HAGB Değerlendirme Aracı — CMK m.231 (2026)

HAGB, mahkemenin kurduğu mahkûmiyet hükmünü askıda bırakır: hüküm açıklanmaz, müsadere dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaz ve denetim süresi yükümlülüklere uygun geçirilirse dava düşer (CMK m.231/5, m.231/10). Kurum, Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılmış ve 31 Temmuz 2026’dan bu yana yeni metniyle yürürlüktedir. Karar için beş koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir ve bunlardan biri tamamen mahkemenin takdirindedir. Bu araç, hangi koşulun sizde sağlandığını ve hangisinin engel oluşturduğunu tek tek gösterir.

HAGB Koşulları (CMK m.231/5-6)

Koşullar ikiye ayrılır: objektif koşullar suça ve cezaya, sübjektif koşullar sanığa ilişkindir. Hepsinin bir arada bulunması gerekir; biri eksikse HAGB verilemez.

Sonuç Ceza Hesabı: Temsilî Örnekler

Aşağıdaki örnekler iki yıl sınırının nasıl değerlendirildiğini göstermek için kurgulanmıştır. Haksız tahrikte ceza dörtte birinden dörtte üçüne kadar (TCK m.29), takdiri indirimde altıda bir oranında (m.62) indirilir; hesap her zaman kanundaki sıraya göre yapılır (m.61).

Sanığın Rızası Artık Aranmıyor

Uygulamada uzun süre HAGB için sanığın kabulü arandı; kabul etmeyen sanık hakkında bu karar verilemezdi. Bu şart 7499 sayılı Kanunla kaldırılmıştır ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen güncel m.231/6 da kabul şartı içermez. Bugün mahkeme, koşulların oluşup oluşmadığını resen değerlendirir; talepte bulunulmamış olması HAGB verilmesine engel değildir. Buna karşılık 1 Haziran 2024’ten önce verilen HAGB kararları bakımından önceki usul (itiraz yolu ve sanığın kabulüne ilişkin kural) geçiş hükmü uyarınca uygulanmaya devam eder (CMK geçici m.6/2).

Rızanın aranmaması sanık için her zaman avantaj değildir. HAGB bir beraat kararı değildir; mahkeme önce fiilin işlendiği sonucuna ulaşır ve hüküm kurar. Suçsuz olduğunu düşünen sanık, HAGB’nin uygulanmasına karşı çıkmak yerine kararın kanun yolunda esastan incelenmesini isteyebilir.

Zararın Giderilmesi ve Taksit (CMK m.231/6, m.231/9)

Koşullar arasında pratikte en sık takılınan madde budur. Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir. Zararı derhâl gideremeyen sanık bakımından kanun ayrıca bir imkân tanır: zararın denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m.231/9). Bu imkân 7589 sayılı Kanunla getirilmiş değildir; önceki metinde de bulunuyordu ve yeni metinde korunmuştur.

Taksit taahhüdü verirken ödeme gücünün gerçekçi hesaplanması önemlidir: taksitlerin ödenmemesi, denetim süresindeki yükümlülüklere aykırılık olarak hükmün açıklanmasına yol açabilir. Mağdur bakımından da taksit koşulunun belirsiz veya ölçüsüz kurulması, kanun yoluna başvuru sebebidir.

Kapsam Dışı Suçlar: 7589 ile Değişen On Dördüncü Fıkra

Güncel m.231/14’e göre HAGB hükümleri, işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasanın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Bu suçlarda ceza iki yılın altında kalsa bile HAGB verilemez. Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesi de bu tür suçlarda faillere orantılı ceza verilmesi ve mağdurlar için uygun giderim sağlanması yükümlülüğüne dayanıyordu.

7499 sayılı Kanun döneminde on dördüncü fıkra, Anayasa m.174’te koruma altına alınan İnkılap Kanunlarında yer alan suçlarda HAGB’yi yasaklıyordu. 7589 sayılı Kanunla yeniden yazılan güncel metinde bu istisna yer almamaktadır; eski kaynaklarda hâlâ görülen “İnkılap Kanunları ve disiplin suçları kapsam dışıdır” bilgisi güncel metni yansıtmaz. Bu suçlar bakımından HAGB’nin uygulanıp uygulanamayacağı, suç tarihine göre lehe kanun ilkesiyle (TCK m.7/2) birlikte somut dosyada değerlendirilmelidir.

