Güvensiz Ürün Nedeniyle Yaralanma veya Ölüm 2026: İmalatçı ve İthalatçı Yöneticisinin Ceza Sorumluluğu — Taksirle Yaralama ve Öldürme (TCK m.20, 22, 85, 89), Şirkete Tedbir ve 7223 ile İlişkisi

Piyasaya arz edilen bir ürün bir kişinin yaralanmasına veya ölümüne yol açtığında şirket aynı anda üç ayrı süreçle karşılaşabilir: 7223 sayılı Kanuna göre yürütülen piyasa gözetimi ve denetimi, zarar görenin tazminat talebi ve yöneticiler ile çalışanlar hakkında taksirle yaralama (TCK m.89) veya taksirle öldürme (TCK m.85) soruşturması. Ceza sorumluluğu şahsidir; tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz ve birden fazla kişinin katıldığı taksirli olaylarda herkes kendi kusurundan sorumludur (TCK m.20, 22/5). Taksirle yaralama kural olarak şikâyete bağlıdır, altı aylık şikâyet süresine tabidir ve uzlaştırma kapsamındadır; taksirle öldürmede şikâyet aranmaz ve dava zamanaşımı on beş yıldır. Bu yazı; yöneticinin hangi durumda şüpheli olabileceğini, taksir ve bilinçli taksir ayrımını, 2026 ceza aralıklarını, şirkete güvenlik tedbiri uygulanıp uygulanamayacağını, idari yaptırım ve tazminatla ilişkiyi, bilirkişi incelemesini, teknik dosya ve uyum kayıtlarının savunmadaki yerini ve beraat eksenli bir savunma iskeletini anlatıyor.

Ürün Kazasından Sonra Ceza Soruşturması Nasıl Başlar? GÜBİS İlanı ile Kaza Arasındaki Fark

GÜBİS’te 28.04.2026–28.10.2026 arasında yayımlanan ilanlara göre 18 ilanın tamamı Ticaret Bakanlığına aittir ve hepsinde alınan önlem piyasaya arzın yasaklanması ve toplatmadır. İlanların 10’unda mekanik bulgu (dördünde kopan süs veya aksesuar, üçünde küçük parça, ikisinde kordon ve büzme ipi, birinde 36 ay altı oyuncak gereklilikleri), 10’unda kimyasal bulgu, birinde yanıcılık bulgusu yer alır. Bulgular denetimde tespit edilen riski gösterir; GÜBİS ilanı alınan önlemin kamuya duyurulmasıdır (7223 m.16/8) ve bir kazanın yaşandığını kendiliğinden göstermez.

Ceza soruşturması ise somut bir zarar üzerine başlar. Cumhuriyet savcısı bir suçun işlendiği izlenimini veren hâli öğrenir öğrenmez işin gerçeğini araştırır ve şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür (CMK m.160). Ölümde soruşturma şikâyete bağlı değildir; yaralanmada kural olarak şikâyet aranır (TCK m.89/5). Kazaya karışan ürün ispat aracı olarak muhafaza altına alınabilir (CMK m.123/1). Aynı olay, birbirinden bağımsız başka süreçleri de başlatabilir; denetimin ilk saatleri için Ticaret Bakanlığı denetimi geldi yazımıza bakılabilir.

Güvensiz Ürün Ceza Sorumluluğu Kime Aittir: Şirket mi, Yönetici mi?

Ceza sorumluluğu şahsidir ve kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz (TCK m.20/1). Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz; yalnızca kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır (m.20/2). Bu nedenle şirket şüpheli veya sanık olmaz; soruşturma, kusurlu davranışı ileri sürülen gerçek kişiler hakkında yürür. Tüzel kişinin organ veya temsilcisi, katılan veya savunma makamı yanında yer alan sıfatıyla duruşmaya kabul edilebilir; sanık aynı zamanda organ veya temsilciyse bu imkân uygulanmaz (CMK m.249).

Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda herkes kendi kusurundan sorumludur ve her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir (TCK m.22/5). Zincirde imalatçı, ithalatçı, mağaza, montajcı ve kullanıcı; şirket içinde de yönetim kurulu, genel müdür, kalite sorumlusu ve satın alma birimi yer alabilir. Doğru soru “şirket kusurlu mu?” değil, “hangi kişinin hangi somut özen yükümlülüğü vardı, buna aykırı davrandı mı ve bu aykırılık neticeye yol açtı mı?” sorusudur.

Görev dağılımını gösteren belgeler burada önem kazanır. Yönetim, iç yönergeyle yönetim kurulu üyelerine veya üçüncü kişilere devredilebilir; iç yönerge görevleri ve kimin kime bağlı olduğunu belirler (TTK m.367/1). Yönetim teşkilatının belirlenmesi ve yönetimle görevli kişilerin üst gözetimi ise yönetim kurulunun devredilemez görevlerindendir (m.375/1-b, e). Bu hükümler hukuki sorumluluğa ilişkindir ve ceza sorumluluğunu doğrudan belirlemez; ancak kanaatimizce iç yönerge, görev tanımı ve yetki belgeleri ceza dosyasında kusurun kime ait olduğunun araştırılmasında temel belgelerdir. Genel çerçeve için şirket suçlarında yönetici sorumluluğu yazımıza bakılabilir.

Taksir Nedir? Ürün Dosyasında Dikkat ve Özen Yükümlülüğü Nereden Doğar?

Taksirle işlenen fiiller ancak kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır (TCK m.22/1). Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın suçun kanuni tanımındaki neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir (m.22/2); ceza failin kusuruna göre belirlenir (m.22/4). Tanımdan özen yükümlülüğü, buna aykırı davranış ve öngörülebilir netice unsurları çıkar; bunlara aykırılık ile zarar arasındaki illiyet bağı eklenir. Kavramların genel anlatımı kast ve taksir yazımızdadır.

Ürün dosyalarında özen ölçüsü büyük ölçüde ürün güvenliği mevzuatından okunur. Güvenli ürün, talimatlara uygun ve normal kullanım koşullarında risk taşımayan veya yalnızca kullanımına özgü asgari risk taşıyan üründür (7223 m.3/1-e). İmalatçı; uygun ürün arz etmek, teknik dosyayı tanzim edip uygunluk değerlendirmesini yapmak, seri üretimde uygunluğu sürdürmek, riskle orantılı numune testi yapıp şikâyet kaydı tutmak, risklere karşı tedbir alıp Türkçe bilgi vermek ve uygunsuzluğu öğrendiğinde düzeltici önlemleri ivedilikle almakla yükümlüdür (m.7/1-a, b, ç, d, g, ğ, h). Teknik düzenlemesi olmayan ürünlerde Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği uygulanır; referans numaraları AB Resmî Gazetesinde yayımlanan Avrupa standartlarına karşılık gelen ulusal standartlara uygun ürün güvenli kabul edilir (7223 m.5/3; GÜG Yön. m.5/5).

Mevzuat özen ölçüsüne sınır da koyar. Teknik düzenlemenin insan sağlığı ve güvenliğiyle ilgili hükümlerine uygun ürün, aksi ispatlanana kadar güvenli kabul edilir (7223 m.5/2). Daha yüksek bir güvenlik seviyesinin mümkün olması veya piyasada daha düşük riskli ürünlerin bulunması, ürünün güvensiz olduğu anlamına gelmez (m.16/3; GÜG Yön. m.5/3). Kanaatimizce bu hükümler, kazadan sonra geriye dönük bakışla “daha güvenli bir tasarım mümkündü” sonucuna varan görüşlere karşı doğrudan ileri sürülebilir. Öngörülebilirlik de kaza tarihindeki teknik bilgi düzeyiyle ölçülmelidir.

Bilinçli Taksir: Önceki Şikâyetler ve Geri Çağırma Gecikmesi Neden Belirleyicidir?

Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın netice meydana gelirse bilinçli taksir vardır ve ceza üçte birden yarısına kadar artırılır (TCK m.22/3); unsurların gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiili işlemesi ise olası kasttır (m.21/2). Bilinçli taksir iddiası üç sonuç doğurur: ceza artar; basit yaralama dışındaki taksirle yaralama hâllerinde şikâyet aranmaz (m.89/5); taksirli suçlarda uzun süreli hapsin adli para cezasına çevrilmesine imkân veren kural uygulanmaz (m.50/4).

İmalatçı ve ithalatçı şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutar (7223 m.7/1-d, 9/1-g). Bu kayıtlar iki yönlüdür: savcılık bir şikâyeti öngörünün delili saymak isteyebilir; savunma ise aynı kayıtla riskin niteliğini ve şirketin verdiği cevabı ortaya koyar. Değerlendirmemizce kayıtta bir şikâyet bulunması tek başına yeterli değildir; şikâyetin hangi ürün, parti ve kusura ilişkin olduğu, kazayla aynı riski gösterip göstermediği ve hangi yöneticinin bilgisine ulaştığı tespit edilmelidir. Kanun “öngördüğü netice” ifadesini kullanır; bilinçli taksir “bilmesi gerekirdi” değerlendirmesiyle değil, fiilî öngörünün delillerle gösterilmesiyle kurulabilir.

Riskin öğrenilmesinden sonraki davranış bu yüzden önemlidir: imalatçı ve ithalatçı ürünün uygun olmadığını öğrendiğinde veya bilmesi gerektiğinde düzeltici önlemleri ivedilikle alır ve risk varsa yetkili kuruluşu bilgilendirir (7223 m.7/1-h, 9/1-ğ); diğer önlemler yetersizse ürün geri çağrılır (m.19/1). Bkz. gönüllü geri çağırma, düzeltici önlem planı ve karşılaştırma için ölümlü iş kazasında bilinçli taksir.

Taksirle Yaralama ve Taksirle Öldürme 2026: Ceza Aralıkları, Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m.89/1). Sınırlar 7571 sayılı Kanunla 25.12.2025’ten itibaren artırılmıştır; önceki olaylarda lehe kanun kuralı (m.7/2) gözetilir. Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır (m.85).

Şikâyete bağlı hâllerde yetkili kişi fiili ve faili öğrendiği günden başlayarak altı ay içinde şikâyette bulunmazsa soruşturma yapılamaz (TCK m.73/1-2); şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (m.73/4). Mağdur reşit değilse uzlaşma teklifi kanuni temsilcisine yapılır (CMK m.253/4). Zamanaşımında kanundaki cezanın üst sınırı ve dosyadaki nitelikli hâller esas alınır (TCK m.66/3-4); şüphelinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya iddianame gibi işlemler zamanaşımını keser ve süre en fazla yarısı kadar uzar (m.67/2-4). Şikâyet süresi için şikâyet süresi hesaplama aracımız, uzlaştırma için uzlaştırma talebi dilekçesi, iki suçun trafik kazası örneğiyle karşılaştırması için taksirle öldürme ve yaralama rehberimiz kullanılabilir.

İhmal ve Garantörlük: Ürünü Geri Çağırmamak Taksirli Suç Oluşturur mu?

Ürün dosyalarında isnat çoğu zaman bir ihmale dayanır: test yaptırılmaması, uyarı konulmaması veya geri çağırmanın gecikmesi. Kanun ihmali davranışı açıkça kasten öldürme bakımından düzenler: yükümlü olunan icrai davranışın gerçekleştirilmemesinden doğan ölümden sorumluluk için ihmalin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir (TCK m.83/1); bunun için kanuni düzenlemeden veya sözleşmeden doğan bir yükümlülük ya da önceden yaratılmış tehlikeli bir durum aranır (m.83/2). Kasten yaralamada da bu koşullar gözetilir (m.88).

