İş Kazasından Sonra “Çalışır” Raporu Verildi Ama Kalıcı Hasar Var 2026: Ne Yapmalı? — Sürekli İş Göremezlik Başvurusu, Yüksek Sağlık Kurulu İtirazı, Tespit Davası, İşe Dönüş ve Tazminat (5510 m.18, 19, 95; 7036 m.4; 6331 m.4, 15; TBK m.75, 417)

İş kazasından sonra haftalarca süren istirahatin sonunda hastane “çalışır” kaydı verir ve işçi işe döner. Ama parmak eskisi gibi bükülmüyordur, el tam kavramıyordur, ağrı ağır işte geri gelir. İşçilerin çoğu bu noktada “doktor çalışır dedi, demek ki hakkım kalmadı” diye düşünür ve hiçbir başvuru yapmaz. Oysa “çalışır” kaydı yalnızca geçici iş göremezlik döneminin, yani istirahatin bittiğini gösterir; kalıcı bir hasarın olup olmadığına ve oranına ayrı bir süreçte, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca karar verilir. Bu rehber, çalışır raporu verilmiş ama kalıcı hasarı olan işçinin neler yapabileceğini 5510 sayılı Kanun m.18, 19 ve 95, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3, 4 ve 6, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu m.4, 13 ve 15, İş Kanunu m.22, 24 ve 25, Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği ve Türk Borçlar Kanunu m.54-56, 75, 146 ve 417 çerçevesinde anlatır. Dosyanız için Hukukçular Evi Ankara’ya 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.

1. “Çalışır” raporu ne demektir, ne demek değildir?

İş kazası geçiren sigortalı, tedavisi süresince istirahatli sayılır ve bu dönemde SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. 5510 m.18’e göre iş kazasında ödenek, istirahatin ilk gününden itibaren her gün için verilir. Tedaviyi yürüten hekim işçinin işe dönebileceğine karar verdiğinde istirahat sona erer ve rapor sisteminde bu karar “çalışır” olarak kaydedilir; uygulamada buna “çalışır raporu” ya da “çalışır kâğıdı” denir. Bu kayıttan sonra rapor parası kesilir ve iş sözleşmesindeki askı dönemi biter.

Çalışır kaydı ise işçinin eski sağlığına tamamen kavuştuğunu göstermez. Hekim, işçinin artık istirahat etmesine gerek olmadığını, yani geçici iş göremezliğin bittiğini söyler. Parmakta kısalma, eklemde hareket kısıtlılığı, kavrama gücünde azalma ya da sinir hasarı gibi kalıcı bir arızanın oranı bu kayıtla belirlenmez. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’ne göre, sağlık hizmet sunucularının düzenlediği raporlar tek başına Kurumu bağlamaz; sürekli iş göremezlik oranı, yetkili hastanelerin sağlık kurulu raporları Kurum Sağlık Kurulunca incelenerek ve Yönetmelik’teki cetvellere göre belirlenir (Yönetmelik m.4 ve m.8).

Bu nedenle “doktor çalışır dedi” cümlesi, kalıcı hasar iddiasını ortadan kaldırmaz. Yalnızca bir sürecin bittiğini, diğerinin ise başlaması gerektiğini gösterir. Rapor parasının nasıl hesaplandığını Geçici İş Göremezlik Ödeneği (Rapor Parası) ve İş Göremezlik Ödeneği Hesap Rehberi yazılarımızda anlattık.

2. Çalışır raporundan sonra işe dönmek zorunda mısınız?

Çalışır kaydıyla istirahat sona erdiği için, işçinin bu tarihten sonraki ilk iş gününde işe dönmesi beklenir. Rapor bittiği hâlde işe gidilmezse, işveren bunu haklı bir sebebe dayanmayan devamsızlık olarak değerlendirebilir. İş Kanunu m.25/II-g, işçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü ya da bir ayda üç iş günü işine devam etmemesini işveren için haklı fesih sebebi sayar. Bu fesihte kıdem ve ihbar tazminatı ödenmez.

