Servis Kazası ve İşe Gidiş-Geliş Kazası İş Kazası Sayılır mı? 2026 — 5510 m.13/1-e, Kendi Aracıyla Görev Yolculuğu, Servis Firması ve Trafik Sigortasının Sorumluluğu

İşe giderken veya işten dönerken yaşanan trafik kazaları, iş kazası tartışmalarının en sık görüldüğü alanlardan biridir. Aynı kaza; işçi işverenin servisindeyse iş kazası, kendi aracıyla rutin olarak işe gidiyorsa çoğu zaman sıradan bir trafik kazası, işverenin talimatıyla kendi aracını kullanarak bir toplantıya gidiyorsa yeniden iş kazası olabilir. Bu ayrım; rapor parasının ilk günden ödenip ödenmeyeceğini, prim şartı aranıp aranmayacağını, ölüm hâlinde ailenin gelir alıp alamayacağını ve kimden tazminat isteneceğini belirler. Bu rehber, servis ve işe gidiş-geliş kazalarını 5510 sayılı Kanun m.11, 13, 18 ve 21, Karayolları Trafik Kanunu m.85, 91, 97 ve 109, Türk Borçlar Kanunu m.146 ve 417, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ve 4 ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 10. Hukuk Dairesi kararları çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

1. Kanun ne diyor? İşe gidiş-gelişin iş kazası sayıldığı hâller

5510 m.13’e göre iş kazası, sigortalının; (a) işyerinde bulunduğu sırada, (b) işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle, (c) bir işverene bağlı olarak çalışırken görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, (d) emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve (e) işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. Bu sayım sınırlıdır; olayın bu hâllerden birine girmesi ve olay ile zarar arasında uygun nedensellik bağı bulunması gerekir.

İşe gidiş-geliş bakımından belirleyici bent (e) bendidir: Kanun, her işe gidiş-gelişi değil, işverence sağlanan taşıtla yapılan gidiş-gelişi iş kazası kapsamına almıştır. Ayrıca 5510 m.11 uyarınca işyerine bağlı eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır; bu nedenle işverenin servis aracı, işçi bakımından işyerinin bir parçası gibi değerlendirilir. İşverenin bir iş için işçiyi yola çıkarması veya başka bir yere göndermesi ise (b) ve (c) bentleri kapsamında ayrıca değerlendirilir.

İş kazasının genel tanımını ve bildirim yükümlülüğünü İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi, Tespiti ve Hakları yazımızda, kararların toplu listesini İş Kazası Yargıtay Kararları sayfamızda bulabilirsiniz.

2. Servis kazası: kapsam ve sınırlar

İşverenin sağladığı servis aracında yaşanan kaza, kim kusurlu olursa olsun, sigortalı bakımından iş kazasıdır. Servisin işverene ait olması gerekmez; işverenin bir taşıma firmasıyla sözleşme yapması veya araç kiralaması da taşıtın “işverence sağlanması” için yeterlidir. Servis aracının başka bir araçla çarpışması, şoförün hatası, yol koşulları veya üçüncü bir kişinin kusuru, olayın iş kazası niteliğini değiştirmez; bu unsurlar ancak tazminat sorumluluğunun kime ait olduğu tartışmasında önem kazanır.

Servis kazalarının sınırını en açık biçimde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 11.02.2020 tarihli, 2019/21-389 Esas, 2020/120 Karar sayılı kararı çizmiştir. Baraj inşaatında çalışan bir işçi, mesai bitiminde işverenin servisiyle dönerken servis arızalanmış; işveren yeni servis göndereceğini bildirmiştir. İşçi ise maaş günü olduğu için para çekmek amacıyla diğer bazı işçilerle ilçe merkezine yürümeye başlamış, yolda bir aracın çarpması sonucu üç gün sonra hayatını kaybetmiştir. Bölge adliye mahkemesi servisin işverenin sorumluluğunda olduğunu belirterek olayı iş kazası saymış, Hukuk Genel Kurulu ise bu görüşü kabul etmemiştir. Kurula göre işverenin sağladığı taşıtlar bakımından işçiler işverenin hâkimiyet alanında kabul edilebilir, ama bu alan sınırsız değildir; işçinin yeni servisin geleceğini bildiği hâlde kişisel bir amaçla servisin bulunduğu yerden ayrılması, nedensellik bağını kesmiştir.