Denetim Süresi: Beş Yıl, Kesinleşmeden İtibaren

HAGB kararı verilen yetişkin sanık beş yıl süreyle denetime tabi tutulur ve bu süre içinde dava zamanaşımı durur (CMK m.231/8). Suça sürüklenen çocuklarda bu süre üç yıldır (5395 sayılı Kanun m.23). Süre kararın kesinleşmesiyle başlar; karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa başlangıç buna göre değişir. Mahkeme, denetim süresi içinde bir yılı aşmamak üzere denetimli serbestlik tedbirine de hükmedebilir; bu tedbirin süresi beş yıllık denetim süresinden ayrıdır.

HAGB Sabıka Kaydı Oluşturur mu?

Hayır. HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5); bu nedenle adli sicile mahkûmiyet olarak işlenmez. Kararlar bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde kullanılabilir (m.231/13). Müsadere kararı ise HAGB kararının kesinleşmesiyle infaz edilir; suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşya bakımından HAGB koruma sağlamaz.

HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez (m.231/7). Kamu görevine giriş gibi alanlarda HAGB’nin etkisi için memuriyete engel hâller yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB Kararına Karşı Kanun Yolu: İstinaf

Eski kaynaklardaki “HAGB kararına yalnızca itiraz edilebilir” bilgisi güncel değildir. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulur ve istinafta karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m.231/12; geçici m.6/2-a).

• Süre: gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m.273/1).
• Nereye: hükmü veren mahkemeye dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine beyanda bulunulması suretiyle (m.273/1).
• İnceleme mercii: hükmü veren mahkemenin bağlı bulunduğu bölge adliye mahkemesinin ceza dairesi.
• Temyiz: HAGB kararı bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla verilmişse temyiz yoluna gidilebilir.
• Kesin kararlar: hapisten çevrilenler hariç olmak üzere sonuç olarak belirlenen 15.000 Türk lirası dâhil adli para cezasına ilişkin HAGB kararlarında istinaf yolu kapalıdır (m.272/3).

Mağdur da, katılan sıfatını almış olmasa bile davaya katılabilecek surette suçtan zarar görmüşse kanun yoluna başvurabilir (CMK m.260/1). Başvuruda kanun yolunun veya merciin belirlenmesinde yanılma, başvuranın haklarını ortadan kaldırmaz; başvurunun yapıldığı merci, başvuruyu derhâl görevli ve yetkili mercie gönderir (CMK m.264); bu nedenle eski usule göre “itiraz” başlığıyla verilmiş bir dilekçe de süresindeyse istinaf başvurusu olarak değerlendirilebilir. Önemli olan iki haftalık sürenin kaçırılmamasıdır. Ayrıntılar için HAGB kararına itiraz ve istinaf yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırım Farkı

Üç kurum sık karıştırılır. Hepsi cezanın doğrudan infazını engeller ama hukuki sonuçları farklıdır ve HAGB verilen hükümde diğer ikisi uygulanamaz (m.231/7).

Adli sicile işlenmemesi, HAGB’yi sanık açısından üç kurum arasında en avantajlı hâle getirir. Ancak bu avantajın bir bedeli vardır: yargılama esastan sonuçlanmaz ve suçun işlendiği sonucuna ulaşılmış olur. Delil durumu lehinizeyse kanun yoluna başvurarak esas hakkında karar istenmesi daha isabetli olabilir. Ertelemenin ve seçenek yaptırımın koşullarını erteleme ve seçenek yaptırım aracımızla değerlendirebilirsiniz.

Sabıka Kaydı Yoksa HAGB Kesin mi?

Hayır ve bu yaygın bir yanılgıdır. Kasıtlı suçtan önceki mahkûmiyetin bulunmaması beş koşuldan yalnızca birini karşılar; diğerleri de sağlanmalıdır ve “yeniden suç işlemeyeceği kanaati” tamamen mahkemenin takdirindedir. Buna karşılık hâkim ve mahkemelerin her türlü kararı gerekçeli olarak yazılır (CMK m.34/1); HAGB’nin neden uygulanmadığı somut olarak açıklanmamışsa bu eksiklik iki haftalık kanun yolu süresi içinde ileri sürülebilir. “Sanığın kişiliği dikkate alınarak takdiren uygulanmamıştır” gibi kalıp ifadeler, dosyadaki olgularla bağlantı kurmadığı sürece denetime elverişli bir gerekçe sayılmaz.