Kendinizi işe dönmeye hazır hissetmiyorsanız yapılacak şey işe gitmemek değil, raporu düzenleyen hastaneye ya da hekime yeniden muayene olmak için başvurmaktır. Hekim, tedavinin sürmesi gerektiğini düşünürse yeni bir istirahat raporu düzenleyebilir; bu durumda devamsızlık söz konusu olmaz. Yeni muayeneyi ve sonucunu işverene yazılı olarak (e-posta veya mesajla) bildirmek, ileride doğabilecek bir “devamsızlık” iddiasına karşı en güçlü delildir.

İşe dönüşte işçinin sağlık muayenesi isteme hakkı da vardır. 6331 m.15/1-b uyarınca işveren, iş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte, çalışanların talep etmeleri hâlinde sağlık muayenesi yaptırmalarını sağlamak zorundadır. Ayrıca 6331 m.4/1-ç, işverene çalışana görev verirken çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alma yükümlülüğü getirir. Bu iki hüküm birlikte okunduğunda, kalıcı hasarı olan işçinin işe dönüşte işyeri hekimine muayene olmayı yazılı olarak istemesi ve muayene sonucunun eski işe uygunluk bakımından değerlendirilmesini talep etmesi, hem sağlığını hem de haklarını korur.

3. Kalıcı hasar nasıl tespit edilir: sürekli iş göremezlik başvurusu

Kalıcı hasarın hukuki adı, meslekte kazanma gücü kaybıdır. 5510 m.19 uyarınca iş kazası sonucu Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücünün en az %10 oranında azaldığı tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Tam iş göremezlik hâlinde gelir, sigortalının aylık kazancının %70’idir; kısmi iş göremezlikte bu tutarın meslekte kazanma gücü kaybı oranı karşılığı ödenir. Bu oran yalnızca SGK geliri için değil, işverenden istenecek sürekli iş göremezlik tazminatının hesabı için de temel veridir.

Oranın belirlenmesi kendiliğinden başlamaz; işçinin SGK’ya başvurması gerekir. Uygulamada sigortalı, bağlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yazılı başvuru yapar; Kurum, işçiyi yetkilendirdiği bir hastanenin sağlık kuruluna sevk eder. Hastane sağlık kurulu, kazaya bağlı arızaları muayene ve tetkiklerle tespit eder; rapor Kurum Sağlık Kurulunca incelenir ve oran, Yönetmelik’teki cetvellerde arızanın türü, işçinin meslek grubu ve yaşı birlikte değerlendirilerek belirlenir (Yönetmelik m.4). Başvuru dilekçesinin içeriğini Sürekli İş Göremezlik Geliri Başvurusu ve İtiraz Dilekçesi Örneği sayfamızda bulabilirsiniz.

Oranı en çok etkileyen ve en sık hata yapılan nokta meslek grubudur. Aynı parmak arızası, el becerisi gerektiren bir meslekte, büro işinde çalışan birine göre daha yüksek bir kayba karşılık gelir. Bu yüzden işçinin kaza tarihinde fiilen yaptığı iş (pres operatörü, kaynakçı, montaj işçisi gibi) belgelerle ortaya konmalıdır. Hesaplamanın mantığını Maluliyet Oranı Hesaplama Aracı (Balthazard) ve El Bileği ve Parmak Yaralanmalarında Maluliyet Oranı sayfalarımızda, parmak kaybındaki özel durumları İş Kazasında Parmak Kaybı: SGK Oranı ve Tazminat yazımızda anlattık.

4. Başvuru ne zaman yapılmalı ve gelir hangi tarihten başlar?

Çalışır tarihi, sürekli iş göremezlik geliri bakımından da önem taşır. Sürekli iş göremezlik geliri, geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar; geçici iş göremezlik tespit edilmeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse, ilgili sağlık kurulu raporu tarihini takip eden ay başından başlar (5510 m.19). Rapor parası, istirahatin sona erdiği çalışır tarihine kadar ödendiğinden, uygulamada gelirin başlangıcı çoğu zaman bu tarihe bağlanır.