Kararın uygulamadaki anlamı şudur: Servis kazasında iş kazası koruması, işçinin işverenin organize ettiği taşıma sürecinin içinde kaldığı sürece devam eder. Servise binme ve inme, servisin güzergâhında beklenmeyen bir durak, arıza sırasında servisin başında bekleme gibi durumlar bu sürecin parçası olarak tartışılabilir. Buna karşılık işçinin güzergâhtan ayrılıp kişisel bir işe yönelmesi, korumanın dışına çıkılmasına yol açabilir. Her olay, işverenin hâkimiyet alanı ve nedensellik bağı ölçütleriyle ayrıca değerlendirilir.

2.1. Servisi beklerken, servise binerken ve inerken

Kanun “gidiş geliş sırasında” ifadesini kullandığı için, korumanın yalnızca araç hareket hâlindeyken mi, yoksa servise binme ve inme anlarını da kapsayacak biçimde mi uygulanacağı uygulamada tartışılmıştır. Yargıtay bu kavramı dar yorumlamamıştır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 1996/2674 Esas, 1996/2738 Karar sayılı kararında, servisi beklediği noktada başka bir aracın çarpması sonucu kaza geçiren sigortalının olayı iş kazası sayılmış; servis için durakta beklenen süre de gidiş-geliş kapsamında değerlendirilmiştir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 25.04.2016 tarihli, 2016/6933 Esas, 2016/7258 Karar sayılı kararında da işverence tahsis edilen servis aracına binmek istediği sırada kaza geçiren sigortalının olayını iş kazası sayan yerel mahkeme kararı onanmıştır.

Bu kararlar, Hukuk Genel Kurulu’nun 2020 tarihli kararıyla birlikte okunmalıdır. Servis için bekleme, binme ve inme anları işverenin organize ettiği taşıma sürecinin parçasıdır; işçinin bu süreçten kişisel bir amaçla ayrılması ise nedensellik bağını kesebilir. Servisin işçiyi bıraktığı yerden işyerine veya evine yürüyerek geçtiği kısa mesafedeki kazalar bakımından sonuç, mesafeye, süreye ve işçinin o sırada başka bir amaç güdüp gütmediğine göre somut olayda belirlenir.

2.2. Şirket aracı, zimmetli araç ve servis şoförü

Kanun “servis” kelimesini değil, “işverence sağlanan bir taşıt” ifadesini kullanır. Bu nedenle işverenin işe gidip gelmek için tahsis ettiği bir otomobil veya panelvan da bu kapsamda değerlendirilebilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 19.06.1992 tarihli, 1991/15658 Esas, 1992/6893 Karar sayılı kararında, işverence işe gidip gelme amacıyla tahsis edilen özel bir aracın toplu servis aracından farklı olmadığı kabul edilmiştir. Karar 506 sayılı Kanun dönemine aittir; ancak 5510 m.13/1-e de aynı “işverence sağlanan taşıt” ölçütünü korumaktadır. Şirket aracının kullanım şekli (yalnızca iş için mi, işe gidiş-geliş için de mi tahsis edildiği) zimmet tutanağı, araç kullanım talimatı ve yazışmalarla ispatlanır.

Servis aracını kullanan şoförün kendisi de çoğu zaman bir işçidir. Şoför servis firmasının işçisiyse, araç onun işyeri sayılır (5510 m.11) ve yolcuları taşırken geçirdiği kaza, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana geldiğinden iş kazasıdır (5510 m.13/1-a, b). Bu durumda şoför bakımından işveren servis firmasıdır; servisi kullanan şirketin işçileri bakımından ise taşıtı sağlayan kendi işverenleridir.

