Duman dedektörü ile karbonmonoksit (CO) ve gaz alarm cihazları, evlerde benzer biçimde kullanılsalar da Türk hukukunda farklı teknik düzenlemelere tabidir. Elektronik ısı ve duman dedektörleri Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) kapsamında yapı malzemesi olarak değerlendirilir: imalatçı Türkçe performans beyanı düzenlemeden CE işareti koyamaz ve piyasa gözetimi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınındır; ithalatta 2026/14 sayılı Tebliğ Ek-1, 8531.10 ve 8531.90 GTİP’li “elektronik ısı ve duman dedektör kitleri”ni TAREKS denetimine bağlar. Ev ve iş yerlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış gaz alarm cihazları ise elektrikli ekipman olarak 2026/9 sayılı Tebliğ Ek-2 sıra 217’de LVD ve EMC yönünden denetime tabidir. Uygunsuzlukta piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, toplatma ve imha gündeme gelir; 2026’da ürün güvenliğine ilişkin aykırılığın cezası 434.505 TL’den 4.345.058 TL’ye kadardır ve kararlara karşı altmış gün içinde dava açılabilir.
Kısa cevap: Bir dedektör dosyasında ilk soru neyi algıladığıdır. Duman ve ısı dedektörleri yapı malzemesidir: CE işareti bir uygunluk beyanına değil, Türkçe performans beyanına dayanır (Yapı Malzemeleri Yön. m.6, 9/4, 10/2) ve yetkili kuruluş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır (m.52). Karbonmonoksit ve yanıcı gaz alarmları ise elektrikli ekipman kurallarıyla (LVD, EMC) değerlendirilir ve yetkili kuruluş Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıdır. Pilli cihazlarda LVD’nin gerilim aralığı dışında kalınabileceği de ayrıca dikkate alınmalıdır. Ciddi risk dışında karar öncesi en az on iş günü savunma süresi verilir (7223 m.16/5); dava süresi altmış gündür (m.22/2; İYUK m.7).
Duman veya gaz dedektörü için denetim tutanağı, TAREKS olumsuz sonucu ya da toplatma yazısı mı geldi?
Ürünün hangi rejime girdiğini, performans beyanını, test raporunu ve işleyen süreleri birlikte değerlendirmek için Hukukçular Evi’ne 0554 648 37 15 numarasından ulaşabilirsiniz.
Duman Dedektörü ile Karbonmonoksit Dedektörü Neden Farklı Kurallara Tabi?
Üst katmanda her iki ürün için de 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu geçerlidir: ürünün güvenli olması zorunludur (m.5/1) ve teknik düzenlemesine uygun olmayan ürün uygunsuzluğu giderilmeden piyasaya arz edilemez (m.4/1). Teknik düzenleme katmanında ise iki ürün ayrılır. Bu ayrım en açık biçimde 2026 yılı ithalat denetimi tebliğlerinde görülür.
Ticaret Bakanlığının Yapı Malzemelerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/14; RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer), Ek-1 ve Ek-2’deki ürünlerin ithalatta 10/7/2013 tarihli ve 28703 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapı Malzemeleri Yönetmeliğine (305/2011/AB) uygunluğunun denetimini düzenler (m.1/1). CE işareti taşıması gereken ürünlerin listesi olan Ek-1’de 8531.10.30.00.19, 8531.10.95.00.00 ve 8531.90.00.00.00 GTİP’li ürünler “yalnızca elektronik ısı ve duman dedektör kitleri” kaydıyla yer alır. Buna karşılık “CE” İşareti Taşıması Gereken Bazı Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (2026/9) Ek-2’nin 217. satırı, 8531.10.30.00.11 GTİP’li “gaz alarm cihazları (ev ve iş yerlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış olanlar)”ı LVD ve EMC yönünden denetime bağlar. Satırlar Resmî Gazete görüntüsünden okunmuştur; kesin değerlendirme tebliğlerin güncel eklerinden yapılmalıdır.
Dedektör türüne göre uygulanacak rejim
| Ürün | Teknik düzenleme | Yetkili kuruluş | İthalat denetimi |
|---|---|---|---|
| Elektronik duman dedektörü (bağımsız duman alarmı) | Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | 2026/14 Ek-1 (8531.10.30.00.19, 8531.10.95, 8531.90) |
| Elektronik ısı dedektörü | Yapı Malzemeleri Yönetmeliği | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | 2026/14 Ek-1 |
| Prize veya şebekeye bağlı karbonmonoksit ve gaz alarmı | LVD (2014/35/AB) ve EMC (2014/30/AB) | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | 2026/9 Ek-2 sıra 217 (8531.10.30.00.11) |
| Pilli karbonmonoksit alarmı | EMC; LVD gerilim aralığı dışında kalabilir; genel ürün güvenliği | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (elektrikli ekipman) | Gerilim kaydına göre kapsam dışı beyanı değerlendirilmeli |
| Kombi veya sobaya entegre CO algılayıcı | Ana cihazın mevzuatı (gaz yakan cihazlar vb.) | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | Ana cihazın tebliğine göre |
| Profesyonel yangın algılama sistemi bileşenleri | Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (ilgili uyumlaştırılmış standarda göre) | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | İlgili GTİP’e göre |
Duman Dedektörü Yapı Malzemesi Olarak: Performans Beyanı ve CE
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği, Ek-1’deki temel gerekler bakımından yapı malzemelerine uygulanacak kuralları, performans beyanını, CE işaretlemesini, iktisadi işletmelerin yükümlülüklerini ve piyasa gözetimi ve denetimini düzenler (m.2/1). Bir yapı malzemesi uyumlaştırılmış bir standart kapsamındaysa imalatçı onu piyasaya arz ederken performans beyanı düzenler (m.6/1) ve imal ettiği malzemenin beyan edilen performansa uygunluğuna ilişkin sorumluluğu bu beyanla üstlenir (m.6/3). Performans beyanı; ürün tipinin referansını, performans değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması sistemini, kullanılan uyumlaştırılmış standardın referansını ve temel karakteristiklere ilişkin performansı içerir (m.8/2). Performans beyanı Türkçe düzenlenir (m.9/4) ve piyasadaki her yapı malzemesinin performans beyanının elektronik veya yazılı bir kopyası bulunur (m.9/1).
