İş Kazasında Delil Tespiti ve Kamera Kaydı Nasıl Alınır? 2026 — Kayıt Silinmeden Atılacak Adımlar, HMK 400-406, KVKK Başvurusu, Savcılıktan El Koyma ve İşverenden Belge İbrazı (HMK m.189, 199, 219-220; KVKK m.11, 13, 14; 6331 m.14)

İş kazası davalarının çoğu, kazanın nasıl olduğuna dair tartışmayla kazanılır veya kaybedilir. Makinede koruyucu var mıydı, acil durdurma butonu çalışıyor muydu, işçiye eğitim verilmiş miydi, kaza anında işçi ne yapıyordu? Bu soruların cevabı çoğu zaman ilk günlerde kaybolan delillerde saklıdır. Kamera kayıtları birkaç gün veya hafta içinde üzerine yazılır, makineye kazadan sonra koruyucu takılır, tanıklar işten ayrılır, işyeri kayıtları “bulunamaz”. Dava açıldığında ise bu delillerin bir kısmı artık yoktur. Bu rehber, iş kazasında delillerin nasıl korunacağını ve kamera kaydının nasıl alınacağını Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.189, 199, 219, 220, 281 ve 400-406, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.10, 11, 13 ve 14, Ceza Muhakemesi Kanunu m.160, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.10, 14 ve 17 ile Türk Ceza Kanunu m.133 ve 281 çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

1. İş kazasında hangi deliller kaybolur?

İş kazasında deliller iki gruba ayrılır. Birinci grup, kazanın hemen ardından oluşan ve kendiliğinden kalıcı olan kayıtlardır: hastanenin ilk müdahale kaydı, adli muayene raporu, kolluk tutanağı, SGK bildirimi. Bu kayıtlar resmî makamlarda durur ve sonradan getirtilebilir. İkinci grup ise işverenin kontrolündeki ve zamanla değişen ya da kaybolan delillerdir: kamera kayıtları, makinenin kaza anındaki durumu, bakım ve kontrol kayıtları, vardiya çizelgeleri, işyerindeki tanıklar. İş kazası davalarında asıl tartışma bu ikinci gruptaki delillerde yaşanır.

Delillerin önemi, tazminat davasında kusurun belirlenmesinden gelir. İşverenin sorumluluğu iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini alıp almadığına bağlıdır (TBK m.417; 6331 m.4) ve bilirkişi kusur raporunu dosyadaki delillere göre hazırlar. Makinede koruyucu bulunmadığı kazadan hemen sonra tespit edilmemişse, işveren davada koruyucunun var olduğunu ve işçinin onu kendisinin söktüğünü savunabilir. Kusur paylaşımının bu delillere nasıl bağlandığını İş Kazasında Kusur Dağılımı ve Müterafik Kusur yazımızda anlattık.

2. Kamera kaydının hukuki niteliği

İşyerindeki kamera kaydı, hukuk davasında belge niteliğindedir. HMK m.199’a göre uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları belgedir. Kazanın oluş şeklini gösteren bir görüntü, tanık anlatımlarından çok daha güçlü bir delildir; işçinin kaza anında makineye ne yaptığını, koruyucunun yerinde olup olmadığını ve işverenin talimatlarını tartışmasız biçimde ortaya koyabilir.

Aynı kayıt, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından da işçinin kişisel verisidir. İşveren, işyerinde kamera ile kayıt yaparken veri sorumlusudur ve çalışanlarını bu konuda aydınlatmakla yükümlüdür (KVKK m.10). Bu iki nitelik, işçiye kayda ulaşmak için iki ayrı yol açar: Hukuk ve ceza muhakemesindeki delil toplama yolları ile KVKK’daki ilgili kişi başvurusu. İşyerinde kamera ve çalışan verileri konusunu İşyerinde Kişisel Verilerin Korunması yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Kamera kayıtlarında zaman en kritik unsurdur. Kanunda işyeri kamera kayıtları için genel bir asgari saklama süresi bulunmadığından, saklama süresi işverenin kendi politikasına ve kayıt cihazının kapasitesine bağlıdır. Uygulamada birçok sistem eski görüntülerin üzerine yeni görüntü yazar. Bu nedenle kaydın korunmasına yönelik ilk adım, kazadan sonraki ilk günlerde atılmalıdır.

3. Kamera kaydını almanın dört yolu

İşçinin kamera kaydına ulaşmak için kullanabileceği dört yol vardır; bunlar birbirinin alternatifi değil, çoğu dosyada birlikte kullanılması gereken araçlardır.