Ne zaman başvurulacağı ise tıbbi durumla ilgilidir. Kalıcı arızanın oranı, tedavi süreci tamamlanıp durum yerleştiğinde daha doğru ölçülür. Ameliyat, fizik tedavi veya ikinci bir girişim planlanıyorsa, bu süreç bitmeden yapılan değerlendirmede oran olduğundan farklı çıkabilir. Buna karşılık başvurunun gereksiz yere geciktirilmesi de doğru değildir: Tedavi belgeleri dağılır, işyerindeki tanıklar ayrılır ve işverene karşı tazminat davasında oranın belirlenmesi gecikir. Pratik çözüm, tedavi tamamlanır tamamlanmaz başvurmak; durum sonradan kötüleşirse kontrol muayenesi ve yeniden değerlendirme imkânını kullanmaktır (Yönetmelik m.11).

Çalışır kaydından sonra işçinin işe dönmüş ve çalışıyor olması, başvuruya engel değildir. Sürekli iş göremezlik geliri, çalışmaya devam etmekle birlikte alınabilen bir gelirdir; işçinin kazadan önceki kazanma gücünün bir bölümünü kalıcı olarak kaybetmesinin karşılığıdır. “Zaten çalışıyorum, gelir bağlanmaz” düşüncesi bu nedenle yanlıştır.

5. Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz ve tespit davası

Oran beklenenden düşük çıkarsa ya da hiç oran verilmezse karar kesin değildir. 5510 m.95 uyarınca Kurum sağlık kurulu kararlarına karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na itiraz edilir. İtiraz dilekçesinde, hangi arızanın değerlendirmeye alınmadığı, meslek grubunun yanlış belirlenip belirlenmediği ve hangi belgelerin incelenmediği somut olarak gösterilmelidir. “Oran düşük” demek tek başına yeterli değildir; itirazın gerekçesi tıbbi belgelere dayanmalıdır.

Kurum içi yol sonuç vermezse iş mahkemesinde, SGK’ya karşı sürekli iş göremezlik oranının tespiti davası açılabilir. 7036 m.4 uyarınca SGK’nın işlemlerine karşı dava açmadan önce Kuruma başvurulması gerekir; Kurum altmış gün içinde cevap vermezse istem reddedilmiş sayılır. Bu dava, iş kazasından doğan tespit davası niteliğinde olduğu için 7036 m.3 uyarınca arabuluculuk dava şartı aranmaz. Davada mahkeme genellikle Adli Tıp Kurumundan rapor alır; raporlar arasında çelişki varsa çelişki giderilmeden karar verilmez.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2025/1590 Esas, 2025/5309 Karar sayılı ve 09.04.2025 tarihli kararında, Kurum sağlık kurulu raporlarına karşı önce Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na başvurulması gerektiği, raporlar arasında oran farkı bulunduğunda çelişkinin Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu’ndan rapor alınarak giderilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kararda bir rapor %24, diğeri %18,2 oran belirlemiş, aradaki çelişki giderilmeden hüküm kurulması bozma sebebi yapılmıştır.

Adli Tıp raporuna itiraz ve sevk talebinin nasıl yazılacağını Maluliyet Raporuna İtiraz ve Adli Tıp’a Sevk Dilekçesi sayfamızda, raporun hangi durumlarda bağlayıcı olduğunu Maluliyet Raporu Bağlayıcı mı? yazımızda ele aldık.

6. Oran %10’un altında veya %0 çıkarsa

Kurum Sağlık Kurulu oranı %10’un altında belirlerse SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlamaz. Oran %0 çıkarsa, yani kalıcı bir meslekte kazanma gücü kaybı bulunmadığı sonucuna varılırsa da gelir yoktur. Ancak bu sonuçlar işçinin bütün haklarını ortadan kaldırmaz; yalnızca SGK geliri bakımından sonuç doğurur.