CE işareti, ancak performans beyanı düzenlenmişse konulabilir; imalatçı CE işaretini iliştirerek malzemenin beyan edilen performansına uygunluğunun sorumluluğunu üstlenir (m.10/2). CE işareti malzemenin üzerine veya etiketine görünür, okunaklı ve kalıcı biçimde iliştirilir; mümkün değilse ambalaja veya ekli belgelere konulur. İşaretin yanında ilk kez konulduğu yılın son iki rakamı, imalatçının adı ve adresi, ürün tipine özgü tanımlama kodu, performans beyanının referans numarası, beyan edilen performans, uygulanan uyumlaştırılmış teknik şartname ve varsa onaylanmış kuruluşun kimlik numarası yer alır (m.11). İmalatçı teknik dosyayı ve performans beyanını on yıl saklar (m.13/2).
Duman dedektörlerinde Avrupa’da kullanılan uyumlaştırılmış standart EN 14604’tür. Ürünün tabi olduğu performans değişmezliğinin değerlendirilmesi ve doğrulanması sistemi performans beyanında gösterilir (m.8/2-b); Sistem 1+ veya 1’e tabi ürün ailelerinde teknik belgelendirmenin ürün belgelendirme alanında onaylanmış bir kuruluşça doğrulanması zorunludur. Duman dedektörlerinde hangi sistemin uygulandığı, ilgili standardın ve performans beyanının birlikte incelenmesiyle belirlenmelidir; onaylanmış kuruluş katılımı gereken bir üründe kuruluş numarası ve belgesi bulunmaması, belge eksikliğinden daha ağır bir uygunsuzluktur. Yapı malzemelerinde piyasa gözetiminin genel çerçevesi için yapı malzemesi rehberimize, performans beyanının başka bir ürün grubunda nasıl tartışıldığı için seramik ve vitrifiye rehberine bakılabilir.
Uygunluk beyanı değil, performans beyanı: Elektrikli ürünlerde alışılmış belge “AB uygunluk beyanı”dır. Duman dedektöründe ise yapı malzemesi kuralları gereği asıl belge Türkçe performans beyanıdır. Yalnızca uygunluk beyanıyla satılan bir duman dedektörü, CE işareti taşısa bile Yapı Malzemeleri Yönetmeliğinin m.10/2 hükmüne aykırı görünebilir. Ürün ayrıca elektronik bileşen içerdiği için EMC yönünden uygunluk beyanı da düzenlenmiş olabilir; iki belge birbirinin yerine geçmez.
Karbonmonoksit ve Gaz Alarm Cihazları Elektrikli Ekipman Olarak: LVD ve EMC
Ev ve iş yerlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış gaz alarm cihazları, 2026/9 sayılı Tebliğ Ek-2’de LVD ve EMC kapsamında gösterilir. Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman ile İlgili Yönetmelik (2014/35/AB; RG 02/10/2016-29845), alternatif akım için 50–1000 V, doğru akım için 75–1500 V arasındaki gerilimlerde kullanılmak üzere tasarlanan ekipmanları kapsar (m.2/1); Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği ise gerilim sınırı koymaz ve elektromanyetik bozulma oluşturması veya bundan etkilenmesi muhtemel donanımı kapsar (m.2). Prize takılan veya şebekeye bağlanan CO ve gaz alarmları her iki yönetmeliğe; pille çalışan CO alarmları ise kural olarak EMC’ye ve genel ürün güvenliği mevzuatına tabidir.
LVD’ye göre imalatçı teknik dosyayı düzenler, uygunluk değerlendirmesini yapar, AB uygunluk beyanını düzenler ve CE işaretini iliştirir (m.8/2); teknik dosya ve beyan on yıl saklanır (m.8/3); talimatlar ve güvenlik bilgileri Türkçe veya tüketicilerin kolayca anladığı ve Bakanlıkça kabul edilen bir dilde verilir (m.8/7, 10/4). CO alarmları için Avrupa’da EN 50291, yanıcı gaz alarmları için EN 50194 standartları kullanılır; bu standartlar algılama performansına ilişkin ölçütler içerir ve teknik içeriği burada aktarılmamıştır. Ürünün algılama performansının yetersizliği, LVD’nin elektrik güvenliği gerekleriyle değil, ürünün güvenli olması zorunluluğu (7223 m.5) ve genel ürün güvenliği çerçevesinde de değerlendirilebilir. LVD ve EMC uygunsuzluklarına ilişkin genel çerçeve için elektrikli ev aletinde toplatma rehberine bakılabilir.
