itibaren taşınmaz yapılarda beş yıl, diğer eserlerde iki yıl; yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl. Ayıp ihbarı ve zamanaşımı sürelerine (özellikle gizli ayıplarda) dikkat edin; taşınmaz yapı eserlerinde süreler daha uzundur.
• Belgeleyin: Sözleşme, ödeme, proje/keşif, fotoğraf ve yazışmaları saklayın.

Kusurlu yapılan tadilat/inşaatta onarım, bedel indirimi, dönme ve tazminat seçenekleri vardır. Erken delil tespiti, haklarınızı korumanın en etkili yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Tadilat kusurlu çıktı, ne yapabilirim?

TBK m.475 üç seçimlik hak tanır: eserin iş sahibinin kullanamayacağı ölçüde ayıplı olması hâlinde sözleşmeden dönme, eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı masraf gerektirmiyorsa masrafları yükleniciye ait olmak üzere ücretsiz onarım isteme. Genel hükümlere göre tazminat hakkı ayrıca saklıdır.

Evimde yapılan tadilatta sözleşmeden dönebilir miyim?

Çoğu zaman hayır. TBK m.475 son fıkra uyarınca eser, iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa dönme hakkı kullanılamaz. Bu hâlde onarım, bedelden indirim ve tazminat yolları kalır.

Ayıbı ne zaman bildirmeliyim?

Gözden geçirme sırasında görülen ayıplar uygun bir süre içinde; sonradan ortaya çıkan gizli ayıplar ise gecikmeksizin bildirilmelidir. Bildirim şekle bağlı değildir ancak ispat bakımından noter ihtarnamesi veya tarihli yazılı bildirim tercih edilmelidir.

Bildirimi ihmal edersem ne olur?

TBK m.477 uyarınca iş sahibi gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse eseri kabul etmiş sayılır; bu hâlde yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur ve artık ayıp iddiası ileri sürülemez.

Yüklenici ayıbı gizlediyse yine de sorumlu olur mu?

Evet. Kabulden sonra dahi, yüklenicinin kasten gizlediği ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar bakımından sorumluluğu devam eder. İki şart birlikte aranır: gizlemenin kasıtlı olması ve ayıbın makul dikkatle fark edilememesi.

Dava açma süresi ne kadar?

TBK m.478 uyarınca teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yıl, taşınmaz yapılarda beş yıldır. Yüklenicinin ağır kusuru varsa eserin niteliğine bakılmaksızın süre yirmi yıla çıkar.

Gizli ayıpta süre ne zaman başlar?

Türk Borçlar Kanunu’nda açık ve gizli ayıp ayrımı yapılmadığından tüm ayıplarda zamanaşımı eserin teslim tarihinden itibaren işler. Gizli ayıp sonradan ortaya çıksa dahi süre baştan sayılır; o anda doğan yalnızca bildirim külfetidir.

Usta uyarmıştı ama ben ısrar ettim, hakkım var mı?

TBK m.476 uyarınca eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın iş sahibinin verdiği talimattan doğmuşsa veya herhangi bir sebeple iş sahibine yüklenebiliyorsa, iş sahibi ayıptan doğan haklarını kullanamaz.

Bu sayfadaki anlatım, Türkiye’de sıkça yaşanan durumlardan yola çıkılarak hazırlanmış temsilî bir senaryodur; gerçek kişilere ait kimlik bilgisi içermez. Bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür.

Mevzuat Çerçevesi: Sorumluluk ve İspat

Kim işletendir?

İşleten sıfatı, aracın maliki olmakla otomatik olarak örtüşmez. Belirleyici olan, aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işletmek ve araç üzerinde fiilî hâkimiyet bulundurmaktır.

Son satır uygulamada sık tartışılır: tescil kaydı bir karine oluşturur, ancak aksi ispatlanabilir. Bu nedenle husumet yöneltilirken hem trafik tescil kaydı hem fiilî kullanım durumu birlikte incelenmelidir.

