İş Kazasında Manevi Tazminat Miktarı Nasıl Belirlenir? 2026 — TBK m.56, Yakınların Manevi Tazminatı, Kusurun Etkisi, Yargıtay Kararlarında Tutarlar, Islah Yasağı ve Faiz

İş kazası sonrası açılan davalarda en çok sorulan soru, manevi tazminatın ne kadar olacağıdır. Maddi tazminat bilirkişi hesabıyla belirlenirken manevi tazminatta bir hesap tablosu yoktur; miktarı hâkim, olayın özelliklerine göre takdir eder. Bu takdirin hangi ölçütlere bağlı olduğunu bilmek, hem talep edilecek tutarı doğru belirlemek hem de dava açarken geri dönüşü olmayan hatalardan kaçınmak için önemlidir. Çünkü manevi tazminat bölünemez; dava dilekçesinde istenen tutar sonradan ıslahla artırılamaz. Bu rehber, iş kazasında manevi tazminatın kimler tarafından istenebileceğini ve miktarının nasıl belirlendiğini Türk Borçlar Kanunu m.51, 52, 56, 146 ve 417, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.26 ve 107, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme, Hukuk Genel Kurulu ve daire kararları çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

1. Manevi tazminatı kimler isteyebilir?

TBK m.56’ya göre hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırılığı sonucu işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zararlar sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabi olduğundan (TBK m.417/3), manevi tazminat da bu çerçevede işverenden istenir.

Yakınların manevi tazminatı bakımından iki durum ayrılmalıdır. Ölüm hâlinde ölenin eşi, çocukları, anne ve babası ile kardeşleri uygulamada manevi tazminat isteyebilen yakınlar arasında yer alır. Yaralanma hâlinde ise yakınların talep hakkı, yaralanmanın “ağır bedensel zarar” niteliğinde olmasına bağlıdır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 17.11.2014 tarihli, 2014/10693 Esas, 2014/23947 Karar sayılı kararında, iş kazasında sağ gözünü kaybeden, yemek borusu ve midesi yaralanan ve %41 oranında maluliyeti bulunan işçinin eşi ve çocuklarının manevi tazminat taleplerinin reddedilmesi hatalı bulunmuştur.

Kaza tarihinde henüz doğmamış çocuk da manevi tazminat isteyebilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 20.02.2018 tarihli, 2016/12343 Esas, 2018/1508 Karar sayılı kararında, babası iş kazasında öldüğünde ana rahminde olan ve kazadan iki ay sonra doğan çocuğun manevi tazminat talebinin reddi, TMK m.28 uyarınca ceninin sağ doğmak koşuluyla hak ehliyetine sahip olması nedeniyle yerinde görülmemiştir.

Yaralanma hâlinde yakınlara manevi tazminat verilmesi, TBK m.56/2’den önce de Hukuk Genel Kurulu kararlarıyla kabul edilmişti. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 26.04.1995 tarihli, 1995/11-122 Esas, 1995/430 Karar sayılı kararında, ağır yaralanan ve iki ameliyata rağmen iyileşmeyen çocuklarının durumu nedeniyle ruhsal bütünlüğü bozulan anne ve babanın manevi tazminat isteyebileceği kabul edilmiştir. Hukuk Genel Kurulu’nun 23.09.1987 tarihli, 1987/9-183 Esas, 1987/655 Karar sayılı kararında da haksız eylem sonucu ağır yaralanan eşin durumu nedeniyle diğer eşin manevi tazminat isteyebileceği kabul edilmiştir. Bu kararların ortak ölçütü, yakının yalnızca üzüntü duyması değil, yaralanmanın ağırlığı nedeniyle kendi ruhsal bütünlüğünün de ciddi biçimde etkilenmesidir.

Ölüm hâlinde ailenin SGK ve tazminat haklarını bütün olarak İş Kazasında İşçi Öldü: Ailesi Ne Yapmalı? yazımızda anlattık.

2. Miktar nasıl belirlenir? Yargıtay’ın ölçütleri

Kanun, manevi tazminat için bir tutar ya da formül öngörmez; “olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktar” ifadesini kullanır. Bu takdirin ölçütleri, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 22.06.1966 tarihli, 1966/7 Esas, 1966/7 Karar sayılı kararından bu yana yerleşik içtihatla belirlenmiştir. Bu içtihada göre manevi tazminat bir ceza değildir, malvarlığındaki eksilmeyi gidermeyi de amaçlamaz; zarar görende elem ve ızdırabı hafifletecek, tatmin duygusu yaratacak bir miktar olmalı, ancak zenginleşmeye yol açmamalıdır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.12.2014 tarihli, 2014/21-872 Esas, 2014/1086 Karar sayılı kararında da tutarın adalete uygun olması gerektiği vurgulanmıştır.