Karbonmonoksit riski çoğu zaman soba, şofben ve kombi gibi gaz yakan cihazlardan kaynaklanır; bu cihazların kendi güvenlik kuralları için gaz yakan cihazlar rehberimize bakılabilir. Bir CO alarmının bu cihazlarla birlikte satılması veya bunlara entegre edilmesi hâlinde, uygulanacak kural ana cihazın mevzuatına göre de değerlendirilmelidir.
Hangi Kurum Denetler?
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında piyasa gözetimi ve denetimi faaliyetlerinde yetkili kuruluş Bakanlıktır; Bakanlık bu denetimi ve idari yaptırımları taşra teşkilatı olan il müdürlükleri eliyle gerçekleştirir, merkez teşkilatın yetkisi saklıdır (m.52/1). Yönetmelikteki “Bakanlık”, yayım tarihindeki adıyla Çevre ve Şehircilik Bakanlığıdır (m.4); bugün Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır ve Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de yapı malzemelerini bu Bakanlığın sorumluluğunda gösterir. Aynı liste elektrikli ekipmanları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğunda gösterir.
Bu ikili yapı, iptal davasında yetki itirazının önemini artırır. Bir duman dedektörü hakkında Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca LVD’ye dayanarak veya bir CO alarmı hakkında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yapı malzemesi kurallarına dayanarak karar verilmesi, kararın dayanağı ve yetki yönünden sorgulanabilir. Hem duman hem CO algılayan kombine cihazlarda iki rejimin birlikte uygulanması gündeme gelebilir; böyle bir üründe her iki belge setinin de bulunması gerekir. Yetkili kuruluşlar arasındaki görüş ayrılıklarında koordinasyon Ticaret Bakanlığınca sağlanır (7223 m.15/5).
Sık Görülen Uygunsuzluklar
Dedektörlerde uygunsuzluklar iki gruba ayrılır. Birinci grup belge ve işaretleme sorunlarıdır: duman dedektöründe performans beyanının bulunmaması veya Türkçe olmaması; CE işaretinin yanında yılı, performans beyanı numarasını ve uyumlaştırılmış standardı gösteren bilgilerin eksikliği; onaylanmış kuruluş katılımı gereken üründe kuruluş numarasının bulunmaması; CO alarmında AB uygunluk beyanının, Türkçe talimatın veya imalatçı ve ithalatçı iletişim bilgilerinin eksikliği. İkinci grup işlevsel sorunlardır: dedektörün belirlenen duman veya gaz yoğunluğunda alarm vermemesi, alarm sesinin yetersizliği, pil zayıfladığında uyarı vermemesi, ömür sonu uyarısının bulunmaması. İşlevsel sorunlar, ürünün koruma amacını ortadan kaldırdığı için ciddi risk değerlendirmesine yol açabilir.
Dedektörde tipik uygunsuzluklar ve olası önlemler
| Bulgu | Ürün | Niteliği | Olası önlem |
|---|---|---|---|
| Performans beyanı yok veya Türkçe değil | Duman/ısı dedektörü | Belge (YMY m.6, 9/4, 10/2) | Uygunsuzluğun giderilmesi; devamında piyasada bulundurma yasağı |
| CE işareti yanındaki bilgiler eksik | Duman/ısı dedektörü | İşaretleme (YMY m.11) | Giderme |
| Onaylanmış kuruluş belgesi gereken üründe belge yok | Duman/ısı dedektörü | Uygunluk değerlendirmesi eksik | Piyasaya arz yasağı; piyasadan çekme |
| AB uygunluk beyanı veya Türkçe talimat yok | CO/gaz alarmı | Belge (LVD m.8, 10) | Giderme |
| Belirlenen yoğunlukta alarm vermiyor | Her ikisi | Koruma işlevi yok | Ciddi risk değerlendirmesi; geri çağırma, imha |
| Zayıf pil veya ömür sonu uyarısı yok | Her ikisi | İşlevsel güvenlik | Risk değerlendirmesine göre önlem |
İthalat ve TAREKS: 2026/14 ve 2026/9
2026/14 sayılı Tebliğ kapsamındaki ithalat denetimleri de TAREKS üzerinden ve risk analizine göre yürütülür; Tebliğ, GTİP olarak Ek-1 ve Ek-2’de yer almakla birlikte Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamına girmeyen ürünü “kapsam dışı” olarak tanımlar (m.3/1-h) ve kapsam dışı beyanının TAREKS başvurusunda yapılmasını öngörür (m.7). Duman dedektörü satırları “yalnızca elektronik ısı ve duman dedektör kitleri” kaydını taşıdığından, aynı GTİP’te yer alan ancak duman veya ısı dedektörü olmayan alarm cihazları için kapsam dışı beyanı yapılabilir; yanlış beyan ise yaptırıma tabidir (m.13).