İşverene karşı tazminat hakkı, SGK gelirinden bağımsızdır. TBK m.417/2 uyarınca işveren, iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için gerekli her türlü önlemi almak ve araç gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür; bu yükümlülüklere aykırı davranması sonucu işçinin bedensel bütünlüğünün zarar görmesinden doğan zararın tazmini, sözleşmeye aykırılıktan doğan sorumluluk hükümlerine tabidir. TBK m.54’e göre bedensel zarar; tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardır. Bu kalemlerin bir kısmı, oran %0 olsa bile gündeme gelir.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2024/7396 Esas, 2025/5574 Karar sayılı ve 10.04.2025 tarihli kararı bu konuda yol göstericidir. Preste sağ işaret parmağını yaralayan işçinin dosyasında, sürekli iş göremezlik oranı %0 olsa bile işçinin istirahatli kaldığı dönemde iş göremezliğinin %100 kabul edilerek bu dönemin zararının hesaplanması gerektiği belirtilmiş; ayrıca kusur dağılımının (%60 işveren, %40 işçi) yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur. Manevi tazminat da kalıcı oran şartına bağlı değildir; kazanın yarattığı acı, tedavi süreci ve yaşam kalitesindeki düşüş TBK m.56 kapsamında değerlendirilir. Konuya ilişkin haberimizi Yargıtay: İş kazasında kalıcı sakatlık olmasa da maddi tazminat ödenir başlığıyla yayımladık.

7. Kalıcı hasarla işe dönüş: uygun iş, görev değişikliği ve fesih

Çalışır kaydından sonra işe dönen işçi, çoğu zaman eski işini aynı hızda veya hiç yapamaz. Bu durumda işverenin yükümlülüğü, işçiyi eski işte zorlamak değil, sağlık durumunu dikkate alarak görev vermektir (6331 m.4/1-ç). İşçinin kendisi de, yaralanan elini veya parmağını yeniden tehlikeye sokacak bir işte çalışmaya devam etmek zorunda değildir: 6331 m.13 uyarınca ciddi ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıya kalan çalışan, iş sağlığı ve güvenliği kuruluna, kurul yoksa işverene başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasını talep edebilir; tedbir alınmazsa çalışmaktan kaçınabilir.

İşverenin işçiyi başka bir göreve vermesi de kurallara bağlıdır. İş Kanunu m.22’ye göre çalışma koşullarında esaslı değişiklik, işçiye yazılı olarak bildirilmelidir; işçinin altı iş günü içinde yazılı olarak kabul etmediği değişiklik işçiyi bağlamaz. Ücretin düşürülmesi, vardiya düzeninin ağırlaştırılması veya işçinin niteliğine uymayan bir işe verilmesi esaslı değişiklik sayılabilir. İşçinin sağlığına uygun, ücreti koruyan bir görev değişikliği ise çoğu zaman tarafların yararınadır ve yazılı olarak kabul edilebilir.

İşin yapılış biçimi işçinin sağlığı için tehlikeli olmaya devam ediyorsa, İş Kanunu m.24/I-a uyarınca işçi sözleşmeyi haklı nedenle feshedebilir ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır. İşverenin sağlık sebebiyle veya kalıcı hasarı gerekçe göstererek sözleşmeyi feshetmesi ise ayrı kurallara tabidir; özellikle istirahat döneminde yapılan fesihlerde bekleme süresi ve işe iade kuralları devreye girer. Bu konuyu ayrıntılı olarak İş Kazası Sonrası Raporluyken İşten Çıkarılma yazımızda anlattık. Kalıcı hasar nedeniyle farklı muamele görülmesi, İş Kanunu m.5’teki eşit davranma ilkesi bakımından da incelenmelidir; ayrıntılar Eşit Davranma İlkesi ve Ayrımcılık Tazminatı yazımızdadır.

8. İşverenden tazminat: oranı beklemek gerekir mi, süre ne zaman başlar?

İş kazasında işverenin kusuru varsa, işçi maddi ve manevi tazminat isteyebilir (TBK m.417/2, m.54-56). Maddi tazminatın en büyük kalemi olan sürekli iş göremezlik tazminatı, meslekte kazanma gücü kaybı oranı, işçinin kazancı, yaşı ve kusur dağılımı üzerinden bilirkişi tarafından hesaplanır. Bu nedenle oranın kesinleşmesi, tazminatın doğru hesaplanması için önemlidir. Hesap yöntemini Sürekli İş Göremezlik Tazminatı: Hesap Yöntemi yazımızda anlattık.