Bu hükümler kasıtlı suçlara ilişkindir; taksirle öldürme ve yaralama için m.83 benzeri ayrı bir ihmal hükmü yoktur. Taksirin tanımı özen yükümlülüğüne aykırılık üzerine kurulduğundan (m.22/2) yükümlülüğün yerine getirilmemesi de taksirli suç isnadının konusu yapılabilmektedir. Kanaatimizce m.83/2’deki ölçütler yöneticiye yüklenen yükümlülüğün kaynağını sorgularken yol gösterici olabilir; ancak bu, kasıtlı suç hükmünün taksirli suçlara doğrudan uygulanması anlamına gelmez. Resmî kaynaktan okuduğumuz bir yargı kararı bulunmadığından esas numarasıyla atıf yapmıyoruz. Ayrıntı ihmali davranışla kasten öldürme yazımızdadır.

Savunmada üç soru öne çıkar. Yükümlülük kime aittir? 7223 sayılı Kanun düzeltici önlem, bildirim ve geri çağırma yükümlülüğünü iktisadi işletmeciye, yani çoğu zaman şirkete yükler (m.7/1-h, 9/1-ğ, 10/1-ç, 19/1); şirket içinde kimin yerine getireceği iç yönergeden anlaşılır. Kişi riski ne zaman öğrendi ve ne yaptı? Kanunun ölçüsü “ivedilik”tir, gün sayısı öngörülmemiştir. Yükümlülük zamanında yerine getirilseydi zarar önlenebilir miydi? Geri çağırma duyurusuyla ürünün mağdura ulaşmayacağı veya kullanımdan çekileceği somut olarak gösterilemiyorsa, kanaatimizce ihmal ile netice arasındaki bağ kurulamaz.

İmalatçı, İthalatçı ve Dağıtıcı Yöneticisinin Konumu: Kimden Ne Beklenir?

Özen yükümlülüğünün kapsamı şirketin tedarik zincirindeki rolüne göre değişir: imalatçı ürünü kendi isim veya markasıyla piyasaya arz eden, ithalatçı ithal ederek arz eden, dağıtıcı ise bunlar dışında ürünü piyasada bulunduran kişidir (7223 m.3/1-g, ğ, ç). Kanaatimizce yöneticiden beklenebilecek özen de bu farka göre belirlenmelidir.

Tablo ceza sorumluluğunu kendiliğinden belirlemez: “imalatçı sayılma” kuralı (m.11) idari yükümlülükleri ve tazminatı genişletir, dağıtıcı yöneticisini ceza hukuku bakımından imalatçı konumuna sokmaz. Dağıtıcılardan bilgi ve mesleki birikimleri çerçevesinde uygun olmadığını bildikleri veya bilmeleri gereken ürünleri tedarik etmemeleri beklenir (GÜG Yön. m.7/1-b); Kanun dağıtıcıya numune alıp test etme yükümlülüğü yüklemez. İmalatçı yurt dışındaysa ilk muhatap ithalatçı şirketin yöneticileri olabilir; ithalatçı ürünü tasarlamaz ve üretmez, ondan beklenenler arasında arz öncesi teyit, uygunsuz ürünü arz etmeme, depolama ve riskle orantılı test yer alır (m.9/1-b, c, f, g). Ayrıntı için dağıtıcıya ürün güvenliği cezası ve TAREKS ve ithalatçı sorumluluğu yazılarımıza bakılabilir.

Şirkete Güvenlik Tedbiri Uygulanır mı? TCK m.60, Kabahatler K. m.43/A, m.194 ve m.168

Tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri, izne dayalı faaliyet gösteren tüzel kişi yararına, organ veya temsilcilerin iştirakiyle ve iznin kötüye kullanılmasıyla işlenen kasıtlı suçlarda iznin iptali (TCK m.60/1) ve yararına işlenen suçlarda müsaderedir (m.60/2). Madde hükümleri yalnızca kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (m.60/4). Taksirle öldürme ve yaralama maddelerinde böyle bir hüküm yoktur; Kanun tüzel kişi tedbirini insan üzerinde deney, organ ticareti, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlar için ayrıca öngörmüştür (örneğin m.90/6, 91/7, 169). Metinden çıkan sonuç, bu dosyalarda şirket hakkında TCK’ya dayalı güvenlik tedbirine hükmedilemeyeceğidir; Kabahatler Kanunu m.43/A da bu iki suçu kapsamaz.