Tersi de doğrudur: sanığın kabulü aranmadığından, koşullar sağlandığında mahkeme HAGB’yi kendiliğinden değerlendirmek durumundadır. Talepte bulunulmamış olması, mahkemeyi bu değerlendirmeden kurtarmaz. HAGB uygulanmadan kurulan mahkûmiyet hükmüne karşı istinaf yoluna gidildiğinde, HAGB koşullarının yanlış değerlendirildiği de başvuru sebepleri arasında ileri sürülebilir.

HAGB’nin Yakın Dönem Mevzuat Seyri

HAGB son iki yılda üç kez değişikliğe konu oldu. Hangi kuralın uygulanacağı çoğu zaman kararın verildiği tarihe bağlı olduğundan, eski bir kararla ilgili işlem yapmadan önce aşağıdaki sıralamaya bakmak gerekir.

Bu seyrin pratik sonucu şudur: “30 Eylül 2026’da HAGB kalkıyor” beklentisi gerçekleşmemiştir. Anayasa Mahkemesinin iptal kararının yürürlüğe gireceği tarihten önce kanun koyucu fıkraları yeniden düzenlemiş, iki yıl sınırı, beş yıllık denetim süresi, taksitle zarar giderme, sanığın kabulünün aranmaması ve istinaf yolu yeni metinde korunmuştur. Ayrıntılı kronoloji için HAGB kaldırıldı mı? son durum yazımıza bakabilirsiniz.

HAGB ile Uzlaştırma, Ön Ödeme ve Seri Muhakeme İlişkisi

HAGB, yargılamanın sonunda hüküm kurulduğunda devreye giren bir kurumdur; dosyayı yargılamaya gitmeden kapatan kurumlar ondan önce gelir:

• Uzlaştırma: HAGB hükümleri uzlaştırmaya ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır. Suç uzlaştırma kapsamındaysa önce bu yol işletilir; kamu davası açıldıktan sonra suçun uzlaştırma kapsamında olduğu anlaşılırsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir ve edim defaten yerine getirilirse davanın düşmesine karar verilir (CMK m.254).
• Ön ödeme: Ön ödeme kapsamındaki suçta tutar süresinde ödenirse kamu davası açılmaz veya açılmış dava düşer (TCK m.75); bu durumda hüküm kurulmadığından HAGB tartışması da doğmaz.
• Seri muhakeme: Seri muhakeme usulünde savcı temel cezayı yarı oranında indirerek belirler; kanun metni indirimli cezanın koşulları varsa TCK m.50’ye göre seçenek yaptırımlara çevrilebileceğini veya m.51’e göre ertelenebileceğini düzenler (CMK m.250).

Bu kurumların hangisinin uygulanabileceğini birlikte görmek için uzlaştırma ve ön ödeme değerlendirme aracımızı kullanabilirsiniz. Birden fazla kurumun şartları varsa sanık bakımından en az sonuç doğuran yol genellikle dosyanın yargılamaya hiç gitmemesidir; bu nedenle HAGB tartışmasına geçmeden önce uzlaştırma ve ön ödeme imkânlarının atlanıp atlanmadığı kontrol edilmelidir.

Duruşmada HAGB Değerlendirmesi: Hangi Olgular Önemli?

Takdire bağlı koşul olan “yeniden suç işlemeyeceği kanaati”, kanunda sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki davranışları göz önünde bulundurularak oluşturulması gereken bir değerlendirme olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle savunmanın, mahkemenin kanaatine dayanak olabilecek somut olguları dosyaya sunması önemlidir.

Denetim Süresinin Hesabı: Örnek Takvim

Araç, kesinleşme tarihini girdiğinizde denetim süresinin bitişini hesaplar. Aşağıdaki tablo aynı hesabı temsilî tarihler üzerinden gösterir. Sürenin bitiminde kasten yeni bir suç işlenmemiş ve yükümlülüklere uyulmuşsa mahkeme, açıklanması geri bırakılan hükmü ortadan kaldırarak davanın düşmesine karar verir (CMK m.231/10).

Karar tarihi ile kesinleşme tarihi arasında, kanun yoluna başvurulup başvurulmamasına göre aylarca fark olabilir. Kesinleşme tarihi, kararın üzerindeki kesinleşme şerhinden veya UYAP kaydından öğrenilir. Denetim süresinin başlangıcını doğru belirlemek, taksit planının ve olası yükümlülük ihlallerinin değerlendirilmesi bakımından da önemlidir.