Birinci yol: İşverene yazılı saklama talebi. İşçi veya avukatı, kazadan hemen sonra işverene e-posta, KEP veya noter yoluyla kazanın gerçekleştiği alanı gösteren kamera kayıtlarının ve kayıt cihazının saklanmasını, silinmemesini ve üzerine kayıt yapılmamasını yazılı olarak bildirir. Bu bildirim tek başına kaydı ele geçirmez, ama işverenin “kaydın saklanması gerektiğini bilmiyorduk” savunmasını ortadan kaldırır ve kayıt sonradan “silindi” denirse önemli bir delil olur.

İkinci yol: KVKK başvurusu. KVKK m.11 uyarınca herkes, veri sorumlusuna başvurarak kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme ve işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme hakkına sahiptir. İşçi, kaza anına ait kendisini gösteren görüntülerin işlenip işlenmediğini, ne kadar süre saklanacağını sorabilir ve bu görüntülerin saklanmasını ve kendisine verilmesini talep edebilir. Veri sorumlusu, talebi niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırır (KVKK m.13). Başvuru reddedilir, cevap yetersiz bulunur veya süresinde cevap verilmezse, cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyette bulunulabilir (KVKK m.14). Başvurunun nasıl yazılacağını KVKK Başvuru ve Kurula Şikâyet Dilekçesi Örneği sayfamızda gösterdik.

Üçüncü yol: Savcılık. Kaza nedeniyle ceza soruşturması başlamışsa, Cumhuriyet savcısı şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2). İşçi ifadesinde veya dilekçeyle, kazanın olduğu alandaki kamera kayıtlarının ve kayıt cihazının derhâl getirtilmesini ve incelenmesini isteyebilir. Savcılık bu talep üzerine kolluk aracılığıyla kayda el koyabilir. Bu yol çoğu zaman en hızlı sonuç veren yoldur.

Dördüncü yol: Delil tespiti. Hukuk mahkemesinden, kamera kayıt cihazındaki görüntülerin bilirkişi eşliğinde kopyalanması ve incelenmesi istenebilir (HMK m.400). Acele hâllerde tespit, işverene önceden haber verilmeden yapılabilir (HMK m.403). Bu yol, ceza soruşturması başlamamışsa veya savcılık kayda ulaşamamışsa özellikle önem taşır.

4. Delil tespiti nasıl istenir? (HMK m.400-406)

HMK m.400’e göre taraflar, ileride ileri sürecekleri bir vakıanın, delil tespitine mahsus hükümlere göre hemen incelenmesini, gecikme hâlinde ispatının imkânsız ya da güç olacağı veya hukuki yararın bulunduğu diğer durumlarda talep edebilir. Delilin tespit edilmemesi hâlinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dâhilinde bulunuyorsa, hukuki yararın var olduğu kabul edilir. İş kazasında makinenin değiştirilmesi ve kamera kayıtlarının silinmesi ihtimali, bu şartın tipik örneğidir.

Dava henüz açılmamışsa delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak mahkemeden veya üzerinde keşif ya da bilirkişi incelemesi yapılacak şeyin bulunduğu yer ya da tanık olarak dinlenecek kişinin oturduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir (HMK m.401). İş kazasından doğan tazminat davası iş mahkemesinde görüleceğinden, uygulamada talep çoğu zaman iş mahkemesine veya işyerinin bulunduğu yer mahkemesine yapılır. Dava açılmışsa tespit, davanın görüldüğü mahkemeden istenir.

Talep dilekçeyle yapılır; dilekçede aleyhine tespit istenen taraf, tespiti istenen vakıalar, başvurulacak deliller (keşif, bilirkişi incelemesi, tanık), bilirkişiye ve tanıklara sorulacak sorular ve delilin kaybolacağı veya gösterilmesinin zorlaşacağı kuşkusunu doğuran sebepler gösterilir (HMK m.402). Zorunluluk bulunan hâllerde mahkeme, talep sahibinin haklarını korumak için karşı tarafa tebligat yapmaksızın tespite karar verebilir; bu durumda dilekçe, karar, tutanak ve varsa bilirkişi raporu karşı tarafa kendiliğinden tebliğ edilir ve karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz edebilir (HMK m.403).