Türk Ceza Kanununda “sağlığı tehlikeye sokacak eşya ticareti” başlıklı bir suç bulunmaz; 194. madde “sağlık için tehlikeli madde temini”ni düzenler. Suçun taksirli şekli olmadığından (m.22/1) ve konusu “madde” olduğundan, kanaatimizce bir tüketici ürünündeki uygunsuzluk bu suçu kendiliğinden oluşturmaz; ürüne ilişkin bir uygulamasını da tespit edemedik. Zararın giderilmesi ise başka hükümlerde sonuç doğurur: takdiri indirimde fiilden sonraki pişmanlık gözetilebilir (m.62/2), kısa süreli hapis zararın giderilmesine çevrilebilir (m.50/1-b), hükmün açıklanmasının geri bırakılması zararın giderilmesini şart koşar (CMK m.231/6-c). Bu kurumlar yalnızca mahkûmiyet ihtimaline ilişkindir ve beraat talebinin yerine geçmez; bkz. HAGB değerlendirme ve erteleme ve seçenek yaptırım araçlarımız.

Ceza Davası, 7223 Yaptırımları ve Tazminat Birlikte Nasıl Yürür?

Bir fiil hem kabahat hem suç olarak tanımlanmışsa yalnızca suçtan dolayı yaptırım uygulanabilir; suçtan dolayı yaptırım uygulanamayan hâllerde kabahat yaptırımı uygulanır (Kabahatler K. m.15/3). Kanaatimizce bu kural ürün dosyalarında idari yaptırımı kural olarak ortadan kaldırmaz: 7223’teki aykırılıklar uygunsuz ürünü piyasaya arz etmek gibi fiillerdir ve muhatabı iktisadi işletmecidir (m.20/1); taksirle yaralama veya öldürme ise gerçek kişinin kusuruna bağlı bir netice suçudur. İmalatçının gerçek kişi tacir olduğu dosyalarda “aynı fiil” tartışması doğabilir; bu konuda yargı kararı tespit edemedik. İdari para cezası idari önlemlere de engel değildir (7223 m.20/9); örneğin ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılıkta 2026 için 434.505–4.345.058 TL idari para cezası öngörülür (m.20/1-a; 2026/13 sayılı Tebliğ). Bkz. idari para cezasına itiraz ve ürün güvenliği cezasında tekerrür.

7223’teki kurtulma hâlleri ayrı değerlendirilir: uygunsuzluğu kendiliğinden tespit edip gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz (m.21/1); imalatçı veya ithalatçı, uygunsuzluğun dağıtıcının veya üçüncü bir tarafın müdahalesinden ya da kullanıcıdan kaynaklandığını ispatlarsa idari yaptırım ve tazminat sorumluluğu kalkar (m.21/2-3). Bu hükümler ceza sorumluluğunu düzenlemez; ancak dayandıkları olgular ceza dosyasında da illiyet ve kusurun konusudur.

Tazminatta imalatçı veya ithalatçı ürünün verdiği zararı giderir; zarar gören zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedenselliği ispatlar, birden fazla sorumlu müteselsilen sorumludur (7223 m.6/1-3). Süre, öğrenmeden itibaren üç ve her hâlde zarardan itibaren on yıldır (m.6/6); diğer kanunlardaki tazminat hükümleri saklıdır (m.6/7). Haksız fiile dayalı talepte fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngören bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1). Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Şikâyetten vazgeçme veya uzlaşmada şahsi haklara ilişkin beyanın kapsamı açık yazılmalıdır; kamu davası şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmüş ve vazgeçen kişi şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa hukuk mahkemesinde dava açamaz (TCK m.73/7). Ayrıntı: güvensiz üründen doğan zarar, üreticinin sorumluluğu, bebek kıyafeti, çocuk bakım ürünleri, mobilya.

Soruşturmada Bilirkişi İncelemesi: Hangi Uzman, Hangi Sorular?