3. Kendi aracıyla veya toplu taşımayla işe gidiş-geliş

İşçinin işe kendi aracıyla, toplu taşımayla veya yürüyerek gidip gelmesi sırasında yaşanan kaza, kanunun sınırlı sayımı nedeniyle kural olarak 5510 m.13/1-e kapsamında değildir; çünkü taşıt işverence sağlanmamıştır. Bu durumda işçi kazayı sıradan bir trafik kazası olarak takip eder: Kusurlu sürücüden, aracın işleteninden ve zorunlu trafik sigortasından tazminat ister; SGK bakımından ise iş kazası yerine genel hükümler uygulanır.

Bu kuralın önemli bir istisnası vardır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 06.03.2023 tarihli, 2023/987 Esas, 2023/1987 Karar sayılı kararında, mağaza sorumlusu olarak çalışan işçiye bölge müdürü tarafından bir toplantıya şahsi aracıyla gelmesi söylenmiş, yakıt ve masrafların şirketçe karşılanacağı bildirilmiş ve başka bir araç tahsis edilmemiştir. Toplantıdan dönüşte yaşanan kaza iş kazası sayılmış; Yargıtay, aracın özel olmasına rağmen işverenin talimatı, masrafları karşılama vaadi ve başka araç tahsis etmemesi nedeniyle aracın işverence sağlandığının kabul edilebileceğini belirterek kararı onamıştır.

Bu karar, işçinin kendi aracını işverenin talimatıyla ve işverenin işi için kullandığı durumlara ilişkindir; rutin işe gidiş-gelişe doğrudan uygulanamaz. Ücretle birlikte yol parası ödenmesi tek başına aracın işverence sağlandığı anlamına gelmeyebilir; somut olayda işverenin talimatı, aracın kullanım amacı ve masrafların nasıl karşılandığı birlikte değerlendirilir. Bu nedenle işverenle yapılan yazışmalar, araç kullanım talimatları ve masraf ödemelerine ilişkin belgeler önem taşır.

3.1. Servis kaldırılırsa veya güzergâhı değişirse

Servisin varlığı, iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya uzun süreli işyeri uygulamasıyla bir çalışma koşulu hâline gelmiş olabilir. İşveren, bu şekilde oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak işçiye yazılı olarak bildirerek yapabilir; işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz (İK m.22). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 13.03.2023 tarihli, 2023/3247 Esas, 2023/3581 Karar sayılı kararında, yaklaşık sekiz yıldır işçileri köylerinden alan servisin artık birkaç kilometre ötedeki başka bir köyden kalkacağının bildirilmesi, çalışma koşullarında esaslı değişiklik sayılmıştır. İşçilerin gece ve sabah erken saatlerde ıssız yolda yürümeyi kabul etmeyip işe gitmemesi haklı nedene dayanan eylemli fesih olarak değerlendirilmiş; işverenin sonradan devamsızlık gerekçesiyle yaptığı fesih sonuç doğurmamış, işçilerin kıdem tazminatına hak kazandığı, ihbar tazminatına ise hak kazanmadığı kabul edilmiştir.

Bu karar bölge adliye mahkemesi daireleri arasındaki bir içtihat farkını gidermek için verilmiştir ve somut olayın koşullarına dayanır. Servis kaldırıldığında veya güzergâh değiştiğinde işçinin işe gitmeyi bırakmadan önce değişikliğe yazılı olarak itiraz etmesi ve durumu belgelemesi önemlidir. Kıdem tazminatının hesabını ve gecikme faizini İş Kazası Sonrası Raporluyken İşten Çıkarılma yazımızda anlattık.