Yargıtay, hâkimin bu ölçütleri gerekçede göstermesini arar. 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/12343 Esas sayılı kararında, takdir edilirken ekonomik koşulların, tarafların durumlarının, kusur oranlarının ve olayın ağırlığının dikkate alınması ve gerekçenin gösterilmesi gerektiği belirtilmiş; manevi tazminatın tatmin edici ve caydırıcı nitelikte olması gerektiği vurgulanmıştır.

3. Kusurun etkisi

Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler (TBK m.51). Zarar gören, zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52). Bu kurallar manevi tazminat için de geçerlidir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 24.11.2025 tarihli, 2025/6675 Esas, 2025/15910 Karar sayılı kararında, vincin kaldırdığı kalıpların çarpması sonucu yaralanan kalıpçının davasında manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumunun öncelikle dikkate alınacağı belirtilmiştir. Kararda, SGK denetmen raporunda işverenin tam kusurlu, hükme esas alınan raporda işçinin kusursuz bulunmasına karşın kesinleşen ceza dosyasında işçiye emniyet kemeri takmaması nedeniyle tali kusur verilmesi gibi çelişkilerin giderilmeden karar verilmesi bozma nedeni sayılmıştır.

Bu nedenle manevi tazminat davasında kusur raporları belirleyicidir. SGK müfettiş raporu, ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve davada alınan rapor arasında fark varsa, mahkemenin bu çelişkiyi yeni bir bilirkişi heyetiyle gidermesi gerekir. İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü kusuru objektifleştirse de sorumluluğu kusursuz sorumluluğa dönüştürmez; işverenin hiç kusurunun bulunmadığı tespit edilirse kural olarak tazminat sorumluluğu doğmaz.

3.1. Kalıcı hasar olmasa da manevi tazminat istenebilir mi?

TBK m.56/1, işçinin kendisi bakımından “bedensel bütünlüğün zedelenmesi”ni yeterli görür; kalıcı hasar veya belirli bir maluliyet oranı şartı aramaz. Bu nedenle tedavi sonunda iyileşen, sürekli iş göremezlik oranı düşük çıkan veya hiç oran verilmeyen işçi de yaşadığı acı, tedavi süreci ve korku nedeniyle manevi tazminat isteyebilir. Ancak maluliyet oranı ve yaralanmanın ağırlığı tutarın belirlenmesinde önemli ölçütlerdir; kalıcı hasar bulunmayan dosyalarda takdir edilen tutar genellikle daha düşük olur. Yakınların talebi ise yaralanmanın ağır bedensel zarar niteliği taşımasına bağlı olduğundan, kalıcı ve ağır sonuçların bulunup bulunmadığı yakınlar bakımından belirleyicidir.

Kusur dağılımının tazminata etkisini İş Kazasında Kusur Dağılımı ve Müterafik Kusur İndirimi yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

4. Yargıtay kararlarından örnek tutarlar

Aşağıdaki tutarlar, kararları yayımlayan kaynaklarda aktarılan somut dosyalara aittir. Tutarlar, kazanın ve kararın yapıldığı tarihlerdeki paranın değerine göre belirlenmiştir; bugünkü bir dosyaya doğrudan uygulanamaz. Asıl önemli olan, Yargıtay’ın hangi gerekçeyle müdahale ettiğidir.

Bu örnekler iki şeyi gösterir. Birincisi, Yargıtay düşük tutarlara müdahale edebilmektedir; ölümlü kazada yakınlara hükmedilen tutarları “az” bularak bozabilmektedir. İkincisi, mahkeme talep edilen tutarı aşamadığından, davacının dava dilekçesinde istediği tutar fiilen üst sınır olur. Bu nedenle tutarın dava açılırken gerçekçi ve yeterli belirlenmesi gerekir.