Tespit kararı, ilgili delile ilişkin kurallara göre yerine getirilir; keşif kararı verilmişse keşfe, bilirkişi incelemesi kararı verilmişse bilirkişiye ilişkin hükümler uygulanır (HMK m.404). Delil tespiti dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve taraflar iddia veya savunmalarını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405). Mahkeme gerekli hâllerde defter tutulmasına veya mühürleme işlemine de karar verebilir (HMK m.406). Bilirkişi raporu tebliğ edilince taraflar iki hafta içinde eksikliklerin tamamlatılmasını, açıklama yapılmasını veya yeni bilirkişi atanmasını talep edebilir (HMK m.281).

Delil tespitinin genel işleyişini Delil Tespiti, Bilirkişi ve Uzman Görüşü, trafik kazası dosyalarındaki örneğini Trafik Kazasında Delil Tespiti Talebi Dilekçesi Örneği sayfalarımızda bulabilirsiniz.

5. İş kazasında delil tespitinde neler istenmeli?

Delil tespitinin değeri, neyin tespit ettirildiğine ve bilirkişinin kim olduğuna bağlıdır. Yalnızca “kazanın nasıl olduğunun tespiti” istenirse, bilirkişi olay yerini görmekle yetinebilir. Bunun yerine tespit edilmesi istenen her nokta dilekçede ayrı ayrı yazılmalı, bilirkişi heyetinde konunun uzmanları bulunmalıdır. Makine kazalarında makine mühendisi ile iş güvenliği uzmanı, kamera kayıtlarının incelenmesinde ise bilişim alanında uzman bir bilirkişi gerekir.

Makine kazalarında işverenin yükümlülüklerini ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin aradığı koruyucuları Makineye El Kaptırma İş Kazası rehberimizde ayrıntılı anlattık; delil tespiti dilekçesindeki soruları bu yükümlülüklere göre kurmak gerekir.

6. İşverenin elindeki belgeler ve ibraz yükümlülüğü

İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı, işverene kaza öncesinde ve sonrasında belge düzenleme yükümlülüğü getirir. 6331 m.14/1-a uyarınca işveren, bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlarla ilgili raporları düzenler. Risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak (6331 m.10) ve çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermek (6331 m.17) de işverenin yükümlülükleridir. Bu belgeler, tazminat davasında işverenin hangi önlemleri aldığını veya almadığını gösteren temel kaynaklardır.

Dava açıldıktan sonra bu belgelerin dosyaya getirilmesi için HMK’daki belge ibrazı kuralları uygulanır. Taraflar, kendilerinde bulunan ve delil olarak dayandıkları belgeleri mahkemeye ibraz etmek zorundadır (HMK m.219). Karşı tarafın elindeki belgeye dayanan taraf, bu belgenin ibrazını isteyebilir; mahkeme ibraza karar verdiği hâlde belge geçerli bir sebep olmaksızın ibraz edilmezse, mahkeme belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220). Bu kural, işverenin “kamera kaydı yok”, “eğitim kaydı bulunamadı” gibi savunmalarına karşı önemli bir araçtır.

7. İşçinin kendi delilleri ve hukuka uygunluk

İşçinin kendi telefonuyla çektiği fotoğraf ve videolar, kazadan hemen sonraki durumu gösteren değerli delillerdir. Yaralanmanın, makinenin, koruyucunun, olay yerinin ve varsa uyarı levhalarının bulunmadığının fotoğrafları çekilmeli; dosyaların orijinalleri saklanmalıdır. Mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya, fotoğrafların tarih ve konum bilgisini silebildiğinden, orijinal dosyaların ayrıca yedeklenmesi önerilir. İşverenle veya amirle yapılan yazışmalar, kazadan sonra verilen talimatlar ve “kimseye söyleme” türünden mesajlar da saklanmalıdır.

Delillerin hukuka uygun elde edilmesi gerekir. HMK m.189/2’ye göre hukuka aykırı olarak elde edilen deliller, mahkemece bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları rızaları olmaksızın kayda almak TCK m.133 kapsamında suç oluşturabilir; bu nedenle gizli ses kaydı yapmadan önce mutlaka hukuki destek alınmalıdır. Konuyu Ses Kaydı Delil Olur mu? yazımızda ayrıntılı anlattık. Buna karşılık işçinin kendi yaralanmasını ve olay yerini fotoğraflaması, kendisine gönderilen mesajları saklaması ve hastane kayıtlarını e-Nabız’dan alması hukuka uygun ve önerilen adımlardır.