Gaz alarm cihazları için 2026/9 sayılı Tebliğ uygulanır. Bu Tebliğe göre fiili denetime yönlendirilen ürünler için gerekli belge, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içinde TAREKS’e yüklenir; süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz sonuçlanır (2026/9 m.9/1). TAREKS’e yüklenen AB uygunluk beyanının veya test raporunun ilgilisince düzenlenmediğinin tespiti hâlinde fiili denetim olumsuz sonuçlanır (m.9/6). İthalatçı, her iki tebliğ bakımından da ürün denetlensin veya denetlenmesin ithal ettiği ürünün mevzuata uygun ve güvenli olmasından sorumludur; TAREKS referans numarası ürünün güvenli olduğu anlamına gelmez (2026/9 ve 2026/14 m.12). TAREKS olumsuz sonucu için TAREKS olumsuz sonuç rehberine bakılabilir.
İmalatçı, İthalatçı, Yapı Market, Elektrikçi ve Pazaryeri: Kim Neden Sorumlu?
Yapı Malzemeleri Yönetmeliğinde imalatçı performans beyanını düzenler ve CE işaretini iliştirir; performans değişmezliği sisteminin gerektirdiği unsurları içeren teknik dosyayı performans beyanının dayanağı olarak hazırlar (m.13/1). Dağıtıcı, bir yapı malzemesini piyasada bulunduran, tedarik zincirinde yer alan, imalatçı ve ithalatçı dışındaki kişidir (m.4). 7223 sayılı Kanuna göre ürünü kendi markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (m.11/1); dedektörlerde sık rastlanan “özel marka” satışında performans beyanının veya AB uygunluk beyanının kendi adına düzenlenmesi gerekir.
Yapı marketler, elektrik malzemesi satıcıları ve güvenlik sistemleri satıcıları dağıtıcı konumundadır: ürünü piyasada bulundurmadan önce uygunluk işaretini, belgeleri ve Türkçe talimatı doğrular (7223 m.10/1-a) ve uygun olmadığını bildiği veya bilmesi gereken ürünü bulunduramaz (m.10/1-b). Dedektörü bir binaya monte eden kurulum firması, ürünü hizmetin parçası olarak kullanır; kurulum hatalarından doğan sorumluluk genel hükümlere göre değerlendirilir. Pazaryerinde uygun olmayan ürün içeriği bildirimden itibaren yirmi dört saatte kaldırılmazsa erişim engeli kararı verilebilir (m.17/2). Ayrıntı için mağaza ve dağıtıcı rehberine ve pazaryeri satıcısı rehberine bakılabilir.
Dedektörde roller ve ceza bantları
| Rol | Tipik işletme | Başlıca yükümlülük | Ceza bandı (2026) |
|---|---|---|---|
| İmalatçı | Üretici; kendi markasıyla satan ithalatçı (m.11/1) | Performans beyanı ve CE (YMY m.13) veya AB uygunluk beyanı ve CE (LVD m.8) | 434.505–4.345.058 TL (m.20/1-a); belge için 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-c) |
| İthalatçı | Dedektör ithal eden | Belgelerin teyidi (7223 m.9/1-b) | 434.505–4.345.058 TL (m.20/1-a); m.9/1-b için 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-c) |
| Dağıtıcı | Yapı market, elektrikçi, güvenlik sistemleri satıcısı | CE, belge ve Türkçe talimat doğrulaması (7223 m.10/1-a) | 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) |
| Aracı hizmet sağlayıcı | Pazaryeri | 24 saatte içerik kaldırma (m.17/2) | 173.801–1.738.022 TL (m.20/5) |
Denetim, Savunma ve Kararlar
Yapı Malzemeleri Yönetmeliğine göre Bakanlık, bir yapı malzemesinin beyan edilen performansı sağlayamadığını ve temel gereklerin karşılanmasında risk oluşturduğunu değerlendirirse ürünü Yönetmelikteki gerekler yönünden inceler; gerekleri yerine getirmediğine karar verirse işletmeciden verilen süre içinde malzemenin beyan edilen performansla uyumlu hâle getirilmesini, düzeltici tedbirlerin alınmasını veya riskin türüne göre ürünün geri çekilmesini ya da toplatılmasını ister ve varsa ilgili onaylanmış kuruluşu bilgilendirir (m.53/1). İşletme süresinde tedbir almazsa Bakanlık piyasada bulundurmanın yasaklanması, sınırlanması, toplatma veya geri çekme için her türlü tedbiri alır ve masraflar işletmece tazmin edilir (m.53/4).
7223 sayılı Kanuna göre ciddi risk hâli dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce en az on iş günü savunma süresi verir; karar tebligatında gerekçe, çözüm önerileri, itiraz yolları ve süreler gösterilir (m.16/5). Numune ve test giderleri, ürün uygun bulunmazsa imalatçı veya ithalatçıya aittir (m.15/7). Dedektörler bir binada yıllarca kullanılan ürünler olduğundan, algılama işlevinin yetersiz bulunduğu hâllerde geri çağırma öne çıkar; işletmeci tüketiciye sorunun giderilmesi, bedel iadesi veya eşdeğer güvenli ürünle değiştirme seçeneklerinden en az birini sunar (m.19/3) ve masrafları üstlenir (m.19/4). Savunma için savunma yazısı rehberine, test raporuna itiraz için test raporu rehberine, geri çağırma planı için düzeltici önlem planı rehberine bakılabilir.