Süre bakımından iş kazasından doğan tazminat alacakları on yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m.146). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/906 Esas, 2024/104 Karar sayılı kararına göre, bedensel zararın gelişim gösterdiği durumlarda zamanaşımı, zararın gelişiminin tamamlandığı, yani oranın kesinleştiği tarihten başlar. Bu kural, çalışır raporundan sonra oran sürecini bekleyen işçiyi korur; yine de delillerin kaybolmaması ve manevi tazminat bakımından tartışma yaşanmaması için davayı gereksiz yere geciktirmemek gerekir. Konuyu Maluliyet Raporu ve Zamanaşımı yazımızda ayrıca ele aldık.

Tazminat davası oran kesinleşmeden de açılabilir. Bu durumda SGK’ya karşı açılan tespit davası, tazminat davası için bekletici mesele yapılabilir (HMK m.165) ya da mahkeme oranı Adli Tıp Kurumu raporuyla belirleyebilir. Belirsiz alacak davası 7589 sayılı Kanunla kaldırıldığından, alacağın tutarı baştan bilinemiyorsa kısmi dava açılır ve talep tahkikatın sonuna kadar bir kez artırılabilir (HMK m.109/4). İş kazasından doğan tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Dava; davalının yerleşim yerinde, işin yapıldığı yerde, kazanın veya zararın meydana geldiği yerde ya da zarar görenin yerleşim yerinde açılabilir (7036 m.6).

Dava dilekçesinin yapısını İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Dava Dilekçesi Örneği, işverenin sorumluluğunun sınırlarını İş Kazasında İşverenin Tazminat Sorumluluğu (TBK 417), kusur paylaşımını İş Kazasında Kusur Dağılımı ve Müterafik Kusur yazılarımızda anlattık.

9. Durum sonradan kötüleşirse

Çalışır raporundan aylar sonra ağrının arttığı, hareket kısıtlılığının ilerlediği veya kazaya bağlı yeni bir arızanın ortaya çıktığı görülebilir. Bu durumda işçi yeniden tedavi görebilir; tedavi için istirahat gerekirse yeniden geçici iş göremezlik söz konusu olur. Sürekli iş göremezlik oranı bakımından ise Yönetmelik m.11’deki kontrol muayenesi yolu vardır: Kurum, sigortalıyı kontrol muayenesine gönderebilir; durumunda değişiklik olan sigortalı da yeniden değerlendirme isteyebilir. Oran artarsa gelir bağlanabilir veya bağlı gelir artırılabilir.

Oranın artması, işverene karşı ek tazminat hakkı da doğurabilir. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi’nin 2014/3017 Esas, 2014/10719 Karar sayılı ve 13.05.2014 tarihli kararında, iş kazasında işaret parmağı kopan işçinin oranı %13’ten %24’e çıkmış; artan oran için ek maddi tazminat yanında ek manevi tazminat da istenebileceği, faizin oranın arttığı tarihten başlatılması gerektiği kabul edilmiştir. Bu dosyada kusur dağılımı %80 işveren, %20 işçi olarak belirlenmişti. Önceki tazminat davası henüz sonuçlanmamışsa hâkimden TBK m.75 uyarınca kararı değiştirme hakkının saklı tutulmasını istemek de mümkündür. Ayrıntıları Maluliyet Oranı Sonradan Artarsa Ne Olur? yazımızda bulabilirsiniz.

10. Hazırlanacak dosya

Çalışır raporundan sonra kalıcı hasar iddiasının başarısı, büyük ölçüde belgelerin eksiksiz olmasına bağlıdır. Oranı belirleyen kurullar, dosyada gördüklerine göre karar verir; anlatılmayan veya belgelenmeyen bir arıza değerlendirmeye girmeyebilir.

İş kazasının SGK’ya bildirilmesi ve kayda geçmesiyle ilgili sorunları İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi, Tespiti ve Hakları yazımızda, kazadan sonraki genel hak listesini “İş Kazası Geçirdim, Haklarım Neler?” rehberimizde bulabilirsiniz.

11. Sık yapılan hatalar

Çalışır raporundan sonraki dönemde yapılan hatalar, kalıcı hasarı olan işçinin haklarını çoğu zaman kanundan değil, kendi eksik adımlarından dolayı kaybetmesine yol açar.