Mağdur Açısından HAGB

HAGB yalnızca sanığı değil mağduru da doğrudan etkiler. Zararın giderilmesi koşulu, kurumun mağdur lehine işleyen en önemli güvencesidir: zarar giderilmeden veya taksitle giderilmesi kararlaştırılmadan HAGB verilemez (CMK m.231/6, m.231/9). Taksitlerin ödenmemesi denetim yükümlülüğüne aykırılık olarak hükmün açıklanmasına yol açabileceğinden, taksit planının açık ve takip edilebilir kurulması mağdurun da yararınadır.

Mağdur HAGB kararına karşı kanun yoluna başvurabilir; bu hak katılan sıfatını alanlarla sınırlı değildir, davaya katılabilecek surette suçtan zarar görmüş olanlar da başvurabilir (CMK m.260/1). Ayrıca ceza mahkemesinin kararı hukuk mahkemesini bağlamadığından, HAGB kararı verilmiş olması mağdurun tazminat davası açmasına engel değildir; hukuk hâkimi kusur ve zarar konusunda ceza hâkiminin değerlendirmesiyle bağlı değildir (TBK m.74). HAGB kararına karşı istinaf dilekçesi için katılan için istinaf dilekçesi örneğimize bakabilirsiniz.

Suça Sürüklenen Çocuklarda HAGB

Suça sürüklenen çocuklar bakımından HAGB’nin iki özelliği vardır. Birincisi, denetim süresi yetişkinlerdeki beş yıl yerine üç yıldır (5395 sayılı Kanun m.23). İkincisi, çocuğa verilecek ceza yaş küçüklüğü nedeniyle kanunen indirildiğinden, iki yıl sınırının altında kalmak daha kolaydır: fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmuş olup on beş yaşını doldurmamış çocuklarda ceza yarı oranında, on beş yaşını doldurmuş olup on sekiz yaşını doldurmamış çocuklarda üçte bir oranında indirilir (TCK m.31/2-3). Örneğin yetişkin için alt sınırı üç yıl olan bir suçta on altı yaşındaki çocuğa verilecek ceza, alt sınırdan belirlenirse yaş indirimiyle iki yıla, takdiri indirimle bir yıl sekiz aya iner.

Aracı Kullanırken: Değerlendirmeye Esas Bilgiler

Sonucun doğruluğu girdiğiniz bilgilerin doğruluğuna bağlıdır. Aşağıdaki tablo, her bilgiyi hangi belgede bulacağınızı gösterir.

Sonucu Nasıl Okumalısınız: Uygun Çıktı, Peki Sonra?

Araç size bir sonuç verir; asıl mesele bu sonucun ne anlama geldiği ve sonrasında ne yapmanız gerektiğidir.

Aracın sınırı: Bu araç kanundaki genel koşullara göre bir ön değerlendirme yapar; mahkemenin “yeniden suç işlemeyeceği” yönündeki kanaatini öngöremez. Aracın ürettiği açıklama metninde yer alan genel bilgiler ile bu sayfadaki güncel kanun metni arasında fark görürseniz sayfadaki metni esas alın. Somut dosyanızdaki sonucu mahkeme belirler; araç hukuki görüş yerine geçmez. Konunun tam anlatımı için HAGB nedir, koşulları nelerdir yazımıza bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

HAGB için ceza sınırı nedir?

Sonuç cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir (CMK m.231/5). Sınır temel cezaya değil, tüm indirim ve artırımlardan sonraki sonuç cezaya uygulanır.

HAGB için sanığın kabulü gerekir mi?

Hayır. Kabul şartı 7499 sayılı Kanunla kaldırılmıştır; 7589 ile değişik güncel m.231/6 da bu şartı içermez. 1 Haziran 2024’ten önce verilen kararlarda ise önceki usul uygulanır (geçici m.6/2).

Zararı ödeyemiyorsam HAGB alamaz mıyım?

Zarar derhâl giderilemiyorsa, denetim süresi içinde aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/9). Taksitlerin ödenmemesi hükmün açıklanmasına yol açabilir.

Hangi suçlarda HAGB verilemez?

Güncel m.231/14’e göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa m.17 kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlarda. 7499 dönemindeki İnkılap Kanunları istisnası güncel metinde yoktur.

Daha önce taksirli suçtan mahkûmiyetim var, HAGB alabilir miyim?

Evet. Kanun yalnızca kasıtlı bir suçtan önceki mahkûmiyeti engel sayar (CMK m.231/6); diğer koşullar varsa HAGB verilebilir.