Dedektörde olası önlemler
| Önlem | Dayanak | Ne zaman | İşletmecinin yapacağı |
|---|---|---|---|
| Performansla uyumlu hâle getirme / uygunsuzluk giderme | YMY m.53/1; 7223 m.16/4, 16/6-b | Belge, işaretleme veya beyan eksikliği | Performans beyanını, CE bilgilerini veya Türkçe talimatı tamamlamak |
| Geçici durdurma | 7223 m.16/6-ç | Ciddi risk belirtisi | Değerlendirme süresince satışı durdurmak |
| Piyasada bulundurma yasağı, geri çekme | YMY m.53/4; 7223 m.16/6-d | Algılama işlevinin yetersizliği | Stoku ve dağıtıcıları durdurmak |
| Toplatma / geri çağırma | YMY m.53; 7223 m.19 | Tüketiciye satılmış işlevsiz ürün | Duyuru (m.18); değişim veya bedel iadesi |
| İmha | 7223 m.16/6-d | Uygun hâle getirilemeyen ürün | İmhayı belgelendirmek |
| İlan | 7223 m.16/8, 23 | Önlemlerin duyurulması | İlanı takip etmek; GÜBİS ilanı rehberi |
İdari Para Cezaları 2026: Hangi Bent Uygulanır?
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği ile LVD’nin dayanağı ilk yayımlarında 4703 sayılı Kanundur; 4703’e yapılan atıflar bugün 7223 sayılı Kanuna yapılmış sayılır (7223 m.25/2). 7223 sayılı Kanunun 20. maddesindeki tutarlar, 31/12/2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 4. mükerrerinde yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile 2026 yılı için belirlenmiştir. Yapı malzemelerine ilişkin başka kanunlardaki yaptırımlar için yapı malzemesi rehberine bakılabilir.
7223 sayılı Kanun m.20 — dedektörde öne çıkan cezalar (2026)
| Aykırılık | Bent | 2026 tutarı | Kime |
|---|---|---|---|
| Ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılık (ör. algılama işlevi yok) | m.20/1-a | 434.505 TL – 4.345.058 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Ürün güvenliği dışındaki hükümlere aykırılık | m.20/1-b | 173.801 TL – 1.738.022 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Uygunluk değerlendirmesi, teknik dosya, CE, beyan; ithalatçının teyidi; gerçeğe aykırı belge | m.20/1-c | 173.801 TL – 1.738.022 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Risklere karşı tedbir, düzeltici önlem, talimata uyma | m.20/1-ç | 86.900 TL – 869.010 TL | İmalatçı, ithalatçı |
| Türkçe talimat, tanımlama, izlenebilirlik, dağıtıcı yükümlülükleri | m.20/1-e | 60.830 TL – 608.307 TL | İmalatçı, ithalatçı, dağıtıcı |
| Pazaryerinde 24 saatte içeriği kaldırmama | m.20/5 | 173.801 TL – 1.738.022 TL | Aracı hizmet sağlayıcı |
Birinci fıkranın (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil nedeniyle (a) ve (b) bentleri uygulanmaz (7223 m.20/7). Uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında ceza her tekrar için bir öncekinin iki katıdır (m.20/8). Ceza idari önlemlere engel değildir (m.20/9), tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir (m.20/10) ve belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ile ekonomik durum dikkate alınır (m.20/11). Ürünü kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1); imalatçı veya ithalatçı, ürünü kendisinin piyasaya arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da zorunlu teknik kurallara uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa da idari yaptırım uygulanmaz (m.21/2). Peşin ödeme ve ödemenin dava hakkına etkisi için ürün güvenliği idari para cezası rehberine bakılabilir.
Karara Karşı Yol ve Süreler
7223 sayılı Kanuna göre verilen idari yaptırım kararlarına karşı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre idari yargı yoluna başvurulabilir (m.22/2). İdari para cezası ile piyasaya arz yasağı, piyasadan çekme, geri çağırma ve imha kararlarına karşı yol idare mahkemesidir. Dava açma süresi, özel kanunda ayrı süre bulunmadığından altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmadan önce üst makama başvurulabilir; bu başvuru dava süresini durdurur, otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m.11). Dava açmak işlemin yürütülmesini durdurmaz; telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık şartlarıyla yürütmenin durdurulması istenebilir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunması alınmadan da karar verilebilir (İYUK m.27).
Dedektör davalarında öne çıkabilecek iptal sebepleri: ürünün yanlış rejimde değerlendirilmesi (yapı malzemesi ile elektrikli ekipman ayrımı); kararı veren bakanlığın yetkisi; performans beyanı ile uygunluk beyanının karıştırılması; test raporunun uygulanan standart maddesini ve numune koşullarını göstermemesi; savunma hakkının tanınmaması; giderilebilir bir belge eksikliğinde doğrudan toplatmaya gidilmesi ve cezanın gerekçesiz olarak üst sınıra yakın belirlenmesi (7223 m.20/11).