Özellikle son madde önemlidir. İşe dönüşte veya işten ayrılırken işçiye “hiçbir alacağım yoktur” içerikli belgeler imzalatılabilir. Bu belgelerin geçerliliği ve sonuçları için İşten Çıkarıldım, İbraname İmzalattılar yazımıza bakabilirsiniz.

12. Örnek olaylar

Aşağıdaki örnekler, kuralların birlikte nasıl uygulandığını göstermek için hazırlanmış genel örneklerdir; gerçek bir dosyada sonuç tıbbi belgelere ve olayın özelliklerine göre değişir.

13. Adım adım ne yapmalı?

1. Çalışır tarihini not edin. Rapor parasının bittiği ve sürekli iş göremezlik gelirinin başlangıcına esas olacak tarih budur.
2. İşe dönüşü planlayın. Hazırsanız işe dönün; değilseniz çalışır tarihinden önce veya o gün hastaneye yeniden muayene olun ve sonucu işverene yazılı bildirin.
3. İşe dönüş muayenesini yazılı isteyin. İşyeri hekiminden, kalıcı kısıtlılığınızın eski işinize uygunluk bakımından değerlendirilmesini talep edin (6331 m.15/1-b).
4. Belgeleri toplayın. Epikriz, ameliyat notu, görüntüleme raporları, fizik tedavi kayıtları ve istirahat raporlarını e-Nabız ve hastanelerden alın.
5. SGK’ya sürekli iş göremezlik başvurusu yapın. Dilekçede kaza tarihini, iş kazası bildirimini ve fiilen yaptığınız işi belirtin.
6. Kararı inceleyin. Oran düşükse veya bazı arızalar değerlendirmeye alınmadıysa Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na gerekçeli itiraz edin (5510 m.95).
7. Gerekirse tespit davası açın. Önce Kuruma başvurun; altmış gün içinde cevap yoksa iş mahkemesinde tespit davası açılabilir (7036 m.4).
8. Tazminat yolunu değerlendirin. İşverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat davası; oran ne çıkarsa çıksın bu hak ayrıca değerlendirilir.
9. Görev değişikliği ve fesih tekliflerini yazılı yürütün. Esaslı değişikliği yazılı isteyin, imzalatılmak istenen belgeleri önceden inceletin.
10. Durum kötüleşirse yeniden başvurun. Kontrol muayenesi ve artan oran için ek tazminat imkânını kullanın.

Sık sorulan sorular

Çalışır raporu verildiyse kalıcı hasarım yok mu demektir?

Hayır. Çalışır kaydı istirahatin ve geçici iş göremezliğin bittiğini gösterir. Kalıcı hasarın oranı, SGK’ya yapılacak başvuru üzerine hastane sağlık kurulu raporu Kurum Sağlık Kurulunca incelenerek belirlenir (5510 m.19; Yönetmelik m.4, m.8).

Çalışır raporundan sonra işe gitmezsem ne olur?

Yeni bir istirahat raporu yoksa işe gitmemek devamsızlık sayılabilir. İş Kanunu m.25/II-g uyarınca haklı bir sebep olmaksızın ardı ardına iki iş günü veya bir ayda üç iş günü işe gelmemek işverene haklı fesih imkânı verir. Hazır değilseniz hastaneye yeniden muayene olun.

Kendimi hazır hissetmiyorum, raporu uzatabilir miyim?

Raporu düzenleyen hastaneye veya hekime yeniden başvurabilirsiniz. Hekim tedavinin sürmesi gerektiğine karar verirse yeni istirahat raporu düzenler; bu dönemde rapor parası yeniden ödenir (5510 m.18). Sonucu işverene yazılı bildirin.

Kalıcı hasar için SGK’ya nasıl başvurulur?

Sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yazılı sürekli iş göremezlik başvurusu yapılır. Kurum sizi yetkili bir hastanenin sağlık kuruluna sevk eder; rapor Kurum Sağlık Kurulunca incelenerek oran belirlenir.

İşe döndüm ve çalışıyorum. Yine de sürekli iş göremezlik geliri alabilir miyim?