5. Dava açarken: Manevi tazminat bölünemez

Maddi tazminatta zararın tutarı dava açılırken tam bilinmeyebilir. 31.07.2026’dan önce bu durumda belirsiz alacak davası açılabiliyordu; 7589 sayılı Kanunla HMK m.107 yürürlükten kaldırılmış, yerine alacağın bir kısmının dava edildiği durumlarda talebin aynı davada bir defaya mahsus ve tahkikatın sonuna kadar artırılabilmesi imkânı getirilmiştir (HMK m.109). Bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları kaldırılan hükme göre görülmeye devam eder. Manevi tazminatta ise bu yollar kapalıdır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 30.01.2020 tarihli, 2019/3199 Esas, 2020/356 Karar sayılı kararında, Hukuk Genel Kurulu’nun 01.03.2006 tarihli, 2006/2-14 Esas, 2006/26 Karar sayılı kararına atıfla, manevi zararın kişilik değerlerindeki azalmanın karşılığı olduğu ve birden fazla bölüm hâlinde istenemeyeceği belirtilmiştir. Kararda, zarar gören manevi tazminat miktarını kendisi belirleyebildiğinden alacağın dava tarihinde belirlenemeyeceğinden söz edilemeyeceği, bu nedenle manevi tazminatın belirsiz veya kısmi alacak davası olarak açılamayacağı ve HMK m.107 uyarınca tespit davasıyla da istenemeyeceği vurgulanmıştır. Ödemenin gecikmesi veya enflasyonun alım gücünü azaltması da tazminatın bölünerek istenmesini haklı kılmaz.

Islah yoluyla artırım da mümkün değildir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 06.02.2025 tarihli, 2024/4207 Esas, 2025/666 Karar sayılı kararında, bir haksız fiil davasında dava dilekçesinde kişi başı 500 TL manevi tazminat isteyip fazlaya ilişkin hakkını saklı tutan davacıların ıslahla bu tutarı 30.000 TL’ye çıkarması kabul edilmemiş; öğretide ve kararlılık gösteren yargısal içtihatlarda manevi tazminat davasının kısmi dava olarak açılamayacağı ve ıslah yoluyla istemin artırılamayacağının benimsendiği belirtilmiştir. Mahkeme de tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talepten fazlasına karar veremez (HMK m.26). HMK m.109’daki bir defalık artırım imkânı alacağın bir kısmının dava edildiği durumlara ilişkindir; manevi tazminat bölünemediği ve kısmi dava olarak açılamadığı için bu imkâna güvenilmemelidir. Yeni düzenlemeye ilişkin Yargıtay uygulaması henüz oluşmamıştır.

5.1. Dava dilekçesinde nelere yer verilmeli?

Manevi tazminatın takdiri olayın özelliklerine bağlı olduğundan, dilekçede bu özelliklerin somut olarak anlatılması ve belgelenmesi gerekir. Genel ifadeler yerine, kazanın işçinin hayatında neyi değiştirdiği açıkça gösterilmelidir.

Tutar belirlenirken talebin çok yüksek tutulmasının da bir bedeli vardır: Reddedilen kısım için yargılama giderleri ve karşı taraf vekâlet ücreti gündeme gelebilir. Manevi tazminat davalarında karşı vekâlet ücretinin nasıl hesaplandığını Yeni AAÜT ile Karşı Vekâlet Ücreti Nasıl Hesaplanır? yazımızda anlattık. Doğru tutar, benzer olaylardaki güncel kararlar, maluliyet oranı ve kusur dağılımı birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

6. Faiz ve paranın değer kaybı

Manevi tazminatın bölünemez olması, uzun süren davalarda paranın değer kaybını önemli hâle getirir. Bu kayıp, faizle kısmen karşılanır. Bu nedenle talep edilecek tutar belirlenirken yargılamanın birkaç yıl sürebileceği ve tutarın sonradan artırılamayacağı birlikte düşünülmelidir. Yargıtay’ın incelediği dosyalarda manevi tazminata kaza tarihinden itibaren faiz işletildiği görülmektedir; örneğin 10. Hukuk Dairesi’nin 2024/625 Esas sayılı kararına konu dosyada 15.000 TL’lik manevi tazminata 13.12.2008 olay tarihinden, 2025/16901 Esas sayılı kararına konu dosyada ise 30.000 TL’lik manevi tazminata kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmiştir.

31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanunla TBK m.55’e eklenen hükümler, bedensel zarar ve ölüm nedeniyle açılan davalarda çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma gibi gelir kayıplarına ilişkin faizin başlangıcını bilinen ve bilinemeyen dönem ayrımıyla düzenlemiştir. Bu düzenleme maddi tazminat kalemlerine yöneliktir. Faiz başlangıcı ve oranı konusundaki güncel durumu Maluliyet Tazminatında Faiz Başlangıç Tarihi ve Yasal Faiz Hesaplama sayfalarımızda anlattık.