4. Görevli olarak gönderilme ve iş için yolda olma

İşçinin işverenin işi için yolda olduğu durumlar, servisle işe gidiş-gelişten ayrı bir başlıktır. Müşteri ziyaretine giden satış temsilcisinin, mal teslim eden şoförün veya başka bir şantiyeye giden teknisyenin yolda geçirdiği kaza, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana geldiğinden iş kazasıdır (5510 m.13/1-b). Başka bir şehre veya ülkeye görevli olarak gönderilen işçinin, asıl işini yapmadığı zamanlarda (yolculuk, konaklama gibi) geçirdiği kazalar da iş kazası sayılır (5510 m.13/1-c).

Bu durumlarda iş kazası niteliği çoğu zaman tartışmasızdır; asıl tartışma işverenin kusuru üzerinde yaşanır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 22.05.2024 tarihli, 2023/1368 Esas, 2024/5761 Karar sayılı kararı bunun tipik bir örneğidir. Kazakistan’daki bir montaj işine gönderilen işçileri havalimanından işyerine taşıyan ve işveren yetkililerince temin edilen minibüs, buzlu yolda sürücünün direksiyon hâkimiyetini kaybetmesi sonucu tek taraflı kaza yapmıştır. Yargıtay, kazanın sürücünün yol ve hava koşullarına uygun hareket etmemesinden ve aracı hızlı kullanmasından kaynaklandığını, davacının işverenin işe uygun araç temin etmediğini ispatlayamadığını belirterek işverene kusur yüklenmesini hatalı bulmuştur. Bu karar, iş kazası sayılan bir olayda bile işverene karşı tazminat için işverenin kusurunun ve nedensellik bağının ayrıca değerlendirildiğini gösterir; sürücüye, araç işletenine ve sigortaya karşı haklar ise ayrıca vardır.

Görev sırasındaki kazalarda işverene karşı dava dilekçesinin kurgusunu Görev Sırasındaki Kazada İşverenin Sorumluluğu Dava Dilekçesi Örneği sayfamızda gösterdik.

4.1. Kamu görevlileri: vazife malullüğü ve kamu kurumunun servis aracı

Memurlar gibi 5510 m.4/1-c kapsamındaki kamu görevlileri bakımından iş kazası yerine vazife malullüğü hükümleri uygulanır (5510 m.47). Bu maddede de, idarelerince sağlanan bir taşıtla işe gelişi ve işten dönüşü sırasında meydana gelen olaylar sayılmaktadır; madde metni Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 24.11.2025 tarihli, 2025/602 Esas, 2025/688 Karar sayılı kararında aynen aktarılmıştır. Aynı kararda, 5434 sayılı Kanun’a tabi iştirakçi olan bir kamu görevlisinin vazife malullüğü uyuşmazlığında idari yargı görevli bulunmuştur. Bu nedenle kamu görevlilerinde görevli yargı yolu, kişinin hangi sigorta rejimine tabi olduğuna göre ayrıca incelenmelidir.

Servis aracı bir kamu kurumuna aitse veya kurumca hizmet alımı yoluyla sağlanmışsa, tazminat davası bakımından farklı bir soru doğar. Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 12.01.2026 tarihli, 2025/738 Esas, 2026/30 Karar sayılı kararında, emniyet müdürlüğünün hizmet temini yoluyla sağladığı ve polis memurlarını taşıyan aracın otoparkta manevra yaparken bir polis memuruna çarpması nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davasında, KTK m.85, 106 ve 110 gereğince adli yargı görevli bulunmuştur. Yani işleteni kamu kuruluşu olan araçların yol açtığı kazalarda da tazminat davası, kural olarak adli yargıda görülür.

5. İş kazası sayılırsa veya sayılmazsa: SGK bakımından fark

Olayın iş kazası sayılması, işçinin SGK’dan alacağı hakları doğrudan değiştirir. İş kazasında geçici iş göremezlik ödeneği istirahatin ilk gününden itibaren ve prim gün şartı aranmaksızın ödenir; kalıcı hasar varsa meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise sürekli iş göremezlik geliri bağlanır; ölüm hâlinde ailesine prim şartı aranmaksızın ölüm geliri bağlanır (5510 m.18, 19, 20). Olay iş kazası sayılmazsa ise hastalık hükümleri uygulanır: Ödenek için kural olarak son bir yılda en az doksan gün prim şartı aranır ve ödenek istirahatin üçüncü gününden başlar (5510 m.18).