8. Kayıt silindiyse veya “kamera çalışmıyordu” denirse

İş kazası dosyalarında sık karşılaşılan savunmalardan biri, kazanın olduğu bölgedeki kameranın o gün çalışmadığı veya kaydın otomatik olarak silindiğidir. Bu savunma karşısında üç nokta önemlidir. Birincisi, işçinin kazadan sonra işverene yazılı saklama talebinde bulunmuş olması, kaydın bu talepten sonra silinmesi hâlinde işverenin aleyhine değerlendirilebilir. İkincisi, kayıt cihazının kendi sistem kayıtları, silme ve üzerine yazma işlemlerini gösterebilir; bu nedenle cihazın bilişim bilirkişisince incelenmesi istenebilir. Üçüncüsü, mahkeme ibraz kararına rağmen belgeyi sunmayan tarafın aleyhine, diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220).

Kaydın bilerek yok edilmesi ayrıca ceza hukuku sonucu doğurabilir. TCK m.281’e göre gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla bir suçun delillerini yok eden, silen, gizleyen, değiştiren veya bozan kişi cezalandırılır. İş kazasında taksirle yaralama soruşturması sürerken kamera kaydının bu amaçla silinmesi, bu suç kapsamında değerlendirilebilir. Kaydın gerçekten bulunmadığı durumlarda ise ispat diğer delillerle yapılır: tanıklar, olay yeri fotoğrafları, hastanenin ilk kaydı, kolluk tutanağı ve bilirkişinin makine üzerindeki incelemesi.

9. Tanıklar

İş kazalarında tanıklar çoğu zaman işçinin iş arkadaşlarıdır ve bu durum iki zorluk yaratır. İş arkadaşları işverene bağımlı olduklarından, dava sırasında hâlâ aynı işyerinde çalışıyorlarsa çekinceli ifade verebilirler; işten ayrılmışlarsa ise kendilerine ulaşmak zorlaşabilir. Bu nedenle kazadan hemen sonra olayı gören veya duyan herkesin adı, soyadı ve telefon numarası not edilmelidir. Gerekirse tanıklar delil tespiti aşamasında da dinletilebilir; HMK m.401, tanık olarak dinlenecek kişinin oturduğu yer mahkemesinden de tespit istenebileceğini kabul eder.

Davada tanık dinletmek isteyen taraf, tanıklarının adını, soyadını ve tebligata elverişli adreslerini mahkemeye bildirir (HMK m.240). Tanıkların hangi vakıa için dinletileceği açıkça belirtilmelidir: kazanın oluş şekli, makinedeki koruyucunun durumu, işçiye verilen talimat, daha önce yaşanan benzer olaylar. Kazadan sonra işçiyi hastaneye götüren kişi ve ilk müdahaleyi yapan işyeri hekimi de önemli tanıklardır.

10. Ceza dosyası ve kusur raporu

Ceza soruşturması, delil toplama bakımından işçi için önemli bir imkândır. Savcılık olay yerinde inceleme yaptırır, kusur bilirkişisinden rapor alır, kamera kayıtlarını ve işyeri belgelerini getirtir, tanıkları dinler. Bu belgelerin tamamı, sonradan açılan tazminat davasında delil olarak kullanılabilir. Ancak ceza kararı ve ceza dosyasındaki kusur raporu hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m.74); hukuk mahkemesi kusuru kendi bilirkişisiyle yeniden değerlendirebilir.

Bu nedenle işçinin ceza dosyasındaki delilleri takip etmesi, eksik kalan delillerin toplanmasını istemesi ve bilirkişi raporuna süresi içinde itiraz etmesi önemlidir. Şikâyet süresi ve uzlaştırmanın tazminata etkisini İş Kazasında Şikâyet Süresi Kaçtıysa Ne Olur, Uzlaştırma Tazminatı Etkiler mi? yazımızda, işverenin ceza sorumluluğunu İş Kazasında İşverenin Ceza Sorumluluğu yazımızda anlattık.

11. Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç belgelere ve olayın özelliklerine göre değişir.

12. Zaman çizelgesi: ne zaman ne yapılmalı?

Kazadan sonraki genel hak listesini “İş Kazası Geçirdim, Haklarım Neler?” rehberimizde, tazminat davasının kurgusunu İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İş kazasında kamera kaydını nasıl alabilirim?

Dört yol vardır: işverene yazılı saklama talebi, KVKK m.11 uyarınca başvuru, savcılıktan kayda el konulmasını istemek ve mahkemeden delil tespiti istemek (HMK m.400). En etkili sonuç çoğu zaman bunların birlikte kullanılmasıyla alınır.