İspat Yükü ve Kusur Karineleri

Tablonun alt yarısı sorumluya aittir. Bu, savunma tarafında yapılacak eksikliğin de sonucu doğrudan etkilediği anlamına gelir; iddia edilen ama ispatlanmayan bir indirim sebebi uygulanmaz.

İlliyet Bağını Kesen Hâller

Sorumluluğun doğması için fiil ile zarar arasında uygun nedensellik bağı aranır. Bu bağı kesen üç hâl kabul edilir ve her birinde ispat yükü sorumludadır.

Uygulamada bu hâller nadiren tam kurtuluş sağlar. Yoğun yağış, buzlanma veya yola çıkan hayvan gibi olaylar çoğu zaman mücbir sebep sayılmaz; çünkü sürücüden yol ve hava koşullarına uygun hız ve dikkat beklenir. Öngörülebilir bir riskin gerçekleşmesi mücbir sebep oluşturmaz.

Delil Tespiti: Zamanında Yapılması Gereken İş

Bazı deliller zamanla yok olur: fren izi silinir, araç onarılır, olay yeri değişir, kamera kayıtları saklama süresi dolduğunda silinir. Bu hâllerde dava açılmadan önce delil tespiti istenebilir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 400. maddesi uyarınca, hâlin aciliyeti bulunan veya delilin kaybolma ihtimali olan durumlarda mahkemeden delil tespiti talep edilir. Talep dilekçesinde tespiti istenen delilin ne olduğu, neden aciliyet bulunduğu ve tespitin hangi vakıaya ilişkin olduğu gösterilmelidir.

İlk üç satır için gecikme telafi edilemez. Özellikle kamera kayıtları, kaza sonrası ilk günlerde talep edilmezse çoğu zaman geri getirilemez.

İdari Yaptırıma İtiraz: Süre ve Merci

Trafik idari para cezalarına ve ehliyet işlemlerine itiraz, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine yapılır. Süre kaçırıldığında karar kesinleşir.

İtiraz dilekçesinde işlemin hangi unsuru bakımından sakat olduğu somut delillerle gösterilmelidir: tutanakta zorunlu unsur eksikliği, ölçüm cihazının kalibrasyonu, tebligat usulsüzlüğü, fiilin sabit olmaması veya sürücünün başka kişi olması.

İdari süreç ile adli süreç birbirinden bağımsız yürür. Karayolları Trafik Kanunu m. 48/5’teki “fiil bir suç oluştursa bile” ibaresi, ceza soruşturmasının varlığının idari yaptırımı engellemeyeceğini açıkça gösterir.

Sorumluluk Haritası: Kim, Neyden?

Birden fazla sorumlunun bulunduğu hâllerde zarar görene karşı müteselsil sorumluluk esastır; zarar gören dilediği birine, birkaçına veya hepsine başvurabilir. Ödeme yapan sorumlunun diğerlerine rücu hakkı saklıdır ve bu iç ilişki zarar göreni ilgilendirmez.

Manevi tazminat bu tablonun tek istisnasıdır: zorunlu trafik sigortası kapsamında değildir ve kusurlu sürücü ile işletene yöneltilir.

İlgili Rehberler

• Trafik kazası tazminat süreci: kazadan ödemeye adım adım
• Asli kusur ve tali kusur: KTK m. 84
• 🧮 Asli ve tali kusur tespit aracı
• Haksız fiilde maddi ve manevi tazminatın esasları
• Maddi tazminat kalemleri (TBK m. 53-54)
• Sigortaya başvuru zorunluluğu (KTK m. 97)
• Ceza dosyası tazminatınızı nasıl etkiler?
• Müterafik kusur indirimi nasıl karşılanır?
• Teminat limiti yetmedi: aşan tazminat kimden alınır?
• Sürücü alkollüydü: sigorta yine öder mi?