İş kazası sayılan bir trafik kazasında SGK, yaptığı ödemeler için kusurlu kişilere başvurabilir. Kaza işverenin kastı veya mevzuata aykırı hareketi sonucu olmuşsa işverene (5510 m.21/1), üçüncü bir kişinin kasıt veya kusuru sonucu olmuşsa bu kişiye (5510 m.21/4) rücu edilir. Bu rücu davaları işçinin SGK’dan aldığı hakları azaltmaz.

İşveren kazayı SGK’ya bildirmezse veya SGK olayı iş kazası saymazsa, Kuruma başvurduktan sonra iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açılabilir (7036 m.4); bu davada arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3). Bildirim yapılmayan dosyalarda izlenecek yolu İşveren İş Kazasını SGK’ya Bildirmedi, Rapor Parası Yatmadı yazımızda anlattık.

6. Servis kazasında kimden tazminat istenir?

Servis kazasında birden fazla sorumlu bulunabilir ve her birine karşı hukuki dayanak farklıdır. İşveren, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almakla yükümlüdür (TBK m.417/2; 6331 m.4); bu yükümlülüğe aykırılık sonucu işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m.417/3). Servis aracının işleteni ve araç bir teşebbüse aitse teşebbüs sahibi, motorlu aracın işletilmesinin yol açtığı ölüm veya yaralanmadan müteselsilen sorumludur (KTK m.85). Kusurlu sürücü genel hükümlere göre sorumludur. Aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası ise işletenin sorumluluğunu poliçe limitleri içinde karşılar (KTK m.91).

Kazaya başka bir araç da karışmışsa, o aracın sürücüsü, işleteni ve trafik sigortası da sorumlular arasına girer. Hangi sorumluya karşı hangi yolun izleneceği, kusur dağılımına ve sigorta limitlerine göre belirlenir. İşverene karşı dava iş mahkemesinde görülür; servis firması, sürücü ve sigortaya karşı talepler ise farklı mahkeme ve usul kurallarına tabi olabilir. Bu nedenle davaların planlanması baştan yapılmalıdır.

Trafik sigortası yönünden başvuru ve arabuluculuk tartışmasını Trafik Kazası Maluliyet Tazminatında Arabuluculuk Dava Şartı mı?, kalıcı hasar tazminatını Trafik Kazasında Kalıcı Maluliyet Tazminatı, işverenin sorumluluk sigortasını İşveren Sorumluluk Sigortası yazılarımızda anlattık.

6.1. Trafik sigortası neyi karşılar, neyi karşılamaz?

Servis aracının zorunlu trafik sigortası, işletenin yolculara ve üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu poliçe limitleri içinde karşılar. Ancak Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre bazı talepler teminat dışındadır: manevi tazminat talepleri, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen talepler ve destekten yoksun kalanların destek kişisinin kusuruna denk gelen talepleri bunlar arasındadır. Trafik kazası nedeniyle yapılan tedavi giderleri ise sigorta şirketinden değil, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır (KTK m.98).

Sigortaya yapılan yazılı başvuruya on beş gün içinde cevap verilmezse veya verilen cevap kabul edilmezse dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir (KTK m.97). Manevi tazminat ise sigortadan değil; işverenden, kusurlu sürücüden ve araç işleteninden istenir (TBK m.56). Aynı zararın birden fazla kaynaktan karşılanması hâlinde yapılacak mahsup ile işverene ve sigortaya karşı davaların hangi mahkemede açılacağı konusunu Trafik Kazası Aynı Zamanda İş Kazası mı? Çifte Tazminat yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

6.2. İşçinin kendi kusuru tazminatı nasıl etkiler?