Evet. Sürekli iş göremezlik geliri, çalışmaya devam etmekle birlikte alınabilir. Meslekte kazanma gücü kaybınız en az %10 ise gelir bağlanır (5510 m.19).

Sürekli iş göremezlik geliri hangi tarihten başlar?

Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği tarihi takip eden ay başından başlar; geçici iş göremezlik tespit edilmeden sürekli iş göremezlik durumuna girilmişse sağlık kurulu raporu tarihini takip eden ay başından başlar.

Oran %10’un altında çıktı. Hiçbir hakkım yok mu?

SGK geliri bağlanmaz, ama işverenin kusuru varsa kalıcı kayıp nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminat istenebilir (TBK m.417, 54-56). Oran %10 sınırına yakınsa itiraz ayrıca önem taşır.

Oran %0 çıktı. Tazminat alabilir miyim?

Alabilirsiniz. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2024/7396 E., 2025/5574 K. sayılı kararına göre oran %0 olsa bile istirahat döneminde iş göremezlik %100 kabul edilerek zarar hesaplanır; tedavi giderleri ve manevi tazminat da istenebilir.

SGK’nın belirlediği orana nasıl itiraz ederim?

Kurum Sağlık Kurulu kararına karşı Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu’na gerekçeli itiraz edilir (5510 m.95). Sonuç alınamazsa Kuruma başvurduktan sonra iş mahkemesinde oranın tespiti davası açılabilir (7036 m.4).

Oran tespit davası için arabulucuya gitmem gerekir mi?

Hayır. İş kazasından doğan tazminat ve bunlarla ilgili tespit davalarında arabuluculuk dava şartı değildir (7036 m.3). Ancak SGK’ya karşı dava açmadan önce Kuruma başvuru zorunludur (7036 m.4).

Mahkemede raporlar farklı oran verirse ne olur?

Mahkeme raporlar arasındaki çelişkiyi gidermeden karar veremez. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 2025/1590 E., 2025/5309 K. sayılı kararında %24 ve %18,2 oranları arasındaki çelişkinin Adli Tıp Kurumu Üst Kurulu raporuyla giderilmesi gerektiği belirtilmiştir.

İşveren beni eski işime vermek istiyor ama elim yetmiyor. Ne yapmalıyım?

Durumu yazılı bildirin ve işe dönüş muayenesi isteyin (6331 m.15/1-b). İşveren görev verirken sağlık durumunuzu dikkate almak zorundadır (6331 m.4/1-ç). Ciddi ve yakın tehlike varsa 6331 m.13’teki çalışmaktan kaçınma hakkı gündeme gelir.

Daha düşük ücretli bir işe verildim. Kabul etmek zorunda mıyım?

Hayır. İş Kanunu m.22 uyarınca esaslı değişiklik yazılı bildirilmeli ve altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmelidir; kabul edilmeyen değişiklik sizi bağlamaz.

Tazminat davası için oranın kesinleşmesini beklemeli miyim?

Zorunlu değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2018/906 E., 2024/104 K. sayılı kararına göre zamanaşımı oranın kesinleştiği tarihten başlar. Dava oran kesinleşmeden açılırsa, tespit davası bekletici mesele yapılabilir veya oran Adli Tıp raporuyla belirlenebilir.

Yıllar sonra durumum kötüleşirse ne olur?

Kontrol muayenesi yoluyla oran yeniden değerlendirilebilir (Yönetmelik m.11). Oran artarsa SGK geliri artırılabilir; işverenden artan oran için ek maddi ve manevi tazminat istenebilir (Yargıtay 21. HD 2014/3017 E., 2014/10719 K.).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; 5510 sayılı Kanun m.18, 19 ve 95; 7036 sayılı Kanun m.3, 4 ve 6; 6331 sayılı Kanun m.4, 13 ve 15; 4857 sayılı İş Kanunu m.5, 22, 24 ve 25; 1475 sayılı Kanun m.14; 6098 sayılı TBK m.54-56, 75, 146 ve 417; 6100 sayılı HMK m.109 ve 165 ile Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği m.4, 8 ve 11 hükümlerine dayanır. Sonuç; tıbbi belgeler, meslek grubu, kusur durumu ve dosyanın özelliklerine göre değişir.