Süre tablosu: dedektör dosyasında takip edilecek tarihler
| İşlem | Süre | Dayanak | Not |
|---|---|---|---|
| TAREKS fiili denetimde belge yükleme (gaz alarmı) | Başvuru günü dâhil 20 iş günü (talep üzerine ek süre) | 2026/9 m.9/1 | Süresinde yüklenmezse başvuru olumsuz |
| Savunma | En az 10 iş günü (ciddi risk hâli hariç) | 7223 m.16/5 | Yazıda belirtilen süre esas alınır |
| Dağıtıcının tedarikçi bilgisini bildirmesi | Bildirimin tebliğinden itibaren 10 iş günü | 7223 m.11/2 | Bildirmeyen dağıtıcı imalatçı kabul edilir |
| İdari para cezasını ödeme | Tebliğden itibaren 1 ay | 7223 m.20/10 | Ödeme ile dava ilişkisi için ceza rehberi |
| Üst makama başvuru | Dava süresi içinde; 30 günde cevap yoksa ret | İYUK m.11 | Dava süresini durdurur |
| İptal davası | 60 gün | 7223 m.22/2; İYUK m.7 | Yazılı bildirimi izleyen günden başlar |
| Pazaryerinde içerik kaldırma | 24 saat | 7223 m.17/2 | Aksi hâlde erişim engeli |
| Ürün sorumluluğu tazminatı | Öğrenmeden itibaren 3 yıl, her hâlde 10 yıl | 7223 m.6/6 | Zarar görenin talebi |
Yangın, Zehirlenme ve Tazminat
Dedektör kaynaklı bir zararda imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 m.6/1). Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmek zorundadır (m.6/2). Birden fazla imalatçı veya ithalatçı müteselsilen sorumludur (m.6/3); sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m.6/4). Talep, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir (m.6/6). Zararın, uygunsuzluğun yanı sıra zarar görenin veya onun sorumluluğundaki bir kişinin kusurundan da kaynaklanması hâlinde tazminat azaltılabilir veya kaldırılabilir (m.21/4); üçüncü bir kişinin kusuru ise imalatçı veya ithalatçının sorumluluğunu azaltmaz, rücu hakkı saklıdır (m.21/3). Ağır sonuçlu olaylarda ayrıca ceza soruşturması yürütülebilir; böyle bir süreçte kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadıkça masumiyet karinesi geçerlidir.
Dedektör dosyalarında nedensellik tartışması kendine özgüdür: zarar, dedektörün kendisinden değil, algılaması gereken yangın veya gazdan doğar. Zarar gören, dedektörün uygunsuzluğu (ör. alarm vermemesi) ile zararın oluşması veya büyümesi arasındaki bağı ispat etmek zorundadır (7223 m.6/2). Pilin değiştirilmemesi, ürünün kullanım ömrünü aşması, yanlış yere monte edilmesi veya periyodik testinin yapılmaması gibi hususlar zarar görenin kusuru yönünden değerlendirilebilir (m.21/4). Bu nedenle Türkçe talimatın montaj yeri, test ve ömür bilgilerini içermesi imalatçı ve ithalatçı bakımından önemlidir. Tazminat davasında savunma için ürün sorumluluğu davası rehberine, ağır sonuçlu olaylarda yöneticilerin ceza sorumluluğu için güvensiz ürün nedeniyle yaralanma ve ölüm rehberine bakılabilir.
GÜBİS görünümü: Büromuzun 30.04.2026–30.10.2026 dönemi için firma adı içermeden derlediği GÜBİS ilan kayıtlarının tamamı Ticaret Bakanlığına aittir; bu dönemde dedektör, yapı malzemesi veya elektrikli ekipman grubunda ilan bulunmamaktadır (dağılım için GÜBİS ilan istatistikleri). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının denetim sonuçları kendi kanallarıyla da duyurulabilir.
Varsayımsal Örnekler, Sık Yapılan Hatalar ve Yol Haritası
Aşağıdaki örneklerin tamamı varsayımsaldır; gerçek bir kişi, firma veya karar anlatılmamaktadır.
Varsayımsal örnek 1: Yalnızca uygunluk beyanıyla satılan duman dedektörü
Bir ithalatçının duman dedektörleri CE işaretli ve AB uygunluk beyanlıdır; ancak Türkçe performans beyanı yoktur. İl müdürlüğü denetiminde Yapı Malzemeleri Yönetmeliğinin m.6, 9/4 ve 10/2 hükümlerine aykırılık tespit edilir. İthalatçı, imalatçıdan performans beyanını ve dayanak belgeleri temin eder, Türkçesini hazırlar ve stoktaki ürünlere ekler; Bakanlık m.53/1 uyarınca önce uyumlu hâle getirmeyi ister.
Varsayımsal örnek 2: Pilli CO alarmına LVD gerekçeli karar
Pille çalışan bir CO alarmı hakkında “LVD uygunluk beyanı yok” gerekçesiyle uygunsuzluk tespit edilir. Ürün LVD’nin gerilim aralığının altında çalıştığı için LVD’ye uygunluk aranamaz (LVD m.2/1); savunmada ürünün EMC ve genel ürün güvenliği yönünden değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülür. Bu itiraz, ürünün algılama performansının yeterli olup olmadığı sorusunu ortadan kaldırmaz.