Olayın iş kazası sayılması, kusurun kimde olduğuna bağlı değildir; ancak tazminatın miktarı kusur dağılımına göre belirlenir. Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Servis kazalarında bu tartışma çoğu zaman emniyet kemeri takılmaması, aracın ayakta veya kapasitenin üzerinde yolcuyla taşınması, servise binerken ya da inerken dikkatsiz davranılması gibi konularda yaşanır. İşçinin kusuru, kendi davranışının zarara katkısı ölçüsünde değerlendirilir; servisin kapasite üzerinde yolcu taşıması veya araçta emniyet kemeri bulunmaması gibi durumlar ise işverenin ve taşıma firmasının sorumluluğu bakımından ayrıca önem taşır. Kusur oranları, kaza tespit tutanağı, ceza soruşturmasındaki bilirkişi raporu ve tanık beyanları birlikte incelenerek belirlenir.

Kusur dağılımının tazminata etkisini İş Kazasında Kusur Dağılımı ve Müterafik Kusur İndirimi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

7. Süreler ve usul

Servis ve işe gidiş-geliş kazalarında süreler, hangi sorumluya karşı talepte bulunulduğuna göre değişir. KTK m.109’a göre motorlu araç kazalarından doğan maddi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar; dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunları daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa bu süre uygulanır. İşverene karşı iş kazası tazminatında ise sorumluluk iş sözleşmesine aykırılığa dayandığından on yıllık süre esas alınır (TBK m.146).

Servis şoförü veya karşı aracın sürücüsü hakkında taksirle yaralama soruşturması da yürür. Bu soruşturmada şikâyet süresi ve uzlaştırmanın tazminat hakkına etkisini İş Kazasında Şikâyet Süresi Kaçtıysa Ne Olur, Uzlaştırma Tazminatı Etkiler mi? yazımızda anlattık.

8. Kazadan sonra yapılacaklar ve deliller

Servis ve yol kazalarında delillerin büyük kısmı kazanın hemen ardından oluşur. Kolluğun düzenlediği kaza tespit tutanağı, kusur durumunu ve olayın yerini gösterir. Hastanede kazanın işe giderken veya işten dönerken servis aracında olduğu açıkça söylenmeli, kaydın iş kazası olarak açılması sağlanmalıdır. Servis aracının plakası, taşıma firmasının unvanı, aynı serviste bulunan iş arkadaşlarının adları ve servis güzergâhı not edilmelidir.

Araç kamera ve takip sistemi kayıtları kısa sürede silinebileceğinden, bu kayıtların korunması için savcılığa başvuru veya delil tespiti gerekebilir. Delillerin korunmasını İş Kazasında Delil Tespiti ve Kamera Kaydı Nasıl Alınır? yazımızda anlattık.

9. İşverenin sık savunmaları ve cevapları

10. Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç belgelere ve olayın özelliklerine göre değişir.

11. Adım adım ne yapmalı?

1. Kaza yerinde tutanak tutulmasını sağlayın. Kolluğun kaza tespit tutanağını alın; araç plakalarını ve tanıkları not edin.
2. Hastanede kazanın servis veya iş yolculuğu sırasında olduğunu söyleyin. Kaydın iş kazası olarak açılmasını sağlayın.
3. İşverene yazılı bildirimde bulunun. Kazanın SGK’ya iş kazası olarak bildirilmesini isteyin (5510 m.13).
4. Servisin işverence sağlandığını belgeleyin. Servis duyuruları, güzergâh bilgileri ve varsa sözleşme bilgilerini saklayın.
5. Kendi aracınızla iş için yoldaysanız talimatı belgeleyin. E-posta, mesaj ve masraf formları gibi belgeleri koruyun.
6. Trafik sigortalarına yazılı başvurun. Dava veya tahkimden önce başvuru zorunludur (KTK m.97).
7. Süreleri takip edin. Servis firması, sürücü ve sigorta için KTK m.109; işveren için TBK m.146.
8. SGK iş kazası saymazsa tespit davası açın. Kuruma başvurudan sonra iş mahkemesinde; arabuluculuk şartı yoktur (7036 m.3, m.4).