Arızanın tasarım, üretim, nakliye, montaj veya kullanımdan mı kaynaklandığı genel bilgiyle çözülemez. Teknik bilgi gerektiren hâllerde bilirkişiye re’sen veya şüphelinin, müdafiinin, katılanın ya da savcının istemiyle başvurulur; soruşturmada bu yetkiyi savcı kullanır (CMK m.63/1, 63/3). Atama kararında sorular ve süre belirtilir; süre üç ayı geçemez, gerekçeli kararla en çok üç ay uzatılabilir (m.66/1). Bilirkişi hukuki nitelendirme yapamaz (m.67/3). Kanaatimizce “şüphelinin kusur oranı nedir?” gibi genel bir soru yerine teknik olguları ayrıştıran sorular istenmelidir; ilgililer bilirkişiye teknik bilgi verebilecek kişilerin dinlenmesini de isteyebilir (m.66/5).

İnceleme tamamlandığında yeni bilirkişi incelemesi veya itiraz için süre verilir; istem reddedilirse üç gün içinde gerekçeli karar verilir (m.67/5). Şüpheli ve müdafii uzmanından bilimsel mütalaa alabilir, ancak yalnızca bu nedenle ayrıca süre istenemez (m.67/6); bilirkişinin ve mütalaa veren uzmanın duruşmada dinlenmesi istenebilir (m.68), hâkimin reddi sebepleri bilirkişi için de geçerlidir (m.69). İdari dosyadaki test sonucu ceza dosyasına geldiğinde numunenin kaza ürünüyle eşleşmesi ayrıca sorgulanmalıdır; bkz. test raporuna itiraz ve şahit numune.

Teknik Dosya ve Uyum Kayıtları Savunmada Nasıl Kullanılır?

Taksir isnadına karşı en güçlü savunma, özenin olaydan önce gösterildiğini belgelerle ortaya koymaktır. İmalatçı teknik dosyayı, teknik düzenlemede süre yoksa en az on yıl saklar (7223 m.7/1-c); ithalatçı belgelerin örneğini on yıl boyunca sunar (m.9/1-h); tüm işletmeciler tedarik zinciri kayıtlarını on yıl muhafaza eder (m.12/1).

Belgelerin değeri olaydan önce oluşturulmuş ve değiştirilmemiş olmalarına bağlıdır; olaydan sonra kayıt oluşturmak veya mevcut kayıtları değiştirmek savunmanın inandırıcılığını ortadan kaldırır ve ayrı sorumluluk doğurabilir. Piyasa gözetimindeki savunma ile ceza dosyasındaki beyanlar tutarlı olmalıdır; idari savunma için ürün güvenliği savunma yazısı rehberimize bakılabilir.

Beraat Eksenli Savunma İskeleti: Soruşturmada Beyan ve Delil Dilekçesi

Aşağıdaki iskelet, şüpheli yönetici adına savcılığa sunulabilecek dilekçenin yapısını gösterir. Ana eksen kovuşturmaya yer olmadığı kararıdır; idari kararlar ve karşı görüşler ilgili hususun içinde cevaplanır. Köşeli parantezli yerler dosya incelenmeden doldurulmamalıdır.

Kovuşturmaya geçilirse aynı eksen korunur: beraat sebepleri arasında failin kast veya taksirinin bulunmaması ve suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit olmaması sayılır (CMK m.223/2-c, e). Uzlaştırma, ceza miktarı veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi lehe kurumlar yalnızca kabul anlamına gelmemek kaydıyla ve ikincil olarak ileri sürülür.

Varsayımsal Örnek: Kopan Salıncak Bağlantısı ve İthalatçı Şirketin Yöneticileri

Varsayımsal örnek: Bir ithalatçı şirketin getirdiği ev tipi bahçe salıncağının zincir bağlantı parçası kırılır ve yedi yaşındaki bir çocuk düşerek kolunu kırar; ailesi şikâyetçi olur. Savcılık genel müdür ile satın alma müdürünü şüpheli sıfatıyla ifadeye çağırır. Dosyada aynı modelin iki ay önce uyarı ve işaretleme eksikliği nedeniyle toplatma kararına konu olduğu ve GÜBİS’te ilan edildiği bilgisi vardır. Kemik kırılması m.89/2-b kapsamındadır; bilinçli taksir ileri sürülmedikçe soruşturma şikâyete bağlıdır ve olay uzlaştırma kapsamındadır, teklif çocuğun kanuni temsilcisine yapılır (CMK m.253/4).