Varsayımsal örnek 3: Alarm vermeyen dedektör
Piyasadan alınan numune testte belirlenen duman yoğunluğunda alarm vermez. Ciddi risk değerlendirmesi yapılır; ithalatçı satışı durdurur, dağıtıcıları bilgilendirir ve geri çağırmayı başlatır. Test raporunu ve numune koşullarını inceler; ürünün başka bir partisinin farklı sonuç verdiğini düşünüyorsa şahit numune üzerinde karşı analiz ister.
Dedektör dosyalarında sık yapılan hatalar
| Hata | Sonucu | Doğrusu |
|---|---|---|
| Duman dedektöründe yalnızca uygunluk beyanına güvenmek | YMY m.10/2 aykırılığı | Türkçe performans beyanı düzenlemek |
| CE işaretinin yanındaki bilgileri eksik bırakmak | YMY m.11 aykırılığı | Yıl, beyan numarası, standart ve kuruluş numarasını göstermek |
| Kombine dedektörde tek rejime göre belge hazırlamak | Eksik belge seti | Her iki rejimin belgelerini hazırlamak |
| Kendi markasıyla satıp üreticinin belgesine güvenmek | İmalatçı sayılma (7223 m.11/1) | Beyanları kendi adına düzenlemek |
| Montaj, test ve ömür bilgisini talimata koymamak | Kazada savunma zayıflar | Ayrıntılı Türkçe talimat |
| Savunma ve dava sürelerini kaçırmak | Karar kesinleşir | On iş günü savunma; altmış gün dava |
- Ürünü nitelendirin: Duman/ısı dedektörü (yapı malzemesi) mü, CO/gaz alarmı (elektrikli ekipman) mı, kombine mi?
- Doğru belge setini hazırlayın: Performans beyanı ve CE bilgileri ya da AB uygunluk beyanı ve CE.
- Onaylanmış kuruluş gereksinimini kontrol edin: Performans değişmezliği sistemi ve kuruluş numarası.
- Türkçe talimatı ekleyin: Montaj yeri, test, pil ve ömür bilgileri.
- İthalatta doğru tebliği seçin: 2026/14 veya 2026/9; kapsam dışı beyanını gerekçelendirin.
- Denetimde tutanağı kontrol edin: Hangi bakanlığın hangi mevzuata dayandığı.
- Savunmayı süresinde verin: Düzeltici önlemleri belgeleyin.
- Süreleri hesaplayın: Ödeme için bir ay, dava için altmış gün.
Sıkça Sorulan Sorular
Duman dedektörü hangi yönetmeliğe tabi?
Elektronik ısı ve duman dedektörleri Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) kapsamında yapı malzemesi olarak değerlendirilir; ithalatta 2026/14 sayılı Yapı Malzemelerinin İthalat Denetimi Tebliği Ek-1, 8531.10 ve 8531.90 GTİP’li “elektronik ısı ve duman dedektör kitleri”ni kapsar.
Karbonmonoksit dedektörü hangi kurallara tabi?
Ev ve iş yerlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış gaz alarm cihazları elektrikli ekipman olarak LVD ve EMC kapsamında değerlendirilir; 2026/9 sayılı Tebliğ Ek-2 sıra 217 (8531.10.30.00.11) bu ürünleri ithalatta denetime bağlar. Pilli cihazlar LVD’nin gerilim aralığı dışında kalabilir.
Duman dedektöründe performans beyanı zorunlu mu?
Evet. Uyumlaştırılmış standart kapsamındaki yapı malzemesini piyasaya arz eden imalatçı performans beyanı düzenler (Yapı Malzemeleri Yön. m.6/1); beyan Türkçe düzenlenir (m.9/4). Performans beyanı düzenlenmemişse CE işareti konulamaz (m.10/2).
Duman dedektörünü hangi kurum denetler?
Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında yetkili kuruluş Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıdır; denetim ve idari yaptırımlar il müdürlükleri eliyle yürütülür (m.52/1).
CO dedektörünü hangi kurum denetler?
Elektrikli ekipmanlar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının sorumluluğundadır; Ticaret Bakanlığının 14.10.2026 tarihli yetkili PGD kuruluşları listesi de bu şekildedir.
Duman dedektöründe CE işaretinin yanında hangi bilgiler bulunmalı?
İşaretin ilk konulduğu yılın son iki rakamı, imalatçının adı ve adresi, ürün tipinin tanımlama kodu, performans beyanının referans numarası, beyan edilen performans, uygulanan uyumlaştırılmış teknik şartname ve varsa onaylanmış kuruluşun kimlik numarası (Yapı Malzemeleri Yön. m.11).
Hem duman hem CO algılayan dedektör için ne gerekir?
Kombine cihazlarda yapı malzemesi kuralları ile elektrikli ekipman kuralları birlikte gündeme gelebilir; bu durumda performans beyanı ve AB uygunluk beyanı dâhil her iki rejimin belgeleri hazırlanmalıdır.
Dedektörde 2026 idari para cezası ne kadar?