Sık sorulan sorular

Servis kazası iş kazası sayılır mı?

Evet. İşverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişte meydana gelen kaza iş kazasıdır (5510 m.13/1-e). Kusurun servis şoföründe veya başka bir sürücüde olması bu niteliği değiştirmez.

Servis işverenin değil, taşıma firmasının aracıysa ne olur?

İşverenin sözleşme yaptığı veya kiraladığı servis de işverence sağlanmış taşıttır. Kaza yine iş kazası sayılır.

Servisi durakta beklerken araç çarptı. İş kazası mı?

Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, servisi beklediği noktada başka bir aracın çarptığı sigortalının olayını iş kazası saymış ve servis için beklenen süreyi gidiş-geliş kapsamında değerlendirmiştir (1996/2674 E., 1996/2738 K.).

Servise binerken düştüm. İş kazası sayılır mı?

Sayılabilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, işverence tahsis edilen servis aracına binmek isterken kaza geçiren sigortalının olayını iş kazası sayan kararı onamıştır (2016/6933 E., 2016/7258 K.).

Şirketin bana verdiği araçla evden işe giderken kaza geçirdim. İş kazası mı?

Kanun “işverence sağlanan bir taşıt” ölçütünü kullandığından, işe gidiş-geliş için tahsis edilen şirket aracı da bu kapsamda değerlendirilebilir (5510 m.13/1-e). Aracın kullanım amacı zimmet tutanağı ve araç kullanım talimatıyla ispatlanır.

Kendi aracımla işe giderken kaza geçirdim. İş kazası mı?

Rutin işe gidiş-geliş kural olarak 5510 m.13/1-e kapsamında değildir, çünkü taşıt işverence sağlanmamıştır. Kusurlu sürücüden ve trafik sigortasından tazminat isteyebilirsiniz.

İşveren yol parası veriyorsa durum değişir mi?

Yol parası ödenmesi tek başına aracın işverence sağlandığı anlamına gelmeyebilir. İşverenin talimatı, aracın kullanım amacı ve masrafların karşılanma şekli birlikte değerlendirilir.

İşverenin talimatıyla kendi aracımla toplantıya giderken kaza geçirdim. İş kazası mı?

Sayılabilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2023/987 E., 2023/1987 K. sayılı kararında, talimat ve masrafların karşılanması nedeniyle aracın işverence sağlandığı kabul edilmiştir.

Servis bozuldu, yürürken araç çarptı. İş kazası mı?

Ayrılmanın sebebine bağlıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, yeni servisin geleceğini bildiği hâlde kişisel bir iş için yürüyen işçinin kazasını iş kazası saymamıştır (2019/21-389 E., 2020/120 K.).

İşveren servisi kaldırdı veya güzergâhı değiştirdi. Ne yapabilirim?

Servis bir çalışma koşulu hâline gelmişse, esaslı değişiklik ancak yazılı bildirimle yapılabilir ve işçi altı iş günü içinde yazılı kabul etmezse işçiyi bağlamaz (İK m.22). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, servis güzergâhının işçi aleyhine değiştirildiği bir olayda işçilerin eylemli feshini haklı saymış ve kıdem tazminatına hükmedilmesi gerektiğini kabul etmiştir (2023/3247 E., 2023/3581 K.).

Memurum, kurumun servisiyle işe giderken kaza geçirdim. Ne olur?

Kamu görevlilerinde iş kazası yerine vazife malullüğü hükümleri uygulanır. 5510 m.47, idarelerince sağlanan bir taşıtla işe geliş ve işten dönüş sırasındaki olayları da kapsar. Görevli yargı yolu, tabi olunan sigorta rejimine göre ayrıca incelenmelidir.

Görevli olarak başka şehre giderken kaza geçirdim. Ne olur?