7. Kimden istenir? Müteselsil sorumluluk ve SGK

Kazada birden fazla kişi sorumluysa (örneğin asıl işveren ile alt işveren veya işveren ile kusurlu bir üçüncü kişi), zarar görene karşı sorumlulukları müteselsildir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2016/12343 Esas sayılı kararında, mahkemenin davalıların sorumluluğunu kusur oranlarına göre ayırması usul ve yasaya aykırı bulunmuş; davalıların zarar görene karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu belirtilmiştir. Zarar gören, manevi tazminatın tamamını sorumlulardan herhangi birinden isteyebilir; sorumlular arasındaki paylaşım ayrıca rücu yoluyla çözülür.

Sorumlular yalnızca şirketler değildir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2025/6675 Esas sayılı kararına konu dosyada, kusur raporunda işveren şirket %75, şantiye şefi %25 kusurlu bulunmuş ve ilk derece mahkemesi manevi tazminata davalılardan müştereken ve müteselsilen hükmetmiştir. Kazada kusuru bulunan işveren vekilleri, şantiye şefleri veya diğer kişiler de davalı gösterilebilir; bu, tahsil imkânını artırır.

SGK manevi tazminat ödemez. Kurumun bağladığı gelirlerin rücuya tabi kısmı maddi tazminattan indirilir; manevi tazminat ise bu indirimin dışında kalır. İşverenin sorumluluk sigortası varsa manevi tazminatın poliçe kapsamında olup olmadığı ayrıca incelenmelidir. Asıl işveren ve alt işverenin sorumluluğunu Alt İşveren (Taşeron) İş Kazası Sorumluluğu, sigorta yönünü İşveren Sorumluluk Sigortası yazılarımızda anlattık.

8. Ceza davası ve uzlaştırmanın manevi tazminata etkisi

İş kazası nedeniyle yürütülen ceza soruşturmasında uzlaştırma yoluna gidilebilir. Uzlaştırmada kararlaştırılan edim, hukuk davasındaki manevi tazminat talebini etkileyebilir; bu nedenle uzlaştırma metnine hangi zararların karşılandığının açıkça yazılması önemlidir. Ceza dosyasındaki kusur raporu da manevi tazminat davasında dikkate alınır ve hukuk mahkemesindeki raporla çelişiyorsa çelişkinin giderilmesi gerekir. Bu konuyu İş Kazasında Şikâyet Süresi Kaçtıysa Ne Olur, Uzlaştırma Tazminatı Etkiler mi? yazımızda anlattık.

9. İşverenin sık savunmaları

10. Adım adım ne yapmalı?

1. Maluliyet oranının kesinleşmesini bekleyin veya takip edin. Yaralanmanın ağırlığı manevi tazminatın temel ölçütüdür.
2. Kusur raporlarını toplayın. SGK müfettiş raporu, ceza dosyasındaki bilirkişi raporu ve varsa iş müfettişi raporu.
3. Yakınların durumunu belirleyin. Ölüm veya ağır bedensel zarar varsa eş, çocuklar, anne, baba ve kardeşlerin talepleri birlikte değerlendirilmelidir (TBK m.56/2).
4. Tutarı bir kez ve doğru belirleyin. Manevi tazminat ıslahla artırılamaz; benzer güncel kararları dikkate alın.
5. Faizi talep edin. Olay tarihinden itibaren faiz istenmesi, değer kaybını kısmen karşılar.
6. Tüm sorumluları davaya dahil edin. Asıl işveren, alt işveren ve kusurlu üçüncü kişiler müteselsilen sorumludur.
7. Süreleri takip edin. İşverene karşı dava için on yıllık süre vardır (TBK m.146); arabuluculuk gerekmez (7036 m.3).

Sık sorulan sorular

İş kazasında manevi tazminat ne kadar olur?

Kanunda sabit bir tutar yoktur. Hâkim; olayın oluş biçimi, kusur oranları, yaralanmanın ağırlığı, maluliyet oranı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ve paranın alım gücüne göre uygun bir miktar takdir eder (TBK m.56).

Manevi tazminat miktarını kim belirler?

Davacı dava dilekçesinde istediği tutarı belirtir; mahkeme bu tutarı aşmamak üzere olayın özelliklerine göre uygun miktarı takdir eder (HMK m.26; TBK m.56).

Yaralanan işçinin ailesi manevi tazminat isteyebilir mi?

Ağır bedensel zarar hâlinde evet. Yargıtay, %41 maluliyeti bulunan işçinin eşi ve çocuklarının taleplerinin reddini hatalı bulmuştur (21. HD 2014/10693 E., 2014/23947 K.).