Savunma şu noktalarda kurulur: GÜBİS ilanı ve toplatma kararı uyarı eksikliğine dayanır, zincir bağlantısının dayanımına ilişkin tespit içermez; kaza ürününün partisi izlenebilirlik kayıtlarıyla tespit edilip test raporlarının bu partiyi kapsadığı gösterilmelidir; ithalatçının arz öncesi teyit kayıtları (7223 m.9/1-b) sunulmalı ve iki yöneticinin görevleri iç yönergeyle ayrıştırılmalıdır (TCK m.22/5); montajın talimata uygunluğu ile azami yük ve yaş sınırına uyulup uyulmadığı bilirkişiye sorulmalıdır; şikâyet kayıtlarında önceki bir kırılma bildirimi yoksa bilinçli taksirin dayanağı bulunmadığı belirtilmelidir. Örnek gerçek bir dosyayı veya firmayı anlatmaz ve sonuca ilişkin öngörü içermez.

Soruşturma Başladığında Yol Haritası ve Sık Yapılan Hatalar

Sık yapılan hatalar: görev dağılımı farklı yöneticiler için tek ve genel bir savunma vermek; idari kararları cevapsız bırakmak, oysa idari tespitler ceza dosyasına delil olarak girebilir; aynı partiden kalan ürünleri imha etmek veya tedarikçiye göndermek; riskin öğrenilmesinden sonra bildirim ve düzeltici önlemi geciktirmek.

Sıkça Sorulan Sorular

Güvensiz ürün nedeniyle yaralanmada şirket yöneticisi ceza alır mı?

Yalnızca yönetici olmak ceza sorumluluğu doğurmaz; ceza sorumluluğu şahsidir (TCK m.20/1). Yöneticiye ait somut bir özen yükümlülüğüne aykırılık, neticenin öngörülebilirliği ve bu aykırılık ile yaralanma arasında illiyet bağı delillerle gösterilmelidir (m.22/2, 22/5).

Şirkete (tüzel kişiye) ceza verilebilir mi?

Hayır. Tüzel kişilere ceza yaptırımı uygulanamaz (TCK m.20/2). Güvenlik tedbirleri yalnızca kanunun ayrıca belirttiği hâllerde uygulanır (m.60/4); taksirle öldürme ve yaralama için böyle bir hüküm yoktur.

Ürün nedeniyle taksirle yaralama şikâyete bağlı mı?

Kural olarak evet (TCK m.89/5); şikâyet, fiil ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılır (m.73/1-2). Basit yaralama dışındaki hâllerde suç bilinçli taksirle işlenmişse şikâyet aranmaz. Taksirle yaralama uzlaştırma kapsamındadır (CMK m.253/1-b-2).

Ürün nedeniyle taksirle yaralamanın cezası 2026’da ne kadar?

Temel ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır (TCK m.89/1); kemik kırılması gibi hâllerde yarı oranında, organ işlevinin yitirilmesi gibi hâllerde bir kat artırılır; birden fazla kişinin yaralanmasında dokuz aydan beş yıla kadar hapistir (m.89/2-4). Sınırlar 7571 sayılı Kanunla 25.12.2025’ten itibaren artırılmıştır.

Ürün kaynaklı ölümde ceza ve zamanaşımı nedir?

Taksirle bir kişinin ölümüne neden olmanın cezası iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapistir (TCK m.85). Şikâyet aranmaz, uzlaştırma uygulanmaz; dava zamanaşımı on beş yıldır (m.66/1-d).

GÜBİS ilanı veya toplatma kararı kusurun ispatı sayılır mı?

Kendiliğinden sayılmaz. GÜBİS ilanı işletmeci hakkında alınan önlemi duyurur (7223 m.16/8). Kaza ürününün aynı uygunsuzluğu taşıdığı, bunun yaralanmaya yol açtığı ve belirli bir kişinin kusurlu olduğu ayrıca ispatlanmalıdır.