Denetim süresi ne zaman başlar ve ne kadar sürer?

Kararın kesinleşmesiyle başlar. Yetişkinlerde beş yıl (m.231/8), suça sürüklenen çocuklarda üç yıldır (5395 sayılı Kanun m.23). Bu süre içinde dava zamanaşımı durur.

Denetim süresinde kasten suç işlersem ne olur?

Mahkeme hükmü açıklar; ancak kişinin durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar kısmının infaz edilmemesine veya koşulları varsa erteleme ya da seçenek yaptırıma karar verebilir (CMK m.231/11). Taksirli suç hükmün açıklanmasına yol açmaz.

HAGB sabıka kaydına işler mi?

Hayır. Kurulan hüküm müsadere dışında hukuki sonuç doğurmaz (m.231/5); karar yalnızca özel bir sisteme kaydedilir ve soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak kullanılabilir (m.231/13).

HAGB ile birlikte cezam ertelenebilir mi?

Hayır. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara çevrilemez (CMK m.231/7).

HAGB kararına nasıl itiraz edilir?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulur (CMK m.231/12, m.273/1). 15.000 TL dâhil adli para cezasına ilişkin HAGB kararları kesindir (m.272/3).

Müsadere edilen eşyam HAGB ile geri verilir mi?

Hayır. HAGB müsadereye ilişkin hükümleri kapsamaz; müsadere kararı HAGB kararının kesinleşmesiyle infaz edilir (CMK m.231/5).

HAGB 30 Eylül 2026’da kalktı mı?

Hayır. Anayasa Mahkemesinin iptal kararı bu tarihte yürürlüğe girecekti; ancak 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026) m.231/5-14’ü yeniden düzenledi ve HAGB yeni metinle yürürlüktedir.

HAGB beraat anlamına gelir mi?

Hayır. Mahkeme suçun işlendiği sonucuna ulaşarak hüküm kurar ve yalnızca bu hükmün açıklanmasını geri bırakır. Esastan inceleme isteyen sanık kanun yoluna başvurabilir.

Uzlaştırma kapsamındaki suçta doğrudan HAGB verilebilir mi?

HAGB, uzlaştırmaya ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla uygulanır. Suç uzlaştırma kapsamındaysa önce uzlaştırma işletilir; kovuşturma evresinde anlaşılırsa dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir (CMK m.254).

Mağdur HAGB kararına karşı ne yapabilir?

Katılan sıfatını almamış olsa bile davaya katılabilecek surette suçtan zarar görmüşse kanun yoluna başvurabilir (CMK m.260/1). Zararın giderilmediği hâlde HAGB verilmesi veya taksit koşulunun belirsiz kurulması başlıca başvuru sebepleridir.

Çocuklarda HAGB farklı mı?

Denetim süresi üç yıldır (5395 sayılı Kanun m.23). Ayrıca yaş küçüklüğü nedeniyle ceza 12-15 yaş arasında yarı, 15-18 yaş arasında üçte bir oranında indirildiğinden (TCK m.31/2-3) iki yıl sınırının altında kalma ihtimali artar.

Adli para cezasında HAGB verilebilir mi?

Evet. Kanun iki yıl sınırını hapis cezası için koyar; adli para cezasında miktar ne olursa olsun HAGB mümkündür (CMK m.231/5). Ancak 15.000 TL dâhil adli para cezasına ilişkin HAGB kararları kesindir (m.272/3).

Kanundaki alt sınır iki yılın üzerindeyse HAGB alabilir miyim?

Olabilir. Sınır sonuç cezaya uygulanır; haksız tahrik (TCK m.29), yaş küçüklüğü (m.31) veya takdiri indirim (m.62) gibi indirimlerden sonra ceza iki yıl veya altına iniyorsa diğer koşullar da varsa HAGB verilebilir.

Denetim süresinde dava zamanaşımı işler mi?

Hayır. Denetim süresi boyunca dava zamanaşımı durur (CMK m.231/8). Bu nedenle denetim süresi içinde hükmün açıklanması hâlinde zamanaşımı savunması kural olarak sonuç vermez.

Girdiğim bilgiler kaydediliyor mu?

Hayır. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır; bilgileriniz sunucuya gönderilmez.

Bilgilendirme: Bu araç ve rehber genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Koşulların varlığı somut dosyaya göre mahkemece takdir edilir.