İşçi ölürse kimler manevi tazminat isteyebilir?

Eşi, çocukları, anne ve babası ile kardeşleri uygulamada manevi tazminat isteyebilir. Kaza tarihinde ana rahminde olan çocuk da sağ doğmak koşuluyla isteyebilir (21. HD 2016/12343 E., 2018/1508 K.).

Kusurum varsa manevi tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz; ancak kusurunuz oranında tazminat azaltılabilir (TBK m.52). Kusur durumu manevi tazminatın takdirinde öncelikle dikkate alınır (10. HD 2025/6675 E., 2025/15910 K.).

Manevi tazminat davası belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi?

Hayır. Zarar gören tutarı kendisi belirleyebildiğinden manevi tazminat belirsiz veya kısmi alacak davası olarak açılamaz (21. HD 2019/3199 E., 2020/356 K.). Ayrıca belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 itibarıyla kaldırılmıştır.

Manevi tazminat talebini sonradan artırabilir miyim?

Hayır. Manevi tazminat bölünemez; ek dava veya ıslahla artırılamaz (21. HD 2019/3199 E.; 3. HD 2024/4207 E., 2025/666 K.).

Kalıcı sakatlık yoksa manevi tazminat alınır mı?

İşçinin kendisi için bedensel bütünlüğün zedelenmesi yeterlidir; kalıcı hasar şartı yoktur (TBK m.56/1). Ancak yaralanmanın ağırlığı tutarı etkiler. Yakınların talebi ise ağır bedensel zarar şartına bağlıdır.

Manevi tazminat dilekçesinde nelere dikkat edilmeli?

Kazanın oluşu, tedavi süreci, kalıcı sonuçlar, ruhsal etkiler, aile düzenindeki değişiklik ve kusur durumu somut olarak anlatılmalı ve raporlarla belgelenmelidir; tutar bir defada ve doğru belirlenmelidir.

Manevi tazminata faiz işler mi?

Evet. Yargıtay’ın incelediği iş kazası dosyalarında manevi tazminata kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletildiği görülmektedir.

SGK’dan gelir alıyorum, manevi tazminattan düşülür mü?

Hayır. SGK gelirlerinin rücuya tabi kısmı maddi tazminattan indirilir; manevi tazminat bu indirimin dışındadır.

Manevi tazminat davası için arabulucuya gitmem gerekir mi?

Hayır. İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3).

Manevi tazminat davasında zamanaşımı ne kadar?

İşverene karşı iş kazası tazminatında on yıldır (TBK m.146).

Yargıtay düşük manevi tazminata müdahale eder mi?

Eder. Ölümlü bir iş kazasında eş, anne, baba ve kardeşlere hükmedilen tutarları az bularak kararı bozmuştur (21. HD 2016/12343 E., 2018/1508 K.).

Meslek hastalığında da manevi tazminat istenebilir mi?

Evet. Meslek hastalığı nedeniyle bedensel bütünlüğü zedelenen işçi ve ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde yakınları manevi tazminat isteyebilir (TBK m.56).

Birden fazla işveren varsa manevi tazminatı kimden isterim?

Asıl işveren, alt işveren ve kusurlu diğer kişiler zarar görene karşı müteselsilen sorumludur; tutarın tamamı herhangi birinden istenebilir (21. HD 2016/12343 E.).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 6098 sayılı TBK m.49, 51, 52, 55, 56, 146 ve 417; 4721 sayılı TMK m.28; 6100 sayılı HMK m.26, 107 ve 109; 7036 sayılı Kanun m.3; 6331 sayılı Kanun m.4; 7589 sayılı Kanun ile Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 22.06.1966 tarihli, 1966/7 E., 1966/7 K.; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 1987/9-183 E., 1987/655 K., 1995/11-122 E., 1995/430 K., 2006/2-14 E., 2006/26 K. ve 2014/21-872 E., 2014/1086 K.; Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2014/10693 E., 2014/23947 K., 2016/12343 E., 2018/1508 K. ve 2019/3199 E., 2020/356 K.; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2024/625 E., 2024/14147 K., 2025/6675 E., 2025/15910 K. ve 2025/16901 E., 2026/837 K.; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi’nin 2024/4207 E., 2025/666 K. sayılı kararlarına dayanır. Karar özetleri ve tutarlar kararları yayımlayan ikincil kaynaklardan alınmıştır. Sonuç; olayın koşulları, kusur durumu ve maluliyet oranına göre değişir.