Ürünü zamanında geri çağırmamak bilinçli taksir sayılır mı?

Tek başına sayılmaz. Bilinçli taksir neticenin fiilen öngörülmesini gerektirir (TCK m.22/3). Önceki şikâyetin hangi yöneticiye ulaştığı, aynı riski gösterip göstermediği ve sonrasında ne yapıldığı somut olarak araştırılmalıdır; düzeltici önlemin ivedilikle alınması kanuni yükümlülüktür (7223 m.7/1-h, 9/1-ğ).

İthalatçı veya mağaza yöneticisi de şüpheli olabilir mi?

Olabilir; ancak özenin ölçüsü role göre değişir. İthalatçıdan arz öncesi teyit ve bildiği veya bilmesi gereken uygunsuz ürünü arz etmemesi (7223 m.9/1-b, c), dağıtıcıdan doğrulama yapması ve bildiği veya bilmesi gereken uygunsuz ürünü bulundurmaması beklenir (m.10/1-a, b); dağıtıcıya test yükümlülüğü yüklenmemiştir.

Ceza davası ile tazminat davası birbirini etkiler mi?

Sınırlı ölçüde. Hukuk hâkimi ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). Haksız fiile dayalı talepte fiil daha uzun ceza zamanaşımı öngören bir suç oluşturuyorsa o süre uygulanır (TBK m.72/1).

7223 idari para cezası ödendiyse ceza soruşturması etkilenir mi?

Hayır. İdari para cezası işletmeciye 7223’e aykırılık nedeniyle verilir; ceza soruşturması gerçek kişilerin kusuruna yöneliktir. Ödeme, karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez (Kabahatler K. m.17/6); kanaatimizce ceza dosyasında kişisel kusurun kabulü olarak da değerlendirilemez.

Hukukçular Evi Bu Dosyalarda Ne Yapar

Hukukçular Evi Ankara; güvensiz olduğu ileri sürülen ürünler nedeniyle yürütülen taksirle yaralama ve öldürme soruşturmalarında şüpheli yönetici ve çalışanlara müdafilik, ifade öncesi dosya ve teknik belge değerlendirmesi, görev dağılımının belgelendirilmesi, bilirkişi soruları ve rapora itiraz, kovuşturma aşamasında savunma ile paralel yürüyen 7223 idari süreci ve tazminat taleplerinin birlikte değerlendirilmesi konularında hukuki destek sağlar. Ürün güvenliği rehberlerinin tamamı için Piyasa Gözetimi ve Denetimi Rehberi, GÜBİS ilanları için GÜBİS Rehberi sayfalarına bakılabilir. Dosyanızı değerlendirmek için 0554 648 37 15 numaralı telefondan bize ulaşabilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (RG 12/10/2004-25611) m.7, 20, 21, 22, 50, 53, 60, 62, 66, 67, 73, 83, 85, 88, 89, 90, 91, 168, 169, 171, 194; 7571 sayılı Kanun m.17 (TCK m.89 değişikliği, yürürlük 25/12/2025); 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (RG 17/12/2004-25673) m.63, 66, 67, 68, 69, 123, 147, 160, 170, 172, 223, 231, 249, 253 (m.231 7589 sayılı Kanunla değişik, yürürlük 31/07/2026); 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (RG 12/03/2020-31066) m.3, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 16, 18, 19, 20, 21, 22; Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ (RG 31/12/2025-33124, 4. mükerrer); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu (RG 31/03/2005-25772 mükerrer) m.15, 17, 43/A; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (RG 04/02/2011-27836) m.49, 72, 74; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (RG 14/02/2011-27846) m.367, 375; Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (RG 11/03/2021-31420) m.5, 7; GÜBİS (guvensizurun.ticaret.gov.tr) 28/04/2026–28/10/2026 arasında yayımlanan ilanlar (firma adı içermeyen özet). Yargı kararına esas ve karar numarasıyla atıf yapılmamıştır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.