Kamera kayıtları ne kadar süre saklanır?

Kanunda işyeri kamera kayıtları için genel bir asgari saklama süresi yoktur; süre işverenin politikasına ve cihazın kapasitesine bağlıdır. Birçok sistem eski kayıtların üzerine yazdığından ilk günlerde harekete geçmek gerekir.

Delil tespiti nedir?

Dava açılmadan önce veya dava sırasında, kaybolma veya değişme ihtimali olan bir delilin mahkeme aracılığıyla keşif, bilirkişi incelemesi veya tanık dinlenmesiyle kayda geçirilmesidir (HMK m.400).

Delil tespiti için dava açmış olmam gerekir mi?

Hayır. Dava açılmadan önce, esas davaya bakacak mahkemeden veya incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden istenebilir (HMK m.401).

İşverene haber vermeden delil tespiti yapılabilir mi?

Zorunluluk bulunan hâllerde evet. Mahkeme karşı tarafa önceden tebligat yapmadan tespite karar verebilir; tespit sonrası belgeler karşı tarafa tebliğ edilir ve bir hafta içinde itiraz edilebilir (HMK m.403).

Delil tespiti raporu davada geçerli olur mu?

Evet. Tespit dosyası asıl dava dosyasının eki sayılır ve taraflar bu tutanak ve raporlara dayanabilir (HMK m.405). Rapora tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (HMK m.281).

Delil tespitinde hangi bilirkişiler istenmeli?

Makine kazalarında makine mühendisi ve iş güvenliği uzmanı, kamera kayıtlarının incelenmesinde bilişim uzmanı istenmelidir. Tespit edilecek her nokta dilekçede ayrı ayrı yazılmalıdır.

KVKK başvurusuna işveren ne kadar sürede cevap verir?

En geç otuz gün içinde (KVKK m.13). Ret, yetersiz cevap veya cevapsızlık hâlinde cevabın öğrenildiği tarihten itibaren otuz, her hâlde başvurudan itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyet edilebilir (KVKK m.14).

Savcılık kamera kaydına el koyabilir mi?

Evet. Cumhuriyet savcısı şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza altına almakla yükümlüdür (CMK m.160/2). İfadenizde kayıtların derhâl getirtilmesini isteyin.

İşveren kaza raporu tutmak zorunda mı?

Evet. 6331 m.14/1-a uyarınca işveren bütün iş kazalarının kaydını tutar ve gerekli incelemeleri yaparak raporları düzenler. Bu rapor davada ibraz edilmesi istenebilecek önemli bir belgedir.

İşveren belgeleri mahkemeye vermezse ne olur?

Mahkeme ibraza karar verdiği hâlde belge geçerli bir sebep olmaksızın sunulmazsa, belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir (HMK m.220).

Kendi çektiğim fotoğraflar delil olur mu?

Evet. Fotoğraf ve videolar belge niteliğindedir (HMK m.199). Orijinal dosyaları saklayın; mesajlaşma uygulamaları tarih bilgisini silebilir.

Amirimle konuşmayı gizlice kaydedebilir miyim?

Dikkatli olunmalıdır. Hukuka aykırı elde edilen deliller dikkate alınmaz (HMK m.189/2) ve aleni olmayan konuşmaları rıza olmadan kaydetmek TCK m.133 kapsamında suç oluşturabilir. Kayıt yapmadan önce hukuki destek alın.

Kamera kaydı silindiyse dava kaybedilir mi?

Hayır. Tanıklar, olay yeri fotoğrafları, hastane ve kolluk kayıtları, makine üzerindeki bilirkişi incelemesi ve işverenin belgeleriyle ispat yapılabilir. Kaydın gerçeğin ortaya çıkmasını engellemek amacıyla silinmesi TCK m.281 kapsamında da değerlendirilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 6100 sayılı HMK m.189, 199, 219, 220, 240, 281 ve 400-406; 6698 sayılı KVKK m.10, 11, 13 ve 14; 5271 sayılı CMK m.160; 6331 sayılı Kanun m.4, 10, 14 ve 17; 5237 sayılı TCK m.133 ve 281; 6098 sayılı TBK m.74 ve 417; 4721 sayılı TMK m.2 ile 5510 sayılı Kanun m.18 ve 19 hükümlerine dayanır. Sonuç; delillerin niteliği, zamanında yapılan başvurular ve dosyanın özelliklerine göre değişir.