Ürün güvenliğine ilişkin aykırılıkta imalatçı ve ithalatçıya 434.505–4.345.058 TL (7223 m.20/1-a), uygunluk değerlendirmesi ve belge aykırılığında 173.801–1.738.022 TL (m.20/1-c), Türkçe talimat ve dağıtıcı yükümlülüklerine aykırılıkta 60.830–608.307 TL (m.20/1-e) ceza öngörülür.
Kendi markamla sattığım ithal dedektörde imalatçı sayılır mıyım?
Evet. Ürünü kendi isim veya ticari markası altında piyasaya arz eden ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır (7223 m.11/1); performans beyanı veya AB uygunluk beyanı kendi adınıza düzenlenmelidir.
Savunma için ne kadar süre verilir?
Ciddi risk hâli dışında yetkili kuruluş, nihai karardan önce on iş gününden az olmamak üzere makul bir savunma süresi verir (7223 m.16/5).
Toplatma kararına veya cezaya karşı dava süresi kaç gün?
7223 kapsamındaki idari yaptırım kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır (m.22/2). Dava süresi idare mahkemesinde altmış gündür ve yazılı bildirimi izleyen günden başlar (İYUK m.7). Dava açmak yürütmeyi durdurmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir (İYUK m.27).
Uygunsuzluğu kendiliğimden düzeltirsem ceza alır mıyım?
Uygunsuzluğu kendisi tespit edip yetkili kuruluşun talebi ve uyarısı olmadan gerekli tedbirleri alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (7223 m.21/1).
Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar
Hukukçular Evi Ankara; duman, ısı, karbonmonoksit ve gaz dedektörlerine ilişkin dosyalarda ürünün yapı malzemesi mi elektrikli ekipman mı olduğunun belirlenmesi, performans beyanı ve uygunluk beyanı incelemesi, TAREKS başvurusu ve olumsuz sonuca karşı başvuru, savunma, piyasada bulundurma yasağı, toplatma ve idari para cezasına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile yangın veya zehirlenme sonrası tazminat ve rücu dosyalarında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.
Savunma ve dava süreleriniz işliyor
Belgelerinizi, test raporunu ve sürelerinizi birlikte değerlendirmek için: 0554 648 37 15.
📚 İlgili Rehberler
- 🗂️ Piyasa Gözetimi ve Denetimi (PGD): Denetim Usulü, Yaptırımlar ve İtiraz YollarıÜrün güvenliği rehberlerinin tamamı
- GÜBİS Rehberi: Güvensiz Ürün Duyuruları, İtiraz Yolları ve İlan İstatistikleri
- Yapı Malzemesinde Piyasa Gözetimi ve İdari Para Cezası
- İthal Seramik Karo, Vitrifiye ve Bataryada CE mi G mi?
- Elektrikli Ev Aletinde Toplatma Kararı: LVD ve EMC
- Gaz Yakan Cihazlar: Soba, Şofben, Ocak ve Karbonmonoksit
- Pil ve Akümülatörde Piyasa Gözetimi
- CE İşareti Cezası ve Belge Uygunsuzluğunu Giderme
- TAREKS’te Olumsuz Sonuç ve Gümrükte Durdurulan İthal Ürün
- Ürünüm Testten Kaldı: Test Raporuna İtiraz
- Ürün Güvenliği Savunma Yazısı Geldi
- Ürün Güvenliği İdari Para Cezası Aldım
- Toplatma Kararından Sonra Düzeltici Önlem Planı
- Mağazaya ve Dağıtıcıya Ürün Güvenliği Cezası
- Pazaryeri Satıcısına Ürün Güvenliği Cezası
- Güvensiz Ürün Nedeniyle Tazminat Davası
Bu içerik Ürün Güvenliği ve Piyasa Gözetimi alanındadır.
Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi · Ticaret ve Şirketler Hukuku rehberleri · Tüm hukuk dalları
Mevzuat ve kaynaklar: 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.4, 5, 6, 9, 10, 11, 12, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 25 ve Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); Yapı Malzemeleri Yönetmeliği (305/2011/AB) (RG 10/07/2013-28703) m.2, 4, 6, 8, 9, 10, 11, 13, 52, 53; Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman ile İlgili Yönetmelik (2014/35/AB) ve Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği (2014/30/AB) (RG 02/10/2016-29845) m.2, 8, 10; Yapı Malzemelerinin İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/14) m.1, 3, 7, 12, 13 ve Ek-1; “CE” İşareti Taşıması Gereken Bazı Ürünlerin İthalat Denetimi Tebliği (2026/9) m.9, 12 ve Ek-2 sıra 217 (her ikisi RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer; ekler görüntüden okunmuştur); 2577 sayılı İYUK m.7, 11, 27; Ticaret Bakanlığı “Yetkili PGD Kuruluşları ve Sorumlu Oldukları Ürün Grupları” sayfası (ticaret.gov.tr, 14.10.2026). EN 14604, EN 50291 ve EN 50194 standartlarının teknik içeriği burada özetlenmemiştir. Metin 05.11.2026 itibarıyla günceldir. Yazıda belirli bir firma, marka veya model hakkında değerlendirme yer almaz. Örnekler varsayımsaldır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.