Görevli olarak işyeri dışına gönderilen işçinin asıl işini yapmadığı zamanlarda geçirdiği kaza iş kazasıdır (5510 m.13/1-c). İşverene karşı tazminat için işverenin kusuru ayrıca değerlendirilir.

Servis kazasında kimden tazminat isteyebilirim?

Kusuru varsa işverenden (TBK m.417/3), servis aracının işleteninden (KTK m.85), kusurlu sürücüden ve aracın trafik sigortasından (KTK m.91). Karşı araç varsa onun sürücüsü, işleteni ve sigortasından da.

Serviste emniyet kemeri takmadıysam tazminatım düşer mi?

Kemer takmamak zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa, hâkim bu ölçüde tazminattan indirim yapabilir (TBK m.52). Bu durum kazanın iş kazası niteliğini değiştirmez; araçta kemer bulunmaması gibi eksiklikler ise işveren ve taşıma firması yönünden ayrıca değerlendirilir.

Trafik sigortası manevi tazminat öder mi?

Hayır. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’na göre manevi tazminat talepleri teminat dışındadır. Manevi tazminat işverenden, kusurlu sürücüden ve araç işleteninden istenir (TBK m.56).

Servis kazasında hastane masraflarını kim öder?

Trafik kazası nedeniyle yapılan tedavi giderleri Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır (KTK m.98).

Trafik sigortasına doğrudan dava açabilir miyim?

Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce sigortaya yazılı başvuru zorunludur. Sigorta on beş gün içinde cevap vermezse veya cevabı kabul edilmezse dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurulabilir (KTK m.97).

Servis kazasında işverene karşı dava için arabulucuya gitmem gerekir mi?

Hayır. İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3).

Servis kazasında zamanaşımı ne kadar?

Servis firması, sürücü ve sigortaya karşı maddi tazminatta iki yıl ve her hâlde on yıl; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre (KTK m.109). İşverene karşı iş kazası tazminatında on yıl (TBK m.146).

İş kazası sayılmazsa rapor param ödenir mi?

Hastalık hükümlerine göre ödenebilir: kural olarak son bir yılda en az 90 gün prim şartı aranır ve ödenek üçüncü günden başlar. İş kazasında ise ilk günden ve prim şartı olmadan ödenir (5510 m.18).

SGK servis kazasını iş kazası saymadı. Ne yapmalıyım?

Kuruma başvurduktan sonra iş mahkemesinde iş kazası tespit davası açabilirsiniz; altmış gün içinde cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır (7036 m.4).

SGK kusurlu sürücüye rücu eder mi?

Evet. İş kazası üçüncü bir kişinin kasıt veya kusuru sonucu meydana gelmişse SGK, yaptığı ödemeleri bu kişiye rücu eder (5510 m.21/4). Bu, işçinin SGK haklarını azaltmaz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Kanun m.4, 11, 13, 18, 19, 20, 21, 32 ve 47; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.85, 91, 97, 98, 106, 109 ve 110; Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları; 6098 sayılı TBK m.49, 52, 53, 56, 146 ve 417; 4857 sayılı İş Kanunu m.22; 6331 sayılı Kanun m.4 ve 14; 7036 sayılı Kanun m.3 ve 4 ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2019/21-389 E., 2020/120 K.; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2023/987 E., 2023/1987 K., 2023/1368 E., 2024/5761 K. ve 1991/15658 E., 1992/6893 K.; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 1996/2674 E., 1996/2738 K. ve 2016/6933 E., 2016/7258 K.; Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin 2023/3247 E., 2023/3581 K. sayılı kararları ile Uyuşmazlık Mahkemesi’nin 2025/602 E., 2025/688 K. ve 2025/738 E., 2026/30 K. sayılı kararlarına dayanır. Yargıtay karar özetleri kararları yayımlayan ikincil kaynaklardan alınmıştır; Uyuşmazlık Mahkemesi kararları mahkemenin karar arşivinden incelenmiştir. Sonuç; olayın koşulları, belgeler ve kusur durumuna göre değişir.